# data[].attributes.attachment_link.description
Manon Biemans vertelt in deze podcast wat close reading is, waarom het nuttig is en hoe je close reading in kunt zetten bij alle vakken.

# data[].attributes.attachment_link.title
Vormgeven van begrijpend lezen met en/of zonder methode

# data[].attributes.attachment_link.description
Op de scholen die ik begeleid zijn het vaak dezelfde vragen die leven. Ze hebben allemaal te maken met: hoe kunnen we dan een methode loslaten? Wat is het best

# data[].attributes.body
bron: vorming expertis

# data[].attributes.headline
pakket over beroepen voor de basisschool

# data[].attributes.subject
pakket over beroepen voor de basisschool

# data[].attributes.attachment_link.title
8 close readinglessen bij thema beroepen

# data[].attributes.body
Geschiedenis

Powerpoint met tekst

# data[].attributes.attachment_link.title
CR- sessie 1- de oma van de oma van mijn oma naar de wc.

# data[].attributes.attachment_link.description
Les Begrijpend lezen van 45 minuten voor Basisschool

# data[].attributes.body
presentatie en tekst

# data[].attributes.attachment_link.description
Les Begrijpend lezen van 60 minuten voor Basisschool

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Begrijpend lezen evalueren en opvolgen is cruciaal om de leesontwikkeling van je leerlingen te bevorderen en het leesonderwijs in je klas bij te sturen. Dat doe je als leerkracht door een combinatie van toetsing, observatie en reflectie.

Om de vaardigheid in begrijpend lezen van hun leerlingen te evalueren, gebruiken leerkrachten vooral leestoetsen , meer bepaald de leestoetsen uit hun taalmethode. Omdat die leestoetsen zo'n belangrijke rol spelen, moeten ze aan strenge kwaliteitseisen voldoen: peilt deze leestoets effectief naar (diepgaand) tekstbegrip? Zijn de vragen en opdrachten zinvol en vereisen ze verwerking van de tekst op verschillende niveaus (beschrijven, structureren en evalueren)?

Na kritisch onderzoek aan de hand van een kijkwijzer (zie verder op deze pagina) stelden de leerkrachten van onze leergemeenschappen vast dat niet elke methodegebonden leestoets de kwaliteitstest doorstaat en dat is natuurlijk jammer. Een minder goede leestoets geeft immers te weinig informatie over de effectieve leesvaardigheid van je leerlingen. Zulke leestoetsen pas je als leerkracht best aan, bijvoorbeeld door een minder zinvolle vraag te schrappen en te vervangen door een sterkere vraag of opdracht.

Tijdens lessen begrijpend lezen gaan observatie en ondersteuning meestal hand in hand. Toch is het aangewezen om als leerkracht regelmatig bewust tijd te nemen voor observatie: hoe pakken leerlingen de leestaak aan? Lezen ze actief en zetten ze leesstrategieën in om het leesdoel te bereiken? In hoeverre zijn ze gemotiveerd? De leerkrachten van onze leergemeenschappen maken daarbij weinig tot geen gebruik van observatieschema's uit de handleiding, die ze als minder vlot hanteerbaar ervaren. In een observatieschriftje noteren en bijhouden wat hen over leerlingen opvalt m.b.t. tot begrijpend lezen, is een waardevol en haalbaarder alternatief, als dat gebeurt met voldoende aandacht voor belangrijke aspecten van begrijpend lezen. Denk daarbij aan leesstrategieën doelgericht inzetten, zoals zich oriënteren op de tekst, tekstinhoud visualiseren of een stukje tekst opnieuw lezen bij onbegrip.

Op basis van leestoetsen en wat je ziet in de klas met je leerlingen reflecteren over hun leesaanpak, zowel klassikaal als individueel, helpt je om je 'leesbeeld' van de klas en van individuele leerlingen te vervolledigen. Die reflectie kan plaatsvinden na een leestaak of leestoets, maar ook als je de leerlingen aan het ondersteunen bent tijdens het lezen. Met die informatie kan je als leerkracht aan de slag om je leesonderwijs vorm te geven in functie van de verdere leesontwikkeling van je leerlingen. Doorheen het schooljaar zal je leesbeeld van je klas en van individuele leerlingen groeien.

In onze leergemeenschappen ervaarden we dat samen met een collega een leestoets of observatieschema voor begrijpend lezen onderzoeken, een krachtige, concrete insteek is om binnen het team in gesprek te gaan over evaluatie van begrijpend lezen en begrijpend lezen in het algemeen. Zo maken we de brug naar leesbeleid en het schoolniveau. Over de evaluatie van begrijpend lezen op schoolniveau lees je meer op de pagina 'Op school'.

# data[].attributes.attachment_link.description
Lezen met begrip biedt informatie over begrijpend lezen in de basisschool. Je vindt er inspiratie om het leesonderwijs en je klas te versterken en ideeën om aan een leesbeleid te werken op school.

# data[].attributes.headline
formatief evalueren van begrijpend lezen

# data[].attributes.subject
formatief evalueren van begrijpend lezen

# data[].attributes.attachment_link.description
LeesRadar is een digitaal leerlingvolgsysteem voor het opvolgen van de begrijpend-leesontwikkeling in het lager onderwijs.

# data[].attributes.body
Toch-vind-ik-kleine-beestjes-lief.pdf (noordhoffwebinars.nl)Voorbeeldtekst-De-waarheid-over-eb-en-vloed-groep-7-8.pdf (noordhoffwebinars.nl)

Voorbeeldtekst-Vakantiehondje.pdf (noordhoffwebinars.nl)

Voorbeeldtekst-Terra-Ultima.pdf (noordhoffwebinars.nl)

Voorbeeldtekst-Terra-Ultima.pdf (noordhoffwebinars.nl)

# data[].attributes.body
voor het tweede of derde leerjaar of voor anderstalige nieuwkomers

# data[].attributes.headline
Begrijpend lezen met of zonder methode? 

# data[].attributes.subject
Begrijpend lezen met of zonder methode? 

# data[].attributes.attachment_link.title
Vormgeven van begrijpend lezen met en/of zonder methode

# data[].attributes.attachment_link.description
Op de scholen die ik begeleid zijn het vaak dezelfde vragen die leven. Ze hebben allemaal te maken met: hoe kunnen we dan een methode loslaten? Wat is het best

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Tijdens de masterclass Close Reading werd er een les uitgewerkt bij een krantenartikel uit het NRC: welke keuzes maken mensen ten aanzien van het milieu wanneer het ten koste gaat van hun eigen portemonnee? De les werd uitgewerkt en voorzien van woordkaarten door Liza van Gemert en Marjan Dols. NRC gaf toestemming om de les gratis te delen via deze website. Het originele artikel vind je hier. Er kon geen toestemming gegeven worden om de afbeeldingen uit het artikel te delen, daarom zijn de originele afbeeldingen vervangen door afbeeldingen uit mijn Canva-pro account. Ze zijn vergelijkbaar met de originele afbeeldingen. Je vindt de downloads voor deze les onder de afbeelding.

# data[].attributes.attachment_link.title
Klimaat of portemonnee, een les bij artikel uit NRC

# data[].attributes.attachment_link.description
Tijdens de masterclass Close Reading werd er een les uitgewerkt bij een krantenartikel uit het NRC: welke keuzes maken mensen ten aanzien van het milieu wanneer

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Agnes Dijkstra is leerkracht op OBS Hendrik Wester in Oude Pekela en ambassadeur bij Kleuteruniversiteit. In dit blog vertelt ze je over het inzetten van Close Reading bij kleuters.
Op mijn school is begrijpend lezen een belangrijk speerpunt dit schooljaar. Als team wilden we kijken naar een andere manier van werken. Gezamenlijk zijn we begonnen met het geven van 'Close Reading' lessen. Hoe we dit doen en wat het ons oplevert, vertel ik je in dit blog.
Wat is Close Reading?
Close Reading is een aanpak voor het begrijpend lezen en luisteren. Als lezer ga je op een bepaalde manier met een tekst om, waardoor je de informatie ontdekt, doorgrondt en begrijpt. Belangrijke kenmerken bij Close Reading zijn het herhaald (voor)lezen van een tekst en de interactie over deze tekst. Hierbij wordt gebruik gemaakt van tekstgerichte vragen. Op deze manier ga je veel dieper in op het verhaal en ontstaat er bij de kinderen meer tekstbegrip. Zo leren kinderen zelf de essentie van een tekst te achterhalen.

In iedere les, die sessies genoemd worden, staan verschillende inhouden centraal. De sessies hebben iedere keer ongeveer dezelfde inhoud, maar er zullen wellicht andere tekstgerichte vragen gesteld worden. De opbouw van de sessies ziet er als volgt uit:

Algemene begripsvragen.

(het navertellen van een verhaal, begin-midden-eind)

Vragen naar belangrijke details.

Vragen over de woordenschat.

Vragen over de tekststructuur.

Vragen over de bedoelingen van de schrijver.

Afleidingen.

Vragen naar meningen, argumenten en verbanden met andere teksten.

Voorafgaand en tijdens deze sessies is het niet de bedoeling dat je zelf alvast informatie geeft over het onderwerp of moeilijke woorden gaat uitleggen. Ook wijs je niet op bepaalde informatie. De kinderen gaan zelf tijdens deze sessies aan de slag met de tekst en moeten alles zelf uit het verhaal halen. Als leerkracht heb je tijdens deze sessies meer een ondersteunende rol.
Close Reading in groep 1 & 2:
Hoe wordt Close Reading dan ingezet in groep 1 en 2? Je leest een prentenboek of verhaal voor en iedere keer stel je tekstgerichte vragen na het voorlezen. Iedere sessie ga je dieper in op bepaalde stukken uit het verhaal.
Na de eerste keer voorlezen:
Nadat je het verhaal voor de eerste keer hebt voorgelezen, stel je een vraag die gericht is op de grote lijn in het verhaal. Je laat de kinderen bepalen over wie het verhaal gaat en waar het zich afspeelt. De wie-, wat-, waar pictogrammen kun je heel goed gebruiken tijdens deze eerste sessie. Daarnaast kun je tijdens deze sessie ook gaan kijken naar de volgorde van het verhaal; wat gebeurt er in het begin, midden en eind? Daarbij kun je de kinderen platen van het verhaal in de juiste volgorde laten leggen. Of je kunt gaan kijken naar de hoofdgedachte van het verhaal. Wat is het belangrijkste om te onthouden? Je kunt ervoor kiezen om alle vragen te stellen, maar wellicht moet je de sessie dan opsplitsen.

Speciaal voor dit blog deel ik de wie-waar-wat-kaarten met jullie. Klik op de kaarten om ze gratis te downloaden:
Na de tweede keer voorlezen:
Je bekijkt met de kinderen hoe de tekst in elkaar zit. Zo kun je gaan kijken of er bepaalde patronen te vinden zijn in het verhaal. Denk bijvoorbeeld aan rijm in het verhaal of herhalingen. Ook kun je tijdens deze sessie moeilijke woorden bespreken. Het is dan wel de bedoeling dat de betekenissen van die moeilijke woorden terug te vinden zijn in de tekst. Uiteraard zoeken de kinderen die zelf op. Daarnaast kan er gekeken worden naar belangrijke details uit het verhaal die de kinderen nodig hebben om het verhaal beter te begrijpen. En als laatste kan er gekeken worden naar de structuur in de tekst. Denk hierbij aan herhalingen in een verhaal of dat er toegewerkt wordt naar een plot. Ook hier geldt weer; je kunt ervoor kiezen om meerdere tekstgerichte vragen te stellen. Het is dan wel handig om je sessie spreiden over meerdere momenten op een dag.
Na de derde keer voorlezen:
Nadat je voor de laatste keer het verhaal hebt voorgelezen, gaan de kinderen nadenken over betekenis van de tekst. De vragen zijn nu gericht op de karaktereigenschappen van de personen/figuren die voorkomen in het verhaal. Daarnaast kun je ook kijken naar de gevoelens van deze figuren. Of je kijkt met de kinderen naar de bedoelingen van de schrijver. Hierbij kun je het verhaal vergelijken met een ander verhaal over hetzelfde onderwerp.

Wil je met Close Reading aan de slag gaan, dan vraagt dat wel wat voorbereiding van je als leerkracht. Nadat je een prentenboek gekozen hebt, ga je de tekst als het ware analyseren. Waar zitten de moeilijkheden? Wat is je doel tijdens iedere sessie? Nadat je dit hebt gedaan, ga je de tekstgerichte vragen formuleren. Deze koppel je uiteraard aan de eerder gekozen doelen. En dan begint de voorbereiding; welke materialen en werkvormen gebruik je tijdens de verschillende sessies. Je kunt ervoor kiezen om bepaalde onderdelen te modelen, zeker als het gaat om een lastig onderdeel of als kinderen nog niet zoveel ervaring hebben met Close Reading. Ik maak graag gebruik van coöperatieve werkvormen. Op die manier zet je alle kinderen aan het denken.
Close Reading; de uitvoering:
Ik heb gekozen voor het boek 'Olifant en de kist vol appels' van Marianne Busser en Ron Schröder. Een mooi prentenboek dat gaat over een dieren in de dierentuin. Op een dag staat er ineens een kist. Nadat ze hem open hebben gekregen, blijken er appels in te zitten. Olifant besluit dat hij degene is die de appels gaat verdelen. Dit loopt uiteraard niet helemaal zoals het hoort te gaan. Nadat geen enkel dier een appel heeft gehad, behalve olifant zelf, zorgt de oppasser ervoor dat hij snapt dat hij eigenlijk niet zo eerlijk was tegenover de andere dieren.

Nadat ik het verhaal voor de tweede keer had voorgelezen, wilde ik met de kinderen kijken naar de wie-, wat-, waar-pictogrammen. De kinderen kennen deze pictogrammen inmiddels goed, dus besloot ik om het op een andere manier te gaan doen. Ik heb gebruik gemaakt van een beschrijfbare dobbelsteen van credu.nl. Op de zes kanten van de dobbelsteen tekende ik met een whiteboard stift de pictogrammen. Nadat een kind met de dobbelsteen had gerold, heb ik de kinderen met hun schoudermaatje laten overleggen over het antwoord op de gerolde dobbelsteen. Nadat ze dit hadden gedaan, liet ik een aantal tweetallen aan het woord om de antwoorden te vergelijken.

Als de kinderen wat meer ervaring hebben met Close Reading, kun je er ook voor kiezen om de groep te verdelen in kleine groepjes en ieder groepje een dobbelsteen te geven. De kinderen praten er onderling over en kunnen de antwoorden eventueel gaan tekenen. Deze tekeningen kun je later vergelijken met elkaar in de grote kring.

Tijdens het tweede deel van de eerste sessie, heb ik de kinderen laten kijken naar wat er aan het begin, midden en einde van het verhaal gebeurt. Ook nu heb ik ze eerst laten overleggen met hun schoudermaatje. Eerst hebben ze met elkaar overlegd wat er aan het begin van het verhaal gebeurt. Daarna heb ik een tweetal het woord laten doen en de andere tweetallen gevraagd of ze het er mee eens waren. Was dit het geval, dan tekende ik het antwoord op het bord.

De volgende dag stond sessie 2 gepland. Tijdens deze sessie zijn we op zoek gegaan naar bepaalde patronen in het verhaal. De kinderen kwamen al vrij snel tot de conclusie dat er geen rijm in het verhaal zit. Op de vraag of er iets ook herhaald werd, wisten ze meteen antwoord te geven. Namelijk dat olifant een aantal keer stop roept. Waarom doet hij dat eigenlijk en waarom roept de oppasser op het einde van het verhaal ook stop naar olifant? Deze laatste vraag vonden de meeste kinderen best lastig. Velen kwamen niet verder dan het antwoord; ' omdat olifant iets niet mag '. Maar een meisje kwam met een antwoord waaruit bleek dat ze dieper na had gedacht over de tekst. Ze zei dat de oppasser stop riep, omdat olifant dit ook bij de andere dieren had gedaan en deze dieren dit niet leuk vonden. Doordat ze oppasser dit ook bij olifant deed, snapte olifant wat hij had gedaan.

En tijdens de laatste sessie hebben we ons gericht op de emoties die de kinderen herkenden in het boek. Een aantal van deze emoties werden zo benoemt dat niet alle kinderen wisten wat er mee wordt bedoeld, zoals beschaamt. Hierover gingen we in gesprek, want wat is dat nu precies en waaraan kun je bij olifant zien dat hij zich zo voelt? Zo waren er nog een aantal emoties die we hebben besproken en daarna hebben gekoppeld aan smileys. Een groene voor fijne emoties, een rode voor niet fijne emoties en een gele voor de emoties die van beide een beetje hebben. Zoals een meisje zei: ' soms een beetje fijn en soms een beetje niet fijn '.

Ik moet eerlijk zeggen dat ik in eerste instantie best mijn twijfels had bij deze manier van werken. Je leest immers hetzelfde verhaal best vaak voor en ik zag niet hoe ik de sessies precies vorm moest geven. Maar na een aantal keren merkte ik een groot verschil zowel bij mijzelf als bij de kinderen. Ze waren inderdaad meer betrokken en gebruikten actief de nieuwe woorden die ze geleerd hadden tijdens het voorlezen en praten over de tekst. Zo zei een meisje, wijzend op olifant, dat hij zulke roze wangen heeft omdat hij zich beschaamd voelt. En een jongen wees mij zelf op een emotie in het boek die ik niet benoemd had. De kinderen zijn echt meer betrokken dan voorheen. Dit komt doordat je de vragen zo stelt, dat de antwoorden terug te vinden zijn in de tekst. Het vraagt, zoals eerder aangegeven, wel de nodige voorbereiding. Maar als je eenmaal door hebt hoe het zit, gaat dit je steeds gemakkelijker af en kun je zelfs materialen vaker inzetten.

Ik hoop dat je iets gehad hebt aan mijn blog over 'Close reading' en ben benieuwd naar de manier waarop je zelf werkt aan begrijpend luisteren! Deel je ervaringen en stel je vragen op de Facebookpagina Vrienden van Kleuteruniversiteit of Instagram. Ik ben te vinden onder de naam @juf_agnes. Ook kun je een mail sturen naar ambassadeur@kleuteruniversiteit.nl

# data[].attributes.attachment_link.title
Inspiratieblog: Close reading bij kleuters? Zo doe je dat!

# data[].attributes.attachment_link.description
Agnes Dijkstra is leerkracht op OBS Hendrik Wester in Oude Pekela en ambassadeur bij Kleuteruniversiteit. In dit blog vertelt ze je over het inzetten van Close Reading bij kleuters. Op mijn school is begrijpend lezen een belangrijk speerpunt dit schooljaar. Als team wilden we kijken naar een andere manier van werken.

# data[].attributes.body
Deze bundel werd aangekocht. Ga er aub vertrouwelijk mee om.

# data[].attributes.attachment_link.title
Taalmaatjes close reading | lessen voor en door leerkarchten

# data[].attributes.body
Close Reading voorbeeldles voor groep 1 en 2 PO: "Rupsje Nooitgenoeg"

Doel: Het ontwikkelen van basisbegrip en interactie met een tekst door middel van een close reading-benadering van het prentenboek "Rupsje Nooitgenoeg" door Eric Carle.

Lesstappen:

Stap 1: Inleiding

Introduceer het boek "Rupsje Nooitgenoeg" aan de leerlingen. Bespreek de cover en de kleurrijke illustraties om hun interesse te wekken.

Vraag de leerlingen of ze weten wat rupsjes eten en of ze eerder een boek hebben gelezen over een rups.

Stap 2: Gezamenlijke lezing

Lees het boek "Rupsje Nooitgenoeg" voor aan de klas. Zorg ervoor dat alle leerlingen de illustraties goed kunnen zien terwijl je voorleest.

Moedig de leerlingen aan om te luisteren en interactie te hebben met de tekst, bijvoorbeeld door het herhalen van zinnetjes of het aanwijzen van voorwerpen in de illustraties.

Stap 3: Verkennen van de tekstoppervlakte

Bespreek de belangrijkste elementen van het verhaal, zoals de rups, het voedsel en de transformatie naar een vlinder. Vraag de leerlingen om te delen wat ze hebben opgemerkt.

Identificeer bekende woorden in de tekst en vraag de leerlingen om ze te herhalen.

Stap 4: Interactieve herlezing

Lees het boek nogmaals voor, maar deze keer betrek je de leerlingen actief bij het verhaal.

Vraag hen om bepaalde geluiden na te doen, zoals het knagen van de rups of het fladderen van de vlinder.

Laat de leerlingen mebewegen met de rups tijdens het eten of te wijzen naar de voedingsmiddelen die de rups eet.

Stap 5: Vragen stellen

Stel eenvoudige vragen aan de leerlingen om hun begrip van het verhaal te peilen. Bijvoorbeeld: "Wat heeft de rups gegeten?", "Wat gebeurt er als de rups veel eet?", "Wat wordt de rups uiteindelijk?"

Stap 6: Nabootsing en creatieve verwerking

Laat de leerlingen het verhaal nabootsen met behulp van handpoppen, knuffels of tekeningen.

Geef de leerlingen de mogelijkheid om hun eigen rups te tekenen of maken met behulp van knutselmateriaal.

Stap 7: Reflectie

Sluit de les af met een korte reflectie. Vraag de leerlingen wat ze hebben geleerd door middel van close reading van "Rupsje Nooitgenoeg". Wat vonden ze leuk aan het verhaal? Wat hebben ze ontdekt?

Close reading: met voorbeeldlessen en stappenplan (docentenbijscholing.nl)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Close reading is een waardevolle vaardigheid die docenten in het primair en voortgezet onderwijs kunnen gebruiken om leerlingen te helpen diepgaand begrip van teksten te ontwikkelen. Dit moedigt leerlingen aan om kritisch te denken, te analyseren en verbanden te leggen tussen verschillende aspecten van een tekst. In dit artikel gaan we in op wat close reading is en hoe je het toepast in verschillende groepen in het PO en VO. We delen ook een aantal voorbeeldlessen voor close reading.

Wat is close reading?

Close reading is een strategie waarbij leerlingen zorgvuldig en systematisch een tekst bestuderen om beter begrip en inzicht te krijgen. Het gaat hierbij niet alleen om het begrijpen van de oppervlakkige betekenis van de tekst. Het gaat er juist om diepere lagen te ontdekken en gebruikte taal- en stijlelementen te identificeren. Bij close reading gaat het erom dat leerlingen vragen stellen over de tekst, deze kunnen samenvatten en dat ze zich actief betrokken voelen bij de tekst.

Je kunt close reading al vanaf groep 1 in het PO toepassen. Dan lees je zelf een prentenboek voor en ga je met gerichte vragen daarover in gesprek met de leerlingen. We geven hier verderop in dit artikel een voorbeeldles voor.

Waarom is close reading belangrijk?

Je zou dus kunnen stellen dat het er bij close reading om gaat dat leerlingen een tekst écht begrijpen en daadwerkelijk doorgronden. En dat is erg belangrijk. Zo helpt het leerlingen om kritische denkvaardigheden te ontwikkelen. Door nauwkeurig te lezen en diep na te denken over een tekst, worden leerlingen gestimuleerd om bewijs te zoeken, hypotheses te vormen en conclusies te trekken.

Deze vaardigheden zijn niet alleen van cruciaal belang voor het begrijpen van complexe teksten, maar zijn ook overdraagbaar naar andere vakken en situaties in het leven. Close reading stimuleert ook het nauwkeurig interpreteren van informatie. En dat is natuurlijk een cruciale vaardigheid in deze wereld vol nepnieuws.

Maar, uit onderzoek blijkt dat de leesvaardigheid van 15-jarigen in Nederland steeds verder achteruit gaat. Hoog tijd dus om daar iets aan te doen!

'Elk enigszins belangrijk boek moet men tweemaal achtereen lezen.
A. Schopenhauer

Stappenplan close reading in het PO

Om met close reading aan de slag te gaan in de groepen 1 tot en met 8 van het PO, kun je dit stappenplan volgen.

Stap 1: Selecteer een geschikte tekst

Kies een korte tekst die interessant en begrijpelijk is voor de leerlingen. Denk aan een verhaal, gedicht, informatieve tekst of een passage uit een boek.

Stap 2: Lees de tekst samen

Lees de tekst eerst hardop voor aan de leerlingen. Laat hen goed luisteren en proberen te begrijpen waar de tekst over gaat.

Stap 3: Verken de tekstoppervlakte

Vraag de leerlingen om te delen wat ze hebben begrepen van de tekst. Wat gebeurt er? Wie zijn de personages? Waar speelt het verhaal zich af? Dit helpt om een basisbegrip van de tekst te krijgen.

Stap 4: Stel vragen

Stel vragen aan de leerlingen om hen te laten nadenken over de tekst. Vragen kunnen gaan over de gevoelens van de personages, de betekenis van moeilijke woorden of de boodschap van de tekst. Moedig hen aan om te praten en hun antwoorden te onderbouwen.

Stap 5: Markeer belangrijke woorden en zinnen

Laat de leerlingen belangrijke woorden en zinnen in de tekst markeren. Dit kunnen woorden zijn die ze niet begrijpen, interessante beschrijvingen of herhalende thema's. Dit helpt hen om de tekst nauwkeuriger te onderzoeken.

Stap 6: Analyseer de tekst

Vraag de leerlingen om dieper na te denken over de tekst. Bespreek samen waarom de auteur bepaalde woorden heeft gekozen, welke emoties de tekst oproept en welke boodschap de auteur wil overbrengen. Moedig de leerlingen aan om bewijs uit de tekst te halen om hun ideeën te ondersteunen.

Stap 7: Reflecteer op het begrip

Sluit af met een reflectie op wat de leerlingen hebben geleerd door close reading. Vraag hen om te delen wat ze ontdekt hebben, welke nieuwe inzichten ze hebben gekregen en hoe close reading hen heeft geholpen om de tekst beter te begrijpen.

Stappenplan close reading in het VO

In het VO adviseren we een iets ander stappenplan.

Stap 1: Kies een geschikte tekst

Selecteer een uitdagende tekst die past bij het niveau en de interesses van de leerlingen. Dit kan een literaire tekst, een historisch document, een wetenschappelijk artikel of een filosofische tekst zijn.

Stap 2: Introductie van de tekst

Geef een korte introductie over de tekst en de context waarin deze is geschreven. Bespreek eventuele moeilijke woorden of begrippen die de leerlingen kunnen tegenkomen.

Stap 3: Lees de tekst individueel

Laat de leerlingen de tekst eerst individueel lezen. Moedig de leerlingen aan om aantekeningen te maken, onbekende woorden op te zoeken en belangrijke elementen te markeren.

Stap 4: Bespreek de tekstoppervlakte

Organiseer een klassendiscussie waarin de leerlingen kunnen delen wat ze hebben begrepen van de tekst. Bespreek de belangrijkste gebeurtenissen, personages, argumenten of thema's.

Stap 5: Analyseer de tekst

Moedig de leerlingen aan om dieper in de tekst te graven. Vraag hen om te kijken naar de stijl, de gebruikte taal, de structuur en eventuele literaire of retorische technieken die de auteur heeft gebruikt. Laat hen ook nadenken over de mogelijke betekenissen en interpretaties van de tekst.

Stap 6: Stel kritische vragen

Stimuleer de leerlingen om kritische vragen te stellen over de tekst. Dit kan gaan over de intenties van de auteur, de argumenten die worden gepresenteerd, de relevantie van de tekst in een bredere context, en meer. Laat de leerlingen hun antwoorden onderbouwen met bewijs uit de tekst.

Stap 7: Discussie en interpretatie

Faciliteer een diepgaande discussie waarin de leerlingen hun interpretaties van de tekst delen en met elkaar in gesprek gaan. Zorg dat de leerlingen respectvol naar elkaars ideeën luisteren en verschillende perspectieven in overweging nemen.

Stap 8: Reflectie en verbanden leggen

Sluit af met een reflectie op wat de leerlingen hebben geleerd door close reading. Laat hen verbanden leggen met andere teksten, hun eigen ervaringen of de samenleving. Vraag hen om na te denken over de waarde van close reading als een manier om beter begrip en kritisch denken te bevorderen.

Praktische tips om aan de slag te gaan met close reading in de klas

We hebben ook nog een aantal praktische tips voor je, als je aan de slag wilt met close reading.

Selecteer geschikte teksten: kies teksten die uitdagend zijn, maar nog steeds toegankelijk voor de leeftijd en het niveau van de leerlingen. Korte verhalen, gedichten, krantenartikelen of zelfs gedeelten van studieteksten kunnen dienen als geschikte bronnen.

Stapsgewijze aanpak: introduceer close reading als een stapsgewijs proces. Begin met het verkennen van de oppervlakkige betekenis van de tekst en ga vervolgens dieper in op de betekenis, het identificeren van stijlelementen en het analyseren van de auteursintentie. Volg een stappenplan zoals we dat hierboven beschrijven.

Stel vragen: moedig leerlingen aan om vragen te stellen tijdens het lezen. Deze vragen kunnen betrekking hebben op de inhoud, de stijl, het perspectief van de auteur, enzovoort. Vragen stimuleren kritisch denken en helpen bij het bevorderen van diepgaand begrip.

'Hoe beter het boek, des te meer ruimte is er voor de lezer.'
Holbrook Jackson

Voorbeeldlessen close reading

Om je goed op weg te helpen beschrijven we hieronder een aantal voorbeeldlessen voor close reading in zowel het PO als het VO. Deze kun je zo overnemen of je geeft er je eigen draai aan.

Close Reading voorbeeldles voor groep 1 en 2 PO: "Rupsje Nooitgenoeg"

Doel: Het ontwikkelen van basisbegrip en interactie met een tekst door middel van een close reading-benadering van het prentenboek "Rupsje Nooitgenoeg" door Eric Carle.

Lesstappen:

Stap 1: Inleiding

Introduceer het boek "Rupsje Nooitgenoeg" aan de leerlingen. Bespreek de cover en de kleurrijke illustraties om hun interesse te wekken.

Vraag de leerlingen of ze weten wat rupsjes eten en of ze eerder een boek hebben gelezen over een rups.

Stap 2: Gezamenlijke lezing

Lees het boek "Rupsje Nooitgenoeg" voor aan de klas. Zorg ervoor dat alle leerlingen de illustraties goed kunnen zien terwijl je voorleest.

Moedig de leerlingen aan om te luisteren en interactie te hebben met de tekst, bijvoorbeeld door het herhalen van zinnetjes of het aanwijzen van voorwerpen in de illustraties.

Stap 3: Verkennen van de tekstoppervlakte

Bespreek de belangrijkste elementen van het verhaal, zoals de rups, het voedsel en de transformatie naar een vlinder. Vraag de leerlingen om te delen wat ze hebben opgemerkt.

Identificeer bekende woorden in de tekst en vraag de leerlingen om ze te herhalen.

Stap 4: Interactieve herlezing

Lees het boek nogmaals voor, maar deze keer betrek je de leerlingen actief bij het verhaal.

Vraag hen om bepaalde geluiden na te doen, zoals het knagen van de rups of het fladderen van de vlinder.

Laat de leerlingen mebewegen met de rups tijdens het eten of te wijzen naar de voedingsmiddelen die de rups eet.

Stap 5: Vragen stellen

Stel eenvoudige vragen aan de leerlingen om hun begrip van het verhaal te peilen. Bijvoorbeeld: "Wat heeft de rups gegeten?", "Wat gebeurt er als de rups veel eet?", "Wat wordt de rups uiteindelijk?"

Stap 6: Nabootsing en creatieve verwerking

Laat de leerlingen het verhaal nabootsen met behulp van handpoppen, knuffels of tekeningen.

Geef de leerlingen de mogelijkheid om hun eigen rups te tekenen of maken met behulp van knutselmateriaal.

Stap 7: Reflectie

Sluit de les af met een korte reflectie. Vraag de leerlingen wat ze hebben geleerd door middel van close reading van "Rupsje Nooitgenoeg". Wat vonden ze leuk aan het verhaal? Wat hebben ze ontdekt?

Close Reading voorbeeldles voor groep 4 PO: "Superjuffie!"

Doel: Het ontwikkelen van begrijpend lezen en het analyseren van personages en plot door middel van een close reading-benadering van het boek "Superjuffie!".

Lesstappen:

Stap 1: Inleiding

Introduceer het boek "Superjuffie!" aan de leerlingen. Bespreek de cover, de titel en eventuele voorkennis over het boek.

Vraag de leerlingen wat ze denken dat een superjuffie zou kunnen zijn.

Stap 2: Gezamenlijke lezing

Lees het eerste hoofdstuk van "Superjuffie!" voor aan de klas. Zorg ervoor dat alle leerlingen de tekst goed kunnen zien terwijl je voorleest.

Moedig de leerlingen aan om te luisteren en belangrijke elementen in het verhaal te identificeren.

Stap 3: Verkennen van de tekstoppervlakte

Bespreek de belangrijkste personages, de setting en de belangrijkste gebeurtenissen in het verhaal. Vraag de leerlingen om te delen wat ze hebben opgemerkt.

Identificeer moeilijke woorden en bespreek hun betekenis met behulp van contextuele aanwijzingen.

Stap 4: Close Reading-activiteit: Karakteranalyse

Kies een personage uit het boek, zoals Juf Josje of Hakim, en vraag de leerlingen om aantekeningen te maken over de kenmerken, het gedrag en de motivaties van het personage terwijl je een hoofdstuk voorleest.

Verdeel de klas in groepjes en geef elk groepje een groot vel papier. Vraag hen om het personage te tekenen en belangrijke eigenschappen en acties van het personage op te schrijven.

Stap 5: Groepsdiscussie

Laat elk groepje hun tekening en beschrijving van het personage presenteren. Moedig hen aan om te discussiëren en bewijs uit de tekst te delen om hun observaties te ondersteunen.

Faciliteer een discussie over de verschillende interpretaties van het personage en hoe dit bijdraagt aan het verhaal.

Stap 6: Vervolgactiviteit

Geef de leerlingen de opdracht om een kort verhaal te schrijven waarin ze zichzelf als superheld of -heldin voorstellen. Moedig hen aan om hun verhaal te baseren op hun eigen kenmerken en interesses.

Stap 7: Reflectie

Sluit de les af met een korte reflectie. Vraag de leerlingen wat ze hebben geleerd door middel van close reading van "Superjuffie!". Wat vonden ze leuk aan het boek? Hoe heeft het analyseren van personages geholpen bij het begrijpen van het verhaal?

Conclusie: close reading

In een tijd waarin de leesvaardigheid van leerlingen steeds meer achteruit gaat, is close reading een belangrijke manier van lesgeven geworden. In dit artikel hebben we uitgelegd hoe je dit kunt aanpakken in zowel het PO als het VO en hebben we een aantal concrete voorbeeldlessen, met voorbeelden van boeken, gegeven.

We zijn benieuwd of jij close reading in de klas toepast en hoe je dat hebt aangepakt. We lezen het graag in een reactie!

# data[].attributes.attachment_link.title
Close reading: met voorbeeldlessen en stappenplan

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoe pas je close reading toe in de klas? We delen voorbeeldlessen voor verschillende groepen in het PO en VO met je.

# data[].attributes.body
Close Reading voorbeeldles voor groep 3 PO: "Pluk van de Petteflet"

Doel: Het ontwikkelen van begrijpend lezen en kritisch denken door middel van een close reading-benadering van het boek "Pluk van de Petteflet" door Annie M.G. Schmidt.

Lesstappen:

Stap 1: Inleiding

Introduceer het boek "Pluk van de Petteflet" aan de leerlingen. Bespreek de cover en de personages om hun interesse te wekken.

Vraag de leerlingen of ze eerder boeken hebben gelezen van Annie M.G. Schmidt en of ze bekend zijn met Pluk.

Stap 2: Gezamenlijke lezing

Lees een hoofdstuk uit het boek "Pluk van de Petteflet" voor aan de klas. Zorg ervoor dat alle leerlingen de tekst goed kunnen zien terwijl je voorleest.

Moedig de leerlingen aan om te luisteren en vragen te stellen tijdens het voorlezen.

Stap 3: Verkennen van de tekstoppervlakte

Bespreek de belangrijkste elementen van het verhaal, zoals de personages, de setting en de gebeurtenissen. Vraag de leerlingen om te delen wat ze hebben opgemerkt.

Identificeer moeilijke woorden en bespreek hun betekenis met behulp van contextuele aanwijzingen.

Stap 4: Close Reading-activiteit

Lees een kort fragment voor uit het boek en vraag de leerlingen om te onthouden wat ze hieraan opvalt.

Stap 5: Groepsdiscussie

Ga nu in gesprek over wat ze is opgevallen aan het fragment.

Stap 6: Vervolgactiviteit

Geef de leerlingen de opdracht om een tekening te maken van hun favoriete scène uit het fragment. Laat ze ook kort vertellen waarom ze juist die scène hebben gekozen.

Stap 7: Reflectie

Sluit de les af met een korte reflectie. Vraag de leerlingen wat ze hebben geleerd door middel van close reading van "Pluk van de Petteflet". Wat vonden ze leuk aan het verhaal? Wat hebben ze ontdekt?

Close reading: met voorbeeldlessen en stappenplan (docentenbijscholing.nl)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Close reading is een waardevolle vaardigheid die docenten in het primair en voortgezet onderwijs kunnen gebruiken om leerlingen te helpen diepgaand begrip van teksten te ontwikkelen. Dit moedigt leerlingen aan om kritisch te denken, te analyseren en verbanden te leggen tussen verschillende aspecten van een tekst. In dit artikel gaan we in op wat close reading is en hoe je het toepast in verschillende groepen in het PO en VO. We delen ook een aantal voorbeeldlessen voor close reading.

Wat is close reading?

Close reading is een strategie waarbij leerlingen zorgvuldig en systematisch een tekst bestuderen om beter begrip en inzicht te krijgen. Het gaat hierbij niet alleen om het begrijpen van de oppervlakkige betekenis van de tekst. Het gaat er juist om diepere lagen te ontdekken en gebruikte taal- en stijlelementen te identificeren. Bij close reading gaat het erom dat leerlingen vragen stellen over de tekst, deze kunnen samenvatten en dat ze zich actief betrokken voelen bij de tekst.

Je kunt close reading al vanaf groep 1 in het PO toepassen. Dan lees je zelf een prentenboek voor en ga je met gerichte vragen daarover in gesprek met de leerlingen. We geven hier verderop in dit artikel een voorbeeldles voor.

Waarom is close reading belangrijk?

Je zou dus kunnen stellen dat het er bij close reading om gaat dat leerlingen een tekst écht begrijpen en daadwerkelijk doorgronden. En dat is erg belangrijk. Zo helpt het leerlingen om kritische denkvaardigheden te ontwikkelen. Door nauwkeurig te lezen en diep na te denken over een tekst, worden leerlingen gestimuleerd om bewijs te zoeken, hypotheses te vormen en conclusies te trekken.

Deze vaardigheden zijn niet alleen van cruciaal belang voor het begrijpen van complexe teksten, maar zijn ook overdraagbaar naar andere vakken en situaties in het leven. Close reading stimuleert ook het nauwkeurig interpreteren van informatie. En dat is natuurlijk een cruciale vaardigheid in deze wereld vol nepnieuws.

Maar, uit onderzoek blijkt dat de leesvaardigheid van 15-jarigen in Nederland steeds verder achteruit gaat. Hoog tijd dus om daar iets aan te doen!

'Elk enigszins belangrijk boek moet men tweemaal achtereen lezen.
A. Schopenhauer

Stappenplan close reading in het PO

Om met close reading aan de slag te gaan in de groepen 1 tot en met 8 van het PO, kun je dit stappenplan volgen.

Stap 1: Selecteer een geschikte tekst

Kies een korte tekst die interessant en begrijpelijk is voor de leerlingen. Denk aan een verhaal, gedicht, informatieve tekst of een passage uit een boek.

Stap 2: Lees de tekst samen

Lees de tekst eerst hardop voor aan de leerlingen. Laat hen goed luisteren en proberen te begrijpen waar de tekst over gaat.

Stap 3: Verken de tekstoppervlakte

Vraag de leerlingen om te delen wat ze hebben begrepen van de tekst. Wat gebeurt er? Wie zijn de personages? Waar speelt het verhaal zich af? Dit helpt om een basisbegrip van de tekst te krijgen.

Stap 4: Stel vragen

Stel vragen aan de leerlingen om hen te laten nadenken over de tekst. Vragen kunnen gaan over de gevoelens van de personages, de betekenis van moeilijke woorden of de boodschap van de tekst. Moedig hen aan om te praten en hun antwoorden te onderbouwen.

Stap 5: Markeer belangrijke woorden en zinnen

Laat de leerlingen belangrijke woorden en zinnen in de tekst markeren. Dit kunnen woorden zijn die ze niet begrijpen, interessante beschrijvingen of herhalende thema's. Dit helpt hen om de tekst nauwkeuriger te onderzoeken.

Stap 6: Analyseer de tekst

Vraag de leerlingen om dieper na te denken over de tekst. Bespreek samen waarom de auteur bepaalde woorden heeft gekozen, welke emoties de tekst oproept en welke boodschap de auteur wil overbrengen. Moedig de leerlingen aan om bewijs uit de tekst te halen om hun ideeën te ondersteunen.

Stap 7: Reflecteer op het begrip

Sluit af met een reflectie op wat de leerlingen hebben geleerd door close reading. Vraag hen om te delen wat ze ontdekt hebben, welke nieuwe inzichten ze hebben gekregen en hoe close reading hen heeft geholpen om de tekst beter te begrijpen.

Stappenplan close reading in het VO

In het VO adviseren we een iets ander stappenplan.

Stap 1: Kies een geschikte tekst

Selecteer een uitdagende tekst die past bij het niveau en de interesses van de leerlingen. Dit kan een literaire tekst, een historisch document, een wetenschappelijk artikel of een filosofische tekst zijn.

Stap 2: Introductie van de tekst

Geef een korte introductie over de tekst en de context waarin deze is geschreven. Bespreek eventuele moeilijke woorden of begrippen die de leerlingen kunnen tegenkomen.

Stap 3: Lees de tekst individueel

Laat de leerlingen de tekst eerst individueel lezen. Moedig de leerlingen aan om aantekeningen te maken, onbekende woorden op te zoeken en belangrijke elementen te markeren.

Stap 4: Bespreek de tekstoppervlakte

Organiseer een klassendiscussie waarin de leerlingen kunnen delen wat ze hebben begrepen van de tekst. Bespreek de belangrijkste gebeurtenissen, personages, argumenten of thema's.

Stap 5: Analyseer de tekst

Moedig de leerlingen aan om dieper in de tekst te graven. Vraag hen om te kijken naar de stijl, de gebruikte taal, de structuur en eventuele literaire of retorische technieken die de auteur heeft gebruikt. Laat hen ook nadenken over de mogelijke betekenissen en interpretaties van de tekst.

Stap 6: Stel kritische vragen

Stimuleer de leerlingen om kritische vragen te stellen over de tekst. Dit kan gaan over de intenties van de auteur, de argumenten die worden gepresenteerd, de relevantie van de tekst in een bredere context, en meer. Laat de leerlingen hun antwoorden onderbouwen met bewijs uit de tekst.

Stap 7: Discussie en interpretatie

Faciliteer een diepgaande discussie waarin de leerlingen hun interpretaties van de tekst delen en met elkaar in gesprek gaan. Zorg dat de leerlingen respectvol naar elkaars ideeën luisteren en verschillende perspectieven in overweging nemen.

Stap 8: Reflectie en verbanden leggen

Sluit af met een reflectie op wat de leerlingen hebben geleerd door close reading. Laat hen verbanden leggen met andere teksten, hun eigen ervaringen of de samenleving. Vraag hen om na te denken over de waarde van close reading als een manier om beter begrip en kritisch denken te bevorderen.

Praktische tips om aan de slag te gaan met close reading in de klas

We hebben ook nog een aantal praktische tips voor je, als je aan de slag wilt met close reading.

Selecteer geschikte teksten: kies teksten die uitdagend zijn, maar nog steeds toegankelijk voor de leeftijd en het niveau van de leerlingen. Korte verhalen, gedichten, krantenartikelen of zelfs gedeelten van studieteksten kunnen dienen als geschikte bronnen.

Stapsgewijze aanpak: introduceer close reading als een stapsgewijs proces. Begin met het verkennen van de oppervlakkige betekenis van de tekst en ga vervolgens dieper in op de betekenis, het identificeren van stijlelementen en het analyseren van de auteursintentie. Volg een stappenplan zoals we dat hierboven beschrijven.

Stel vragen: moedig leerlingen aan om vragen te stellen tijdens het lezen. Deze vragen kunnen betrekking hebben op de inhoud, de stijl, het perspectief van de auteur, enzovoort. Vragen stimuleren kritisch denken en helpen bij het bevorderen van diepgaand begrip.

'Hoe beter het boek, des te meer ruimte is er voor de lezer.'
Holbrook Jackson

Voorbeeldlessen close reading

Om je goed op weg te helpen beschrijven we hieronder een aantal voorbeeldlessen voor close reading in zowel het PO als het VO. Deze kun je zo overnemen of je geeft er je eigen draai aan.

Close Reading voorbeeldles voor groep 1 en 2 PO: "Rupsje Nooitgenoeg"

Doel: Het ontwikkelen van basisbegrip en interactie met een tekst door middel van een close reading-benadering van het prentenboek "Rupsje Nooitgenoeg" door Eric Carle.

Lesstappen:

Stap 1: Inleiding

Introduceer het boek "Rupsje Nooitgenoeg" aan de leerlingen. Bespreek de cover en de kleurrijke illustraties om hun interesse te wekken.

Vraag de leerlingen of ze weten wat rupsjes eten en of ze eerder een boek hebben gelezen over een rups.

Stap 2: Gezamenlijke lezing

Lees het boek "Rupsje Nooitgenoeg" voor aan de klas. Zorg ervoor dat alle leerlingen de illustraties goed kunnen zien terwijl je voorleest.

Moedig de leerlingen aan om te luisteren en interactie te hebben met de tekst, bijvoorbeeld door het herhalen van zinnetjes of het aanwijzen van voorwerpen in de illustraties.

Stap 3: Verkennen van de tekstoppervlakte

Bespreek de belangrijkste elementen van het verhaal, zoals de rups, het voedsel en de transformatie naar een vlinder. Vraag de leerlingen om te delen wat ze hebben opgemerkt.

Identificeer bekende woorden in de tekst en vraag de leerlingen om ze te herhalen.

Stap 4: Interactieve herlezing

Lees het boek nogmaals voor, maar deze keer betrek je de leerlingen actief bij het verhaal.

Vraag hen om bepaalde geluiden na te doen, zoals het knagen van de rups of het fladderen van de vlinder.

Laat de leerlingen mebewegen met de rups tijdens het eten of te wijzen naar de voedingsmiddelen die de rups eet.

Stap 5: Vragen stellen

Stel eenvoudige vragen aan de leerlingen om hun begrip van het verhaal te peilen. Bijvoorbeeld: "Wat heeft de rups gegeten?", "Wat gebeurt er als de rups veel eet?", "Wat wordt de rups uiteindelijk?"

Stap 6: Nabootsing en creatieve verwerking

Laat de leerlingen het verhaal nabootsen met behulp van handpoppen, knuffels of tekeningen.

Geef de leerlingen de mogelijkheid om hun eigen rups te tekenen of maken met behulp van knutselmateriaal.

Stap 7: Reflectie

Sluit de les af met een korte reflectie. Vraag de leerlingen wat ze hebben geleerd door middel van close reading van "Rupsje Nooitgenoeg". Wat vonden ze leuk aan het verhaal? Wat hebben ze ontdekt?

Close Reading voorbeeldles voor groep 4 PO: "Superjuffie!"

Doel: Het ontwikkelen van begrijpend lezen en het analyseren van personages en plot door middel van een close reading-benadering van het boek "Superjuffie!".

Lesstappen:

Stap 1: Inleiding

Introduceer het boek "Superjuffie!" aan de leerlingen. Bespreek de cover, de titel en eventuele voorkennis over het boek.

Vraag de leerlingen wat ze denken dat een superjuffie zou kunnen zijn.

Stap 2: Gezamenlijke lezing

Lees het eerste hoofdstuk van "Superjuffie!" voor aan de klas. Zorg ervoor dat alle leerlingen de tekst goed kunnen zien terwijl je voorleest.

Moedig de leerlingen aan om te luisteren en belangrijke elementen in het verhaal te identificeren.

Stap 3: Verkennen van de tekstoppervlakte

Bespreek de belangrijkste personages, de setting en de belangrijkste gebeurtenissen in het verhaal. Vraag de leerlingen om te delen wat ze hebben opgemerkt.

Identificeer moeilijke woorden en bespreek hun betekenis met behulp van contextuele aanwijzingen.

Stap 4: Close Reading-activiteit: Karakteranalyse

Kies een personage uit het boek, zoals Juf Josje of Hakim, en vraag de leerlingen om aantekeningen te maken over de kenmerken, het gedrag en de motivaties van het personage terwijl je een hoofdstuk voorleest.

Verdeel de klas in groepjes en geef elk groepje een groot vel papier. Vraag hen om het personage te tekenen en belangrijke eigenschappen en acties van het personage op te schrijven.

Stap 5: Groepsdiscussie

Laat elk groepje hun tekening en beschrijving van het personage presenteren. Moedig hen aan om te discussiëren en bewijs uit de tekst te delen om hun observaties te ondersteunen.

Faciliteer een discussie over de verschillende interpretaties van het personage en hoe dit bijdraagt aan het verhaal.

Stap 6: Vervolgactiviteit

Geef de leerlingen de opdracht om een kort verhaal te schrijven waarin ze zichzelf als superheld of -heldin voorstellen. Moedig hen aan om hun verhaal te baseren op hun eigen kenmerken en interesses.

Stap 7: Reflectie

Sluit de les af met een korte reflectie. Vraag de leerlingen wat ze hebben geleerd door middel van close reading van "Superjuffie!". Wat vonden ze leuk aan het boek? Hoe heeft het analyseren van personages geholpen bij het begrijpen van het verhaal?

Conclusie: close reading

In een tijd waarin de leesvaardigheid van leerlingen steeds meer achteruit gaat, is close reading een belangrijke manier van lesgeven geworden. In dit artikel hebben we uitgelegd hoe je dit kunt aanpakken in zowel het PO als het VO en hebben we een aantal concrete voorbeeldlessen, met voorbeelden van boeken, gegeven.

We zijn benieuwd of jij close reading in de klas toepast en hoe je dat hebt aangepakt. We lezen het graag in een reactie!

# data[].attributes.attachment_link.title
Close reading: met voorbeeldlessen en stappenplan

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoe pas je close reading toe in de klas? We delen voorbeeldlessen voor verschillende groepen in het PO en VO met je.

# data[].attributes.body
Close Reading voorbeeldles voor groep 4 PO: "Superjuffie!”

Doel: Het ontwikkelen van begrijpend lezen en het analyseren van personages en plot door middel van een close reading-benadering van het boek "Superjuffie!".

Lesstappen:

Stap 1: Inleiding

Introduceer het boek "Superjuffie!" aan de leerlingen. Bespreek de cover, de titel en eventuele voorkennis over het boek.

Vraag de leerlingen wat ze denken dat een superjuffie zou kunnen zijn.

Stap 2: Gezamenlijke lezing

Lees het eerste hoofdstuk van "Superjuffie!" voor aan de klas. Zorg ervoor dat alle leerlingen de tekst goed kunnen zien terwijl je voorleest.

Moedig de leerlingen aan om te luisteren en belangrijke elementen in het verhaal te identificeren.

Stap 3: Verkennen van de tekstoppervlakte

Bespreek de belangrijkste personages, de setting en de belangrijkste gebeurtenissen in het verhaal. Vraag de leerlingen om te delen wat ze hebben opgemerkt.

Identificeer moeilijke woorden en bespreek hun betekenis met behulp van contextuele aanwijzingen.

Stap 4: Close Reading-activiteit: Karakteranalyse

Kies een personage uit het boek, zoals Juf Josje of Hakim, en vraag de leerlingen om aantekeningen te maken over de kenmerken, het gedrag en de motivaties van het personage terwijl je een hoofdstuk voorleest.

Verdeel de klas in groepjes en geef elk groepje een groot vel papier. Vraag hen om het personage te tekenen en belangrijke eigenschappen en acties van het personage op te schrijven.

Stap 5: Groepsdiscussie

Laat elk groepje hun tekening en beschrijving van het personage presenteren. Moedig hen aan om te discussiëren en bewijs uit de tekst te delen om hun observaties te ondersteunen.

Faciliteer een discussie over de verschillende interpretaties van het personage en hoe dit bijdraagt aan het verhaal.

Stap 6: Vervolgactiviteit

Geef de leerlingen de opdracht om een kort verhaal te schrijven waarin ze zichzelf als superheld of -heldin voorstellen. Moedig hen aan om hun verhaal te baseren op hun eigen kenmerken en interesses.

Stap 7: Reflectie

Sluit de les af met een korte reflectie. Vraag de leerlingen wat ze hebben geleerd door middel van close reading van "Superjuffie!". Wat vonden ze leuk aan het boek? Hoe heeft het analyseren van personages geholpen bij het begrijpen van het verhaal?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Close reading is een waardevolle vaardigheid die docenten in het primair en voortgezet onderwijs kunnen gebruiken om leerlingen te helpen diepgaand begrip van teksten te ontwikkelen. Dit moedigt leerlingen aan om kritisch te denken, te analyseren en verbanden te leggen tussen verschillende aspecten van een tekst. In dit artikel gaan we in op wat close reading is en hoe je het toepast in verschillende groepen in het PO en VO. We delen ook een aantal voorbeeldlessen voor close reading.

Wat is close reading?

Close reading is een strategie waarbij leerlingen zorgvuldig en systematisch een tekst bestuderen om beter begrip en inzicht te krijgen. Het gaat hierbij niet alleen om het begrijpen van de oppervlakkige betekenis van de tekst. Het gaat er juist om diepere lagen te ontdekken en gebruikte taal- en stijlelementen te identificeren. Bij close reading gaat het erom dat leerlingen vragen stellen over de tekst, deze kunnen samenvatten en dat ze zich actief betrokken voelen bij de tekst.

Je kunt close reading al vanaf groep 1 in het PO toepassen. Dan lees je zelf een prentenboek voor en ga je met gerichte vragen daarover in gesprek met de leerlingen. We geven hier verderop in dit artikel een voorbeeldles voor.

Waarom is close reading belangrijk?

Je zou dus kunnen stellen dat het er bij close reading om gaat dat leerlingen een tekst écht begrijpen en daadwerkelijk doorgronden. En dat is erg belangrijk. Zo helpt het leerlingen om kritische denkvaardigheden te ontwikkelen. Door nauwkeurig te lezen en diep na te denken over een tekst, worden leerlingen gestimuleerd om bewijs te zoeken, hypotheses te vormen en conclusies te trekken.

Deze vaardigheden zijn niet alleen van cruciaal belang voor het begrijpen van complexe teksten, maar zijn ook overdraagbaar naar andere vakken en situaties in het leven. Close reading stimuleert ook het nauwkeurig interpreteren van informatie. En dat is natuurlijk een cruciale vaardigheid in deze wereld vol nepnieuws.

Maar, uit onderzoek blijkt dat de leesvaardigheid van 15-jarigen in Nederland steeds verder achteruit gaat. Hoog tijd dus om daar iets aan te doen!

'Elk enigszins belangrijk boek moet men tweemaal achtereen lezen.
A. Schopenhauer

Stappenplan close reading in het PO

Om met close reading aan de slag te gaan in de groepen 1 tot en met 8 van het PO, kun je dit stappenplan volgen.

Stap 1: Selecteer een geschikte tekst

Kies een korte tekst die interessant en begrijpelijk is voor de leerlingen. Denk aan een verhaal, gedicht, informatieve tekst of een passage uit een boek.

Stap 2: Lees de tekst samen

Lees de tekst eerst hardop voor aan de leerlingen. Laat hen goed luisteren en proberen te begrijpen waar de tekst over gaat.

Stap 3: Verken de tekstoppervlakte

Vraag de leerlingen om te delen wat ze hebben begrepen van de tekst. Wat gebeurt er? Wie zijn de personages? Waar speelt het verhaal zich af? Dit helpt om een basisbegrip van de tekst te krijgen.

Stap 4: Stel vragen

Stel vragen aan de leerlingen om hen te laten nadenken over de tekst. Vragen kunnen gaan over de gevoelens van de personages, de betekenis van moeilijke woorden of de boodschap van de tekst. Moedig hen aan om te praten en hun antwoorden te onderbouwen.

Stap 5: Markeer belangrijke woorden en zinnen

Laat de leerlingen belangrijke woorden en zinnen in de tekst markeren. Dit kunnen woorden zijn die ze niet begrijpen, interessante beschrijvingen of herhalende thema's. Dit helpt hen om de tekst nauwkeuriger te onderzoeken.

Stap 6: Analyseer de tekst

Vraag de leerlingen om dieper na te denken over de tekst. Bespreek samen waarom de auteur bepaalde woorden heeft gekozen, welke emoties de tekst oproept en welke boodschap de auteur wil overbrengen. Moedig de leerlingen aan om bewijs uit de tekst te halen om hun ideeën te ondersteunen.

Stap 7: Reflecteer op het begrip

Sluit af met een reflectie op wat de leerlingen hebben geleerd door close reading. Vraag hen om te delen wat ze ontdekt hebben, welke nieuwe inzichten ze hebben gekregen en hoe close reading hen heeft geholpen om de tekst beter te begrijpen.

Stappenplan close reading in het VO

In het VO adviseren we een iets ander stappenplan.

Stap 1: Kies een geschikte tekst

Selecteer een uitdagende tekst die past bij het niveau en de interesses van de leerlingen. Dit kan een literaire tekst, een historisch document, een wetenschappelijk artikel of een filosofische tekst zijn.

Stap 2: Introductie van de tekst

Geef een korte introductie over de tekst en de context waarin deze is geschreven. Bespreek eventuele moeilijke woorden of begrippen die de leerlingen kunnen tegenkomen.

Stap 3: Lees de tekst individueel

Laat de leerlingen de tekst eerst individueel lezen. Moedig de leerlingen aan om aantekeningen te maken, onbekende woorden op te zoeken en belangrijke elementen te markeren.

Stap 4: Bespreek de tekstoppervlakte

Organiseer een klassendiscussie waarin de leerlingen kunnen delen wat ze hebben begrepen van de tekst. Bespreek de belangrijkste gebeurtenissen, personages, argumenten of thema's.

Stap 5: Analyseer de tekst

Moedig de leerlingen aan om dieper in de tekst te graven. Vraag hen om te kijken naar de stijl, de gebruikte taal, de structuur en eventuele literaire of retorische technieken die de auteur heeft gebruikt. Laat hen ook nadenken over de mogelijke betekenissen en interpretaties van de tekst.

Stap 6: Stel kritische vragen

Stimuleer de leerlingen om kritische vragen te stellen over de tekst. Dit kan gaan over de intenties van de auteur, de argumenten die worden gepresenteerd, de relevantie van de tekst in een bredere context, en meer. Laat de leerlingen hun antwoorden onderbouwen met bewijs uit de tekst.

Stap 7: Discussie en interpretatie

Faciliteer een diepgaande discussie waarin de leerlingen hun interpretaties van de tekst delen en met elkaar in gesprek gaan. Zorg dat de leerlingen respectvol naar elkaars ideeën luisteren en verschillende perspectieven in overweging nemen.

Stap 8: Reflectie en verbanden leggen

Sluit af met een reflectie op wat de leerlingen hebben geleerd door close reading. Laat hen verbanden leggen met andere teksten, hun eigen ervaringen of de samenleving. Vraag hen om na te denken over de waarde van close reading als een manier om beter begrip en kritisch denken te bevorderen.

Praktische tips om aan de slag te gaan met close reading in de klas

We hebben ook nog een aantal praktische tips voor je, als je aan de slag wilt met close reading.

Selecteer geschikte teksten: kies teksten die uitdagend zijn, maar nog steeds toegankelijk voor de leeftijd en het niveau van de leerlingen. Korte verhalen, gedichten, krantenartikelen of zelfs gedeelten van studieteksten kunnen dienen als geschikte bronnen.

Stapsgewijze aanpak: introduceer close reading als een stapsgewijs proces. Begin met het verkennen van de oppervlakkige betekenis van de tekst en ga vervolgens dieper in op de betekenis, het identificeren van stijlelementen en het analyseren van de auteursintentie. Volg een stappenplan zoals we dat hierboven beschrijven.

Stel vragen: moedig leerlingen aan om vragen te stellen tijdens het lezen. Deze vragen kunnen betrekking hebben op de inhoud, de stijl, het perspectief van de auteur, enzovoort. Vragen stimuleren kritisch denken en helpen bij het bevorderen van diepgaand begrip.

'Hoe beter het boek, des te meer ruimte is er voor de lezer.'
Holbrook Jackson

Voorbeeldlessen close reading

Om je goed op weg te helpen beschrijven we hieronder een aantal voorbeeldlessen voor close reading in zowel het PO als het VO. Deze kun je zo overnemen of je geeft er je eigen draai aan.

Close Reading voorbeeldles voor groep 1 en 2 PO: "Rupsje Nooitgenoeg"

Doel: Het ontwikkelen van basisbegrip en interactie met een tekst door middel van een close reading-benadering van het prentenboek "Rupsje Nooitgenoeg" door Eric Carle.

Lesstappen:

Stap 1: Inleiding

Introduceer het boek "Rupsje Nooitgenoeg" aan de leerlingen. Bespreek de cover en de kleurrijke illustraties om hun interesse te wekken.

Vraag de leerlingen of ze weten wat rupsjes eten en of ze eerder een boek hebben gelezen over een rups.

Stap 2: Gezamenlijke lezing

Lees het boek "Rupsje Nooitgenoeg" voor aan de klas. Zorg ervoor dat alle leerlingen de illustraties goed kunnen zien terwijl je voorleest.

Moedig de leerlingen aan om te luisteren en interactie te hebben met de tekst, bijvoorbeeld door het herhalen van zinnetjes of het aanwijzen van voorwerpen in de illustraties.

Stap 3: Verkennen van de tekstoppervlakte

Bespreek de belangrijkste elementen van het verhaal, zoals de rups, het voedsel en de transformatie naar een vlinder. Vraag de leerlingen om te delen wat ze hebben opgemerkt.

Identificeer bekende woorden in de tekst en vraag de leerlingen om ze te herhalen.

Stap 4: Interactieve herlezing

Lees het boek nogmaals voor, maar deze keer betrek je de leerlingen actief bij het verhaal.

Vraag hen om bepaalde geluiden na te doen, zoals het knagen van de rups of het fladderen van de vlinder.

Laat de leerlingen mebewegen met de rups tijdens het eten of te wijzen naar de voedingsmiddelen die de rups eet.

Stap 5: Vragen stellen

Stel eenvoudige vragen aan de leerlingen om hun begrip van het verhaal te peilen. Bijvoorbeeld: "Wat heeft de rups gegeten?", "Wat gebeurt er als de rups veel eet?", "Wat wordt de rups uiteindelijk?"

Stap 6: Nabootsing en creatieve verwerking

Laat de leerlingen het verhaal nabootsen met behulp van handpoppen, knuffels of tekeningen.

Geef de leerlingen de mogelijkheid om hun eigen rups te tekenen of maken met behulp van knutselmateriaal.

Stap 7: Reflectie

Sluit de les af met een korte reflectie. Vraag de leerlingen wat ze hebben geleerd door middel van close reading van "Rupsje Nooitgenoeg". Wat vonden ze leuk aan het verhaal? Wat hebben ze ontdekt?

Close Reading voorbeeldles voor groep 4 PO: "Superjuffie!"

Doel: Het ontwikkelen van begrijpend lezen en het analyseren van personages en plot door middel van een close reading-benadering van het boek "Superjuffie!".

Lesstappen:

Stap 1: Inleiding

Introduceer het boek "Superjuffie!" aan de leerlingen. Bespreek de cover, de titel en eventuele voorkennis over het boek.

Vraag de leerlingen wat ze denken dat een superjuffie zou kunnen zijn.

Stap 2: Gezamenlijke lezing

Lees het eerste hoofdstuk van "Superjuffie!" voor aan de klas. Zorg ervoor dat alle leerlingen de tekst goed kunnen zien terwijl je voorleest.

Moedig de leerlingen aan om te luisteren en belangrijke elementen in het verhaal te identificeren.

Stap 3: Verkennen van de tekstoppervlakte

Bespreek de belangrijkste personages, de setting en de belangrijkste gebeurtenissen in het verhaal. Vraag de leerlingen om te delen wat ze hebben opgemerkt.

Identificeer moeilijke woorden en bespreek hun betekenis met behulp van contextuele aanwijzingen.

Stap 4: Close Reading-activiteit: Karakteranalyse

Kies een personage uit het boek, zoals Juf Josje of Hakim, en vraag de leerlingen om aantekeningen te maken over de kenmerken, het gedrag en de motivaties van het personage terwijl je een hoofdstuk voorleest.

Verdeel de klas in groepjes en geef elk groepje een groot vel papier. Vraag hen om het personage te tekenen en belangrijke eigenschappen en acties van het personage op te schrijven.

Stap 5: Groepsdiscussie

Laat elk groepje hun tekening en beschrijving van het personage presenteren. Moedig hen aan om te discussiëren en bewijs uit de tekst te delen om hun observaties te ondersteunen.

Faciliteer een discussie over de verschillende interpretaties van het personage en hoe dit bijdraagt aan het verhaal.

Stap 6: Vervolgactiviteit

Geef de leerlingen de opdracht om een kort verhaal te schrijven waarin ze zichzelf als superheld of -heldin voorstellen. Moedig hen aan om hun verhaal te baseren op hun eigen kenmerken en interesses.

Stap 7: Reflectie

Sluit de les af met een korte reflectie. Vraag de leerlingen wat ze hebben geleerd door middel van close reading van "Superjuffie!". Wat vonden ze leuk aan het boek? Hoe heeft het analyseren van personages geholpen bij het begrijpen van het verhaal?

Conclusie: close reading

In een tijd waarin de leesvaardigheid van leerlingen steeds meer achteruit gaat, is close reading een belangrijke manier van lesgeven geworden. In dit artikel hebben we uitgelegd hoe je dit kunt aanpakken in zowel het PO als het VO en hebben we een aantal concrete voorbeeldlessen, met voorbeelden van boeken, gegeven.

We zijn benieuwd of jij close reading in de klas toepast en hoe je dat hebt aangepakt. We lezen het graag in een reactie!

# data[].attributes.attachment_link.title
Close reading: met voorbeeldlessen en stappenplan

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoe pas je close reading toe in de klas? We delen voorbeeldlessen voor verschillende groepen in het PO en VO met je.

# data[].attributes.body
Willewete - Dinosaurussen. Een eerste uitgewerkte sessies in het thema dino's, een eerder informatief prentenboek.

# data[].attributes.body
ga naar de website en scroll naar beneden

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Close reading is een waardevolle vaardigheid die docenten in het primair en voortgezet onderwijs kunnen gebruiken om leerlingen te helpen diepgaand begrip van teksten te ontwikkelen. Dit moedigt leerlingen aan om kritisch te denken, te analyseren en verbanden te leggen tussen verschillende aspecten van een tekst. In dit artikel gaan we in op wat close reading is en hoe je het toepast in verschillende groepen in het PO en VO. We delen ook een aantal voorbeeldlessen voor close reading.

Wat is close reading?

Close reading is een strategie waarbij leerlingen zorgvuldig en systematisch een tekst bestuderen om beter begrip en inzicht te krijgen. Het gaat hierbij niet alleen om het begrijpen van de oppervlakkige betekenis van de tekst. Het gaat er juist om diepere lagen te ontdekken en gebruikte taal- en stijlelementen te identificeren. Bij close reading gaat het erom dat leerlingen vragen stellen over de tekst, deze kunnen samenvatten en dat ze zich actief betrokken voelen bij de tekst.

Je kunt close reading al vanaf groep 1 in het PO toepassen. Dan lees je zelf een prentenboek voor en ga je met gerichte vragen daarover in gesprek met de leerlingen. We geven hier verderop in dit artikel een voorbeeldles voor.

Waarom is close reading belangrijk?

Je zou dus kunnen stellen dat het er bij close reading om gaat dat leerlingen een tekst écht begrijpen en daadwerkelijk doorgronden. En dat is erg belangrijk. Zo helpt het leerlingen om kritische denkvaardigheden te ontwikkelen. Door nauwkeurig te lezen en diep na te denken over een tekst, worden leerlingen gestimuleerd om bewijs te zoeken, hypotheses te vormen en conclusies te trekken.

Deze vaardigheden zijn niet alleen van cruciaal belang voor het begrijpen van complexe teksten, maar zijn ook overdraagbaar naar andere vakken en situaties in het leven. Close reading stimuleert ook het nauwkeurig interpreteren van informatie. En dat is natuurlijk een cruciale vaardigheid in deze wereld vol nepnieuws.

Maar, uit onderzoek blijkt dat de leesvaardigheid van 15-jarigen in Nederland steeds verder achteruit gaat. Hoog tijd dus om daar iets aan te doen!

'Elk enigszins belangrijk boek moet men tweemaal achtereen lezen.
A. Schopenhauer

Stappenplan close reading in het PO

Om met close reading aan de slag te gaan in de groepen 1 tot en met 8 van het PO, kun je dit stappenplan volgen.

Stap 1: Selecteer een geschikte tekst

Kies een korte tekst die interessant en begrijpelijk is voor de leerlingen. Denk aan een verhaal, gedicht, informatieve tekst of een passage uit een boek.

Stap 2: Lees de tekst samen

Lees de tekst eerst hardop voor aan de leerlingen. Laat hen goed luisteren en proberen te begrijpen waar de tekst over gaat.

Stap 3: Verken de tekstoppervlakte

Vraag de leerlingen om te delen wat ze hebben begrepen van de tekst. Wat gebeurt er? Wie zijn de personages? Waar speelt het verhaal zich af? Dit helpt om een basisbegrip van de tekst te krijgen.

Stap 4: Stel vragen

Stel vragen aan de leerlingen om hen te laten nadenken over de tekst. Vragen kunnen gaan over de gevoelens van de personages, de betekenis van moeilijke woorden of de boodschap van de tekst. Moedig hen aan om te praten en hun antwoorden te onderbouwen.

Stap 5: Markeer belangrijke woorden en zinnen

Laat de leerlingen belangrijke woorden en zinnen in de tekst markeren. Dit kunnen woorden zijn die ze niet begrijpen, interessante beschrijvingen of herhalende thema's. Dit helpt hen om de tekst nauwkeuriger te onderzoeken.

Stap 6: Analyseer de tekst

Vraag de leerlingen om dieper na te denken over de tekst. Bespreek samen waarom de auteur bepaalde woorden heeft gekozen, welke emoties de tekst oproept en welke boodschap de auteur wil overbrengen. Moedig de leerlingen aan om bewijs uit de tekst te halen om hun ideeën te ondersteunen.

Stap 7: Reflecteer op het begrip

Sluit af met een reflectie op wat de leerlingen hebben geleerd door close reading. Vraag hen om te delen wat ze ontdekt hebben, welke nieuwe inzichten ze hebben gekregen en hoe close reading hen heeft geholpen om de tekst beter te begrijpen.

Stappenplan close reading in het VO

In het VO adviseren we een iets ander stappenplan.

Stap 1: Kies een geschikte tekst

Selecteer een uitdagende tekst die past bij het niveau en de interesses van de leerlingen. Dit kan een literaire tekst, een historisch document, een wetenschappelijk artikel of een filosofische tekst zijn.

Stap 2: Introductie van de tekst

Geef een korte introductie over de tekst en de context waarin deze is geschreven. Bespreek eventuele moeilijke woorden of begrippen die de leerlingen kunnen tegenkomen.

Stap 3: Lees de tekst individueel

Laat de leerlingen de tekst eerst individueel lezen. Moedig de leerlingen aan om aantekeningen te maken, onbekende woorden op te zoeken en belangrijke elementen te markeren.

Stap 4: Bespreek de tekstoppervlakte

Organiseer een klassendiscussie waarin de leerlingen kunnen delen wat ze hebben begrepen van de tekst. Bespreek de belangrijkste gebeurtenissen, personages, argumenten of thema's.

Stap 5: Analyseer de tekst

Moedig de leerlingen aan om dieper in de tekst te graven. Vraag hen om te kijken naar de stijl, de gebruikte taal, de structuur en eventuele literaire of retorische technieken die de auteur heeft gebruikt. Laat hen ook nadenken over de mogelijke betekenissen en interpretaties van de tekst.

Stap 6: Stel kritische vragen

Stimuleer de leerlingen om kritische vragen te stellen over de tekst. Dit kan gaan over de intenties van de auteur, de argumenten die worden gepresenteerd, de relevantie van de tekst in een bredere context, en meer. Laat de leerlingen hun antwoorden onderbouwen met bewijs uit de tekst.

Stap 7: Discussie en interpretatie

Faciliteer een diepgaande discussie waarin de leerlingen hun interpretaties van de tekst delen en met elkaar in gesprek gaan. Zorg dat de leerlingen respectvol naar elkaars ideeën luisteren en verschillende perspectieven in overweging nemen.

Stap 8: Reflectie en verbanden leggen

Sluit af met een reflectie op wat de leerlingen hebben geleerd door close reading. Laat hen verbanden leggen met andere teksten, hun eigen ervaringen of de samenleving. Vraag hen om na te denken over de waarde van close reading als een manier om beter begrip en kritisch denken te bevorderen.

Praktische tips om aan de slag te gaan met close reading in de klas

We hebben ook nog een aantal praktische tips voor je, als je aan de slag wilt met close reading.

Selecteer geschikte teksten: kies teksten die uitdagend zijn, maar nog steeds toegankelijk voor de leeftijd en het niveau van de leerlingen. Korte verhalen, gedichten, krantenartikelen of zelfs gedeelten van studieteksten kunnen dienen als geschikte bronnen.

Stapsgewijze aanpak: introduceer close reading als een stapsgewijs proces. Begin met het verkennen van de oppervlakkige betekenis van de tekst en ga vervolgens dieper in op de betekenis, het identificeren van stijlelementen en het analyseren van de auteursintentie. Volg een stappenplan zoals we dat hierboven beschrijven.

Stel vragen: moedig leerlingen aan om vragen te stellen tijdens het lezen. Deze vragen kunnen betrekking hebben op de inhoud, de stijl, het perspectief van de auteur, enzovoort. Vragen stimuleren kritisch denken en helpen bij het bevorderen van diepgaand begrip.

'Hoe beter het boek, des te meer ruimte is er voor de lezer.'
Holbrook Jackson

Voorbeeldlessen close reading

Om je goed op weg te helpen beschrijven we hieronder een aantal voorbeeldlessen voor close reading in zowel het PO als het VO. Deze kun je zo overnemen of je geeft er je eigen draai aan.

Close Reading voorbeeldles voor groep 1 en 2 PO: "Rupsje Nooitgenoeg"

Doel: Het ontwikkelen van basisbegrip en interactie met een tekst door middel van een close reading-benadering van het prentenboek "Rupsje Nooitgenoeg" door Eric Carle.

Lesstappen:

Stap 1: Inleiding

Introduceer het boek "Rupsje Nooitgenoeg" aan de leerlingen. Bespreek de cover en de kleurrijke illustraties om hun interesse te wekken.

Vraag de leerlingen of ze weten wat rupsjes eten en of ze eerder een boek hebben gelezen over een rups.

Stap 2: Gezamenlijke lezing

Lees het boek "Rupsje Nooitgenoeg" voor aan de klas. Zorg ervoor dat alle leerlingen de illustraties goed kunnen zien terwijl je voorleest.

Moedig de leerlingen aan om te luisteren en interactie te hebben met de tekst, bijvoorbeeld door het herhalen van zinnetjes of het aanwijzen van voorwerpen in de illustraties.

Stap 3: Verkennen van de tekstoppervlakte

Bespreek de belangrijkste elementen van het verhaal, zoals de rups, het voedsel en de transformatie naar een vlinder. Vraag de leerlingen om te delen wat ze hebben opgemerkt.

Identificeer bekende woorden in de tekst en vraag de leerlingen om ze te herhalen.

Stap 4: Interactieve herlezing

Lees het boek nogmaals voor, maar deze keer betrek je de leerlingen actief bij het verhaal.

Vraag hen om bepaalde geluiden na te doen, zoals het knagen van de rups of het fladderen van de vlinder.

Laat de leerlingen mebewegen met de rups tijdens het eten of te wijzen naar de voedingsmiddelen die de rups eet.

Stap 5: Vragen stellen

Stel eenvoudige vragen aan de leerlingen om hun begrip van het verhaal te peilen. Bijvoorbeeld: "Wat heeft de rups gegeten?", "Wat gebeurt er als de rups veel eet?", "Wat wordt de rups uiteindelijk?"

Stap 6: Nabootsing en creatieve verwerking

Laat de leerlingen het verhaal nabootsen met behulp van handpoppen, knuffels of tekeningen.

Geef de leerlingen de mogelijkheid om hun eigen rups te tekenen of maken met behulp van knutselmateriaal.

Stap 7: Reflectie

Sluit de les af met een korte reflectie. Vraag de leerlingen wat ze hebben geleerd door middel van close reading van "Rupsje Nooitgenoeg". Wat vonden ze leuk aan het verhaal? Wat hebben ze ontdekt?

Close Reading voorbeeldles voor groep 4 PO: "Superjuffie!"

Doel: Het ontwikkelen van begrijpend lezen en het analyseren van personages en plot door middel van een close reading-benadering van het boek "Superjuffie!".

Lesstappen:

Stap 1: Inleiding

Introduceer het boek "Superjuffie!" aan de leerlingen. Bespreek de cover, de titel en eventuele voorkennis over het boek.

Vraag de leerlingen wat ze denken dat een superjuffie zou kunnen zijn.

Stap 2: Gezamenlijke lezing

Lees het eerste hoofdstuk van "Superjuffie!" voor aan de klas. Zorg ervoor dat alle leerlingen de tekst goed kunnen zien terwijl je voorleest.

Moedig de leerlingen aan om te luisteren en belangrijke elementen in het verhaal te identificeren.

Stap 3: Verkennen van de tekstoppervlakte

Bespreek de belangrijkste personages, de setting en de belangrijkste gebeurtenissen in het verhaal. Vraag de leerlingen om te delen wat ze hebben opgemerkt.

Identificeer moeilijke woorden en bespreek hun betekenis met behulp van contextuele aanwijzingen.

Stap 4: Close Reading-activiteit: Karakteranalyse

Kies een personage uit het boek, zoals Juf Josje of Hakim, en vraag de leerlingen om aantekeningen te maken over de kenmerken, het gedrag en de motivaties van het personage terwijl je een hoofdstuk voorleest.

Verdeel de klas in groepjes en geef elk groepje een groot vel papier. Vraag hen om het personage te tekenen en belangrijke eigenschappen en acties van het personage op te schrijven.

Stap 5: Groepsdiscussie

Laat elk groepje hun tekening en beschrijving van het personage presenteren. Moedig hen aan om te discussiëren en bewijs uit de tekst te delen om hun observaties te ondersteunen.

Faciliteer een discussie over de verschillende interpretaties van het personage en hoe dit bijdraagt aan het verhaal.

Stap 6: Vervolgactiviteit

Geef de leerlingen de opdracht om een kort verhaal te schrijven waarin ze zichzelf als superheld of -heldin voorstellen. Moedig hen aan om hun verhaal te baseren op hun eigen kenmerken en interesses.

Stap 7: Reflectie

Sluit de les af met een korte reflectie. Vraag de leerlingen wat ze hebben geleerd door middel van close reading van "Superjuffie!". Wat vonden ze leuk aan het boek? Hoe heeft het analyseren van personages geholpen bij het begrijpen van het verhaal?

Conclusie: close reading

In een tijd waarin de leesvaardigheid van leerlingen steeds meer achteruit gaat, is close reading een belangrijke manier van lesgeven geworden. In dit artikel hebben we uitgelegd hoe je dit kunt aanpakken in zowel het PO als het VO en hebben we een aantal concrete voorbeeldlessen, met voorbeelden van boeken, gegeven.

We zijn benieuwd of jij close reading in de klas toepast en hoe je dat hebt aangepakt. We lezen het graag in een reactie!

# data[].attributes.attachment_link.title
Close reading: met voorbeeldlessen en stappenplan

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoe pas je close reading toe in de klas? We delen voorbeeldlessen voor verschillende groepen in het PO en VO met je.

# data[].attributes.body
ga naar de website en scroll naar beneden

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Close reading is een waardevolle vaardigheid die docenten in het primair en voortgezet onderwijs kunnen gebruiken om leerlingen te helpen diepgaand begrip van teksten te ontwikkelen. Dit moedigt leerlingen aan om kritisch te denken, te analyseren en verbanden te leggen tussen verschillende aspecten van een tekst. In dit artikel gaan we in op wat close reading is en hoe je het toepast in verschillende groepen in het PO en VO. We delen ook een aantal voorbeeldlessen voor close reading.

Wat is close reading?

Close reading is een strategie waarbij leerlingen zorgvuldig en systematisch een tekst bestuderen om beter begrip en inzicht te krijgen. Het gaat hierbij niet alleen om het begrijpen van de oppervlakkige betekenis van de tekst. Het gaat er juist om diepere lagen te ontdekken en gebruikte taal- en stijlelementen te identificeren. Bij close reading gaat het erom dat leerlingen vragen stellen over de tekst, deze kunnen samenvatten en dat ze zich actief betrokken voelen bij de tekst.

Je kunt close reading al vanaf groep 1 in het PO toepassen. Dan lees je zelf een prentenboek voor en ga je met gerichte vragen daarover in gesprek met de leerlingen. We geven hier verderop in dit artikel een voorbeeldles voor.

Waarom is close reading belangrijk?

Je zou dus kunnen stellen dat het er bij close reading om gaat dat leerlingen een tekst écht begrijpen en daadwerkelijk doorgronden. En dat is erg belangrijk. Zo helpt het leerlingen om kritische denkvaardigheden te ontwikkelen. Door nauwkeurig te lezen en diep na te denken over een tekst, worden leerlingen gestimuleerd om bewijs te zoeken, hypotheses te vormen en conclusies te trekken.

Deze vaardigheden zijn niet alleen van cruciaal belang voor het begrijpen van complexe teksten, maar zijn ook overdraagbaar naar andere vakken en situaties in het leven. Close reading stimuleert ook het nauwkeurig interpreteren van informatie. En dat is natuurlijk een cruciale vaardigheid in deze wereld vol nepnieuws.

Maar, uit onderzoek blijkt dat de leesvaardigheid van 15-jarigen in Nederland steeds verder achteruit gaat. Hoog tijd dus om daar iets aan te doen!

'Elk enigszins belangrijk boek moet men tweemaal achtereen lezen.
A. Schopenhauer

Stappenplan close reading in het PO

Om met close reading aan de slag te gaan in de groepen 1 tot en met 8 van het PO, kun je dit stappenplan volgen.

Stap 1: Selecteer een geschikte tekst

Kies een korte tekst die interessant en begrijpelijk is voor de leerlingen. Denk aan een verhaal, gedicht, informatieve tekst of een passage uit een boek.

Stap 2: Lees de tekst samen

Lees de tekst eerst hardop voor aan de leerlingen. Laat hen goed luisteren en proberen te begrijpen waar de tekst over gaat.

Stap 3: Verken de tekstoppervlakte

Vraag de leerlingen om te delen wat ze hebben begrepen van de tekst. Wat gebeurt er? Wie zijn de personages? Waar speelt het verhaal zich af? Dit helpt om een basisbegrip van de tekst te krijgen.

Stap 4: Stel vragen

Stel vragen aan de leerlingen om hen te laten nadenken over de tekst. Vragen kunnen gaan over de gevoelens van de personages, de betekenis van moeilijke woorden of de boodschap van de tekst. Moedig hen aan om te praten en hun antwoorden te onderbouwen.

Stap 5: Markeer belangrijke woorden en zinnen

Laat de leerlingen belangrijke woorden en zinnen in de tekst markeren. Dit kunnen woorden zijn die ze niet begrijpen, interessante beschrijvingen of herhalende thema's. Dit helpt hen om de tekst nauwkeuriger te onderzoeken.

Stap 6: Analyseer de tekst

Vraag de leerlingen om dieper na te denken over de tekst. Bespreek samen waarom de auteur bepaalde woorden heeft gekozen, welke emoties de tekst oproept en welke boodschap de auteur wil overbrengen. Moedig de leerlingen aan om bewijs uit de tekst te halen om hun ideeën te ondersteunen.

Stap 7: Reflecteer op het begrip

Sluit af met een reflectie op wat de leerlingen hebben geleerd door close reading. Vraag hen om te delen wat ze ontdekt hebben, welke nieuwe inzichten ze hebben gekregen en hoe close reading hen heeft geholpen om de tekst beter te begrijpen.

Stappenplan close reading in het VO

In het VO adviseren we een iets ander stappenplan.

Stap 1: Kies een geschikte tekst

Selecteer een uitdagende tekst die past bij het niveau en de interesses van de leerlingen. Dit kan een literaire tekst, een historisch document, een wetenschappelijk artikel of een filosofische tekst zijn.

Stap 2: Introductie van de tekst

Geef een korte introductie over de tekst en de context waarin deze is geschreven. Bespreek eventuele moeilijke woorden of begrippen die de leerlingen kunnen tegenkomen.

Stap 3: Lees de tekst individueel

Laat de leerlingen de tekst eerst individueel lezen. Moedig de leerlingen aan om aantekeningen te maken, onbekende woorden op te zoeken en belangrijke elementen te markeren.

Stap 4: Bespreek de tekstoppervlakte

Organiseer een klassendiscussie waarin de leerlingen kunnen delen wat ze hebben begrepen van de tekst. Bespreek de belangrijkste gebeurtenissen, personages, argumenten of thema's.

Stap 5: Analyseer de tekst

Moedig de leerlingen aan om dieper in de tekst te graven. Vraag hen om te kijken naar de stijl, de gebruikte taal, de structuur en eventuele literaire of retorische technieken die de auteur heeft gebruikt. Laat hen ook nadenken over de mogelijke betekenissen en interpretaties van de tekst.

Stap 6: Stel kritische vragen

Stimuleer de leerlingen om kritische vragen te stellen over de tekst. Dit kan gaan over de intenties van de auteur, de argumenten die worden gepresenteerd, de relevantie van de tekst in een bredere context, en meer. Laat de leerlingen hun antwoorden onderbouwen met bewijs uit de tekst.

Stap 7: Discussie en interpretatie

Faciliteer een diepgaande discussie waarin de leerlingen hun interpretaties van de tekst delen en met elkaar in gesprek gaan. Zorg dat de leerlingen respectvol naar elkaars ideeën luisteren en verschillende perspectieven in overweging nemen.

Stap 8: Reflectie en verbanden leggen

Sluit af met een reflectie op wat de leerlingen hebben geleerd door close reading. Laat hen verbanden leggen met andere teksten, hun eigen ervaringen of de samenleving. Vraag hen om na te denken over de waarde van close reading als een manier om beter begrip en kritisch denken te bevorderen.

Praktische tips om aan de slag te gaan met close reading in de klas

We hebben ook nog een aantal praktische tips voor je, als je aan de slag wilt met close reading.

Selecteer geschikte teksten: kies teksten die uitdagend zijn, maar nog steeds toegankelijk voor de leeftijd en het niveau van de leerlingen. Korte verhalen, gedichten, krantenartikelen of zelfs gedeelten van studieteksten kunnen dienen als geschikte bronnen.

Stapsgewijze aanpak: introduceer close reading als een stapsgewijs proces. Begin met het verkennen van de oppervlakkige betekenis van de tekst en ga vervolgens dieper in op de betekenis, het identificeren van stijlelementen en het analyseren van de auteursintentie. Volg een stappenplan zoals we dat hierboven beschrijven.

Stel vragen: moedig leerlingen aan om vragen te stellen tijdens het lezen. Deze vragen kunnen betrekking hebben op de inhoud, de stijl, het perspectief van de auteur, enzovoort. Vragen stimuleren kritisch denken en helpen bij het bevorderen van diepgaand begrip.

'Hoe beter het boek, des te meer ruimte is er voor de lezer.'
Holbrook Jackson

Voorbeeldlessen close reading

Om je goed op weg te helpen beschrijven we hieronder een aantal voorbeeldlessen voor close reading in zowel het PO als het VO. Deze kun je zo overnemen of je geeft er je eigen draai aan.

Close Reading voorbeeldles voor groep 1 en 2 PO: "Rupsje Nooitgenoeg"

Doel: Het ontwikkelen van basisbegrip en interactie met een tekst door middel van een close reading-benadering van het prentenboek "Rupsje Nooitgenoeg" door Eric Carle.

Lesstappen:

Stap 1: Inleiding

Introduceer het boek "Rupsje Nooitgenoeg" aan de leerlingen. Bespreek de cover en de kleurrijke illustraties om hun interesse te wekken.

Vraag de leerlingen of ze weten wat rupsjes eten en of ze eerder een boek hebben gelezen over een rups.

Stap 2: Gezamenlijke lezing

Lees het boek "Rupsje Nooitgenoeg" voor aan de klas. Zorg ervoor dat alle leerlingen de illustraties goed kunnen zien terwijl je voorleest.

Moedig de leerlingen aan om te luisteren en interactie te hebben met de tekst, bijvoorbeeld door het herhalen van zinnetjes of het aanwijzen van voorwerpen in de illustraties.

Stap 3: Verkennen van de tekstoppervlakte

Bespreek de belangrijkste elementen van het verhaal, zoals de rups, het voedsel en de transformatie naar een vlinder. Vraag de leerlingen om te delen wat ze hebben opgemerkt.

Identificeer bekende woorden in de tekst en vraag de leerlingen om ze te herhalen.

Stap 4: Interactieve herlezing

Lees het boek nogmaals voor, maar deze keer betrek je de leerlingen actief bij het verhaal.

Vraag hen om bepaalde geluiden na te doen, zoals het knagen van de rups of het fladderen van de vlinder.

Laat de leerlingen mebewegen met de rups tijdens het eten of te wijzen naar de voedingsmiddelen die de rups eet.

Stap 5: Vragen stellen

Stel eenvoudige vragen aan de leerlingen om hun begrip van het verhaal te peilen. Bijvoorbeeld: "Wat heeft de rups gegeten?", "Wat gebeurt er als de rups veel eet?", "Wat wordt de rups uiteindelijk?"

Stap 6: Nabootsing en creatieve verwerking

Laat de leerlingen het verhaal nabootsen met behulp van handpoppen, knuffels of tekeningen.

Geef de leerlingen de mogelijkheid om hun eigen rups te tekenen of maken met behulp van knutselmateriaal.

Stap 7: Reflectie

Sluit de les af met een korte reflectie. Vraag de leerlingen wat ze hebben geleerd door middel van close reading van "Rupsje Nooitgenoeg". Wat vonden ze leuk aan het verhaal? Wat hebben ze ontdekt?

Close Reading voorbeeldles voor groep 4 PO: "Superjuffie!"

Doel: Het ontwikkelen van begrijpend lezen en het analyseren van personages en plot door middel van een close reading-benadering van het boek "Superjuffie!".

Lesstappen:

Stap 1: Inleiding

Introduceer het boek "Superjuffie!" aan de leerlingen. Bespreek de cover, de titel en eventuele voorkennis over het boek.

Vraag de leerlingen wat ze denken dat een superjuffie zou kunnen zijn.

Stap 2: Gezamenlijke lezing

Lees het eerste hoofdstuk van "Superjuffie!" voor aan de klas. Zorg ervoor dat alle leerlingen de tekst goed kunnen zien terwijl je voorleest.

Moedig de leerlingen aan om te luisteren en belangrijke elementen in het verhaal te identificeren.

Stap 3: Verkennen van de tekstoppervlakte

Bespreek de belangrijkste personages, de setting en de belangrijkste gebeurtenissen in het verhaal. Vraag de leerlingen om te delen wat ze hebben opgemerkt.

Identificeer moeilijke woorden en bespreek hun betekenis met behulp van contextuele aanwijzingen.

Stap 4: Close Reading-activiteit: Karakteranalyse

Kies een personage uit het boek, zoals Juf Josje of Hakim, en vraag de leerlingen om aantekeningen te maken over de kenmerken, het gedrag en de motivaties van het personage terwijl je een hoofdstuk voorleest.

Verdeel de klas in groepjes en geef elk groepje een groot vel papier. Vraag hen om het personage te tekenen en belangrijke eigenschappen en acties van het personage op te schrijven.

Stap 5: Groepsdiscussie

Laat elk groepje hun tekening en beschrijving van het personage presenteren. Moedig hen aan om te discussiëren en bewijs uit de tekst te delen om hun observaties te ondersteunen.

Faciliteer een discussie over de verschillende interpretaties van het personage en hoe dit bijdraagt aan het verhaal.

Stap 6: Vervolgactiviteit

Geef de leerlingen de opdracht om een kort verhaal te schrijven waarin ze zichzelf als superheld of -heldin voorstellen. Moedig hen aan om hun verhaal te baseren op hun eigen kenmerken en interesses.

Stap 7: Reflectie

Sluit de les af met een korte reflectie. Vraag de leerlingen wat ze hebben geleerd door middel van close reading van "Superjuffie!". Wat vonden ze leuk aan het boek? Hoe heeft het analyseren van personages geholpen bij het begrijpen van het verhaal?

Conclusie: close reading

In een tijd waarin de leesvaardigheid van leerlingen steeds meer achteruit gaat, is close reading een belangrijke manier van lesgeven geworden. In dit artikel hebben we uitgelegd hoe je dit kunt aanpakken in zowel het PO als het VO en hebben we een aantal concrete voorbeeldlessen, met voorbeelden van boeken, gegeven.

We zijn benieuwd of jij close reading in de klas toepast en hoe je dat hebt aangepakt. We lezen het graag in een reactie!

# data[].attributes.attachment_link.title
Close reading: met voorbeeldlessen en stappenplan

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoe pas je close reading toe in de klas? We delen voorbeeldlessen voor verschillende groepen in het PO en VO met je.