# data[].attributes.headline
Introductie: Ondergronds leren in de Grotten Zonneberg

# data[].attributes.subject
Introductie: Ondergronds leren in de Grotten Zonneberg

# data[].attributes.body
Ik bezocht de Grotten Zonneberg in Maastricht, een ondergrondse schuilplaats uit de Tweede Wereldoorlog. De gids leidde ons langs gangen met muurschilderingen en gaf uitleg over de geschiedenis ervan. De rondleiding duurde iets langer dan een uur.

# data[].attributes.body
Het leren was constructief doordat we actief luisterden en nadachten over wat we zagen, en zo verbanden legden tussen de verhalen en onze eigen leefwereld. Het leren was ook cumulatief: de gids stelde eerst vragen over wat we al wisten over de Tweede Wereldoorlog en voegde daar stap voor stap nieuwe informatie aan toe, bijvoorbeeld over hoe mensen moesten onderduiken. Het leren was deels zelfgestuurd: we mochten vragen stellen, onze mening delen en aangeven waar we meer over wilden weten. De rondleiding was doelgericht, met als doel inzicht te krijgen in hoe onderduikers leefden en welke moeilijke keuzes ze moesten maken. Omdat de uitleg plaatsvond op een echte schuilplaats, was het leren contextgebonden en daardoor echter en betekenisvoller. De gids stelde ook vragen zoals: ‘Wat zou jij doen als je hier moest onderduiken?’, waardoor het interactief werd en we actief konden meedenken. Iedereen reageerde anders, wat liet zien dat het leren individueel verschillend was.

# data[].attributes.body
Het afdalen in de donkere gangen was een fysieke ervaring, terwijl de gids ons uitnodigde ons in te leven in de situatie van onderduikers. Ik begon vanzelf te reflecteren: ‘Hoe zou ik me voelen in die omstandigheden?’ Door de link met actuele thema’s zoals vrijheid en democratie kregen we inzicht in onze waarden en wat we belangrijk vinden. Deze inzichten kan ik toepassen in het dagelijks leven, waardoor de kennis beter blijft hangen.

# data[].attributes.body
De gids voldeed aan de basisvoorwaarden. Hij zorgde voor veiligheid door duidelijke afspraken te maken, zoals dicht bij de groep blijven en voorzichtig bewegen in de donkere gangen. Dankzij de lampen die voor- en achteraan werden gedragen, voelde iedereen zich veilig in de grot. Tegelijk gaf de gids ons vrijheid om vragen te stellen, eigen meningen te delen en even stil te staan bij wat we zagen. Toch maakten de donkere, smalle gangen, de koude omgeving en de oneffen grond de rondleiding soms best uitdagend.

De gids gebruikte verschillende BAMM-instrumenten. Door onze reacties en vragen te waarderen en te bekrachtigen, hield hij de groep gemotiveerd. Via model-leren toonde hijzelf hoe je met respect en nieuwsgierigheid met erfgoed en geschiedenis omgaat. Hij gaf ons inzicht door verhalen te verbinden met grotere thema’s zoals vrijheid en democratie. De rondleiding had een duidelijke structuur: van introductie naar verdieping tot reflectie, en bood veel afwisseling: luisteren, muurschilderingen bekijken, wandelen en nadenken over vragen.

ZNO niet van toepassing.

# data[].attributes.body
De rondleiding bevatte actieve, passieve en reflectieve leermomenten. Actief door het fysieke verkennen van de gangen, passief door het luisteren naar de uitleg van de gids en reflectief doordat ik nadacht over de impact van oorlog en vrijheid, zowel tijdens als na de rondleiding.

# data[].attributes.body
De rondleiding past binnen de pijler erfgoed. Centraal staat de beleving van historisch erfgoed, met een artistiek aspect door de muurschilderingen in de mergel.

# data[].attributes.headline
Educatieve waarde voor de gekozen doelgroep

# data[].attributes.subject
Educatieve waarde voor de gekozen doelgroep

# data[].attributes.body
Voor deze activiteit heb ik gekozen voor leerlingen van de derde graad secundair onderwijs als doelgroep. De rondleiding sluit aan bij de eindtermen historisch bewustzijn (8.10–8.12): leerlingen leren reflecteren over collectieve herinnering, de betekenis van historische fenomenen en de link tussen verleden en actuele maatschappelijke uitdagingen. De rondleiding door de grot laat jongeren geschiedenis beleven. Door constructief en ervaringsgericht leren ontwikkelen ze niet alleen kennis, maar ook empathie, historisch inzicht en maatschappelijk bewustzijn. Zo begrijpen ze het blijvende belang van vrede, vrijheid en mensenrechten.

# data[].attributes.headline
Kritische bespreking (in functie van de gekozen doelgroep)

# data[].attributes.subject
Kritische bespreking (in functie van de gekozen doelgroep)

# data[].attributes.body
De activiteit is praktisch haalbaar, maar de locatie is moeilijk bereikbaar met het openbaar vervoer en niet geschikt voor mensen met claustrofobie of beperkte mobiliteit. Toch blijft het een waardevolle leerervaring, omdat leerlingen actief betrokken worden bij de geschiedenis, zowel visueel (muurschilderingen), auditief (uitleg van de gids) als ervaringsgericht (door de grot al wandelend te ontdekken). Als begeleider zou ik vooraf een korte introductieles over de Tweede Wereldoorlog geven en achteraf een reflectieopdracht aanbieden, bijvoorbeeld het schrijven van een brief vanuit het perspectief van een onderduiker.

# data[].attributes.headline
Introductie: Leren in een fantasiewereld vol energie en verbeelding

# data[].attributes.subject
Introductie: Leren in een fantasiewereld vol energie en verbeelding

# data[].attributes.body
Ik bezocht ‘Gneistan, de toekomst is overal’ in C-mine, een ondergronds parcours waar kinderen (en ook volwassenen/ouders/begeleiders) samen met Gneis, een jonge uitvinder, op ontdekking gaan en zo hun eigen innerlijke kracht ontdekken. De mijngangen zijn omgetoverd tot fantasierijke decors met lichtprojecties, geluid en interactieve installaties. De Gneiswijzers alsook het gneis reisbewijs begeleiden de kinderen stap voor stap. De activiteit duurde ca. 1,5 uur.

# data[].attributes.body
De opdrachten zijn goed te doen, maar toch een beetje spannend, waardoor de kinderen zin krijgen om het te proberen en er een goed evenwicht is  tussen vaardigheden en uitdagingen. De fantasierijke decors en het verhaal maken hen nieuwsgierig waardoor ze vanzelf op ontdekking willen gaan. De Gneiswijzers (acteurs) geven meteen reacties wanneer de kinderen iets doen (feedback). Zo merken ze dat hun acties verschil maken en voelen ze zich aangemoedigd om verder te gaan. Het verhaal sluit goed aan bij wat kinderen leuk vinden (leefwereld): energie, machines, avontuur en verbeelding. Daardoor begrijpen ze meteen waar het over gaat. Aan het begin leggen de Gneiswijzers duidelijk de praktische regels uit, vooral ook aan de ouders, en vertellen ze wat het doel is: Gneis helpen tijdens de zoektocht a.d.h.v. het Gneisreisbewijs. Dat geeft de bezoeker een helder kader. Het parcours zelf voelt veilig aan, waardoor de kinderen vrij kunnen bewegen, proberen en experimenteren. Tijdens de opdrachten kunnen ze zelf kiezen hoe en op welk tempo ze iets aanpakken. Dat geeft hen het gevoel dat ze het zelf kunnen en dat ze controle hebben over wat er gebeurt. Ze ontdekken vaak dat ze meer durven en kunnen dan ze dachten. Door het verhaal, de sfeer en de opdrachten raken de kinderen helemaal verdiept in wat ze doen. Ze zijn zo geconcentreerd dat ze even alles om zich heen vergeten.

# data[].attributes.body
Het parcours spreekt alle belangrijke intelligenties aan, waardoor elk kind zijn eigen sterktes kan inzetten. De taalkundige intelligentie komt tot uiting in de storytelling van de acteurs. De logisch-mathematische intelligentie wordt geprikkeld via opdrachten rond energie, metingen en eenvoudige technische uitdagingen. De muzikale intelligentie wordt aangesproken door geluiden en sfeermuziek in de verschillende ruimtes, terwijl de beeldende intelligentie geactiveerd wordt door kleurrijke decors, projecties en fantasierijke installaties. De natuurgerichte intelligentie komt naar voren in verwijzingen naar sterren, aarde en andere natuurlijke energiebronnen. Door veel te bewegen, knoppen te bedienen en met hun handen actief te experimenteren, ontwikkelen de kinderen hun lichamelijk-kinesthetische intelligentie. Het samen ontdekken van opdrachten stimuleert de interpersoonlijke intelligentie, terwijl reflectieve vragen zoals ‘Wat is jouw kracht?’ of ‘Wat voel jij bij deze plek?’ de intrapersoonlijke intelligentie versterken.

# data[].attributes.headline
Houding van de gidsen (Mooss/BAMM + ZNO)

# data[].attributes.subject
Houding van de gidsen (Mooss/BAMM + ZNO)

# data[].attributes.body
De Gneiswijzers begeleiden het parcours op een speelse en warme manier. Ze zorgen voor veiligheid door duidelijke grenzen aan te geven, maar geven de kinderen ook veel vrijheid in hoe ze de opdrachten aanpakken en hoe lang ze iets willen onderzoeken. Kleine opdrachten, raadsels en proefjes dagen de kinderen uit om te ontdekken en te experimenteren.

Via de BAMM-instrumenten ondersteunen de Gneiswijzers het leerproces. Ze geven complimenten wanneer de kinderen iets proberen en laten eerst zien hoe een opdracht werkt, bijvoorbeeld hoe je een antenne bouwt. Door het eerst te zien, durven de kinderen het daarna zelf uit te proberen. Ook het Gneisreisbewijs helpt en biedt een duidelijke structuur: het toont welke stappen al gezet zijn en welke nog komen, zodat de kinderen weten waar ze staan in het verhaal. De activiteit biedt tenslotte veel variatie zoals kijken, luisteren, denken en doen.

Binnen de Zone van Naaste Ontwikkeling (ZNO) wordt zichtbaar hoe de kinderen groeien met net dat beetje extra steun. Sommige opdrachten kunnen ze nog niet helemaal zelfstandig uitvoeren (bv. de antenne bouwen), maar met hulp van hun ouders of een Gneiswijzer lukt het wel. Zo ervaren ze dat leren mogelijk is, zetten ze stappen vooruit en ontwikkelen ze vaardigheden, durf en zelfvertrouwen.

# data[].attributes.body
De activiteit bevat actieve elementen zoals bewegen, onderzoeken, bedienen van installaties en uitvoeren van opdrachten. Ze bevat ook passieve momenten, zoals luisteren naar verhalen of kijken naar projecties. Daarnaast is er een duidelijk reflectief luik: de kinderen bedenken wat hun kracht is, ontdekken wat hen energie geeft en mogen dromen over een eigen machine of uitvinding.

# data[].attributes.body
Gneistan valt binnen de pijler media, zowel door de meeslepende storytelling (dialoog met de Gneiswijzers) als doordat kinderen via audiovisuele effecten, projecties, geluiden en interactieve installaties een fantasiewereld beleven. Kortom het is een interactief parcours waarmee ze betekenis kunnen geven aan hun eigen fantasiewereld.

# data[].attributes.headline
Educatieve waarde voor de gekozen doelgroep

# data[].attributes.subject
Educatieve waarde voor de gekozen doelgroep

# data[].attributes.body
De gekozen doelgroep is kinderen van 6 - 8 jaar. Aangezien dit een buitenschoolse activiteit is, krijgen ze de kans om op een ontspannen en speelse manier kennis te maken met wetenschap en techniek. Een belangrijke meerwaarde is dat kinderen hun innerlijke kracht en energie mogen ontdekken: ze leren dat hun ideeën ertoe doen, dat ze mogen dromen en fantaseren, en dat ze met verbeelding tot nieuwe oplossingen of ‘uitvindingen’ kunnen komen. Het ontwerpen of bedenken van een eigen machine sluit hier mooi bij aan.

Deze activiteit kan ook binnen een schoolse context worden ingezet om kinderen kennis te laten maken met onderzoekend leren rond techniek. Het past goed bij het volgende ontwikkelingsdoel (wetenschap & techniek): 2. 7 De leerlingen kunnen in concrete ervaringen stappen van het technisch proces herkennen (probleem stellen, oplossingen ontwikkelen, maken, in gebruik nemen, evalueren). In Gneistan worden deze stappen spelenderwijs doorlopen in de opdrachten die de kinderen uitvoeren.

# data[].attributes.headline
Kritische bespreking (in functie van de gekozen doelgroep)

# data[].attributes.subject
Kritische bespreking (in functie van de gekozen doelgroep)

# data[].attributes.body
Gneistan is een leuke en spannende activiteit waarin kinderen ontdekken, experimenteren en hun eigen ideeën bedenken, waardoor ze zelfvertrouwen en nieuwe vaardigheden ontwikkelen. De activiteit is daarom zeker zinvol voor de doelgroep. Let op: kinderen die snel overprikkeld raken kunnen het druk vinden door veel licht, geluid en beweging. Voor hen is deze activiteit dus minder geschikt.

# data[].attributes.headline
Introductie: Een kleurrijke reis door het leven en werk van Frida Kahlo

# data[].attributes.subject
Introductie: Een kleurrijke reis door het leven en werk van Frida Kahlo

# data[].attributes.body
Ik bezocht Viva Frida Kahlo: The Immersive Experience in Brussel en werd volledig ondergedompeld in het leven en werk van de Mexicaanse kunstenares. Haar schilderijen waren fysiek te zien, aangevuld met grote projecties, foto’s van haar huis en een simulatie van de omgeving waarin ze leefde (een nagebouwde binnenkoer). Met een koptelefoon volgde ik de audiotour, die uitleg gaf over haar persoonlijke leven, culturele achtergrond en artistieke keuzes. Zo leerde ik niet alleen over haar kunst, maar ook over de context waarin deze is ontstaan. De activiteit duurde ca. 1,5 uur.

# data[].attributes.headline
Leertheorie 1: De vijf brillen van Parsons

# data[].attributes.subject
Leertheorie 1: De vijf brillen van Parsons

# data[].attributes.body
Tijdens mijn bezoek kwamen de vijf brillen van Parsons duidelijk naar voren. Bij de eerste bril, associatie/favoritisme, merkte ik dat ik vooral reageerde op wat mij persoonlijk aansprak, zoals de felle kleuren van bloemenprojecties en het tropische groen in de landschappen. De tweede bril, voorstelling / schoonheid & realisme, liet me kijken naar wat de werken uitbeelden: zelfportretten die vaak worden omgeven door landschappen. Ook de foto’s van haar huis toonden realistische elementen van haar leven en de Mexicaanse cultuur. Bij bril drie, expressie, voelde ik haar fysieke pijn en persoonlijke strijd via de beelden (projecties), audiotour en schilderijen, waardoor ik me echt kon inleven. De vierde bril, leerbaar / stijl & vorm, liet zien hoe techniek en compositie samenwerken: penseelstreken, kleurgebruik en symboliek zoals kolibries en planten laten zien hoe Frida emoties en cultuur laat samenkomen in vorm en stijl. Ten slotte, bril vijf, eigen mening / autonomie, zorgde ervoor dat ik nadacht over mijn persoonlijke voorkeuren en welke werken mij het meest aanspraken en waarom. De foto’s van haar huis en de projecties hielpen me ook om te begrijpen hoe haar omgeving en cultuur haar identiteit en kunst beïnvloedden.

# data[].attributes.headline
Leertheorie 2: Cultuur in de Spiegel (CiS)

# data[].attributes.subject
Leertheorie 2: Cultuur in de Spiegel (CiS)

# data[].attributes.body
Op het gebied van culturele vaardigheden begon ik met waarnemen: ik keek naar de schilderijen, de projecties en het nagebouwde Mexicaanse binnenkoertje en probeerde Frida’s leven en omgeving te observeren. Door deze elementen zag ik niet alleen haar kunst, maar ook haar persoonlijke en culturele context. Vervolgens stelde ik me voor hoe zij leefde en werkte, wat me hielp haar leven en emoties beter te begrijpen (dit is het verbeelden). Conceptualiseren gebeurde toen ik verbanden legde tussen haar persoonlijke geschiedenis, Mexicaanse cultuur en haar schilderijen. Door de uitleg tijdens de audiotour en de context bij de werken werd duidelijk waarom bepaalde symbolen en motieven belangrijk voor haar waren. Tot slot analyseerde ik symbolen, en terugkerende patronen in haar schilderijen en projecties, waardoor ik inzicht kreeg in haar emoties en culturele achtergrond.

De cultuurdragers spelen ook een belangrijke rol in de tentoonstelling. Haar lichaam speelt een centrale rol: in vrijwel al haar zelfportretten gebruikt ze haar houding, gezichtsuitdrukking en lichamelijke kenmerken om emoties, pijn en persoonlijke ervaringen uit te drukken, terwijl haar typische Mexicaanse kleding, kapsel en accessoires haar culturele identiteit zichtbaar maken. Daarnaast hielpen voorwerpen zoals schilderijen, foto’s van haar huis en het nagebouwde binnenkoertje om haar wereld tastbaar te maken. Taal in de vorm van de audiotour en tekstpanelen gaf context en uitleg over haar leven, kunst en culturele achtergrond. En tot slot maakten de symbolen in haar schilderijen, zoals kolibries, bloemen en traditionele Mexicaanse patronen, haar persoonlijke en culturele verhaal nog duidelijker.

# data[].attributes.headline
Houding van de gidsen (Mooss/BAMM + ZNO)

# data[].attributes.subject
Houding van de gidsen (Mooss/BAMM + ZNO)

# data[].attributes.body
De audiotour werkte als gids, deze gaf een rustige en duidelijke uitleg. Ik kon zelf bepalen hoe lang ik bij een werk bleef stilstaan, wat mijn autonomie en controle over het leerproces versterkte. De basisvoorwaarden volgens Mooss/BAMM waren redelijk goed ingevuld: de ruimtes waren overzichtelijk en veilig, ik kon zelf kiezen welke werken ik bekeek en er was voldoende uitdaging om deze te interpreteren, verbanden te leggen en aan persoonlijke reflectie te doen.

Instrumenten zoals inzicht (de audiotour legt de symboliek en context van de werken uit), structuur (logische volgorde van projecties naar schilderijen), en variatie (kijken, luisteren, bewegen, reflecteren) kwamen duidelijk terug, terwijl bekrachtiging en model-leren minder aan de pas kwamen.

ZNO niet van toepassing

# data[].attributes.body
De activiteit was actief door het rondlopen, kunstwerken van dichtbij te bekijken en de binnenkoer te verkennen. Tegelijkertijd was het leren ook passief door te luisteren naar de audiotour en de tekstpanelen te lezen. Het bezoek liet me ook nadenken over wat ik voelde, wat Frida liet zien in haar werk, en hoe haar leven verschilt van het mijne (reflectief).

# data[].attributes.body
Viva Frida Kahlo valt onder beeldende kunst (discipline binnen de pijler kunst), maar combineert dit met media. Projecties, geluid en digitale technieken, deze maken van de tentoonstelling een totaalervaring en brengen zo de boodschap krachtig over.

# data[].attributes.headline
Educatieve waarde voor de gekozen doelgroep

# data[].attributes.subject
Educatieve waarde voor de gekozen doelgroep

# data[].attributes.body
Voor deze activiteit lijkt de doelgroep van jongvolwassenen (18-25), waartoe ikzelf behoor, ideaal, omdat wij op dit leeftijdsniveau zelfstandig kunnen reflecteren op complexe thema’s zoals identiteit, cultuur en persoonlijke ervaringen. Jongvolwassenen zijn ook vaak bezig met het verkennen van hun eigen waarden en overtuigingen, waardoor ze in staat zijn verbanden te leggen tussen Frida Kahlo’s persoonlijke ervaringen, culturele achtergrond en hun eigen leven. Daarnaast hebben zij doorgaans interesse in maatschappelijke en culturele onderwerpen, wat maakt dat de inhoud van de tentoonstelling goed aansluit bij hun belevingswereld en nieuwsgierigheid.

De tentoonstelling zou echter ook perfect binnen een schoolse context gebruikt kunnen worden, met name voor leerlingen van de derde graad, omdat ze aansluit bij eindtermen rond cultureel bewustzijn. Zo kunnen leerlingen kunst- en cultuuruitingen in verband brengen met de context waarin ze voorkomen (16.01) en reflecteren over hun eigen beleving bij uiteenlopende kunst- en cultuuruitingen (16.02). Omdat Frida Kahlo’s leven en werk een zware thematiek bevat, is de activiteit vooral geschikt voor een oudere leeftijdsgroep, zoals die van de derde graad (16-18 jaar).

# data[].attributes.headline
Kritische bespreking (in functie van de gekozen doelgroep)

# data[].attributes.subject
Kritische bespreking (in functie van de gekozen doelgroep)

# data[].attributes.body
De tentoonstelling is visueel en auditief aantrekkelijk en het nodigt uit om zelf dingen te ontdekken en erover na te denken. Tegelijkertijd kan het voor sommige bezoekers overprikkelend zijn door de projecties en het geluid, en is de sociale interactie beperkt. Verbeterpunten in functie van de doelgroep zouden zijn om groepsdiscussies of workshops toe te voegen en meer interactieve elementen te voorzien (bv. een spel). Voor andere doelgroepen zoals senioren of kinderen zou extra contextuele uitleg op niveau ook nuttig zijn.