# data[].attributes.body
Bước 1: Thu thập sự hiểu biết của Kiểm toán viên về Kiểm soát nội bộ

Kiểm toán viên thu thập hiểu biết về kiểm soát nội bộ trên các mặt chủ yếu:

· Thu thập hiểu biết về môi trường kiểm soát;

· Thu thập hiểu biết về quy trình nhận diện rủi ro liên quan đến các mục tiêu lập BCTC và về quyết định chọn các hành động xử lý các rủi ro;

· Thu thập hiểu biết về hệ thống thông tin về các loại nghiệp vụ, số dư tài khoản và trình bày trên BCTC;

· Thu thập hiểu biết về các hoạt động kiểm soát để đánh giá rủi ro có sai sót

· Thu thập hiểu biết về các loại hoạt động chủ yếu mà đơn vị áp dụng để giám sát KSNB;

Bước 2: Đánh giá sơ bộ về rủi ro kiểm soát

Sau khi có được sự hiểu biết về các thành phần của kiểm soát nội bộ, kiểm toán viên sẽ đánh giá rủi ro kiểm soát cho các cơ sở dẫn liệu liên quan đến số dư tài khoản, loại nghiệp vụ và trình bày trên báo cáo tài chính. Để đánh giá cần thực hiện các công việc:

· Nhận diện các mục tiêu kiểm soát;

· Nhận diện quy trình kiểm soát đặc thù;

· Đánh giá nhược điểm của kiểm soát nội bộ theo các mục tiêu: nhược điểm của kiểm soát nội bộ được hiểu là sự vắng mặt của các thủ tục, các quá trình kiểm soát thích đáng mà nếu không có thì sẽ làm tăng rủi ro, tăng khả năng tồn tại nhiều sai phạm trọng yếu;

· Đánh giá rủi ro kiểm soát theo yếu tố định tính (mức cao, mức không cao: trung bình hoặc thấp).

Kiểm toán viên đánh giá rủi ro kiểm soát ở mức cao do các chính sách và thủ tục kiểm soát khi:

· Các chính sách và thủ tục kiểm soát hoặc không có, hoặc có nhưng không hoạt động.

· Các chính sách và thủ tục kiểm soát có thể hữu hiệu nhưng thực hiện thử nghiệm kiểm soát để thu thập bằng chứng về tính hữu hiệu tốn nhiều thời gian hơn thực hiện thử nghiệm cơ bản.

· Rủi ro kiểm soát không liên quan đến cơ sở dẫn liệu đặc biệt.

Bước 3: Thực hiện thử nghiệm kiểm soát (thử nghiệm tuân thủ)

Về thiết kế: xem xét kiểm soát nội bộ có được thiết kế để hướng đến ngăn ngừa, phát hiện và sửa chữa các sai phạm.

Về vận hành: kiểm soát nội bộ có tồn tại và hoạt động liên tục trong suốt niên độ kế toán hay không. Thử nghiệm kiểm soát được thực hiện với những phương pháp khác nhau tuỳ thuộc từng trường hợp cụ thể.

Phương pháp kiểm tra tài liệu hoặc thực hiện lại các thủ tục kiểm soát được áp dụng nếu các thủ tục để lại dấu vết trực tiếp trên tài liệu như các chữ ký phê duyệt, hoá đơn lưu…

Nếu các thủ tục kiểm soát không để lại dấu vết trong tài liệu, kiểm toán viên tiến hành quan sát các hoạt động liên quan đến kiểm soát nội bộ hoặc phỏng vấn nhân viên đơn vị về các thủ tục kiểm soát.

Bước 4: Đánh giá bổ sung rủi ro kiểm soát và thiết kế các thử nghiệm kiểm toán

Dựa trên các thông tin thu thập từ các thử nghiệm kiểm soát, kiểm toán viên tổng hợp kết quả khảo sát về kiểm soát nội bộ bằng cách lập bảng đánh giá kiểm soát nội bộ. Bảng đánh giá kiểm soát nội bộ phải ghi nhận các thông tin sau:

· Các mục tiêu kiểm soát nội bộ với từng khoản mục;

· Mô tả thực trạng kiểm soát nội bộ;

· Bản chất và tính hệ trọng của các rủi ro;

· Đánh giá của kiểm toán viên về kiểm soát nội bộ cho từng chu trình hay từng khoản mục; Sau khi lập bảng đánh giá về kiểm soát nội bộ, kiểm toán viên tiến hành đánh giá lại rủi ro kiểm soát.

# data[].attributes.body
Giả sử nhóm kiểm toán vào thực hiện kiểm toán  BCTC năm 2021 của công ty Cổ phần VietNampost. Hãy xây dựng nội dung đánh giá KSNB của khách hàng kiểm toán này.

1.Môi trường kiểm soát

- Quan điểm cách thức điều hành của lãnh đạo, công tác kế toán

- Tính chính trực và giá trị đạo đức của nhà quản lý

- Cơ cấu tổ chức bộ máy, hệ thống chính sách, quy chế, thủ tục kiểm toán

- Đề ra chính sách nhân lực và quá trình thực hiện

2. Xác định và đánh giá rủi ro

- Xác định mục tiêu phù hợp

- Nhận diện và phân tích rủi ro

- Đánh giá rủi ro gian lận

- Nhận diện và phân tích các thay đổi trọng yếu

3. Hoạt động kiểm soát

Xét về bản chất

- Phòng ngừa: Ngăn ngừa , giảm thiểu khả năng xảy ra sai sót và gian lận ,ảnh hưởng đến việc đạt được mục tiêu của doanh nghiệp

- Phát hiện: phát hiện kịp thời các hành vi nhầm lẫn , gian lận nào đó đã thực hiện được

- Kết hợp cả 2: Nâng cao hiệu quả hoạt động kiểm soát

Nguyên tắc

- Lựa chọn và phân tích các hoạt động kiểm soát

- Lựa chọn và phân tích các hoạt động kiểm soát chung đối với công nghệ để hỗ trợ việc đạt được mục tiêu

- Triển khai hoạt động kiểm soát thông qua hệ thống chính sách quy định

Các hoạt động kiểm soát

+Phân chia nhiệm vụ đầy đủ

+Ủy quyền và phê chuẩn hợp lệ quy định

+Tài liệu và hồ sơ đầy đủ

+Kiểm soát vật chất đối với tài sản và hồ sơ

+Kiểm tra độc lập về hiệu suất

4. Thông tin và truyền thông

Thông tin được thực hiện như thế nào ?

Thông tin được thực hiện một cách kịp thời, phù hợp, đầy đủ và chính xác không?

Ví dụ: Gửi các thông báo, quyết định định đến từng bộ phận, thực hiện truyền đạt thông tin qua loa, qua các trang mạng điện tử, trang thông tin của công ty,..

Truyền thông bên trong:

Nhà quản lý thông tin xuống, tiếp nhận và phản hồi ý kiến cấp dưới

Nhân viên cấp dưới tiếp nhận phản hồi các ý kiến của cán bộ cấp trên

ví dụ: Hội nghị người lao động thường niên

Truyền thông bên ngoài

Thực hiện thông qua các hoạt động:

·         Thông qua slogan

·         các chương trình khuyến mãi, các dịch vụ chăm sóc khách hàng

·         Báo chí, truyền thông, các trang mạng xã hội

5. Giám sát

Các nguyên tắc thuộc bộ phận hoạt động giám sát bao gồm;

Giám sát thường xuyên

Báo cáo hoạt động của các hoạt động của các bộ phận giúp giám sát.

ví dụ: hệ thống camera, máy chấm công

Giám sát định kỳ

Phạm vi và mức độ thường xuyên của việc giám sát định kỳ

Người thực hiện giám sát định kỳ

Quy trình đánh giá trong giám sát định kỳ: Người đánh giá phải hiểu rõ đặc điểm hoạt động của đơn vị và từng yếu tố của hệ thống kiểm soát nội bộ. Sau đó, người đánh giá cần phải xác định hệ thống kiểm soát nội bộ thực tế hoạt động ra sao. Các thủ tục kiểm soát được thiết kế ban đầu có thể thay đổi cho phù hợp thực tế, theo thời gian, hoặc thậm chí chúng có thể không còn phù hợp  cho áp dụng nữa.

Cuối cùng, sau khi đã hiểu rõ sự vận hành trong thực tế, người đánh giá phải phân tích tính hữu hiệu của việc thiết kế  và việc vận hành kiểm toán nội bộ.

Phương pháp đánh giá trong giám sát định kỳ

Đơn vị đánh giá và thông báo các khiếm khuyết trong kiểm soát nội bộ một cách kịp thời cho các bên chịu trách nhiệm thực hiện hành động khắc phục, bao gồm hội đồng quản trị và ban lãnh đạo  các cấp khi phù hợp.

Ví dụ: Kiểm kê hàng tồn kho, đối chiếu số liệu ghi chép về tài sản trên sổ sách với số liệu tài sản thực tế, thu thập các khiếu nại về hóa đơn của khách hàng có thể chỉ ra những khiếm khuyết của kiểm soát trong việc xử lý các nghiệp vụ bán hàng.

# data[].attributes.body
Đánh giá kiểm soát nội bộ theo COSO

1.    Môi trường kiểm soát

- Công ty sẽ đưa ra quan điểm, cách thức điều hành của lãnh đạo, công tác kế hoạch

- Tính chính trực và giá trị đạo đức của các nhà quản lý

- Cơ cấu tổ chức bộ máy, hệ thống chính sách, quy chế quy trình, thủ tục kiểm soát

- Chính sách nguồn nhân lực và quá trình thực hiện

- Nguyên tắc:

+ Sự cam kết về tính chính trực và giá trị đạo đức

+ HĐQT thể hiện sự độc lập với người quản lý và giám sát việc xây dựng, thực hiện biện pháp KSNB

+ Xây dựng cơ cấu tổ chức, quy trình báo cáo,phân định rõ quyền hạn, trách nhiệm phù hợp với mục tiêu

+ Cam kết đối với việc thu hút, phát triển, và giữ chân những người có năng lực phù hợp với mục tiêu

+ Cam kết đối với việc thu hút, phát triển, và giữ chân những người có năng lực phù hợp với mục tiêu

2.    Đánh giá rủi ro

-       Xác định mục tiêu phù hợp

-       Nhận diện và phân tích rủi ro

-       Đánh giá rủi ro gian lận

-       Nhận diện và phân tích các thay đổi trọng yếu

3.    Các hoạt động kiểm soát

-       Lựa chọn và phát triển các hoạt động kiểm soát

-       Lựa chọn và phát triển các HĐKS chung đối với công nghệ để hỗ trợ đạt mục tiêu

-       Triển khai HĐKS thông qua hệ thống chính sách, quy trình

4.    Thông tin và truyền thông

- Thông tin kịp thời, phù hợp, đầy đủ, chính xác quyết định phù hợp với trách nhiệm trong từng công việc

- Có 2 loại truyền thông : truyền thông bên trong và truyền thông bên ngoài

- Công ty kết hợp song song 2 cách thức truyền thông: Sử dụng truyền thông bên trong để tăng thêm sự liên kết giữa nhà quản lý với nhân viên, giữa các bộ phân đồng cấp với nhau.

Truyền thông bên ngoài để quảng bá hình ảnh, thương hiệu, vị thế và uy tín của công ty

Nguyên tắc:

-       Đơn vị tạo lập và sử dụng thông tin liên quan, có chất lượng để hỗ trợ chức năng KSNB

-       Truyền đạt thông tin nội bộ, bao gồm cả mục tiêu và trách nhiệm KSNB để hỗ trợ chức năng KSNB

-       Truyền thông với các đối tượng bên ngoài về vấn đề ảnh hướng đến KSNB

5.    Hoạt động giám sát

-       Công ty lựa chọn, phát triển và thực hiện đánh giá liên tục.

-       Đánh giá và thông báo thiếu sót trong KSNB một cách kịp thời cho các bên chịu trách nhiệm thực hiện hành động khắc phục.