# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Dezinformacja

Narzędzia dezinformacyjne

Misinformacja

Misinformacja a dezinformacja

Jak wlaczyć z dezinformacją?

5 nawyków bezpieczeństwa informacyjnego w internecie
2 3 6 4 5 7
Kliknij w treści, które Cię interesują.

Polskie portale fact-checkingowe

Boty i cyborgi

Trolle internetowe

DEZINFORMACJA - to fałszywe, zmanipulowane lub wyrwane z kontekstu informacje, rozpowszechniane w sposób świadomy przez osoby, które mają złe intencje i chcą w negatywny sposób wpłynąć na zachowanie lub decyzje odbiorców.

A. Mierzyńska, Dezinformacja. Jak się przed nią chronić? Poradnik, Fundacja Orange, Warszawa 2022 [PDF].

Najczęściej używane narzędzia dezinformacyjne to:

- podawanie prawdziwych faktów w fałszywym lub zmanipulowanym kontekście,

- tworzenie fałszywych stron internetowych, dokumentów, nieistniejących osób lub organizacji.

A. Mierzyńska, Dezinformacja. Jak się przed nią chronić? Poradnik, Fundacja Orange, Warszawa 2022 [PDF].
NARZĘDZIA DEZINFORMACYJNE
(ang. misinformation)

To mylne informacje, rozpowszechniane bez złej intencji, często nieświadomie, np. nieintencyjny błąd autora tekstu, niewłaściwie opublikowane zdjęcia, fałszywe łączenie faktów, podawanie dalej nieprawdziwych informacji w przekonaniu, że są prawdziwe.

A. Mierzyńska, Dezinformacja. Jak się przed nią chronić? Poradnik, Fundacja Orange, Warszawa 2022 [PDF].

Na przykład: kiedy dziennikarz nieświadomie popełni błąd w artykule, mamy do czynienia z misinformacją, a nie dezinformacją.

A. Mierzyńska, Dezinformacja. Jak się przed nią chronić? Poradnik, Fundacja Orange, Warszawa 2022 [PDF].

Fact-checking

Fact-checking to demontowanie nieprawdziwych informacji.

Jest to obecnie podstawowa metoda walki z dezinformacją.

Na poziomie profesjonalnym fact-checkingiem zajmują się wyspecjalizowane grupy ludzi, a wyniki ich pracy można znaleźć na portalach fact-checkingowych. Znajdziemy tam wyjaśnienia nieprawdziwych informacji i wskazanie wiarygodnych źródeł.

Najlepiej odwiedzać je regularnie, by wiedzieć, jakie nowe fałszywe informacje pojawił się ostatnio w sieci.

A. Mierzyńska, Dezinformacja. Jak się przed nią chronić? Poradnik, Fundacja Orange, Warszawa 2022 [PDF].

POLSKIE PORTALE FACT-CHECKINGOWE

A. Mierzyńska, Dezinformacja. Jak się przed nią chronić? Poradnik, Fundacja Orange, Warszawa 2022 [PDF].

Fake Hunter Polskiej Agencji Prasowej

fact-checkingiem zajmuje się również potral OKO.press

Twitter, konto Instytutu Badawczego NASK

dezinformację rosyjską w UE dementuje portal EUvsDisinfo

5 nawyków bezpieczeństwa informacyjnego w internecie

weź pod uwagę własne emocje

Zastanów się nad informacją, którą czytasz. Jeśli wydaje ci się nieprawdopodobna, zbyt kontrowersyjna - nie rozpowszechniaj jej od razu. Poczekaj na jej potwierdzenie przez wiarygodne źródła.

Internet to nie zawody, nie musisz być pierwsza osobą, która poda newsa. Poczekaj, aż wiarygodne źródła potwierdzą informację, dopiero wtedy poinformuj znajomych.

Nie zawsze większość ma rację. Jeśli coś cię zastanawia, niepokoi, jest niejasne - sprawdzaj w wiarygodnych źródłach, szukaj danych instytucjonalnych, pytaj podających newsa, skąd czerpią swoje informacje. Korzystaj z serwisów fact-checkingowych. To ważne dla całej społeczności.

Twoje emocje mogą zaburzać krytyczne myślenie. Jeśli czujesz silny strach, złość, ale też euforię - oderwij się od internetu, zrelaksuj, porozmawiaj z kimś, kto ma większy dystans do tematu, sam/a nabierz dystansu. Emocje są mylącym drogowskazem w przestrzeni informacyjnej.

Sprawdź, skąd pochodzi dana informacja, kto ją szerzy, czy to wiarygodne źródło. Dokładnie przeczytaj jego nazwę (zdarzają się próby podszywania pod inne media). Jeśli nie znasz źródłowego konta lub portalu, nie potrafisz znaleźć o nim wiarygodnych informacji - nie podawaj informacji dalej i nie wierz w nią.

A. Mierzyńska, Dezinformacja. Jak się przed nią chronić? Poradnik, Fundacja Orange, Warszawa 2022 [PDF].

Troll internetowy to ktoś, kto publikuje wiadomości podburzające, obraźliwe, będące atakiem personalnym, często niezwiązane z głównym tematem dyskusji. Z reguły działa anonimowo, a jego celem jest wywoływanie negatywnych emocji lub zakłócanie dyskusji.

A. Mierzyńska, Dezinformacja. Jak się przed nią chronić? Poradnik, Fundacja Orange, Warszawa 2022 [PDF].

Boty - to zautomatyzowane konta, naśladujące normalne zachowania użytkowników mediów społecznościowych.

Boty, wykorzystające manipulację do celów politycznych lub komercyjnych, są szkodliwe. tworzą fałszywy obraz sieciowej rzeczywistości.

Natomist konta hybrydowe, które łączą w sobie cechy bota i aktywność prawdziwego "ludzkiego" użytkownika nazywamy cyborgami.

Uwaga! Nie wszystkie te cechy muszą występować jednocześnie.

A. Mierzyńska, Dezinformacja. Jak się przed nią chronić? Poradnik, Fundacja Orange, Warszawa 2022 [PDF].

A. Mierzyńska, Dezinformacja. Jak się przed nią chronić? Poradnik, Fundacja Orange, Warszawa 2022 [PDF].

Dostępny w internecie: (https://fundacja.orange.pl/dezinformacja?_ga=2.87241688.1753374262.1653895313-238210532.1653895313).

W prezentacji wykorzystano informacje z poradnika

Dezinformacja. Jak się przed nią chronić?

# data[].attributes.attachment_link.description
Dezinformacja Narzędzia dezinformacyjne Misinformacja Misinformacja a dezinformacja Jak wlaczyć z dezinformacją? 5 nawyków bezpieczeństwa informacyjnego w internecie 2 3 6 4 5 7 Kliknij w treści, które Cię interesują. Polskie portale fact-checkingowe Boty i cyborgi Trolle internetowe DEZINFORMACJA - to fałszywe, zmanipulowane lub wyrwane z kontekstu informacje, rozpowszechniane w sposób świadomy przez osoby, które mają złe intencje i chcą w negatywny sposób wpłynąć na zachowanie lub decyzje odbiorców.

# data[].attributes.headline
Clickbait (z j. ang. "click"- klikać i "bait" - przynęta)

# data[].attributes.subject
Clickbait (z j. ang. "click"- klikać i "bait" - przynęta)

# data[].attributes.body
To odnośniki, które swoim tytułem lub grafiką, zachęcają do kliknięcia i przejścia na stronę. Zazwyczaj taki nagłówek ma niewiele wspólnego z treścią, a głównym celem clickbaitu jest generowanie zysków z reklam internetowych.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Clickbait ( ang. click „kliknięcie", bait [] „przynęta") - zjawisko internetowe polegające na przyciąganiu uwagi za pomocą tytułów bądź miniaturek, które przesadnie wyolbrzymiają faktyczną treść lub znaczenie artykułu.

Głównym celem clickbaitu jest generowanie zysków z reklam internetowych („wyskakujących" często równolegle z kliknięciem w nagłówek), kosztem rzetelności informacji. Coraz częściej również odbywa się to kosztem merytorycznego związku nagłówka z treścią, do której ten kieruje.

Clickbait charakteryzuje się sensacyjnym nagłówkiem i/lub miniaturką przyciągającą uwagę, co ma zachęcić do kliknięcia w tak oznaczony materiał oraz (co powoli wchodzi do standardu) jego udostępniania w serwisach społecznościowych. Wykorzystuje zwykle naturalną ciekawość człowieka (ang. curiosity gap) dostarczając krótkie, chwytliwe hasło, które zaciekawia internautę. Hasło to jednak, choć posiada silne zabarwienie emocjonalne, jest na ogół luźno powiązane z treścią samego artykułu (bywa nawet, że nie jest powiązane wcale).

Cechą charakterystyczną zjawiska clickbaitu jest konieczność kliknięcia w artykuł, aby przejść do właściwej treści. Najczęściej, kończy się to zetknięciem z informacjami, które zapowiadały się ciekawiej lub prezentują inną niż przewidywana tematykę, co jest bardzo irytujące dla użytkownika. Irytację wzmacnia obecność reklam, ulokowanych często tak, że czytanie artykułu jest utrudnione.

Pojęcia clickbait używa się potocznie w dwojakim znaczeniu; jedno z nich odnosi się do całości powyżej opisanego zjawiska, drugie zaś do samego nagłówka wiadomości.

# data[].attributes.attachment_link.title
Clickbait - Wikipedia, wolna encyklopedia

# data[].attributes.attachment_link.description
Clickbait ( ang. click „kliknięcie", bait [] „przynęta") - zjawisko internetowe polegające na przyciąganiu uwagi za pomocą tytułów bądź miniaturek, które przesadnie wyolbrzymiają faktyczną treść lub znaczenie artykułu. Głównym celem clickbaitu jest generowanie zysków z reklam internetowych („wyskakujących" często równolegle z kliknięciem w nagłówek), kosztem rzetelności informacji.

# data[].attributes.body
To fałszywe wiadomości rozpowszechniane w celu wprowadzenia odbiorcy w błąd. Służą osiągnięciu korzyści politycznych, ekonomicznych, rozrywkowych.

# data[].attributes.body
Istnieją boty tworzące fałszywe wiadomości, a nawet całe systemy uwiarygodniania informacji, by wyglądały na poważne artykuły. Są także tworzone przez zwykłych użytkowników portali społecznościowych oraz redaktorów serwisów informacyjnych.

# data[].attributes.body
Fake newsy najczęściej są publikowane w internecie
(w portalach informacyjnych lub mediach społecznościowych) oraz tradycyjnych mediach: telewizji, radiu czy prasie.

# data[].attributes.body
Wpływają na wybory państwowe, rozprzestrzeniają teorie spiskowe, kwestionują osiągnięcia nauki. Zmieniają naszą rzeczywistość na podstawie fałszywych danych.

# data[].attributes.attachment_caption
Źródło: A. Mierzyńska, Dezinformacja. Jak się przed nią chronić? Poradnik, Fundacja Orange, Warszawa 2022 [PDF]. Dostęp 15.03.2022. 

# data[].attributes.body
1. Sprawdź redakcję
Co to za strona? Kto za nią stoi i czy służy jakimś poglądom? Czy ma redakcję, podanego właściciela?

2. Przeczytaj całość
Nie wyciągaj wniosków z tytułów. Często są koloryzowane tylko po to, żeby w nie kliknąć

3. Sprawdź autora
Czy podpisał się w ogóle pod tekstem? Czy taka osoba istnieje i jest wiarygodna w danej dziedzinie?

4. Sprawdź źródła
Czy autor podaje źródła informacji? Czy powołuje się na wiarygodne osoby, wypowiedzi lub publikacje?

5. Sprawdź datę
W internecie możesz trafić na zdezaktualizowany tekst, mimo że strona wygląda nowocześnie.

6. Zastanów się, czy to nie żart
Fake newsy mogą być wymyślone, aby rozśmieszyć odbiorców (satyra).

7. Uważaj na stronniczość
Zastanów się, czy twoje własne przekonania i emocje nie wpływają na odbiór informacji.

8. Zapytaj ekspertów.
Zawsze warto wiedzieć więcej.