# data[].attributes.headline
Św. Wojciech - sceny z Drzwi Gnieźnieńskich

# data[].attributes.subject
Św. Wojciech - sceny z Drzwi Gnieźnieńskich

# data[].attributes.attachment_link.title
Drzwi Gnieźnieńskie -  Drzwi Świętego Wojciecha  Animacja jakiej nie było!

# data[].attributes.headline
11. Postacie i wydarzenia o doniosłym znaczeniu dla kształtowania polskiej tożsamości kulturowej

# data[].attributes.subject
11. Postacie i wydarzenia o doniosłym znaczeniu dla kształtowania polskiej tożsamości kulturowej

# data[].attributes.attachment_link.title
Postacie i wydarzenia o doniosłym znaczeniu dla kształtowania polskiej tożsamości kulturowej

# data[].attributes.attachment_link.description
Postacie i wydarzenia o doniosłym znaczeniu dla kształtowania polskiej tożsamości kulturowej

# data[].attributes.body
Oś czasu

# data[].attributes.body
1. Drzewo genealogiczne
portal myheritage.pl
2. Baza Systemu Indeksacji Archiwalnej
http://www.basia.famula.pl/
3. Indeksacja małżeństw z Wielkopolski z XIX w.
http://poznan-project.psnc.pl/
4. Lista odznaczonych Powstańców Wielkopolskich
http://powstancy-wielkopolscy.pl/
5. Pruska lista strat podczas I wojny światowej
http://des.genealogy.net/eingabe-verlustlisten/search
6. Indeks represjonowanych
https://indeksrepresjonowanych.pl/int/wyszukiwanie/94,Wyszukiwanie.html
7. Fundacja Polsko-Niemieckie Pojednanie
https://straty.pl/szukaj-osoby.php
8. Krzyż Monte Cassino
http://krzyz.montecassino.eu/

# data[].attributes.attachment_link.description
O programie Cele programu Materiały źródłowe Jakie dane zbieramy

# data[].attributes.body
Historia wokół nas

# data[].attributes.body
Historia - nauka o przeszłości

# data[].attributes.body
Historia

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Historia jest skarbnicą zbiorowej pamięci. Stykamy się z nią na rozmaitych, przecinających się płaszczyznach - od poznania przeszłości „małej ojczyzny", przez losy kraju, jego najbliższych sąsiadów, aż po dzieje zwane powszechnymi. Spoglądamy na nią poprzez wydarzenia i ludzi, którzy w nich uczestniczyli. A czynimy to, by zrozumieć dzień dzisiejszy, by współtworzyć wspólnotę wartości. Tych wartości, które przez wieki wyrażała najpełniej, nieustannie obecna w naszej historii, idea wolności.

Dzieje ojczyste - wypełnione bohaterstwem i codziennym trudem przodków, pełne są heroizmu i chwały, ale również tragedii, zwątpienia, a nawet niegodziwości - ten bagaż minionych czasów wszyscy powinniśmy poznać.

Szkoła, nawet najlepsza, nie nauczy wszystkiego. Dostarczy jednak narzędzi, by wiedzę samodzielnie poszerzać, zachowując przy tym niezbędny krytycyzm i dbając o rzetelność przekazu. Duma z dokonań przodków nie powinna zatem przeradzać się w bezmyślną apologię, a krytycyzm nie musi wieść do negowania sensu zbiorowego narodowego wysiłku, który przecież na trwałe zakorzenił nas, Polaków, w sercu Europy.

Podczas przedmiotu historia w naturalny sposób kształtowane są takie wartości jak: ojczyzna, naród, państwo, symbole narodowe i państwowe, patriotyzm, pamięć historyczna, prawda, sprawiedliwość, dobro, piękno, wolność, solidarność, odpowiedzialność, odwaga, krytycyzm, tolerancja, tożsamość, kultura.

Poznanie ważnych wydarzeń z dziejów narodu polskiego, zwłaszcza poprzez dokonania wybitnych postaci historycznych; zapoznanie z symbolami narodowymi, państwowymi i religijnymi; wyjaśnienie ich znaczenia oraz kształtowanie szacunku wobec nich to rola historii.

Rozbudzanie poczucia miłości do ojczyzny przez szacunek i przywiązanie do tradycji i historii własnego narodu oraz jego osiągnięć, kultury oraz języka ojczystego jest kształtowane podczas realizacji przedmiotu historia.

Równie ważne jest kształtowanie więzi z krajem ojczystym, świadomości obywatelskiej, postawy szacunku i odpowiedzialności za własne państwo, utrwalanie poczucia godności i dumy narodowej. Istotne jest budzenie przekonania, że nie można budować przyszłości bez pamięci historycznej, bez kształtowania szacunku dla dziedzictwa narodowego oraz wyrabiania poczucia troski o pamiątki i zabytki historyczne.

Rozbudzanie zainteresowań własną przeszłością, swojej rodziny oraz historią lokalną i regionalną są podstawą budowania szacunku dla innych ludzi oraz dokonań innych narodów.

Kształtowanie zrozumienia dla takich wartości jak: prawda, dobro, sprawiedliwość, piękno, rozwijanie wrażliwości moralnej i estetycznej oraz rozwijanie wyobraźni historycznej są także kształtowane podczas realizacji przedmiotu historia.

Historia kształtuje także zdolności humanistyczne, sprawność językową, umiejętności samodzielnego poszukiwania wiedzy i korzystania z różnorodnych źródeł informacji, formułowania oraz wypowiadania własnych opinii.

1. Najważniejsze elementy polskiego dziedzictwa kulturowego. Uczeń:

1. zna symbole narodowe (barwy, godło, hymn państwowy), najważniejsze święta narodowe i państwowe, potrafi wytłumaczyć ich znaczenie;

2. zna legendy o początkach państwa polskiego;

3. wiąże najważniejsze zabytki i symbole kultury polskiej z właściwymi regionami.

2. Postacie i wydarzenia o doniosłym znaczeniu dla kształtowania polskiej tożsamości kulturowej. Uczeń sytuuje w czasie i opowiada o:

1. księciu Mieszku i czeskiej Dobrawie - chrzcie Polski;

2. Bolesławie Chrobrym - pierwszym królu - i zjeździe w Gnieźnie;

3. ostatnim z Piastów - Kazimierzu Wielkim;

4. królowej Jadwidze, Władysławie Jagielle, Zawiszy Czarnym, unii polsko-litewskiej i zwycięstwie grunwaldzkim;

5. Mikołaju Koperniku i krakowskich żakach;

6. Janie Zamoyskim - wodzu i mężu stanu;

7. bohaterach wojen XVII wieku - przeorze Augustynie Kordeckim, hetmanie Stefanie Czarnieckim i królu Janie III Sobieskim;

8. Tadeuszu Kościuszce i kosynierach spod Racławic;

9. Janie Henryku Dąbrowskim i Józefie Wybickim oraz polskim hymnie;

10. Romualdzie Traugutcie i powstańczym państwie;

11. laureatce Nagrody Nobla - Marii Skłodowskiej-Curie;

12. Józefie Piłsudskim i jego żołnierzach;

13. Eugeniuszu Kwiatkowskim i budowie Gdyni;

14. „Zośce", „Alku", „Rudym" i „Szarych Szeregach";

15. żołnierzach niezłomnych - Witoldzie Pileckim i Danucie Siedzikównie „Ince";

16. papieżu Janie Pawle II;

17. „Solidarności" i jej bohaterach.

3. Treści dodatkowe, nieobowiązkowe, do wyboru przez nauczyciela w porozumieniu z uczniem.

1. Piastowie. Plemiona słowiańskie i ich warunki życia na terenie dzisiejszej Polski. Ród Piastów - legendy związane z rodem.

2. Chrzest Polski. Chrystianizacja i przemiany kulturowe na ziemiach polskich. Misja św. Wojciecha. Nowe słowa i nowe znaczenie starych słów w języku polskim.

3. Wojny z Niemcami. Obrona kraju, wojowie. Obrona Głogowa.

4. Zakony w Polsce. Rozwój piśmiennictwa i rolnictwa.

5. Zamki i rycerze. Znaczenie, uzbrojenie, obyczaje.

6. Złoty wiek kultury polskiej. Osiągnięcia architektury i sztuki - Wawel.

7. Gdańsk - Polska spichlerzem Europy. Miasto, port, rozwój handlu zbożem.

8. Zygmunt III Waza. Warszawa stolicą Polski.

9. Obiady czwartkowe króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Rozkwit kultury za ostatniego króla.

10. Strajk dzieci we Wrześni. Udręki niewoli, germanizacja, rusyfikacja.

11. Bitwa Warszawska. Ocalenie Polski przed najazdem bolszewickim.

1. Cywilizacje starożytne. Uczeń:

1. porównuje koczowniczy tryb życia z osiadłym i wyjaśnia skutki rewolucji neolitycznej;

2. lokalizuje w czasie i przestrzeni cywilizacje Starożytnego Wschodu (Mezopotamii, Egiptu i Izraela), cywilizacje nad wielkimi rzekami (Indie i Chiny) oraz cywilizacje starożytnej Grecji i Rzymu;

3. charakteryzuje strukturę społeczeństwa i system wierzeń w Egipcie, Grecji i Rzymie, religię starożytnego Izraela; wyjaśnia różnicę między politeizmem a monoteizmem;

4. umiejscawia w czasie i zna różne systemy sprawowania władzy oraz organizację społeczeństwa w Egipcie, Atenach peryklejskich i Rzymie;

5. charakteryzuje najważniejsze osiągnięcia kultury materialnej i duchowej świata starożytnego w różnych dziedzinach: filozofii, nauce, prawie, architekturze, sztuce, literaturze;

6. umiejscawia w czasie i przestrzeni narodziny oraz rozprzestrzenianie się chrześcijaństwa.

2. Polska w okresie wczesnopiastowskim. Uczeń:

1. sytuuje w czasie i przestrzeni państwo pierwszych Piastów oraz przedstawia jego
genezę;

2. wyjaśnia okoliczności przyjęcia chrztu przez Piastów oraz następstwa kulturowe, społeczne i polityczne chrystianizacji Polski;

3. charakteryzuje rozwój i kryzys monarchii Bolesława Chrobrego i Mieszka II;

4. charakteryzuje odbudowę i rozwój państwa Piastów za rządów Kazimierza Odnowiciela i Bolesława Śmiałego;

5. przedstawia dokonania Bolesława Krzywoustego; opisuje konflikt z Cesarstwem Niemieckim;

6. opisuje społeczeństwo Polski pierwszych Piastów.

3. Polska w XIV i XV wieku. Uczeń:

1. opisuje rozwój terytorialny państwa polskiego w XIV i XV wieku;

2. analizuje dokonania Kazimierza Wielkiego w dziedzinie polityki wewnętrznej (system obronny, urbanizacja kraju, prawo, nauka) oraz w polityce zagranicznej;

3. opisuje związki Polski z Węgrami w XIV i XV wieku;

4. wyjaśnia przyczyny i ocenia następstwa unii Polski z Wielkim Księstwem Litewskim;

5. charakteryzuje dokonania w dziedzinie polityki wewnętrznej i zagranicznej Jagiellonów w XV wieku;

6. porządkuje i umieszcza w czasie najważniejsze wydarzenia związane z relacjami polsko-krzyżackimi w XIV i XV wieku;

7. charakteryzuje rozwój monarchii stanowej i uprawnień stanu szlacheckiego (rozwój przywilejów szlacheckich do konstytucji nihil novi).

4. „Złoty wiek" w Polsce na tle europejskim. Uczeń:

1. rozpoznaje charakterystyczne cechy renesansu europejskiego; charakteryzuje największe osiągnięcia Leonarda da Vinci, Michała Anioła, Rafaela Santi, Erazma z Rotterdamu, Mikołaja Kopernika, Galileusza i Jana Gutenberga;

2. wymienia przyczyny i następstwa reformacji, opisuje cele i charakteryzuje działalność Marcina Lutra i Jana Kalwina oraz przedstawia okoliczności powstania Kościoła anglikańskiego;

3. wyjaśnia cele zwołania soboru trydenckiego i charakteryzuje reformę Kościoła katolickiego;

4. umieszcza w czasie i opisuje najważniejsze wydarzenia w dziedzinie polityki wewnętrznej ostatnich Jagiellonów;

5. charakteryzuje politykę zagraniczną ostatnich Jagiellonów, ze szczególnym uwzględnieniem powstania Prus Książęcych;

6. opisuje model polskiego życia gospodarczego w XVI wieku, uwzględniając działalność gospodarczą polskiej szlachty i rolę chłopów;

7. przedstawia największe osiągnięcia polskiego renesansu i reformacji, uwzględniając twórczość Mikołaja Reja, Jana Kochanowskiego, Andrzeja Frycza Modrzewskiego; rozpoznaje obiekty sztuki renesansowej na ziemiach polskich;

8. przedstawia okoliczności zawarcia unii realnej między Polską a Litwą (1569) i jej główne postanowienia.

5. Rzeczpospolita Obojga Narodów i jej sąsiedzi w XVII wieku. Uczeń:

1. wyjaśnia główne przyczyny wojen Rzeczypospolitej z Rosją, Szwecją i Turcją;

2. wyjaśnia przyczyny, cele i następstwa powstania Bohdana Chmielnickiego na Ukrainie;

3. omawia przebieg i znaczenie potopu szwedzkiego;

4. sytuuje w czasie, lokalizuje i omawia najważniejsze bitwy w XVII wieku;

5. dokonuje oceny następstw politycznych, społecznych i gospodarczych wojen w XVII wieku;

6. rozpoznaje charakterystyczne cechy kultury baroku, odwołując się do przykładów architektury i sztuki we własnym regionie.

6. Ziemie polskie pod zaborami w II połowie XIX i na początku XX wieku. Uczeń:

1. wyjaśnia cele i opisuje metody działań zaborców wobec mieszkańców ziem dawnej Rzeczypospolitej - rusyfikacja, germanizacja (Kulturkampf), autonomia galicyjska;

2. opisuje postawy społeczeństwa polskiego w stosunku do zaborców - trójlojalizm, praca organiczna, ruch spółdzielczy;

3. opisuje formowanie się nowoczesnej świadomości narodowej Polaków;

4. omawia narodziny i pierwsze lata istnienia nowoczesnych ruchów politycznych (socjalizm, ruch ludowy, ruch narodowy);

5. wyjaśnia społeczne i narodowe aspekty rewolucji w latach 1905-1907;

6. charakteryzuje spór orientacyjny w latach 1908-1914.

7. II wojna światowa i jej etapy. Uczeń:

8. Świat po II wojnie światowej. Uczeń:

1. charakteryzuje bezpośrednie skutki II wojny światowej, wyróżniając następstwa polityczne, społeczne, gospodarcze i kulturowe, z uwzględnieniem powstania Organizacji Narodów Zjednoczonych;

2. wyjaśnia przyczyny i skutki rozpadu koalicji antyhitlerowskiej oraz opisuje początki zimnej wojny;

3. opisuje okoliczności powstania NRD i RFN;

4. wskazuje na mapie państwa NATO i Układu Warszawskiego, charakteryzując oba bloki polityczno-wojskowe;

5. omawia sytuację w ZSRS i państwach jego strefy wpływów z uwzględnieniem wydarzeń na Węgrzech w 1956 r. i w Czechosłowacji w 1968 r.;

6. określa przyczyny, umieszcza w czasie i przestrzeni procesy dekolonizacyjne i ocenia ich następstwa;

7. wymienia konflikty doby zimnej wojny, w tym wojny w Korei, Wietnamie i Afganistanie oraz omawia skutki blokady Berlina i kryzysu kubańskiego;

8. opisuje przebieg konfliktu na Bliskim Wschodzie;

9. omawia przemiany w Chinach po II wojnie światowej;

10. wyjaśnia przyczyny oraz lokalizuje w czasie i przestrzeni proces rozpadu ZSRS na przełomie lat 80. i 90., a także wyjaśnia jego następstwa;

11. charakteryzuje przemiany społeczno-polityczne w Europie Środkowo-Wschodniej w latach 1989-1991;

12. przedstawia cele i główne etapy rozwoju Unii Europejskiej;

13. opisuje najważniejsze przemiany kulturowe i społeczne po II wojnie światowej.

9. Polska w latach 1957-1981. Uczeń:

1. opisuje system władzy w latach 60. i 70. w PRL i formy uzależnienia od ZSRS;

2. charakteryzuje realia życia społecznego i kulturalnego z uwzględnieniem specyfiki czasów gomułkowskich i gierkowskich;

3. przedstawia i sytuuje w czasie różnorodność przyczyn kryzysów społecznych w latach 1968, 1970, 1976 i ich konsekwencje;

4. wyjaśnia znaczenie roli Kościoła katolickiego dla stosunków politycznych i społecznych;

5. opisuje narodziny i działania opozycji politycznej w latach 1976-1980;

6. przedstawia rolę Jana Pawła II i ocenia jego wpływ na przemiany społeczne i polityczne;

7. wyjaśnia przyczyny i następstwa strajków sierpniowych w 1980 r.;

8. charakteryzuje ruch społeczny „Solidarność".

Zajęcia z historii mają charakter poznawczy i kształcący w zakresie możliwości związanych z wiekiem uczniów. Treści nauczania koncentrują się na najważniejszych elementach dziedzictwa przeszłości, jednakże ze szczególnym uwzględnieniem dziejów ojczystych. Uczeń klasy IV zostaje wprowadzony w kształcenie historyczne zarówno przez poznawanie losów własnej rodziny, jak i prezentację sylwetek wybitnych polskich postaci historycznych. Nauczyciel powinien tak wykorzystywać materiał, aby historię Polski przedstawiać przez cykl trafiających do wyobraźni ucznia „obrazów", przedstawiających bohaterów narodowych, którzy podejmują konkretne działania przynoszące doniosłe rezultaty. Uczeń zdobywa w ten sposób wiedzę o najważniejszych osobach i wydarzeniach w polskiej historii, jednocześnie umacniając więź z miejscem zamieszkania i z krajem ojczystym, wyzwalając w sobie poczucie odpowiedzialności za dorobek minionych wieków.

Realizacja treści i wymagań od klasy V do klasy VIII jest następująca:

1. klasa V - działy od I do VII;

2. klasa VI - działy od VIII do XVIII;

3. klasa VII - działy od XIX do XXXI;

4. klasa VIII - działy od XXXII do XLII.

Na plan pierwszy na każdym etapie edukacyjnym w szkole podstawowej powinno wysuwać się kształtowanie i rozwijanie postawy patriotycznej, przy jednoczesnym poszanowaniu dla dorobku innych narodów. Rozwiązanie propedeutyczne zastosowane w klasie IV w kolejnych klasach przechodzi w chronologiczny układ opisu biegu dziejów. Podstawa programowa nie zawiera skodyfikowanego zapisu wydarzeń i dat, zaś obok wymienionych w niej postaci mogą być uwzględnione także inne.

Zastosowane w procesie dydaktycznym różnorodne metody nauczania i środki dydaktyczne powinny być dostosowane do możliwości wiekowych uczniów oraz ich indywidualnych potrzeb. Powinny to być zarówno klasyczne metody, jak: opis, pogadanka czy wykład, jak i metody aktywizujące, oparte na działaniu, np. przygotowanie prezentacji komputerowych, zajęcia z tablicą interaktywną, tworzenie programów multimedialnych, filmy, praca z mapą, gry dydaktyczne, inscenizacje, przedstawienia. Dodatkowo ważne jest, aby w procesie nauczania wykorzystywać, w miarę istniejących możliwości, takie formy, jak: wycieczki do muzeów, miejsc pamięci, korzystanie z rekonstrukcji historycznych, spotkania z ciekawymi ludźmi/świadkami historii, wreszcie - sięganie po propozycje dydaktyczne, którymi dysponują zarówno fundacje (takie jak np. Ośrodek KARTA, Ośrodek „Pamięć i Przyszłość", Centrum Turystyki Kulturowej TRAKT), jak również Instytut Pamięci Narodowej.

# data[].attributes.attachment_link.description
Aktualna podstawa programowa z przedmiotu historia dla szkoły podstawowej w klasach IV-VIII.