# data[].attributes.body
Je ziet het vaak voorbij komen. Het klimaat. En dan vooral de opwarming hiervan en de gevolgen die het met zich meebrengt. Het ene warmterecord verbreekt het andere, koraalriffen sterven uit, permafrost ontdooit, bosbranden lopen finaal uit de hand, wat dan weer zorgt voor extra broeikasgassen in de atmosfeer die er voor zorgen dat het dus nog warmer wordt....HELP! Het is duidelijk dat we zo niet door kunnen gaan. Maar hoe dan wel?

Op 12 december 2015 zijn de ministers en hoge ambtenaren uit vrijwel alle landen naar Parijs gekomen om de Klimaat Conferentie van Parijs bij te wonen en hier te vergaderen. Dit leidde tot het afsluiten van het Klimaat Akkoord van Parijs op 22 april 2016. Wat houdt het precies in, welke landen doen er aan mee en is dit werkelijk de beste manier om de opwarming van de aarde terug te dringen?

Dat zoeken wij voor je uit!

# data[].attributes.body
In 2015 was er in Parijs een conferentie over het klimaat. Er zijn veel conferenties geweest over het klimaat zoals in Kopenhagen in 2009 of in Lima in 2014 maar deze waren zonder succes tot een akkoord. Op 12 december is het akkoord ondertekend door 174 landen die hun uitstoot willen verminderen en milieu vriendelijker willen zijn.

De afgelopen jaren is de CO₂ uitstoot enorm toegenomen en warmt de aarde veel te snel op, de nood om uitstoot te verminderen is dus hoog. Landen zullen dit zo snel mogelijk moeten doen iets waar dit verdrag voor gaat zorgen, mits alle landen zich er aan houden.

Het verdrag brengt nieuwe wetten met zich mee voor bedrijven en hun uitstoot bij het produceren. Ook voor landen zelf zijn er nieuwe regels, zo moet elk land een plan opstellen van de verwachte uitstoot, waar het vandaan komt en hoe ze uitstoot willen verminderen. Ook moeten de rijke landen ontwikkelingslanden financieel steunen. Het akkoord gaat in vanaf 2020, wanneer het Kyoto protocol afloopt.

# data[].attributes.headline
3) Eisen en mogelijkheden mondiale klimaatakkoord

# data[].attributes.subject
3) Eisen en mogelijkheden mondiale klimaatakkoord

# data[].attributes.body
1. De gemiddelde mondiale temperatuur mag niet meer stijgen dan 2  ̊C en het liefst niet meer dan 1,5   ̊C.

2. Om de 5 jaar zullen de 195 landen die het klimaatakkoord hebben ondertekend, kijken of ze de bovenstaande doelstelling hebben gehaald.  Hierover schrijft de overheid een wetenschappelijk rapport, welke gepubliceerd wordt.

3. Het akkoord is juridisch bindend. Dit betekend dat de landen die het akkoord ondertekend hebben wettelijk verbonden zijn aan wat er in het akkoord staat. Per land kunnen de doelen verschillend zijn, maar ieder land doet zijn best om het klimaatdoel te bereiken.

4. Armere landen zullen voor het behalen van de klimaatdoelstelling gebruik kunnen maken van het geld van een fonds, dit wordt aangevuld door de rijkere landen. Rijkere landen zijn niet verplicht geld aan het fonds te geven. Overheden werden het eens dat de kracht van samenlevingen versterkt moest worden, zodat de klimaatveranderingen beter bestrijdt kunnen worden.

# data[].attributes.headline
4) De uitvoering: waarom zou het deze keer wel lukken?

# data[].attributes.subject
4) De uitvoering: waarom zou het deze keer wel lukken?

# data[].attributes.body
Het plan om uitstoot te verminderen is er, maar houden landen zich er ook aan? En gaan ze het redden? In de komende stukjes zullen we deze vraag voor Nederland, maar ook andere landen beantwoorden. Maar eerst zullen we er algemeen naar kijken:

De CO₂ uitstoot is de afgelopen 3 jaar niet gestegen, maar ook niet gedaald. Een periode van 3 jaar is dan ook erg kort om conclusies te kunnen trekken. Het klimaatakkoord zal door vele mondiale regelingen pas in 2020 kunnen starten. De energievraag zal nog enorm stijgen in de komende jaren door het opraken van fossiele brandstoffen, wat dus zou moeten betekenen dat de energie CO₂ neutraal opgewekt zou moeten worden.

Men zou kunnen zeggen dat de doelen voor Parijs te hoog en te optimistisch zouden zijn, maar als er meer geïnvesteerd zou worden zou het prima haalbaar kunnen zijn.

# data[].attributes.headline
5) Wat gaat er wel en niet goed in Nederland met betrekking op het klimaatakkoord?

# data[].attributes.subject
5) Wat gaat er wel en niet goed in Nederland met betrekking op het klimaatakkoord?

# data[].attributes.body
De EU-landen hebben samen afspraken gemaakt over het klimaatakkoord. Hun doel is om in 2020 de broeikasgasuitstoot met 20% te verminderen ten opzichte van  1990. Nederland zit in de EU en gaat deze doelen waarschijnlijk niet halen.

Plannen van de EU:

De EU heeft het systeem ETS (Emission Trading System) in het leven geroepen om de uitstoot van broeikasgassen te beperken. Dit is een systeem waarin een land handelt in emissieruimte, het recht om een bepaalde hoeveelheid broeikasgassen uit te stoten.

Een bepaald land kan onder de hoeveelheid uit te stoten broeikasgassen zitten. Dit land heeft dan nog ruimte over om meer uit te stoten, maar doet dit niet. Deze ruimte kan worden verkocht aan een ander land die teveel broeikasgassen heeft uitgestoten. Er is een bepaald limiet die je niet mag overschrijden. Ga je over dit limiet heen, dan moet je emissierechten kopen. Blijf je onder het limiet, dan kun je emissierechten verkopen. Zo ontstaat er een prijs bij broeikasgasuitstoot.

Nederland neemt ook deel aan dit systeem en hoeft bijna geen extra emissierechten te kopen in het buitenland.

Waarom heeft NL met klimaatakkoord ingestemd?
In Nederland is het energieakkoord voor duurzame groei afgesloten. Het kabinet heeft het akkoord afgesloten om energie te besparen, meer duurzame energie op te wekken en extra werkgelegenheid te creëren. Om dit te behalen zijn afspraken gemaakt met werkgevers, milieuorganisaties en vakbonden gemaakt.

In het akkoord staan een aantal belangrijke afspraken:

1.       Meer windmolens

2.       Geld voor huisisolatie door het kabinet, zo hoeft een kachel minder energie te verbruiken, omdat meer warmte in de woning blijft.

3.       Door investeringen in duurzame energie komen er meer banen vrij

4.       Huizen krijgen een energie label. Deze labels geven aan hoe energiezuinig een woning is en maakt mensen bewust van wat voor woning ze huren of kopen.

5.       Fonds voor energiebesparing. Huiseigenaren kunnen hun woningen duurzamer maken, dit is echter duur. Hierdoor is er een optie gemaakt om voordeliger te kunnen lenen als je je woning(en) duurzamer maakt.

6.       Belastingvoordeel voor lokale schone energie. Als een school of een loods duurzame elektriciteit opwekt, wordt er een lager energiebelastingtarief ingevoerd.

7.       Het Nederlandse kabinet wil strengere regels invoeren omtrent de uitstoot van broeikasgassen.

Volgens het SER gaat het goed met de afspraken die het kabinet gesloten heeft met werkgevers, milieuorganisaties en vakbonden.

Volgens de bovenstaande gegevens ziet het er dus rooskleurig uit voor Nederland, maar dit is echter niet het geval. In verschillende nieuwsberichten komt naar voren dat Nederland de klimaatdoelen van 2020 niet gaat halen.

Één van de doelen is dat 14%  van de energieproductie groen is, Nederland haalt dit (nog) lang niet.

De chemische aardolie- en basismetaalindustrie zorgen samen voor meer dan driekwart van de totale broeikasgassen door de industriesector. Dit terwijl ze maar voor een kleine 20% van de toegevoegde waarde van de industriesector zorgen. De overige industrie die een veel groter aandeel in de economie heeft, heeft een veel lager emissiehandel. Hierdoor heeft Nederland een veel hogere CO2 uitstoot dan mogelijk zou zijn. Als Nederland dit probleem niet aanpakt zal de CO2 uitstoot hoog blijven (zie figuur 1).

Voor de elektriciteitsproductie werden er steenkolencentrales gesloten, maar gingen de aardgascentrales juist harder werken. Er is dus weinig tot geen effect als Nederland geen goed alternatief heeft voor het bestaande probleem.

# data[].attributes.body
- figuur 1 -
Klikt u op onderstaande link; dan ziet u de broeikasemissies van Nederlands in 2016:

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
In 2016 was de uitstoot van broeikasgassen 1 procent hoger dan een jaar eerder. De chemische industrie stootte meer uit en er is meer aardgas verbruikt voor de verwarming van woningen en kantoren. De netto uitstoot van elektriciteitscentrales is gedaald. Dat meldt het CBS op basis van nieuwe, voorlopige cijfers uit de emissieregistratie.

In 2016 bedroeg de uitstoot van broeikasgassen 197 miljard kg CO₂-equivalenten. Dit is 1 procent hoger dan in 2015, en 11 procent lager dan in 1990. De rechter besliste in de Urgenda klimaatzaak dat de uitstoot in 2020 minimaal 25 procent lager dient te zijn dan in 1990.

Grotere CO₂-uitstoot door chemische industrie

De uitstoot van alleen het gas koolstofdioxide (CO ₂) bedroeg 167 miljard kg in 2016. Dat is bijna 2 miljard kg meer dan een jaar eerder. De chemische industrie heeft door een grotere bedrijvigheid 1,5 miljard kg CO 2 meer uitgestoten en er was een toename van 0,8 miljard kg CO ₂ door een hoger aardgasverbruik voor verwarming van woningen en kantoren. Energiebedrijven stootten per saldo 0,4 miljard kg CO ₂ minder uit dan in 2015.

Meer aardgas, minder steenkool voor recordproductie elektriciteit

Het aandeel steenkool in de elektriciteitsproductie is in 2016 gedaald naar 32 procent, nadat het tussen 2011 en 2015 toenam van 18 procent naar 36 procent. Het aandeel aardgas steeg naar 46 procent, terwijl het in de jaren daarvoor afnam van 60 procent in 2011 naar 42 procent in 2015. De trendomkering in 2016 komt na de sluiting van drie oude kolencentrales en een grotere inzet van aardgascentrales.
De substitutie van steenkool door aardgas zorgt voor een lagere CO ₂-uitstoot. Deze reductie werd grotendeels teniet gedaan door de extra inzet van aardgas bij de elektriciteitsproductie. Die was nodig om de gedaalde import van elektriciteit te compenseren. Dit leidde tot een recordproductie van elektriciteit in 2016.

Daling emissie-intensiteit Nederlandse economie

In 2016 zorgden de chemische, aardolie- en basismetaalindustrie samen voor 78 procent van de uitstoot van broeikasgassen door de industriesector. Deze branches genereren maar 17 procent van de toegevoegde waarde van de industrie. Deze drie industrieën hebben de hoogste emissie-intensiteit binnen de industriesector. Deze is bijna vijfmaal hoger dan die van de hele industriesector en ruim zevenmaal hoger dan de emissie-intensiteit van de Nederlandse economie.
De voedings- en genotmiddelenindustrie had in 2016 een aandeel van 10 procent in de uitstoot van broeikasgassen door de industriesector. Het aandeel van deze branche in de industriële toegevoegde waarde is echter 21 procent. De emissie-intensiteit van de voedings- en genotmiddelenindustrie is ongeveer de helft van die van de hele industriesector.
De emissie-intensiteit van de Nederlandse economie was in 2016 ongeveer 42 procent lager dan in 1990. Dit hangt samen met een gegroeid aandeel van de dienstensector en een gedaalde emissie-intensiteit van de industriesector. Ook energiebesparingen, binnen en buiten de industriesector, speelden een rol in de gedaalde emissie-intensiteit van de Nederlandse economie.

# data[].attributes.attachment_link.title
Uitstoot broeikasgassen in 2016 licht gestegen

# data[].attributes.attachment_link.description
In 2016 was de uitstoot van broeikasgassen 1 procent hoger dan een jaar eerder. De chemische industrie stootte meer uit en er is meer aardgas verbruikt voor de verwarming van woningen en kantoren. De netto uitstoot van elektriciteitscentrales is gedaald. Dat meldt het CBS op basis van nieuwe, voorlopige cijfers uit de emissieregistratie.

# data[].attributes.headline
6.1) Opvallende landen: politiek benaderd

# data[].attributes.subject
6.1) Opvallende landen: politiek benaderd

# data[].attributes.body
Amerika:

Een land die de 2e meeste koolstofdioxide emissies maakt van de wereld (zie figuur 2).  Besluit zich terug te trekken uit het klimaatakkoord van Parijs. Dit betekend dat de eerdere beslissingen gemaakt door Obama worden teruggedraaid. Zijn beargumentering luidt (zoals in onderstaant artikel genoemd):

"Een eerlijker deal voor de VS en zijn arbeiders".

Trump vertegenwoordigd de Republikeinse Partij, die bedrijfsleven en economie voorop zet. Deelnemen aan het Klimaatakkoord zal een te groot risico vormen voor het Amerikaanse bedrijfsleven. Alhoewel dit te begrijpen is, is het erg zorgerlijk dat het op 1 na meest uitstotende land van de wereld niet mee wilt werken aan een Klimaatakkoord.

Veel staten in Amerika zijn het niet eens met de beslissling die Trump (tot nu toe) genomen heeft. Deze willen alsnog deelnemen aan het akkoord, maar hoe? Dat weten ze nog niet.

Zoals uit het artikel blijkt, is het nog niet zeker dat de VS zich uit het klimaatakkoord terug trekt. Hoe het er nu voor staat is dat Trump zich op 4 nov 2020 terugtrekt uit het akkoord. Ook goed om te noteren is dat deze uitspraak VOOR de verkiezingen heeft plaatsgevonden. De uitspraak kan dus ook gedaan zijn om aandacht te trekken.

Dit blijkt ook uit een latere persconferentie gepubliceerd op 7-9-2017:

"Er kan van alles gebeuren met betrekking tot het klimaatakkoord. We zullen wel zien wat er gebeurt."

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De Verenigde Staten trekken zich terug uit het klimaatakkoord van Parijs. Dat heeft president Trump bekendgemaakt tijdens een persconferentie in de tuin van het Witte Huis.

Trump zei dat hij wel opnieuw wil onderhandelen om eventueel terug te keren in het akkoord van Parijs, ook sluit hij een nieuw klimaatakkoord niet uit. In beide gevallen wil de Amerikaanse president naar eigen zeggen "een eerlijker deal voor de VS en zijn arbeiders".

De VS trekt zich volgens de plannen van Trump over vier jaar, op 4 november 2020, terug uit het akkoord. Saillant detail: op 3 november zijn er presidentsverkiezingen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Trump: VS trekt zich terug uit klimaatakkoord Parijs

# data[].attributes.attachment_link.description
De Verenigde Staten trekken zich terug uit het klimaatakkoord van Parijs. Dat heeft president Trump bekendgemaakt tijdens een persconferentie in de tuin van het Witte Huis. Trump zei dat hij wel opnieuw wil onderhandelen om eventueel terug te keren in het akkoord van Parijs, ook sluit hij een nieuw klimaatakkoord niet uit.

# data[].attributes.headline
6.2) Opvallende landen: politiek benaderd

# data[].attributes.subject
6.2) Opvallende landen: politiek benaderd

# data[].attributes.body
China:

China. De verreweg grootste uitstoter van koolstofdioxide op wereldniveau (zie figuur 2). Terwijl Amerika het klimaattoneel verlaten heeft komt China in de schijnwerpers te staan. De vraag is: neemt China nu het leiderschap van internationaal leider van het klimaatverdrag over?
Beleid in Beijing doet de volgende uitpraak:

“De wereld gerust kan zijn dat China zich houdt aan de afspraken en die afspraken zal verscherpen”

En dit komt niet alleen in woorden, maar ook in daden tot uiting. Sinds 2012 haalt China steeds meer energie uit duurzame energiebronnen, een ‘groene revolutie’. Deze is op gang gekomen na de Klimaattop van Copenhagen in 2009.

Deze uitspraken en ontwikkelingen geven nieuwe geopolitieke inzichten en laten zien dat het zó dus ook kan! (Zie hieronder figuur 3: Chinese energiebedrijf Sungrow)

# data[].attributes.body
In kopje 5 is al op Nederland ingegeaan, hier wordt het nog een keer belicht als opvallend land, instemmend met het klimaatakkoord.

Nederland:

Maar waarom staat Nederland dan in het rijtje van opvallende landen? Zo opvallend is Nederland toch helemaal niet?
En dat is het ‘m juist.

Politici hebben het steeds maar weer over het ‘emissie-aandeel’ van 0,35% die zo nihil zou zijn, dat deze op wereldschaal weg zal vallen. Daarom hoeven we in Nederland niet zo’n vaart te maken en gaan we gewoon door met het openen van kolencentrales en nemen we geen verdere maatregelen.

De overheid verschuilt zich nog steeds achter deze argumenten, die, als we het Klimaatakkoord willen behalen, meer lijken op excuses dan argumenten.

Nederland wil natuurlijk ook het beste uit het bedrijfsleven halen, en als die bijdrage dan inderdaad zo nihil is, is het best begrijpelijk om te denken: wat maakt het ook uit. Maar als we het Klimaatakkoord echt willen behalen, zal iedereen er vol voor moeten gaan...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Je krijgt het gevoel dat je jezelf moet knijpen omdat je droomt, maar het gebeurt echt: terwijl wereldleiders zich klaarmaken voor de ondertekening van het klimaatakkoord in Parijs aanstaande vrijdag, wordt de dag daarvoor op de Maasvlakte 'gewoon' een nieuwe kolencentrale geopend. Minister Kamp vindt niet dat die kolencentrale de milieuafspraken schendt en zegt dat de energie die er wordt opgewekt 'zo groen mogelijk is'.

Tijdens de klimaattop in Parijs in november vorig jaar beloofden 198 landen zich de komende jaren in te zullen zetten voor het drastisch verminderen van de CO2-uitstoot om de opwarming van de aarde tegen te gaan. Ook Nederland deed die belofte en dat wordt knap lastig, want Nederland loopt achter als het gaat om het terugdringen van de uitstoot en het opwekken van duurzame energie. Maar toch vindt de minister dat de kolencentrale die donderdag wordt geopend niet in strijd is met milieuregels. Kamp vindt dat de kolencentrale gewoon in werking kan gaan omdat er een jaar geleden een vergunning voor is gegeven.

Naast de centrale op de Maasvlakte zijn er nog twee grote nieuwe kolencentrales in Nederland. Eentje in de Eemshaven en nog een andere op de Maasvlakte. Door het in gebruik nemen van deze nieuwe centrales is de uitstoot van vervuilende broeikasgassen in Nederland weer flink gestegen. In totaal stoten de drie nieuwe kolencentrales ruim twaalf miljoen ton CO2 uit, schrijft de NOS. Dat is ongeveer evenveel als van de vijf oudere kolencentrales die dicht moeten.

Overgangsperiode
Volgens Kamp zijn de kolencentrales nodig voor de overgangsperiode naar duurzame energie en kunnen ze pas sluiten als er voldoende duurzame energie wordt geproduceerd.

De bedoeling was dat de nieuwe kolencentrale die donderdag wordt geopend CO2 zou gaan afvangen en onder de grond opslaan, maar dat gaat voorlopig niet gebeuren omdat de subsidie en de vergunning daarvoor nog niet rond is.

Kritiek op burgemeester
Burgemeester Aboutaleb van Rotterdam gaat de kolencentrale donderdag openen. Dat kwam hem deze week op felle kritiek te staan. GroenLinks uit Rotterdam had liever gezien dat hij zich aansloot bij de actievoerders van Greenpeace die morgen demonstreren tegen de opening van de centrale. Raadslid Arno Bonte van GroenLinks zei daarover tegen RTV Rijnmond:

Klimaatzaak
De nieuwe kolencentrale is moeilijk te rijmen met alle bewijzen die aantonen dat hij er juist niet moet komen. Vorig jaar nog kreeg stichting Urgenda de Nederlandse staat op haar knieën met de klimaatzaak. De rechter oordeelde in het voordeel van Urgenda dat de staat de CO2-uitstoot moet verminderen met minstens 25 procent voor 2020. Het sluiten van de kolencentrales zou dat doel mogelijk maken, maar in plaats van te luisteren naar het oordeel van de rechter, ging de staat in beroep tegen de uitspraak.

De komst van de kolencentrale maakt het niet alleen erg moeilijk om het oordeel van de rechter op te volgen, het wordt ook extreem lastig om de doelstellingen van de klimaattop in Parijs te halen. Vorige week bleek uit een studie van Ecofys dat Nederland zelfs met de meest efficiënte kolencentrales het halen van de klimaatdoelen zal frustreren. Na Parijs is er simpelweg helemaal geen plaats meer voor kolencentrales, aldus de onderzoekers van Ecofys.

Onbegrijpelijk
Woensdag publiceerde de Britse krant The Guardian overigens nog een groot artikel over een nieuw onderzoek waaruit is gebleken dat het onomstotelijk vast staat dat alle opwarming van de aarde door de mens komt en de broeikasgassen die we de afgelopen zestig jaar hebben uitgestoten. Toch wordt donderdag gewoon een feestje gehouden ter gelegenheid van de opening. Alsof er niets aan de hand is en alles vanzelf wel goed zal komen.

Beeld: Christopher A. Dominic.

# data[].attributes.attachment_link.title
Kamp verdedigt nieuwe kolencentrale alsof er niets aan de hand is - Joop

# data[].attributes.attachment_link.description
Je krijgt het gevoel dat je jezelf moet knijpen omdat je droomt, maar het gebeurt echt: terwijl wereldleiders zich klaarmaken voor de ondertekening van het klimaatakkoord in Parijs aanstaande vrijdag, wordt de dag daarvoor op de Maasvlakte 'gewoon' een nieuwe kolencentrale geopend. Minister Kamp vindt niet dat die kolencentrale de milieuafspraken schendt en zegt dat ...

# data[].attributes.body
- figuur 2 -

# data[].attributes.body
Het klimaatakkoord is door vele landen ondertekend en dat is al een hele goede stap richting een duurzame wereld. Landen werken samen, om elkaar te helpen en de noodsituatie te vebeteren.

Toch blijkt uit ons onderzoek dat veel landen zich niet VOL inzetten, ook zijn er landen die zich juist verrassend goed inzetten.

Dit alles komt er op neer dat we altijd afhankelijk zijn van de beslissingen die de regering voor ons maakt wat het klimaat betreft. Wij hebben geen grip op de beslissingen die Trump, of andere presidenten maken.

Toch kunnen wij heel veel doen. Een duurzame wereld begint namelijk bij jezelt: minder consumeren, fietsen in plaats van met de auto, je eigen groenten verbouwen, zonne-energie gebruiken en de kachel es wat kouder zetten (al doe je dit door de opwarming van de aarde sowieso al wel).  ;)

Wij hebben veel geleerd van dit vraagstuk en zullen zeker duurzamer gaan leven, u ook?

We hopen dat u genoten heeft van dit nieuwe krantenartikel in De Kenniskrant, wij in ieder geval wel van  het maken,

Warme groeten van,

De Kenniskrant.
Redactie: Birgitte Rienstra, Wessel van den Meerschaut, Sigrid Kloosterman.