# data[].attributes.body
Ik ben zelf een grote fan van zwemmen in open water en zou het fantastisch vinden als er in België meer gelegenheden zouden bestaan waar je buiten/in de natuur kan gaan zwemmen. Maar om dit mogelijk te maken, ben ik het absoluut eens met de stelling in dit artikel van inspanningsfysioloog Jan Bourgois (UGent). Hij concludeert dat we meer moeten inzetten op educatie, zeker nu de zomers almaar warmer worden. En daar ligt inderdaad de grote uitdaging. Want kunnen zwemmen is één ding, we moeten daarnaast onze kinderen ook aanleren hoe je in de zee, een rivier of een plas zwemt. Een aantal zomers geleden was ik op vakantie in Duitsland en viel het me op hoe gedisciplineerd kinderen en volwassenen in een meertje op de camping zwommen. Voordat ze in het water gingen, maakten ze allemaal eerst hun polsen nat. Ze lieten hun lichaam wennen aan de koelte van het water, voordat ze erin sprongen. Het is met zulke eenvoudige tips dat we zwemmen in open water voor iedereen veiliger maken. Als we hier als maatschappij (en in ons onderwijs) aandacht aan besteden, kunnen we ongevallen vermijden én hopelijk in de toekomst meer buitenwater open stellen om vrij in te zwemmen.

Lisa Raes

# data[].attributes.attachment_link.title
OPdracht_Artikel_Wie zwemt in open water

# data[].attributes.body
Ik vind het schandalig om te lezen dat scholen steeds minder gaan zwemmen met de klassen. Ik ben zelf zwemlesgeefster en zie dat het niveau van de kinderen steeds achteruitgaat omdat het op school verwaarloosd wordt. Ik vind het heel jammer dat de scholen kiezen om dan specifiek het zwemmen te schrappen, maar met het prijsplaatje dat er aan vast hangt, begrijp ik dan wel. Leren zwemmen is effectief een eindterm in de lagere school, dus ik vind persoonlijk dat hier een oplossing voor gevonden moet worden. De LO leerkrachten klagen dat ze te veel verschillen hebben binnen hun klassen qua niveau, maar dit is in de klas niet anders. Leerkrachten zorgen voor een gedifferentieerd aanbod in de klas, dan vind ik dat de LO leerkrachten dat ook moeten kunnen binnen hun zwemlessen. Leerlingen moeten leren zwemmen, ik vind dit een must. Dit komt in hun dagelijks leven veel te veel aan bod en een ongeluk met en in het water is rap gebeurd.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
"Leren zwemmen is stilaan iets voor de elite, enkel voor wie het kan betalen." Experts trekken aan de alarmbel over de staat van de zwemlessen op school. Iedereen bevestigt de roofbouw die de voorbije jaren is gepleegd op het aantal schoolse zwemuurtjes. En daar zijn nu de corona- en energiecrisis bovenop gekomen. "Een kind dat niet gebasket heeft op school is misschien spijtig, maar dit gaat wel over hun veiligheid", zegt lerarenopleidster Tine Sleurs.

# data[].attributes.attachment_link.title
Scholen kunnen nog amper zwemlessen betalen: "Leren zwemmen is stilaan iets voor de elite geworden"

# data[].attributes.attachment_link.description
"Leren zwemmen is stilaan iets voor de elite, enkel voor wie het kan betalen." Experts trekken aan de alarmbel over de staat van de zwemlessen op school. Iedereen bevestigt de roofbouw die de voorbije jaren is gepleegd op het aantal schoolse zwemuurtjes. En daar zijn nu de corona- en energiecrisis bovenop gekomen.

# data[].attributes.headline
'Straks kunnen alleen rijke mensen nog zwemmen'

# data[].attributes.subject
'Straks kunnen alleen rijke mensen nog zwemmen'

# data[].attributes.body
Gezinnen die met hun kinderen veel zwemmen (in de tuin, op vakantie, ..), hen laten deelnemen aan privélessen of inschrijven in zwemclubs zullen inderdaad wel wat geld moeten ophoesten voor deze activiteiten, maar dat geeft voor mij eerder aan dat deze ouders de noodzaak inzien van het leren/kunnen veilig zwemmen.

Aan de andere kant staan gezinnen die een andere keuze maken voor hun kinderen en die misschien minder het belang van (leren) zwemmen zien.

De kostprijs zal zeker een rol spelen, maar een ouder kan daarin steeds zelf verantwoordelijkheid nemen en de keuze maken om zelf met zijn/haar kind te gaan zwemmen.

De school kan zeker een hulpmiddel zijn, maar mag (op dit moment) niet gezien worden als 'diegene die mijn kind gaat leren zwemmen'.

Zwemmen zit minder in onze cultuur vervat en staat veel meer op de achtergrond dan bijvoorbeeld voetbal. En we mogen het niet te snel afschuiven op de kostprijs of op de beperkte accommodaties. Ik denk dat er, zoals vermeld in het artikel, voldoende alternatieven zijn om zwemmen meer op de voorgrond te brengen en toegankelijk te maken/te houden voor iedereen. Het zal een mentaliteitsverandering vragen van alle betrokken partijen.

Merel

# data[].attributes.headline
Meer dan kwart van Nederlandstalige scholen in Brussel haalt eindtermen zwemmen niet

# data[].attributes.subject
Meer dan kwart van Nederlandstalige scholen in Brussel haalt eindtermen zwemmen niet

# data[].attributes.body
Het eerste wordt me opviel was dat het alleen gaat over de Nederlandstalige scholen in Brussel. Dit vind ik raar. Voor de rest staat er in het artikel dat er meerdere redenen zijn waarom kinderen het einddoel zwemmen niet halen. Ik kan mijn vinden in al de redenen die gegeven worden. Ik zie het ook niet echt snel verbeteren. Er zijn namelijk te veel probleem om tegelijk op te lossen. Ik denk dat er stap voor stap elk probleem moet worden opgelost. Maar dit vraagt tijd en geld. Als de overheid hier geen prioriteit in ziet dan zal er niks veranderen. De scholen kunnen dit niet alleen oplossen.

# data[].attributes.body
Een interessant artikel uit Knack, waar ook blijkbaar docente Tine Sleurs (UCLL) aan het woord komt. Het legt mooi de pijnpunten bloot van het huidige zwemonderwijs. Enerzijds heb je de budgettaire redenen op gebied van de school zelf (maximumfactuur, zwemlessen zijn kostelijk), anderzijds het verschil in mogelijkheden voor kansarme gezinnen en gezinnen met meer middelen. Deze laatste kunnen extern privézwemlessen volgen etc., maar dit is lang niet voor alle kinderen weggelegd. Net zoals op alle domeinen, is differentiatie volgens mij evenzeer nodig in zwemonderwijs, gezien deze uiteenlopende (zwem)niveaus binnen eenzelfde klas. Dit valt echter moeilijk te realiseren, als er geen extra leerkrachten zijn, ook met het oog op veiligheid. Als ik lees in het artikel dat er in een bepaalde zwemles enkel de klasleerkracht en de buschauffeur langs het zwembad stonden, dan stel ik me véél vragen.

Inzake het zwemmen (technisch) zou men meer op veiligheid (of zelfs ‘overleven’) moeten inzetten. In een ondiep zwembad, met warm water, en geen stroming, met nog wat redders langs de kant is het risico eerder beperkt. Wij moesten vroeger in eerste graad school gewoon baantjes schoolslag kunnen zwemmen, en een beetje watertrappelen. Dat is al beter als niets natuurlijk, maar naar mijn mening is dit onvoldoende om voorbereid te zijn op een onverwachte, gevaarlijke situatie waar het kind in terecht komt. Men zou (zoals blijkbaar in andere landen) moeten leren zwemmen met golven, stroming, eb en vloed, met kleren aan, etc.

Ik moet toch concluderen dat de huidige evolutie negatief en polariserend is en we dit dringend zouden moeten aanpakken om het tij nog te keren...

Mvg,

Benoit

# data[].attributes.body
Het radiobericht gaat over iemand die een boek heeft geschreven rond leren zwemmen zonder zwembad. Het leek me eerst heel raar dat kinderen zouden leren zwemmen zonder zwembad, maar hoe meer uitleg ze gaf hoe duidelijker het werd. Het gaat over watergewenning en je goed en comfortabel voelen in het water/met water. Het gaat dus over watergewenning in bad, in de tuin,… . Je kan er al van op vroege leeftijd voor zorgen dat kinderen zich comfortabel voelen en stap voor stap water gewoon worden, dit zal het leerproces later veel gemakkelijker maken. Mij lijkt dit zeer logisch, als je direct in het zwembad moet gaan heb je nog geen idee hoe je je moet voortbewegen in water, hoe je jezelf boven houdt, enzoverder. Ouders kunnen dus thuis er voor zorgen dat het leerproces van leren zwemmen gemakkelijker wordt, door kinderen die te jong zijn om te zwemmen toch het water gewoon te laten worden en door met water te spelen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Hoe heb jij je kind leren zwemmen? | Radio 1

# data[].attributes.attachment_link.description
Steeds meer kindjes gaan op zwemles, en toch zijn ze daar steeds minder op voorbereid. Ongeoefend in spel, en vaak nog met angst voor water staan ze aan de rand van het bad de leraar aan te kijken die het allemaal moet oplossen.

# data[].attributes.body
https://www.bruzz.be/onderwijs/na-sterfgeval-zee-redders-kijken-naar-onderwijs-weyts-voelt-zich-niet-aangesproken-2023

Het idee om kinderen ook in open water te leren zwemmen (en niet alleen in een zwembad) is op zich een goed idee. De omstandigheden in een zwembad zijn immers “ideaal en voorspelbaar”; Dit is niet het geval in een plas, meer of zee. Hier krijgt de zwemmer te maken met golfslag, zanderige of glibberige bodem, ongelijkheden op de bodem, temperatuurverschillen in het water, … Het is belangrijk dat deze omstandigheden gekend zijn bij de kinderen. Dit kan je niet theoretisch aanleren maar kan je alleen leren door het aan de lijve te ervaren.

Eindterm 125 is “ De leerlingen voelen zich veilig in het water en kunnen zwemmen.” Betekent dit in de veilige omgeving van een zwembad? Deze eindterm lijkt me breder te gaan dat het zwembad.

Ik begrijp dat praktische kant van open water zwemmen een eerste moeilijk opgave is. De plaatsen waar dit mogelijk is, zijn beperkt, de weersomstandigheden zijn niet voorspelbaar,  het seizoen (temperatuur) waarin dit mogelijk is is kort, er zijn verplaatsingskosten, de tijd van verplaatsing en les is te lang, … . Dus zwemmen in open water, zal voor de meeste scholen niet haalbaar zijn. Misschien een activiteit om te doen op een sportdag?

Daarnaast zouden de kinderen al een minimaal zwemniveau moeten beheersen voor men naar open water trekt. En dat lijkt tegenwoordig al een doel dat moeilijk te verwezenlijken is . Vele kinderen halen de eindtermen niet eens om in een zwembad te zwemmen. De scholen hebben het moeilijk om de nodige zwemlessen aan te bieden, door te weinig budget, tijd, personeel  en vooral te weinig zwembaden  https://www.vrt.be/vrtnws/nl/kijk/2023/09/06/tza-schoolzwemmen-arvato-59932016/

Daar is een duidelijke taak voor de minister van onderwijs weggelegd. In het artikel schuift de minister van Onderwijs nogal vlot de verantwoordelijkheid die het onderwijs heeft in het zwemonderricht,  van zich af.  Is het niet de verantwoordelijkheid van de minister van Onderwijs  om te zorgen dat de scholen de middelen (budget, personeel, toegang tot zwemgelegenheden, …) krijgen om minstens de eindtermen te behalen? Als alle kinderen de eindtermen zwemmen zouden behalen, dan is er al een eerste stap gezet, maar helaas lijkt dit al niet mogelijk met de huidige middelen

Anne-Mie Lenaers, Flllex 2.1

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zaterdag verdronk in Bredene alweer een Brusselse jongen. Kustreddingsdienst IKWV kijkt richting het onderwijs, maar volgens minister Weyts (N-VA) "kan het onderwijs niet alles oplossen".
Vorig jaar al pleitte VUB-experte Kristine De Martelaer bij BRUZZ voor een grootschalige campagne rond zwemveiligheid. "Er volgen zeker nog ongelukken", klonk het toen bij de erkend docente hoger redden. Woorden die deze zomer helaas profetisch blijken. Zaterdag spoelde het lichaam van een zestienjarige jongen uit Molenbeek aan op de kust van Bredene. Eerder deze zomer overleed ook al een jongeman van 20 jaar nadat hij in de problemen kwam in de Noordzee.

"Het algemeen zwemniveau in België ligt te laag", verklaart An Beun, algemeen directeur van kustreddingsdienst IKWV. "Mensen zijn zich bovendien onvoldoende bewust van de gevaren van zwemmen in openlucht."

Dat opnieuw een jonge Brusselaar verdrinkt aan de Belgische kust is opvallend, maar Beun wijst niet specifiek het Brusselse onderwijs met de vinger. "Het niveau van het zwemonderwijs is in heel het land zeer pover", vindt zij. Daar zat de coronapandemie voor iets tussen, toen heel wat zwembaden sloten en er geen lessen waren.

Tegelijk stelt Beun vast dat het "niet evident is om je kind privélessen te laten volgen": "De zwemscholen zijn overbevraagd en bovendien niet goedkoop." Ze vreest dat de mensen die er het meeste nood aan hebben, de lessen niet kunnen betalen.

De toegang tot kwalitatieve zwemlessen verleent de overheid volgens Beun daarom best via de schoolpoort. Daarbij pleit de IKWV-directeur ervoor meer aandacht te besteden aan andere vormen van zwemmen. "Nu ligt de focus op zwembadveilig zwemmen en hoe veilig naar de kant te geraken. Dat is zeker belangrijk, maar in tegenstelling tot wat veel ouders denken, garandeert een zwembrevet van 100 meter in het zwembad absoluut niet dat je kan zwemmen in de Noordzee."

Swim-Safe: zwemlessen in openlucht

Moeten er dan zwemlessen komen in open water? Volgens Beun wel. Er lopen ook al projecten van die aard. Zo startte VUB-student Noah Fredericq twee zomers geleden met Swim-Safe, zwemlessen om kinderen en jongeren zelfredzamer te maken in open water. Aanleiding voor het initiatief was de dood van een jonge Ukkelaar, die toen verdronk in zee. "De jongen die zaterdag om het leven kwam, komt uit dezelfde buurt", weet Fredericq.

Momenteel is Swim-Safe actief in vijf kustgemeentes, maar de 23-jarige Fredericq zoekt politieke en financiële steun om zijn project ook naar Brussel te brengen. "De bedoeling is om zwemlessen voor iedereen betaalbaar te maken. Alleen heb ik de indruk dat politici liever een bierfeest aankondigen dan zwemlessen. Daar geen prioriteit van maken, kost mensenlevens", klinkt het stellig.

Bedoeling is om niet alleen zwemlessen in het zwembad te geven, maar kinderen en jongeren ook mee te nemen naar open water. Hoe dat er concreet zal uitzien - met de bus naar zee of ander open water - "dat is een puzzel die we nog moeten leggen," aldus Fredericq.

Intussen pleit de kustreddingsdienst IKWV voor een nationale campagne om mensen te informeren over de gevaren van de Noordzee. "Heel veel mensen zijn zich niet eens bewust van de getijden en beseffen niet dat er stroming is in de Noordzee. We zullen proberen om de bevoegde overheden daar ook van te overtuigen, zowel op Vlaams als federaal niveau," aldus algemeen directeur Beun.

Weyts: Onderwijs al te vaak 'wonderoplossing'

Vlaams minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA) betreurt de gebeurtenissen van afgelopen zaterdag, maar lijkt zich voorlopig niet aangesproken te voelen. "Bij zo een groot menselijk drama is het begrijpelijk dat mensen op zoek gaan naar een garantie dat zoiets nooit opnieuw gebeurt: een soort wonderoplossing. Heel vaak is die wonderoplossing het onderwijs. In heel veel maatschappelijke debatten, of na een tragedie, wordt er naar scholen en leerkrachten gewezen. Terwijl het onderwijs niet alles kan oplossen en niet alles kan voorkomen", meent Weyts.

Toch blijkt het in Brussel niet altijd gemakkelijk om voldoende kwalitieve zwemlessen aan te bieden in het onderwijs, getuigt Sven Moens, directeur van de Schaarbeekse lagere school Paviljoen. Hoewel de inhoud van de zwemlessen dezelfde is als in Vlaanderen - de eindtermen verschillen niet - is in Brussel soms uitdagend om een zwembad te vinden dat niet gesloten is voor renovatiewerken, verklaart hij.

Zo is Neptunium, het zwembad van Schaarbeek als sinds midden 2017 dicht voor renovatiewerken. "Gelukkig hebben ze ons in het zwembad van Evere met open armen ontvangen. Betekent het dat elke leerling elke week 50 minuten zwemles krijgt? Neen, we proberen de lessen te groeperen, met de bedoeling dat elke leerling aan het einde van het zesde leerjaar kan zwemmen. Dat is voor onze school een prioriteit", aldus directeur Moens, die zich herinnert hoe hij op zijn vorige lagere school zelfs hotels opbelde met de vraag of ze in hun zwembad terechtkonden.

"We zijn verheugd vanaf september weer terecht te kunnen in het gerenoveerde zwembad van Schaarbeek," besluit Moens.

# data[].attributes.attachment_link.title
Na sterfgeval in zee: redders kijken naar onderwijs, Weyts voelt zich niet aangesproken

# data[].attributes.attachment_link.description
Zaterdag verdronk in Bredene alweer een Brusselse jongen. Kustreddingsdienst IKWV kijkt richting het onderwijs, maar volgens minister Weyts "kan het onderwijs niet alles oplossen".

# data[].attributes.headline
Alweer dodelijk ongeval in zwemvijver: hoe zwem je veilig in open water? “Nee, brevet van 50 meter schoolslag is niet genoeg

# data[].attributes.subject
Alweer dodelijk ongeval in zwemvijver: hoe zwem je veilig in open water? “Nee, brevet van 50 meter schoolslag is niet genoeg

# data[].attributes.body
https://www.hln.be/binnenland/alweer-dodelijk-ongeval-in-zwemvijver-hoe-zwem-je-veilig-in-open-water-nee-brevet-van-50-meter-schoolslag-is-niet-genoeg~af495a6b/

Alweer dodelijk ongeval in zwemvijver: hoe zwem je veilig in open water? “Nee, brevet van 50 meter schoolslag is niet genoeg”

Een 16-jarige Belgische jongen is dit weekend overleden na een ongeval in een zwemvijver in Duitsland. Een week eerder verdronk ook een 19-jarige jongeman in De Plas in Houthalen. Er gaat helaas geen zomer voorbij zonder verdrinkingsdoden. Vaak is er sprake dat de slachtoffers niet ‘goed genoeg’ konden zwemmen. Maar vanaf wanneer kan je zogezegd ‘goed’ zwemmen? En hoe zwem je veilig in open water? Tom Cocle, zwemcoach en al 24 jaar hoofdredder in Blankenberge, legt uit.

Esther De Leebeeck 31-07-22, 16:36 Laatste update: 31-07-22

Zwemmen in een open meer of in de zee is niet hetzelfde als in een zwembad zonder stroming. Nieuw is die info niet, maar helaas stierven er de voorbije weken toch opnieuw Belgen na een zwempartij in een meer of in de zee.
“Bij ons is de algemene regel dat als je iemand anders uit het water kunt helpen, je voldoende kunt zwemmen”, zegt hoofdredder Tom Cocle (47). “Je kan dat oefenen met een vriend of vriendin in een zwembad, liefst met kleren aan. Drijf en zwem verder op je rug terwijl je het hoofd van de andere persoon tracht boven water te houden en naar de kant brengt.”

Als ik de redder de vraag stel of een brevet van 50 meter schoolslag volstaat, moet hij lachen. “Mensen denken te snel dat ze kunnen zwemmen. Wij, redders, hebben het gevoel dat het zwemniveau van de badgasten steeds achteruitgaat. Laat ons zeggen dat een zwembrevet boven 500 meter enige motie biedt om voldoende recreatief te kunnen zwemmen, maar eronder echt niet. Er zijn ook veel jongeren die uit landen komen met een mediterraan klimaat waar ze niet vanaf de kleuterklas zwemles krijgen. Een groot verschil met ons land. En zelfs hier merk je dat scholen in het binnenland minder zwemlessen geven dan scholen aan de kust. De draad moet weer worden opgepikt. Zwemlessen mogen niet vervangen worden, ze dienen als levensveiligheid.”

Gevaren van zwemvijver vs. zee

De redder waarschuwt vooral voor plotselinge temperatuurverschillen in een vijver of meer. “Ik wil jongeren oproepen om niet meer te springen in een zwemvijver, want dat vergroot de kans op hydrocutie (koudeschok).” Ook de 16-jarige jongen die verdronken is, was met een vriend vanaf een steiger de waterplas in gesprongen. “De temperatuur is een levensbedreigende boosdoener. Enkel op het wateroppervlak is het warm, maar vanaf je dieper gaat - en dat gaat heel snel, zeker als je springt - wordt het koud tot ijskoud. Je lichaam gaat als reactie tussenspieren opspannen, de lucht wordt uit je lichaam geduwd, waarna je stemspleet dichtgaat en je niet meer kan roepen of ademen. In de zee gaat water van onder naar boven door stroming, in een meer blijft dat hetzelfde.”

Zelfs voor ervaren kanaalzwemmers die van Frankrijk naar Engeland zwemmen, is een van de valkuilen de plotse temperatuurwisseling als er een boot passeert, zo vervolgt Cocle. “Die brengt zodanig veel water van beneden naar boven dat zwemmers in ijskoud water terechtkomen. Zoiets kan je alleen overwinnen door training, maar ‘gewone’ zwemmers moeten dat vermijden of ze overleven het vaak niet. Door de schok verstijft je hele lichaam.”

In de zee schuilt dan weer het gevaar in de stroming en golfslagen. “De Noordzee is gekend voor haar vele sterke zandbanken, ofwel bergen zand onder het water. Tussen twee zandbanken ligt een kil (een put) en die zijn met elkaar verbonden door muien, een wateruitlaat of stroming die onder water ligt eigenlijk. Je kan het vergelijken met een bad dat al het water leegzuigt langs één bepaalde kant. Zwemmers die in zo’n muistroom terechtkomen, worden dieper de zee ingetrokken. Je wordt de zee dus ingezogen via een onderwaterrivier.”

Wie dat voorheeft moet vooral rustig blijven en niet panikeren. “Makkelijker gezegd dan gedaan”, vervolgt de redder. “Maar de tip die ik zwemmers meegeef, is om je schuin te laten meedrijven om zo langs de zandbanken terug te keren. Zwem vooral niet tegen de stroming in terug naar de kust, want de stroomsnelheden kunnen oplopen tot één à twee knopen (één knoop is 1,852 kilometer per uur, nvdr.), terwijl een recreatieve zwemmer amper 0,25 knopen haalt. Met andere woorden: je haalt het nooit van die stroming. Een muistroom herken je trouwens aan korte chaotische golven, terwijl ‘normale’ golven in sets van drie à vijf golven ritmisch achter elkaar komen. Bij golfslagen die daaronder liggen, moet je waakzaam zijn.”

Mijn visie:

Persoonlijk vind ik het leuker om in open water te zwemmen dan in een zwembad omdat je in contact komt met veel natuurelementen.

Dit is iets waar ik zou willen aankaarten. Net zoals ik graag met de lln uit het klaslokaal naar buiten ga om te leren, zou ik dit ook willen voorstellen voor zwemmen, om buiten het zwembad te gaan naar open water.

Enerzijds, zou het onderwijs de lln daarvoor een goede zwembasis moeten aanleren. De zwembasis kan ook al in de turnles aangereikt worden en niet enkel zwembad gerelateerd moet zijn, Bv. via ‘droog training’ waardoor de stap van het contact met het water, in een volgende fase aangereikt kan worden.

Anderzijds, ook verder denken en out-of-the-box, door letterlijk buiten het zwembad in open water te gaan zwemmen met leerlingen van 5de en 6de lj, en secundair.

Vaak is ‘the gap’ tussen het veilige zwembad en in open, buiten water zwemmen te groot voor veel kinderen en jongeren.

Verder, met mijn gezin namen we reeds deel aan The big jump’ voor het promoten van propere open waters en ook het zwemmen in open waters op een veilige georganiseerde manier. Dit kan helpen om kinderen meer vertrouwd te maken met plonsen/zwemmen in open lucht.

Verder kan je als ouder ook Bv. op vakantie elke dag een duik in een meer doen in het land van de 1000-meren of in het zwarte woud of in zee zwemmen of in een zwemvijver bij vrienden (of hopelijk binnenkort ook bij ons :)

# data[].attributes.headline
Veel scholen schrappen zwemlessen door gebrek aan zwembaden: afgelopen 20 jaar is aantal zwembaden gedaald van bijna 400 naar minder dan 300 | VRT NWS: nieuws

# data[].attributes.subject
Veel scholen schrappen zwemlessen door gebrek aan zwembaden: afgelopen 20 jaar is aantal zwembaden gedaald van bijna 400 naar minder dan 300 | VRT NWS: nieuws

# data[].attributes.body
Wat betreft het zwemonderwijs draaien we volgens mij rond in een vicieuze cirkel: de cirkel van ‘te weinig’.

Te weinig zwembaden,

te weinig redders,

te weinig geldmiddelen,

zelfs te weinig plek op de bus…

om zo te eindigen bij te weinig kinderen die kunnen zwemmen.

De eindterm zwemmen is dan nog niet eens zo steng, toch wordt ook deze ‘te weinig’ behaald.

Ik vind dit bijzonder jammer. Niet enkel voor de veiligheid, maar ook omdat kinderen hierdoor het plezier van het zwemmen, van de glijbaan, van een ‘bommetje’ en van ‘een schat opduiken’ missen.

Ik begrijp dat er vandaag veel zwembaden sluiten omdat de kostprijs voor onderhoud, renovatie en verwarming te hoog is. Pijnlijk gevolg is evenwel dat er minder toegang is tot zwemonderwijs op school of ook privé.

Als de scholen verder moeten rijden naar het zwembad, brengt dit voor de school praktische gevolgen mee, nl. een grotere tijdsbesteding, een hoger kostprijskaartje voor de bus of zelfs te weinig plek op de bus (waardoor niet ieder leerjaar mee kan gaan zwemmen).

Komen de zwembaden in privéhanden, dan wordt het kostprijskaartje afgewenteld op de scholen, waardoor hier te weinig geldmiddelen zijn om op zeer regelmatige basis en met alle leerjaren te gaan zwemmen. Ook het privé zwemonderwijs lijdt hieronder. Zo mogen privé zwemlessen niet doorgaan in de commerciële zwembaden van SportOase. Terwijl een groter aanbod aan zwemonderwijs de maatschappij toch alleen maar ten goede kan komen?

Daarnaast kampen zwembaden ook met een groot tekort aan redders, waardoor deze zwembaden ook steeds vaker voor langere periodes gesloten zijn.

De stad Antwerpen probeert aan dit probleem tegemoet te komen door zelf een eigen opleidingstraject te starten om redders op te leiden. Een mooi initiatief en het zou fijn zijn moest dit initiatief ook doorgetrokken worden naar andere provincies.

Stad Antwerpen gaat zelf redders opleiden om tekort in zwembaden weg te werken: “Zonder redders redden we het niet” (Antwerpen) | Het Nieuwsblad

En ook aan de kust worden oplossingen gezocht voor het tekort aan redders. Zo mogen redders binnenkort ook flexi-jobbers zijn.

(Kust)redder voortaan mogelijk als flexi-job: "Goed nieuws, want zo kunnen we tekort aan redders wegwerken" | VRT NWS: nieuws

We zijn er nog niet, maar hier en daar probeert men de cirkel van ‘te weinig’ toch te doorbreken.

Ook de school kan hier volgens mij toe bijdragen, door consequent met elk leerjaar en op regelmatige basis te blijven zwemmen. Door ‘te weinig’ minstens om te buigen naar ‘voldoende’.

Niet elk kind zal hierdoor een zwemkampioen worden, dit is ook helemaal niet nodig, maar de veiligheid in en rond het water zal verhogen en kinderen zullen hopelijk ook het plezier van het zwemmen opnieuw ontdekken…

Leen Vandendriessche

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Haar zoontje gaat zelf naar het zesde leerjaar. "In zijn klas zitten kinderen die nog altijd niet kunnen zwemmen." Ook sportleerkracht Verwaest ziet dat steeds vaker bij kinderen in het zesde. "Vroeger zagen we dat zelfs helemaal niet", zegt hij. "Herhaling is dé sleutel om te leren zwemmen. We gaan nu om de twee weken een halfuur zwemmen. Dat is een kwartier per week: eigenlijk is dat te weinig."

Doordat het aantal zwembaden verdwijnt en scholen zwemlessen moeten schrappen, wordt gevreesd dat de zwemvaardigheid van de Vlaamse scholieren erop achteruitgaat. En dat kan fatale gevolgen hebben. "Jammer genoeg horen we elke zomer verhalen van kinderen die niet hebben leren zwemmen en verdrinken", zegt Becue. "Als je nooit heb leren zwemmen en er is onderstroom, dan ben je een vogel voor de kat."

# data[].attributes.attachment_link.title
Veel scholen schrappen zwemlessen door gebrek aan zwembaden: afgelopen 20 jaar is aantal zwembaden gedaald van bijna 400 naar minder dan 300

# data[].attributes.attachment_link.description
Haar zoontje gaat zelf naar het zesde leerjaar. "In zijn klas zitten kinderen die nog altijd niet kunnen zwemmen." Ook sportleerkracht Verwaest ziet dat steeds vaker bij kinderen in het zesde. "Vroeger zagen we dat zelfs helemaal niet", zegt hij. "Herhaling is dé sleutel om te leren zwemmen.

# data[].attributes.headline
Minder moeite doen en toch verder zwemmen: zo haal je meer meters uit je schoolslag

# data[].attributes.subject
Minder moeite doen en toch verder zwemmen: zo haal je meer meters uit je schoolslag

# data[].attributes.body
Minder moeite doen en toch verder zwemmen: zo haal je meer meters uit je schoolslag

Wie zich op vakantie in het zwembad stort, merkt al gauw: een paar baantjes trekken is best vermoeiend. Dat moet toch soepeler kunnen?

Erik van Lakerveld 4 juli 2023, 05:00

Op warme zomerdagen lonkt het verfrissende zwembad of de verkoelende zee. Zeker op vakantie. Maar eenmaal te water blijkt het zwemmen vaak niet zo makkelijk te gaan als gehoopt. Het is meer spetteren dan soepel glijden en voor je het weet ben je buiten adem. Kan dat niet makkelijker?

Blijf op de hoogte

Krijg een melding bij nieuwe Beter Leven-verhalen.

Jazeker, ook de vakantieganger met alleen zijn zwemdiploma’s van vroeger op zak, kan met wat kleine aanpassingen ontspannen zwemmen. ‘De geheimen van de schoolslag kun je in een half uurtje op je vakantie ontdekken’, zegt oud-olympisch zwemmer Johan Kenkhuis. ‘En daar wordt zwemmen leuker van.’

Over de auteur

Erik van Lakerveld schrijft sinds 2016 over olympische sporten als schaatsen, atletiek en roeien.

Als lid van de estafetteploeg op de 4x100 meter behaalde Kenkhuis in 2004 zilver op de Olympische Zomerspelen van Athene. Als specialist op de vrije slag beheerst hij de borstcrawl tot in de puntjes. Maar hij heeft ook kijk op de uitdagingen van minder getalenteerde zwemmers. Sinds 2017 bestiert hij een eigen zwembad, SwimGym in Amsterdam, en begeleidt daar mensen van allerlei slag.

Veel mensen komen naar zijn bad om de borstcrawl te leren. ‘Dat is vanuit de topsport het koningsnummer. Het ziet er fraai uit en het heeft aanzien’, zegt Kenkhuis. Maar helaas: de borstcrawl is te ingewikkeld om vanaf papier aan te scherpen. ‘Daar moet je een paar maanden onder begeleiding aan werken’, zegt Kenkhuis. Hij hanteert er drie maanden met twee sessies per week voor.

Typisch Nederlands

Anders is dat voor de schoolslag, want die manier van zwemmen kan iedereen die ooit zijn A-diploma heeft gehaald. Dat is overigens typisch Nederlands. In veel andere landen wordt juist de borstcrawl als basisslag aangeleerd. Vaak zijn de zwemmers die zo jaloersmakend gladjes door het hotelzwembad glijden dan ook geen landgenoten.

Nederlanders kunnen dus doorgaans heel behoorlijk uit de voeten op de schoolslag, maar tegelijkertijd is er nog veel aan de gemiddelde uitvoering te verbeteren. ‘Stroomlijnen’, zegt Kenkhuis – en dat bedoelt hij letterlijk.

‘De schoolslag wordt aangeleerd vanuit de gedachte dat je moet kunnen overleven. Daarom leer je met je hoofd boven water te zwemmen’, legt Kenkhuis uit. Dat is slim voor wie zonder proesten of verslikken naar de kant wil kunnen komen, maar efficiënt is het niet. Je hoofd weegt al gauw 5 kilogram en in het constante gevecht tegen de zwaartekracht verspil je veel energie. Als je ontspannen wil zwemmen moeten de haren nat, want met het hoofd onder water is het veel gemakkelijker.

‘Als je in uitgestrekte positie bent, dus met de armen naar voren en de benen tegen elkaar, dan moet je recht naar beneden kijken in het water. In die houding kun je lang doorglijden’, zegt Kenkhuis. Dat doorglijden is de crux: het maakt je sneller, het spaart kracht en je kunt het moment benutten om te ontspannen. ‘Je hoeft tussen de slagen door even niets te doen.’

Therapeutisch

Dat moment van uitgestrekt door het water zweven met ondergedompeld hoofd heeft volgens Kenkhuis bijna iets therapeutisch. De harde geluiden die boven het wateroppervlak weerkaatsen worden gedempt. ‘Je bent afgesloten van de prikkels om je heen. Het kan je helemaal rustig maken.’

Een tip van Kenkhuis daarbij: koop een zwembrilletje. ‘Het is fijn om onder water goed te kunnen kijken. Dat maakt het veel prettiger zwemmen.’

Met mond en neus onder water dient zich wel een uitdaging aan: ademhalen. Ongeoefende zwemmers hebben de neiging om hun adem onder water in te houden. Bij het inzetten van de armslag, als het hoofd weer boven komt, wordt zo snel mogelijk uit- en ingeademd. ‘Dat is in feite een soort hyperventilatie’, zegt Kenkhuis. Het lichaam kan bij zo’n slordige ademhaling niet voldoende zuurstof opnemen en binnen een paar slagen ben je buiten adem.

Een hardloper of een fietser blijft tijdens een inspanning gewoon doorademen. Soms wat sneller, als het hard gaat, maar niemand houdt de adem telkens een paar seconden in. In het zwembad zou het niet anders moeten zijn. ‘Je wilt een zo natuurlijk mogelijk ademhalingspatroon.’

Zingen onder water

De truc is om onder water, tijdens het glijmoment, ongeveer voor de helft al uit te ademen. Om dat gecontroleerd te doen adviseert Kenkhuis zijn leerlingen om in het water te neuriën of te zingen. ‘Zo kun je via je stem op een rustige manier je lucht kwijtraken.’ Eenmaal met het gezicht weer boven water is er alle tijd om verder uit te ademen en weer een goede hap lucht te nemen voor de volgende slag.

Voor veel mensen is het al een tijd geleden dat ze echt baantjes hebben getrokken. Zeker bij twintigers en dertigers heeft Kenkhuis het idee dat de vaardigheden van de zwemles zijn weggezakt. Gek is dat niet. Vaak blijft de waterpret op vakantie beperkt tot een klein stukje zwemmen, de meeste vakantiegangers drijven vooral in het zwembad. Dat is meer badderen dan zwemmen.

Om van de schoolslag te kunnen genieten is meer inzet vereist. ‘Vergeet de actieve beenslag niet’, waarschuwt Kenkhuis. De armslag is bij de schoolslag eigenlijk van ondergeschikt belang. De meeste snelheid maak je door het ferm sluiten van je benen. ‘Daarmee kun je je voortstuwen. Doe dat niet te slap. Geef jezelf echt een slinger. Het is vaak even oefenen, maar als je het kunt is het een mooie opmaat naar de borstcrawl.’

Kritische bespreking artikel zwemmen

Minder moeite doen en toch verder zwemmen: zo haal je meer meters uit je schoolslag

1)        Inhoudelijk: het artikel handelt over zwemtechniek en de auteur gaat langs bij oud-olympisch zwemmer Johan Kenkhuis om tips te krijgen voor een betere zwemtechniek.

Het artikel haalt daarbij kort enkele positieve en negatieve kenmerken van zwemmen aan:

-          Zwemmen is best vermoeiend (maar is dat echt zo?)

-          Zwemmen is verfrissend en verkoelend

-          Zwemmen kan nog leuker worden met de juiste techniekbeheersing

-          Niet alle zwemtechnieken zijn even eenvoudig aan te leren of bij te schaven

-          Bij goed zwemmen gaat het over gestroomlijnd zwemmen en niet-tegennatuurlijke bewegingen of houdingen aannemen in het water (bijv. geen adem inhouden onder water, of hoofd boven water houden)

-          Zwemmen is therapeutisch; minder prikkels van buitenaf, helemaal tot rust komen

-

2)        Opmerkelijk:

a.        In Nederland wordt de schoolslag als basiszwemslag aangeleerd, terwijl in vele andere landen de borstcrawl als basisslag wordt aangeleerd.

b.        De schoolslag wordt aangeleerd vanuit de gedachte dat je moet kunnen overleven.

c.         Zwemmen is voornamelijk ontspanning en geen inspanning (tussen de slagen door hoef je even niets te doen)

d.        Koop een zwembril: dat maakt zwemmen veel prettiger

e.        Veel mensen zwemmen na hun studies veel minder; hun vaardigheden kwijnen weg

3)        Kritische blik:

Veel artikels over zwemmen handelen over de gevaren van het niet kunnen zwemmen, over mensen/kinderen die verdrinken omdat zij bijvoorbeeld overmoedig in het (zee)water gaan of omdat ze niet goed kunnen zwemmen. Dit artikel handelt deels over hoe zwemmen nog leuker kan worden en over hoe belangrijk het is dat je de juiste zwemtechnieken krijgt aangeleerd tijdens je leerjaren op school.

De geïnterviewde vindt het jammer dat veel te weinig mensen hun zwemtechniek onderhouden en spreekt met passie en liefde over zwemmen, over hoe het nog leuker zou kunnen zijn.

Badderen is niet zwemmen, maar ben je dan tijdens je vakantie, in dat idyllische privézwembad aan de vakantiewoning of hotel, het aan jezelf verplicht om baantjes te zwemmen? Ja en neen. Als dat gebeurt met een foute techniek, is de pret er te snel uit en wordt het meer een inspanning dan een ontspanning. Als de techniek juist zit, kom je automatisch meer tot rust.

Als schoolslag zo veel meer techniek en lichaamsbeheersing vereist dan borstcrawl, waarom wordt er dan in Nederland niet gekozen voor een eenvoudigere borstcrawl?

Staat de zwemles echt synoniem voor een les ‘overleven in het water’ of mag er meer de nadruk gelegd worden op pret en ontspanning?

En wie controleert of de juiste zwemtechnieken worden aangeleerd? Wij als FLLLEX-leerkracht mogen na het behalen van het diploma lessen LO geven, maar zonder een perfecte technische beheersing van de zwemtechnieken lijkt me dit geen goed idee.

En hoe hou je je technische kennis op peil? Moet er zoiets bestaan als een terugkommoment, zoals dat nu al het geval is bij een rijbewijs, of ben je dan als overheid te sterk regulerend bezig?

Dirk Robyns - FLLLEX 2.1

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Op warme zomerdagen lonkt het verfrissende zwembad of de verkoelende zee. Zeker op vakantie. Maar eenmaal te water blijkt het zwemmen vaak niet zo makkelijk te gaan als gehoopt. Het is meer spetteren dan soepel glijden en voor je het weet ben je buiten adem. Kan dat niet makkelijker?

Jazeker, ook de vakantieganger met alleen zijn zwemdiploma's van vroeger op zak, kan met wat kleine aanpassingen ontspannen zwemmen. 'De geheimen van de schoolslag kun je in een half uurtje op je vakantie ontdekken', zegt oud-olympisch zwemmer Johan Kenkhuis. 'En daar wordt zwemmen leuker van.'

Over de auteur

Als lid van de estafetteploeg op de 4x100 meter behaalde Kenkhuis in 2004 zilver op de Olympische Zomerspelen van Athene. Als specialist op de vrije slag beheerst hij de borstcrawl tot in de puntjes. Maar hij heeft ook kijk op de uitdagingen van minder getalenteerde zwemmers. Sinds 2017 bestiert hij een eigen zwembad, SwimGym in Amsterdam, en begeleidt daar mensen van allerlei slag.

Veel mensen komen naar zijn bad om de borstcrawl te leren. 'Dat is vanuit de topsport het koningsnummer. Het ziet er fraai uit en het heeft aanzien', zegt Kenkhuis. Maar helaas: de borstcrawl is te ingewikkeld om vanaf papier aan te scherpen. 'Daar moet je een paar maanden onder begeleiding aan werken', zegt Kenkhuis. Hij hanteert er drie maanden met twee sessies per week voor.

Typisch Nederlands

Anders is dat voor de schoolslag, want die manier van zwemmen kan iedereen die ooit zijn A-diploma heeft gehaald. Dat is overigens typisch Nederlands. In veel andere landen wordt juist de borstcrawl als basisslag aangeleerd. Vaak zijn de zwemmers die zo jaloersmakend gladjes door het hotelzwembad glijden dan ook geen landgenoten.

Nederlanders kunnen dus doorgaans heel behoorlijk uit de voeten op de schoolslag, maar tegelijkertijd is er nog veel aan de gemiddelde uitvoering te verbeteren. 'Stroomlijnen', zegt Kenkhuis - en dat bedoelt hij letterlijk.

'De schoolslag wordt aangeleerd vanuit de gedachte dat je moet kunnen overleven. Daarom leer je met je hoofd boven water te zwemmen', legt Kenkhuis uit. Dat is slim voor wie zonder proesten of verslikken naar de kant wil kunnen komen, maar efficiënt is het niet. Je hoofd weegt al gauw 5 kilogram en in het constante gevecht tegen de zwaartekracht verspil je veel energie. Als je ontspannen wil zwemmen moeten de haren nat, want met het hoofd onder water is het veel gemakkelijker.

'Als je in uitgestrekte positie bent, dus met de armen naar voren en de benen tegen elkaar, dan moet je recht naar beneden kijken in het water. In die houding kun je lang doorglijden', zegt Kenkhuis. Dat doorglijden is de crux: het maakt je sneller, het spaart kracht en je kunt het moment benutten om te ontspannen. 'Je hoeft tussen de slagen door even niets te doen.'

Therapeutisch

Dat moment van uitgestrekt door het water zweven met ondergedompeld hoofd heeft volgens Kenkhuis bijna iets therapeutisch. De harde geluiden die boven het wateroppervlak weerkaatsen worden gedempt. 'Je bent afgesloten van de prikkels om je heen. Het kan je helemaal rustig maken.'

Een tip van Kenkhuis daarbij: koop een zwembrilletje. 'Het is fijn om onder water goed te kunnen kijken. Dat maakt het veel prettiger zwemmen.'

Met mond en neus onder water dient zich wel een uitdaging aan: ademhalen. Ongeoefende zwemmers hebben de neiging om hun adem onder water in te houden. Bij het inzetten van de armslag, als het hoofd weer boven komt, wordt zo snel mogelijk uit- en ingeademd. 'Dat is in feite een soort hyperventilatie', zegt Kenkhuis. Het lichaam kan bij zo'n slordige ademhaling niet voldoende zuurstof opnemen en binnen een paar slagen ben je buiten adem.

Een hardloper of een fietser blijft tijdens een inspanning gewoon doorademen. Soms wat sneller, als het hard gaat, maar niemand houdt de adem telkens een paar seconden in. In het zwembad zou het niet anders moeten zijn. 'Je wilt een zo natuurlijk mogelijk ademhalingspatroon.'

Zingen onder water

De truc is om onder water, tijdens het glijmoment, ongeveer voor de helft al uit te ademen. Om dat gecontroleerd te doen adviseert Kenkhuis zijn leerlingen om in het water te neuriën of te zingen. 'Zo kun je via je stem op een rustige manier je lucht kwijtraken.' Eenmaal met het gezicht weer boven water is er alle tijd om verder uit te ademen en weer een goede hap lucht te nemen voor de volgende slag.

Voor veel mensen is het al een tijd geleden dat ze echt baantjes hebben getrokken. Zeker bij twintigers en dertigers heeft Kenkhuis het idee dat de vaardigheden van de zwemles zijn weggezakt. Gek is dat niet. Vaak blijft de waterpret op vakantie beperkt tot een klein stukje zwemmen, de meeste vakantiegangers drijven vooral in het zwembad. Dat is meer badderen dan zwemmen.

Om van de schoolslag te kunnen genieten is meer inzet vereist. 'Vergeet de actieve beenslag niet', waarschuwt Kenkhuis. De armslag is bij de schoolslag eigenlijk van ondergeschikt belang. De meeste snelheid maak je door het ferm sluiten van je benen. 'Daarmee kun je je voortstuwen. Doe dat niet te slap. Geef jezelf echt een slinger. Het is vaak even oefenen, maar als je het kunt is het een mooie opmaat naar de borstcrawl.'
Lees ook

# data[].attributes.attachment_link.title
Minder moeite doen en toch verder zwemmen: zo haal je meer meters uit je schoolslag

# data[].attributes.attachment_link.description
Wie zich op vakantie in het zwembad stort, merkt al gauw: een paar baantjes trekken is best vermoeiend. Dat moet toch soepeler kunnen?

# data[].attributes.body
Zwemmen in open water wordt toch nog door heel veel mensen onderschat. De thermische schok door de plotse kou, de stromingen, de getijden en de bodem die ineens heel diep wordt: het zijn allemaal factoren die ervoor zorgen dat er jaarlijks heel veel mensen in open water sterven.

Wereldwijd is zwemmen de op twee na belangrijkste accidentele doodsoorzaak, met volgens de WHO in 2019 bijna een kwart miljoen overlijdens wereldwijd. Dit is een enorme schok voor mij. Hoe komt dit? Is het puur door onwetendheid? Want zelfs de meest ervaren zwemmers kunnen verrast worden door een stroming. Wat kunnen we er aan doen?

Jan Bourgois (hoogleraar aan de UGent), pleit voor meer aandacht voor VEILIG zwemmen. Zowel in de scholen als in de sportclubs zou de aandacht niet enkel moeten gaan naar leren zwemmen, maar ook naar veiligheid in en rond het water. Waarom in scholen en sportclubs? Het zijn vooral jongeren die onbezonnen gaan zwemmen zonder het kennen van alles risico’s. En dat lijkt mij inderdaad een goede oplossing. Leer de jongeren dat ze niet mogen panikeren, maar op hun rug moeten gaan liggen. Dat ze rustig het water ingaan om hun lichaam te laten wennen aan de kou. Zeg dat ze best nooit alleen in open water gaan zwemmen. Of dat wanner je iemand in nood wil helpen, dat je dan best niet zelf in het water springt.

Dus door meer aandacht voor veiligheid in en rond het water zouden veel ongevallen vermeden kunnen worden.

Katrien Weckx

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zwemmen zonder toezicht in zee, rivier of plas? Het maakt iedere zomer opnieuw slachtoffers, ook dit weekend weer. 'We moeten meer inzetten op educatie, zeker nu de zomers almaar warmer worden', zegt inspanningsfysioloog Jan Bourgois (UGent).

# data[].attributes.attachment_link.title
'Wie zwemt in open water, kent vaak de gevaren niet'

# data[].attributes.attachment_link.description
Zwemmen zonder toezicht in zee, rivier of plas? Het maakt iedere zomer opnieuw slachtoffers, ook dit weekend weer. 'We moeten meer inzetten op educatie, zeker nu de zomers almaar warmer worden', zegt inspanningsfysioloog Jan Bourgois (UGent).

# data[].attributes.headline
Verdrinken kinderen door het niet kunnen zwemmen.

# data[].attributes.subject
Verdrinken kinderen door het niet kunnen zwemmen.

# data[].attributes.body
Dit is slechts één van de zovele artikelen die iedere zomer een groot deel van het nieuws innemen.

Telkens als ik dit lees of hoor op de radio, denk ik: "Hoe kan het zijn dat er zoveel kinderen en vaak ook nog volwassenen verdrinken. Is het omdat er geen aandacht besteed werd aan de zwemlessen, er geen mogelijkheid was op school, de wachtrijen te lang of te duur. "

Het is zeer triest dat dit zo vaak gebeurd. Ik moet eerlijk zeggen dat als ik zie dat kinderen alleen in het zwembad, zee of zwemvijvers zitten, spelen of zwemmen. Het is ook zo snel gebeurt en de kracht van water is niet te onderschatten.

Kortom zeer belangrijk om voldoende aandacht aan te besteden.

Romana Swinkels - Flllex 2.1

# data[].attributes.attachment_link.title
Broertjes van 7 en 9 jaar verdronken in meer omdat ze niet konden zwemmen

# data[].attributes.body
Het artikel gaat over een rechtszaak tegen 3 zwemleraars en 2 klasleerkrachten nadat een meisje van 9 verdronk tijdens de zwemlessen op school.

Heel duidelijk zou je denken: de zwemleerkrachten zijn verantwoordelijk voor de kinderen tijdens de zwemlessen.

Maar is het zo simpel?

Want als je kijkt naar de reconstructie van de feiten valt er wel wat meer over te zeggen.

Er zijn die middag 40 kinderen in het zwembad, voor 3 zwemleraars.  De klasleerkrachten werden reeds eerder verzocht om “gewoon aan de kant” te zitten wegens te veel afleiding.

Het slachtoffer die dag is een Syrisch meisje van 9.  Ze spreekt de taal (helemaal) niet, kan niet zwemmen en is een beetje overenthousiast voor wat betreft in het diepe te willen gaan zwemmen.

Natuurlijk zijn de zwemleraars verantwoordelijk om alle kinderen in het oog te houden, en al zeker degene die niet kunnen zwemmen.

Als ouder van het slachtoffer wil je uiteraard duidelijkheid en schuldbekentenis, je wil een verantwoordelijke.

Maar hoe zit het met de verantwoordelijkheid van de zwemleraars?  Zijn enkel zij verantwoordelijk voor een kind dat én niemand verstaat, én niet kan zwemmen én  zelf zich niet aan de afspraak houdt om niet in het diepe te gaan?

Is het ook niet de taak van de ouders om ervoor te zorgen dat een kind op een bepaalde leeftijd zich “weet te redden” in het water.  Ik spreek nog niet over kunnen zwemmen.

In het artikel gaat het over een meisje dat op 9 jarige leeftijd nog nooit in het water is geweest…

Dat brengt ons op een andere discussie: kan een LO-leerkracht verantwoordelijk worden gesteld voor het leren zwemmen van een ganse klas kinderen?  Of is dit eenvoudig niet haalbaar qua tijdsbesteding, grootte van de groepen, begeleiding, …?

Mag een LO-leerkracht de zware verantwoordelijkheid opgelegd krijgen om een grote groep kinderen, alleen (of met begeleiding), op slechts enkele uurtjes die ervoor beschikbaar gemaakt worden te leren zwemmen?  Zonder medewerking van ouders die hun kind extra laten oefenen?

Men leert toch ook niet lezen door hieraan 2 uur per week te besteden, zonder extra oefening buiten uit?

Waarom zou men dan wel mogen verwachten dat enkel de school, enkel de LO-leerkracht verantwoordelijk is om een ganse klas kinderen op enkele uurtjes te leren zwemmen én deze dan nog verantwoordelijk stellen voor het geval dit niet lukt bij iedereen?

Een niet zo simpele discussie lijkt me!

Tiny - Flllex 2.1

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
© Harold Versteeg / HH

Het is een paar minuten voor drie uur op een maandagmiddag in september 2015 als een badgast, die al even aan de kant van het diepe bad zit, aan haar baantjes wil beginnen. Zo'n veertig kinderen uit groep vijf hebben de zwemzalen dan zeker tien minuten eerder verlaten, het water is weer rustig en de vrouw ziet iets op de bodem liggen, een pop lijkt het wel. Een badmeester duikt het water in en vindt een kind. Samen met een collega halen ze haar aan de kant, beginnen aan de beademing en reanimatie, maar ze zal overlijden in het ziekenhuis.

Drie schoolzwemlessen zijn er dat schooljaar aan de dag voorafgegaan, drie weken was Salam leerling op een Nederlandse basisschool. De eerste les moest ze aan de kant zitten bij gebrek aan zwemkleren - ze had nog nooit een zwembad gezien en de leerkracht naast haar herinnert zich dat zij haar hand door het water liet gaan. De twee volgende lessen deed ze mee in gymkledij. Die dag droeg ze voor het eerst een badpak, hardroze met een groene palmboom, met een zwarte legging eroverheen. Ze was vrolijk, vertelt de zwemleraar die haar in het ondiepe bad les had gegeven twintig maanden later in de rechtbank in Utrecht. Maar ze was ook brutaal in het water, ze keek wel naar hem maar dwaalde af, bewoog richting het diepere deel van het instructiebad.

Salam was lang om te leren zwemmen, droeg kurken om haar middel en had een plankje in haar handen, anders kwamen haar voeten moeilijk van de grond. Communicatie verliep met handen en voeten: de zwemleraar deed voor wat zij moest nadoen. De beenslag bijvoorbeeld, het buigen van de benen. Hij liet het haar nazeggen, 'buigen', en ze leek hem te begrijpen. Waar een kind met watervrees in zijn bad aanmoediging behoefde, moest hij deze leerling juist bij de les zien te houden. Hij omschrijft haar als 'watervrij'.

Na afloop van de zwemles mocht zij van hem de kurken af doen voor de laatste minuten in het water, het zogenaamde vrij zwemmen, want, zo wordt gesteld in de rechtszaal, veiligheid wordt in het hedendaags zwemonderwijs gegarandeerd door toezicht, niet door kurkjes. De meeste kinderen rennen op dat moment naar het ondiepe bad want daar is het water lekker warm. Andersom is toegestaan maar komt bijna niet voor, verklaart een zwemleraar die de wacht hield bij het diepe. De meeste kinderen die niet kunnen zwemmen zijn er bang voor.

Vijf verdachten stonden terecht voor de dood van Salam: drie zwemleraren van het zwembad te Rhenen, twee leerkrachten van een basisschool in dezelfde plaats. Hun zaken dienden gelijktijdig maar waren niet gevoegd, wat wil zeggen dat ieder in zijn eigen zaak terechtstond. Precies in lijn met de verantwoordelijkheid zoals de officieren van justitie die voor de betreffende dag in het zwembad zagen: vijf individuen die in een rol als toezichthouder gezamenlijk aanmerkelijk onvoorzichtig, onoplettend en nalatig waren geweest, stuk voor stuk, ieder voor zich, maar allemaal op dezelfde plek en op hetzelfde moment.

Niet het feit dat een Syrisch kind verdronk tijdens het schoolzwemmen maar de keus van het Openbaar Ministerie om, na een onderzoek dat maanden in beslag nam, vijf natuurlijke personen daarvoor te dagvaarden, in plaats van de schoolleiding of de exploitant van het zwembad, maakte de zaak groot nieuws. Het betrof weliswaar een schulddelict, van enige opzet was geen sprake, maar wel het verwijt van dood door schuld aan het adres van individuele beoefenaars van beroepen die tot taak hebben zulk drama te voorkomen. In het requisitoir besteedde het OM bijzondere aandacht aan de motivatie om niet (ook) de rechtspersonen te vervolgen. Door school en zwembad waren in de visie van het OM voldoende schriftelijke afspraken gemaakt: er was een Toezichtplan, een Schoolwerkplan en een zogenaamde Rode Draadmap. 'Het verwijt in deze zaak treft derhalve in de visie van het OM (...) niet de partijen die verantwoordelijk waren voor het maken van afspraken over het toezicht, maar de personen die verantwoordelijk waren voor de feitelijke uitvoering van dat toezicht.' De vijf rollen die de verdachten die dag vervulden betroffen een gezamenlijk en gedeeld toezicht en daarom vond de openbaar aanklager tevens eenzelfde strafeis voor iedere zaak op z'n plek: een veroordeling tot 120 uur werkstraf. De juridische vraag die centraal stond was of de toezichthouders tijdens de zwemles bij het uitoefenen van hun beroep 'strafrechtelijk verwijtbaar' hadden gehandeld.

Drie dagen nam de behandeling in de rechtbank in beslag, gevuld met onder meer een verklaring van de ouders, het requisitoir van het OM en de pleidooien van vier advocaten voor hun vijf cliënten, de repliek en een laatste woord, dagen waarin de bij aanvang tjokvolle zaal steeds leger werd. Waarheidsvinding stond voorop en daartoe passeerden de feiten. Ongekend van omvang was het onderzoek van de politie na het ongeval, waarbij 39 kinderen werden gehoord en wier getuigenissen de revue passeerden. Het protocol, de opstelling en de naleving daarvan, werden doorgelicht.

De verdachten werden besproken bij hun voornamen, ze kennen elkaar goed, zijn allemaal tussen de 22 en veertig jaar werkzaam binnen hun vakgebied. En dat roept vragen op. Hoe handelt een zwemleraar op een doordeweekse dag, wat is de werksituatie rondom een zwembad? Je staat 'strategisch', vertelt een van hen, maar waar dat is hangt af van het weer, van de zon en van de reflectie op het water. Je loopt om het bad heen, maar ook niet altijd. En wat doet een leerkracht tijdens de zwemles? werd gevraagd aan de juf. Jaren terug liep ze zelf langs de baan maar toen werd haar gezegd dat ze wel kon gaan zitten. Ze keek altijd naar het bad waar de kinderen aan het zwemmen waren, maar maakte ook niet te veel contact, want dan gingen ze zwaaien, raakten ze afgeleid van de les.

In een reconstructie van de zorg, waarbij de kinderen van bad tot douche tot buiten in de rij worden doorgegeven als in een estafette, kwamen de pijnpunten in de routine vanzelf aan het licht. Bij het introductiepraatje aan het begin van het schooljaar bijvoorbeeld wisten de zwemleraren niet dat er kinderen waren die de Nederlandse taal niet spraken. Hoe Salam kon weten dat zij niet in het diepe mocht? Een vriendinnetje dat beweerde Arabisch te spreken zou tegen haar hebben gesproken, maar eigenlijk was zij alleen bekend met het Berbers. Andersom stond het de toezichthouders vrij om zich kennis over Salam eigen te maken. Op de bewuste zwemdag wisten alle vijf de toezichthouders dat er twee kinderen aanwezig waren die niet konden zwemmen. Maar slechts drie van hen wisten ook om welke kinderen het ging. De twee toezichthouders bij het diepe, die wisten het die dag nog niet. Een van hen trekt achteraf de conclusie: 'Als je weet dat ze niet kunnen zwemmen, zou ik ze tegenhouden.'

Je hebt gehandeld als altijd, als elke les, en altijd gaat het goed - waarom zou het vandaag anders zijn gelopen?

Er is de kwestie van het precieze moment van de tewaterraking, een kluwen van mogelijke scenario's. Gebeurde dat tijdens het vrij zwemmen of vlak daarna? De advocaten van de zwemleraren sturen aan op een scenario dat Salam vanuit de douches nog alleen terug naar het diepe bad zou zijn gelopen, ontsnapt aan de aandacht van de leerkrachten. Er is een lange, lange opsomming van getuigenissen van kinderen die hun klasgenoot al dan niet onder de douche hebben gezien / van de duikplank zagen springen / 'onder water' zagen zwemmen. Het OM telt de kinderen die haar níet onder de douche zagen, de verdediging degenen die dat wél beweerden. Dan zijn er de vlechten en clipjes in het haar, die Salam volgens haar ouders nooit in zou houden onder de douche, waarover wordt getwist. Het gaat over de waarde van een gewoonte, de voorspelbaarheid van het handelen van een kind. Een van de advocaten van de zwemleraren heeft zelf een dochter van negen, en niets zo veranderlijk als een meisje van negen.

Uiteraard is er jurisprudentie over de reikwijdte van zorgplicht. Zeven strafzaken haalt het OM aan van onder meer ongevallen in zwembaden en bij een bedrijfsuitje waarbij ofwel toezichthouders ofwel de rechtspersonen werden veroordeeld of vrijgesproken. De verschillende vonnissen scharnieren om de vraag in hoeverre afspraken zijn opgesteld (door de rechtspersoon) en nageleefd (door de toezichthouder). Is er sprake van een ongelukkige samenloop van verscheidene omstandigheden of had iemand beter kunnen, en moeten, weten? Een belangrijke juridische kwalificatie daarbij is de zogenaamde Garantenstellung, de term voor een grotere verantwoordelijkheid die rust op een persoon met een bijzondere kwaliteit.

Aan de kant van de verdediging wordt onder meer de zaak opgevoerd van een helikopter waaruit werd geabseild en een ongeval met een klimwand in Amsterdam. Maar uiteindelijk gaat het om de taken van de toezichthouders, niet van de ouders, niet van school of zwembad, in deze zaak.

Iedere verdachte krijgt van de rechter de vraag voorgelegd: 'Wat zag u zelf als uw verantwoordelijkheid?' De verdachten vinden dat ze die dag 'volgens plan' en 'zoals altijd' gehandeld hebben. Niemand begrijpt hoe het heeft kunnen gebeuren. Iedereen heeft opgelet. Alle kinderen verdienen de aandacht op het moment van het vrij zwemmen, daar zijn de zwemleraren het over eens. De verdachten verklaren één voor één toezicht te hebben gehouden op de groep als zodanig, niet specifiek op een kind. De rechter: 'Dat gaat ten koste van de andere kinderen, zegt u?' 'Absoluut.'

Een van de zwemleraren had die dag eigenlijk geen zwemles moeten geven, het is ook niet zijn primaire taak bij het zwembad, maar hij viel in voor een collega. Of die andere keuzes had gemaakt? Een van de leerkrachten leest als laatste woord voor uit een van de vele kaarten die zij na het ongeluk van ouders van leerlingen ontving. 'Ik wil dat je weet dat ik je mijn kinderen altijd zou toevertrouwen.'

Deze zaak kende alleen maar verliezers. Met die zin opende een van de advocaten zijn pleidooi, het is de opmerking die in de media steeds de ronde doet en die zelfs het OM tot twee maal toe in de mond nam. De opbrengst zou hoe dan ook mager zijn, de badmeesters al getekend voor het leven, de leerkrachten die nu thuis zitten, sirenes horen en de lucht van chloor niet kunnen verdragen. Leerkrachten door het hele land die huiverig zijn er nog met kinderen op uit te trekken, scholen die niet langer zwemlessen willen aanbieden. De druk op het onderwijs die al zo ontzettend hoog is. De zwembadbranche in rep en roer. De ouders die hun kind met geen enkele uitspraak van de rechtbank kunnen terugkrijgen.

In drie dagen raken we steeds verder van het slachtoffer verwijderd. Een van de verdachten wordt door het OM opgeroepen als getuige in de zaak van een ander, de afbakening van de grens van verantwoordelijkheid wordt een juridisch steekspel. Dat is logisch, het is de specifieke vraag die aan de rechtbank is voorgelegd, maar de vader van het slachtoffer stapt een aantal keer met ferme passen de zaal uit. Hij wil alleen maar weten wat er die dag gebeurd is, een door emoties ingegeven verlangen maar geen onzinnige vraag. Uit het requisitoir van het OM: 'Je kunt niet enkel zeggen dat er sprake is van een onder water geraakt slachtoffer dat iemand had behoren te zien. Relevant is dat de omstandigheid dat [slachtoffer] niet kon zwemmen niet dan wel onvoldoende is besproken of gedeeld door de toezichthouders op 21 september 2015. Zij is tijdens het vrij zwemmen niet in het instructiebad gehouden, het enige bad waar zij mocht zwemmen, en evenmin is erop toegezien dat zij tijdens het onderdeel vrij zwemmen - al dan niet door het dragen van zwemkurken of door haar kleding of haar haardracht - als "niet-zwemvaardig" herkenbaar was.' En: 'Er is niet sprake van een enkel moment van onoplettendheid. Er is gedurende de hele zwemles sprake van onvoldoende onderlinge informatie-uitwisseling en afstemming.'

Maar ook de afspraken die er lagen, en die wat betreft het OM het zwembad en de school vrijuit laten gaan, voorzagen niet specifiek in deze bijzondere omstandigheid - zo bleek uit de ter zitting geciteerde passages uit de bestaande protocollen. De zwemafspraken zijn erop gericht de veiligheid van álle kinderen te waarborgen. Salam was die dag een van de veertig, maar ook een geval apart, anderstalig in de groep en onvaardig in het water, en stond niet als zodanig bekend. En dat had wel gemoeten, zou de rechter later oordelen.

De reflectie op het klotsende water, de rimpeling die verhinderde dat de toezichthouders hun leerling in beeld konden krijgen, is de spiegel in deze zaak. Je hebt gehandeld als altijd, als elke les, en altijd gaat het goed - waarom zou het vandaag anders zijn gelopen? Je laat je ogen over het schitterende oppervlak gaan en ziet niets. Het is precies dat wat je je niet kunt voorstellen dat zich erachter afspeelt.

Deze zaak is geen tranentrekker die bestaat bij de gratie van de afkomst van het slachtoffer, zoals wordt beweerd

Dit is niet het verhaal van een kind dat vluchtte uit oorlogsgebied en om het leven kwam op een plek waar het veilig had moeten zijn. Het gaat niet over zwemvesten die aan de oevers van Europa worden achtergelaten, dankbaar knutselmateriaal voor kunstenaars, die ze misschien beter met zich mee hadden kunnen dragen. Hoewel dat wel was waar de ouders op aanstuurden in hun verklaring. Ik ben naar Nederland gekomen voor de veiligheid, zei de moeder in de rechtszaal, alleen voor de veiligheid. Er zijn veel nichtjes en neefjes in de oorlog in Syrië die vandaag allemaal nog in leven zijn. Als moeder moet ze haar kinderen opvoeden met zelfvertrouwen maar zelf heeft ze geen vertrouwen meer in de mensen. De volgende dag moet hun zoon op schoolreis en ze stelt zichzelf de vraag: komt hij terug naar huis of eindigt hij als zijn zus, op de begraafplaats?

De vader vertelde in Syrië een gewoon leven te hebben geleid, een leuk leven. Toen de oorlog begon verloor hij bijna alles. Het huis was kapot, er was geen brood voor de kinderen. Hij ging werken in Egypte, tot zijn vrouw belde, dat er raketten op de school waren gevallen. Toen was er geen andere keuze, ze wilden naar Europa. Salam kwam volgens haar vader met het idee voor Nederland. Ze had er bij topografie over geleerd, een land van bloemen en mooie rozen. Dat zijn dochter niet kon zwemmen heeft hij in een gesprek aangegeven bij de school. Steeds kwam ze thuis met de vraag om zwemkleding.

Deze zaak is ook geen tranentrekker die alleen bestaat bij de gratie van de afkomst van het slachtoffer, zoals boze tongen op sociale media wel beweren. Ongelukken gebeuren en vaker wel dan niet met mensen om je heen. De oorlog in Syrië is mijlenver verwijderd van een zwembad in Rhenen, is er in deze zaak hoogstens gevoelsmatig mee verbonden, het ongeluk als iets onnodigs dat buiten dat gebied van buitensporig gevaar voorkomen had moeten worden. In die zin kreeg de oorlog in Syrië zelfs een plekje in de uitspraak van deze zaak, als een wrang decor.

Dit is wel een verhaal over onmacht. Over de skills die je je eigen moet maken in een nieuwe situatie. Over leren zwemmen, lezen, spreken, schrijven. Op cruciale momenten begrijpen wat er gezegd wordt en andersom begrepen worden. De ouders zaten in de rechtszaal als hun kind in het zwembad. Met een tolk die geen vlekkeloos Nederlands sprak maar, toen de vader in zijn verklaring 'allahoe akbar' gebruikte, het belang aanvoelde om toe te lichten dat dat in het Arabisch zoiets als 'jeetje' betekent.

Dit is een verhaal over onmacht © Harold Versteeg / HH

In de week van de uitspraak zond 2Doc de documentaire De kinderen van Juf Kiet (2016) uit, over het wel en wee in een migrantenklas op een basisschool in een dorp in Brabant. Op de eerste dag maken we kennis met Haja, een nieuw kind afkomstig uit Syrië. Met haar ziel onder haar arm loopt ze die dag in het klaslokaal rond. Ze is gevallen en wil dat de docent haar moeder belt. Ze schiet klasgenoten in het Arabisch aan om dat namens haar aan de juf te vragen. De een heeft geen zin, de ander kan het niet, weer een ander voert haar verzoek uit maar zonder veel mededogen. De film brengt in beeld hoe zij zich vastklampt aan de taal en later, als een nieuw Syrisch kind in de groep komt, aan dat kind dat de taal nog niet spreekt. We zien de volstrekte machteloosheid van kinderen die 's nachts niet kunnen slapen en overdag in het klaslokaal geen woorden weten te vinden.

Maar we kijken ook gewoon naar kinderen. Die ruzie maken op het schoolplein en vervolgens in het klaslokaal de precieze gang van zaken moeten reconstrueren. Dat kun jij helemaal niet gezien hebben, zegt Juf Kiet dan. In de film zitten ontroerende confrontaties met beperkingen maar ook heerlijke scènes van kinderlijke zelfoverschatting. In het onderwijs word je op de eerste plaats gevoed met vertrouwen, niet gewezen op tekortkomingen. Zelfoverschatting is in die zin vaak ook een brug om verder te komen: je kunt best drijven, duiken van de duikplank, in het diepe springen. Wat zou jij niet kunnen wat de kinderen om je heen wel doen? Watervrees of watervrij, zeker in het zwembad gaan veel kinderen over grenzen heen.

'De dood van [slachtoffer] was een ongeluk', oordeelde de rechter op 22 juni, 'maar wel een ongeluk dat voorkomen had kunnen worden als minder op ervaring en routine was gevaren en beter was gecommuniceerd tussen alle toezichthouders.'

En iedereen heeft inderdaad verloren: de zwemleraren kregen een veroordeling met zestig uur werkstraf, die door de ouders als teleurstellend is ervaren. Volgens de advocaat hadden zij liever de leerkrachten veroordeeld gezien, die nu door de rechtbank zijn vrijgesproken maar ondertussen zelf ziek thuis zitten. Slechts één van de vijf verdachten was op deze tropische dag voor de uitspraak naar de rechtbank gekomen. Verschillende partijen overwegen een hoger beroep.

Maar ook verliezers zijn de andere anderstalige kinderen in het land, de kinderen zonder vaardigheden die hier nog moeten komen en de toezichthouders die met hen te maken zullen krijgen. Te hopen valt dat scholen en zwembaden zelf steeds bijzondere situaties zullen herkennen en ernaar zullen handelen. De rechter hintte daarnaar in de uitspraak door bij de strafdoelen een onderscheid te maken tussen een speciale en een generale preventie. De kans op herhaling van een dergelijk strafbaar feit door deze verdachten achtte zij 'verwaarloosbaar'. Maar voor de generale preventie geldt in het vonnis dat deze 'wordt gediend met de inhoud van het vonnis en de belangstelling voor deze zaak in de media'. In verschillende zwembaden, waaronder dat in Rhenen, zijn maatregelen genomen, zoals een extra telmoment. Maar vanuit de rechtspraak is dat hun met de insteek van deze zaak niet expliciet opgelegd.

# data[].attributes.attachment_link.title
Waarom zag niemand dat de Syrische Salam naar het diepe ging?

# data[].attributes.attachment_link.description
Vijf verdachten stonden terecht voor de verdrinkingsdood van een negenjarig kind tijdens het schoolzwemmen. 'Wat zag u zelf als uw verantwoordelijkheid?'

# data[].attributes.headline
Mensen kunnen steeds minder goed zwemmen.

# data[].attributes.subject
Mensen kunnen steeds minder goed zwemmen.

# data[].attributes.body
Mensen kunnen steeds minder goed zwemmen. Sinds zwemmen tijdens de pandemie uit het curriculum werd geschrapt, zien we steeds meer problemen.

= Dit zijn citaten uit het krantenartikel.

Klopt dat wel allemaal? Wat zeggen de eindtermen nu eigenlijk over zwemmen?

En kunnen mensen steeds minder goed zwemmen? Wat zijn de mogelijke oorzaken hiervan?

De eindtermen zijn als volgt:
1.24

De leerlingen kunnen ongeremd en spelend bewegen in het water.

Kritische bemerking: dit is voor mij een zeer ruime/ weinigzeggende eindterm. We zouden hier nog van oordeel kunnen zijn dat de leerlingen met zwembandjes of materiaal zwemmen waardoor ze zich ongeremd en spelend kunnen voortbewegen in het water. Er staat niet letterlijk in dat de leerlingen moeten kunnen zwemmen.

1.25

De leerlingen voelen zich veilig in het water en kunnen zwemmen.

In deze eindterm staat de letterlijke verwoording kunnen zwemmen. Het is dus een minimumdoel van wat de overheid vindt dat de leerlingen dienen te behalen.

Wat zegt Onderwijs Vlaanderen hier verder over:

Kunnen zwemmen is een basisvaardigheid voor kinderen om in de lagere school te verwerven. Daarom is zwemmen opgenomen in de eindtermen voor het gewoon lager onderwijs. Elke leerling in het lager onderwijs heeft recht op 1 schooljaar gratis zwemmen. Dat betekent dat de school voor elke leerling 1 schooljaar lang de kosten voor het vervoer naar en de toegang tot het zwembad betaalt.

Kritische bemerking: Betalen de scholen voor de leerlingen 1 schooljaar de zwemlessen? Welk schooljaar kiezen de scholen uit om gratis te laten zwemmen? Op welke leeftijd kan je leerlingen het beste aanleren om te leren zwemmen? Is zwemmen iets dat je kan verleren wanneer je het enkele jaren niet doet? En hoeveel dient een leerling gemiddeld te betalen aan vervoer en toegang voor een zwemles?

Uit meerdere wetenschappelijke onderzoeken blijkt dat vanaf 5 jaar kinderen rijp moeten zijn om te leren zwemmen. Je vindt meerdere artikelen terug op het internet dewelke schrijven dat kinderen het zwemmen kunnen verleren indien ze niet regelmatig gaan zwemmen in de jaren nadat ze net hebben leren zwemmen. Er rust dus een grote verantwoordelijkheid op de scholen om kinderen te leren zwemmen en om dit te onderhouden. Maar vinden we hier ook geen verantwoordelijkheid terug voor de ouders? Dienen zij ook niet regelmatig met hun kind naar een zwembad te gaan?

De prijzen van een gemiddelde zwembeurt zijn verschillend, waardoor hier nog verder onderzoek naar dient te gebeuren. Ook een antwoord op de vraag of de scholen wel degelijk betalen voor één schooljaar zwemmen per leerling, kan ik niet geven.

Indien de mensen minder goed kunnen zwemmen, wat zouden de mogelijke oorzaken kunnen zijn? Doorheen deze padlet lees je dat zwemmen steeds duurder wordt. Ook zijn er lange wachtlijsten voor de privé-zwemlessen van kinderen, wat vroeger veel minder het geval was. Vroeger was het een normale zaak dat je een kind op privé-les stuurde. De prijzen waren democratisch en er waren geen ellenlange wachtlijsten. Er sluiten ook steeds meer zwembaden. Hierdoor is het aanbod beperkter. (zie artikel: Veel scholen schrappen zwemlessen door gebrek aan zwembaden: afgelopen 20 jaar is aantal zwembaden gedaald van bijna 400 naar minder dan 300 | VRT NWS:- woensdag 6 september).

Of is een mogelijke oorzaak van het minder goed kunnen zwemmen van mensen dat de leerlingen minder sportief zijn dan vroeger? Ik vond het bijvoorbeeld vroeger geweldig om te gaan zwemmen met mijn ouders. Bewegen leerlingen van kleins af aan tegenwoordig steeds minder? Wat is de impact van van het digitale tijdperk hierop? Zitten de leerlingen liever achter een scherm dan actief te bewegen? Hier vindt je ook ontzettend veel artikelen over.

En is er een verschil in zwemniveau tussen mensen van Brussel? Vlaanderen? Wallonië? Het antwoord hierop is me onbekend?

Besluit: Volgens mij gaat het zwemniveau bij de mensen er inderdaad op achteruit. Mogelijke oorzaken zijn het beperkte aanbod, de kostprijs, de scholen dewelke minder investeren in zwemlessen, de digitalisering van de maatschappij, de minder actieve leerlingen enzovoort. Maar er zijn nog steeds veel vragen over het thema zwemmen die onbeantwoord zijn en waar verder onderzoek zeker aangewezen is.

Kimmie Polfliet - Flex 2.1

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Kunnen jongeren minder goed zwemmen? De vraag dringt zich op, nadat een jongeman uit Molenbeek zaterdag het leven liet na een duik in zee.

De verhalen beginnen op elkaar te lijken. Ook in 2021 verdronk een Brusselse jongeman in Oostende. Beide slachtoffers kwamen uit Brussel, heeft het daar iets mee te maken?

'Mensen kunnen steeds minder goed zwemmen, in het algemeen,' zegt Levy Meyer, hoofdredder in Oostende, 'ongeacht of ze uit Vlaanderen of uit Brussel komen. Het is zeker niet iets dat we alleen bij "Brusselse jongeren" zien. In minder toeristische badzones moeten we ook vaak uitrukken om kinderen die in moeilijkheden komen, uit het water te halen. Ook in Vlaanderen gaat de zwemopleiding erop achteruit. Sinds zwemmen tijdens de pandemie uit het curriculum werd geschrapt, zien we steeds meer problemen.'

Het slachtoffer in 2021 viel eveneens aan de westelijke strekdam. Wat is daar aan de hand?

'Het is het dichtste stukje strand bij het station. Mensen die van ver komen, vinden het verleidelijk om daar in het water te springen. Maar het water kan daar zeer verraderlijk zijn. Om die reden hing er afgelopen weekend een rode vlag uit. De heul langs de strekdam trekt mensen de zee in. Dat kan snel gaan. Je moet dan al een heel sterke zwemmer zijn om daar uit te raken.'

Er hing een rode vlag uit, maar het incident gebeurde na de diensturen, wanneer er geen redders meer aanwezig zijn.

'Ja, daar wringt het schoentje. Mensen luisteren steeds minder naar de redders. Als we om 18.30 uur aangeven dat we ermee stoppen, komen mensen het water gewoon niet uit.'

Als de omstandigheden veranderen, moeten jullie dan niet mee veranderen?

'Ja, en dat doen we ook. We zetten veel in op opleiding. We doen ook investeringen in materiaal. Onlangs kochten we nog een waterscooter om mensen die ver in het water zijn getrokken, er zo snel mogelijk uit te kunnen halen. Maar we zouden wel meer ondersteuning vanuit het federale niveau kunnen gebruiken. Vanuit de gemeente, de provincie en Vlaanderen worden we wel geholpen. Federaal kan er nog een en ander gebeuren om de job te professionaliseren en aantrekkelijk te houden.'

Misschien kan het helpen langer aanwezig te blijven op de stranden? Is 18.30 uur niet zeer vroeg?

'Ik begrijp de vraag, en we hebben de oefening al gemaakt, maar er zijn goede redenen om het niet te doen. Nu stopt het beveiligd zwemmen aan de hele kust om 18.30 uur. Als er lokale verschillen komen, zal er onduidelijkheid en verwarring ontstaan. We moeten ergens de grens trekken. Bewaakt zwemmen aanbieden, kost veel geld. Je kunt dat niet oneindig uitrekken. Er komt een moment waarop mensen hun verantwoordelijkheid moeten opnemen.'

# data[].attributes.attachment_link.title
'Mensen kunnen steeds minder goed zwemmen'

# data[].attributes.attachment_link.description
Kunnen jongeren minder goed zwemmen? De vraag dringt zich op, nadat een jongeman uit Molenbeek zaterdag het leven liet na een duik in zee.

# data[].attributes.body
"Zou leren zwemmen geen basisrecht moeten zijn?"

Het antwoord op deze vraag lijkt mij overduidelijk: JA! Waarom? Geen idee, zwemmen is nu eenmaal iets wat je moet kunnen in je leven. Het kan je veiligheid bieden in verschillende situaties maar het zorgt evengoed voor immens veel plezier!

Meerdere scholen schrappen een groot deel van hun zwemlessen, maar waarom?

Als je als school 'zelfredzaamheid in het water' als eindterm opgeeft, hoor je hier dan ook niet de tools voor aan te bieden? Verwachten dat een kind kan zwemmen zonder ooit het water te betreden is als ervan uitgaan dat een kind vanaf dag 1 kan lezen.

Aan de ouders de boodschap geven dat ze hun kind buiten de school uren moeten leren zwemmen vind ik niet correct.

Een kind hoort niet het huiswerk te krijgen 'leer zwemmen'. Kinderen horen buiten de schooluren bezig te zijn met hobby's en sporten die zij zelf verkiezen.

Kaat Hendrickx

# data[].attributes.attachment_link.title
Duizenden kinderen op wachtlijst voor z...igen de dupe te worden’ _ De Standaard

# data[].attributes.body
In dit artikel stellen ze zich de vraag of dat we de kinderen niet alleen moeten leren zwemmen in een zwembad, maar ook in open water. Jaarlijks zijn er mensen die verdrinken in het open water omdat ze zich niet bewust zijn van de getijden. Persoonlijk vond ik dit een zeer goede vraag, en zou het zeker goed vinden als we de kinderen ook leren over de verschillen tussen een zwembad of de zee. Of dat ze dit ook echt in de praktijk moeten ervaren is iets waar ik toch ook mijn twijfels over heb. We weten allemaal dat de zwemlessen heel beperkt zijn in de lagere school waardoor het niet haalbaar is om een uitstap naar de zee in te plannen. We kunnen wel inzetten op informatieve lessen in de klas rond zwemmen in open water, daarnaast zijn er in vele subtropische zwembaden ook golvenbaden. We kunnen de kinderen daar laten kennismaken met golven, de kinderen ervaren dan al de sterkte van stromingen.

Helaas sluiten ze het artikel ook af met melding dat er verschillende zwembaden sluiten (omwille van verbouwingen). Maar de zwembaden zijn ook zeker niet meer goedkoop, waardoor het ook niet meer betaalbaar is voor iedereen.

Ik denk dat er nog verschillende werkpunten zijn voor het zwemonderwijs. Zo moeten we bewuster werken rond de verschillende soorten waters waarin we kunnen zwemmen. Maar ook aan de toegankelijkheid is er nog werk, hier gaat het dan over het aantal zwembaden en de prijs ervan.

Hannelore Creemers

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zaterdag verdronk in Bredene alweer een Brusselse jongen. Kustreddingsdienst IKWV kijkt richting het onderwijs, maar volgens minister Weyts (N-VA) "kan het onderwijs niet alles oplossen".
Vorig jaar al pleitte VUB-experte Kristine De Martelaer bij BRUZZ voor een grootschalige campagne rond zwemveiligheid. "Er volgen zeker nog ongelukken", klonk het toen bij de erkend docente hoger redden. Woorden die deze zomer helaas profetisch blijken. Zaterdag spoelde het lichaam van een zestienjarige jongen uit Molenbeek aan op de kust van Bredene. Eerder deze zomer overleed ook al een jongeman van 20 jaar nadat hij in de problemen kwam in de Noordzee.

"Het algemeen zwemniveau in België ligt te laag", verklaart An Beun, algemeen directeur van kustreddingsdienst IKWV. "Mensen zijn zich bovendien onvoldoende bewust van de gevaren van zwemmen in openlucht."

Dat opnieuw een jonge Brusselaar verdrinkt aan de Belgische kust is opvallend, maar Beun wijst niet specifiek het Brusselse onderwijs met de vinger. "Het niveau van het zwemonderwijs is in heel het land zeer pover", vindt zij. Daar zat de coronapandemie voor iets tussen, toen heel wat zwembaden sloten en er geen lessen waren.

Tegelijk stelt Beun vast dat het "niet evident is om je kind privélessen te laten volgen": "De zwemscholen zijn overbevraagd en bovendien niet goedkoop." Ze vreest dat de mensen die er het meeste nood aan hebben, de lessen niet kunnen betalen.

De toegang tot kwalitatieve zwemlessen verleent de overheid volgens Beun daarom best via de schoolpoort. Daarbij pleit de IKWV-directeur ervoor meer aandacht te besteden aan andere vormen van zwemmen. "Nu ligt de focus op zwembadveilig zwemmen en hoe veilig naar de kant te geraken. Dat is zeker belangrijk, maar in tegenstelling tot wat veel ouders denken, garandeert een zwembrevet van 100 meter in het zwembad absoluut niet dat je kan zwemmen in de Noordzee."

Swim-Safe: zwemlessen in openlucht

Moeten er dan zwemlessen komen in open water? Volgens Beun wel. Er lopen ook al projecten van die aard. Zo startte VUB-student Noah Fredericq twee zomers geleden met Swim-Safe, zwemlessen om kinderen en jongeren zelfredzamer te maken in open water. Aanleiding voor het initiatief was de dood van een jonge Ukkelaar, die toen verdronk in zee. "De jongen die zaterdag om het leven kwam, komt uit dezelfde buurt", weet Fredericq.

Momenteel is Swim-Safe actief in vijf kustgemeentes, maar de 23-jarige Fredericq zoekt politieke en financiële steun om zijn project ook naar Brussel te brengen. "De bedoeling is om zwemlessen voor iedereen betaalbaar te maken. Alleen heb ik de indruk dat politici liever een bierfeest aankondigen dan zwemlessen. Daar geen prioriteit van maken, kost mensenlevens", klinkt het stellig.

Bedoeling is om niet alleen zwemlessen in het zwembad te geven, maar kinderen en jongeren ook mee te nemen naar open water. Hoe dat er concreet zal uitzien - met de bus naar zee of ander open water - "dat is een puzzel die we nog moeten leggen," aldus Fredericq.

Intussen pleit de kustreddingsdienst IKWV voor een nationale campagne om mensen te informeren over de gevaren van de Noordzee. "Heel veel mensen zijn zich niet eens bewust van de getijden en beseffen niet dat er stroming is in de Noordzee. We zullen proberen om de bevoegde overheden daar ook van te overtuigen, zowel op Vlaams als federaal niveau," aldus algemeen directeur Beun.

Weyts: Onderwijs al te vaak 'wonderoplossing'

Vlaams minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA) betreurt de gebeurtenissen van afgelopen zaterdag, maar lijkt zich voorlopig niet aangesproken te voelen. "Bij zo een groot menselijk drama is het begrijpelijk dat mensen op zoek gaan naar een garantie dat zoiets nooit opnieuw gebeurt: een soort wonderoplossing. Heel vaak is die wonderoplossing het onderwijs. In heel veel maatschappelijke debatten, of na een tragedie, wordt er naar scholen en leerkrachten gewezen. Terwijl het onderwijs niet alles kan oplossen en niet alles kan voorkomen", meent Weyts.

Toch blijkt het in Brussel niet altijd gemakkelijk om voldoende kwalitieve zwemlessen aan te bieden in het onderwijs, getuigt Sven Moens, directeur van de Schaarbeekse lagere school Paviljoen. Hoewel de inhoud van de zwemlessen dezelfde is als in Vlaanderen - de eindtermen verschillen niet - is in Brussel soms uitdagend om een zwembad te vinden dat niet gesloten is voor renovatiewerken, verklaart hij.

Zo is Neptunium, het zwembad van Schaarbeek als sinds midden 2017 dicht voor renovatiewerken. "Gelukkig hebben ze ons in het zwembad van Evere met open armen ontvangen. Betekent het dat elke leerling elke week 50 minuten zwemles krijgt? Neen, we proberen de lessen te groeperen, met de bedoeling dat elke leerling aan het einde van het zesde leerjaar kan zwemmen. Dat is voor onze school een prioriteit", aldus directeur Moens, die zich herinnert hoe hij op zijn vorige lagere school zelfs hotels opbelde met de vraag of ze in hun zwembad terechtkonden.

"We zijn verheugd vanaf september weer terecht te kunnen in het gerenoveerde zwembad van Schaarbeek," besluit Moens.

# data[].attributes.attachment_link.title
Na sterfgeval in zee: redders kijken naar onderwijs, Weyts voelt zich niet aangesproken

# data[].attributes.attachment_link.description
Zaterdag verdronk in Bredene alweer een Brusselse jongen. Kustreddingsdienst IKWV kijkt richting het onderwijs, maar volgens minister Weyts "kan het onderwijs niet alles oplossen".

# data[].attributes.body
Mijn bemerkingen:

In dit artikel spreekt men over het feit dat minder schoolkinderen kunnen zwemmen. Ik vind dit nogal kort door de bocht in dit artikel. Waarop hebben ze zich om dit besluit te trekken? Is dat echt zo? Was dat vroeger echt anders? Kan het alleen de verantwoordelijkheid zijn van de school om kinderen te leren zwemmen? Op de school waar ik les geef krijgen de leerlingen van de lagere school 8 uren zwemles over een periode van 8 weken. Is dit voldoende om te leren zwemmen? Moet het ook niet op andere momenten in het schooljaar geoefend worden? Als ik naar mijn eigen ervaring kijk als kind en naar mijn eigen kinderen, dan bemerk ik toch dat het een combinatie is van wat kinderen leren op school en wat je thuis doet als ouders met je kinderen. Zoals het ook met andere vakken op school gaat, daar is er ook nog huiswerk en begeleiding van ouders om leerstof in te oefenen. En nu gaan kinderen vaak al naar zwemlessen (of watergewenning) vooraleer ze zwemlessen op school krijgen. Of moet er een betere communicatie zijn tussen de school en de ouders? Maar dan heb je inderdaad ook nog wel de kostprijs van zwemmen als kinderen dit extra nog zouden moeten inoefenen. Of zou er toch nog meer financiële ondersteuning moeten komen vanuit de overheid? Stof tot nadenken.

Inge Lefever

# data[].attributes.body
Ouders zien de noodzaak van een zwemdiploma niet altijd, of kunnen het niet betalen. Moet schoolzwemmen daarom weer verplicht worden? Of moet een gemeente gratis zwemles aanbieden, zoals Dordrecht bij wijze van proef heeft gedaan?

Toen ik dit artikel opzocht kwam ik enorm veel artikels tegen over verdronken kinderen. Dus ik denk dat het wel duidelijk is dat zwemlessen verplicht zouden moeten zijn. Op die manier zouden veel ongevallen vermeden kunnen worden. Ik begrijp wel dat natuurlijk niet elke ouder zwemlessen kan betalen en daarvoor moet dus een oplossing gezocht worden. Het voorbeeld in dit artikel vind ik een goede start. Gratis zwemlessen die door de gemeente aangeboden worden.

Indra

# data[].attributes.headline
Na de verdrinking van Brusselaar in open water: ‘Maak zwemveiligheid verplicht op school’

# data[].attributes.subject
Na de verdrinking van Brusselaar in open water: ‘Maak zwemveiligheid verplicht op school’

# data[].attributes.body
Het artikel bespreekt verdrinkingsgevallen in Brussel en roept op tot een grootschalige campagne over zwemveiligheid vanwege de alarmerende frequentie van deze incidenten. Het benadrukt het verhoogde risico voor mensen met lage inkomens en specifieke risicogroepen, zoals kinderen onder de vijf en personen met alcohol in hun bloed. De invloed van de coronapandemie op verminderde zwemlessen en -capaciteit bij kinderen wordt belicht, wat heeft geleid tot een achteruitgang in zwemvaardigheden. Kritiek wordt geuit op scholen vanwege een tekort aan zwemlessen, en het artikel pleit voor verplicht beleid op scholen en praktijklessen in open water, vooral in juni en september. Tot slot benadrukt het artikel de noodzaak van een doelgericht actieplan, inclusief beleid op scholen en subsidies, om zwemveiligheid te verbeteren en kansarme jongeren effectief te bereiken, zoals in Nederland al gebeurt.

Ikzelf vind het jammerlijk dat zwemlessen op school in het algemeen niet voldoende voorkomen. Zeker nu is vastgesteld dat kinderen hun zwemvaardigheid erop zijn achteruit gegaan omwille van de coronapandemie, lijkt het mij dat deze ‘achterstand’ net zou moeten ingehaald worden.
Ik ga dus wel akkoord met de experten die aan het woord komen in het artikel. Scholen zouden hieraan meer aandacht moeten besteden. Niet alleen het zwemmen zelf, maar ook de gevaren die erbij komen kijken om zelfredzaamheid te bevorderen. Het zit zich vaak ook in de ‘kleine’ dingen, zoals het feit dat scholen heel mild zijn wat de beoordeling van kinderen hun zwemcapaciteiten betreft. Dit is iets wat makkelijk aan te passen is. Ik denk ook dat er zeker mogelijkheden zijn om een beleid toe te passen dat scholen verplicht om waterveiligheid op te nemen en aan te pakken, zoals het artikel suggereert.
Ook een actieplan lijkt zeker mogelijk, waar de zwemveiligheid van mensen als prioriteit wordt beschouwd. Ook hier worden kansarme jongeren bereikt. Het lijkt me mogelijk, omdat men al zo’n actieplan hanteert in Nederland.

De initiatieven die aan bod komen in het artikel (‘Swim Safe’ en zwemclub ‘De Badlakens’) vind ik prachtige initiatieven, die deze problematiek aanpakken en dus een pleister op de wonde bieden. Al blijft het een probleem en is het jammerlijk dat we steeds afhankelijker worden van initiatieven van ouders en / of vrijwilligersorganisaties om dit probleem aan te pakken (zoals dat het geval is bij zwemclub ‘De Badlakens’.

Jonas Maes

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De laatste jaren verdronk er elke zomer wel een Brusselaar tijdens zwemmen in open water. Afgelopen weekend nog verdronk een Molenbekenaar tijdens het zwemmen in recreatiedomein 'De Plas' in Houthalen-Helchteren. Vaak konden de slachtoffers niet of onvoldoende zwemmen of werden ze verrast door de stroming of kou. "Een grootschalige c ampagne rond zwemveiligheid is nodig," zegt VUB-experte Kristine De Martelaer. "Mensen gaan verkoeling zoeken. Er volgen zeker nog ongelukken."
De laatste jaren kwamen onfortuinlijke Brusselaars geregeld in het nieuws doordat ze verdronken in open water. In 2019 was het een Schaarbekenaar die wilde gaan zwemmen in het kanaal, en mogelijk verrast werd door de stroming. In 2020 verdronk een zesjarige in recreatiedomein De Nekker. In 2021 was het een Ukkelaar die niet voldoende kon zwemmen en verdronk in zee. Afgelopend weekend ging het om een 19-jarige Molenbekenaar die verdronk in 'De Plas' van Houthalen-Helchteren.
Lees verder onder de grafiek.
De cijfers van federaal statistiekbureau Statbel over verdrinking zijn de afgelopen vijftien jaar redelijk stabiel: die schommelen tussen de drie en de vijf dodelijke slachtoffers per jaar in Brussel, met een uitschieter in 2015: toen overleden er in Brussel zeven mensen in het water. De cijfers van de afgelopen twee jaar zijn nog niet bekend. Op landelijk niveau gaat het om 62 verdrinkingen in 2019, het laatste jaar waarvan cijfers beschikbaar zijn.

"Mensen met lage inkomens die slecht geïnformeerd en slecht voorbereid zijn, lopen het grootste risico," zegt expert Joost Bierens. "In Nederland rapporteert het Centraal Bureau voor Statistiek bij mensen met een migratieachtergrond soms een tien maal hogere incidentie van verdrinking in bepaalde groepen. Dat zie je ook in andere landen."

Extra opletten is het ook met kinderen onder de vijf jaar. Soms speelt alcohol een rol en nemen mensen gevaarlijke risico's doordat ze zichzelf overschatten. "Dan willen zwemmers - vaak zijn het mannen - naar de overkant van het meer zwemmen. In bepaalde delen kan het water plots ijskoud zijn, daar schrikt men van of men krijgt kramp. Als je dan niet rustig blijft, geen ervaring hebt met open water of verlamd bent door angst of krampen, kom je snel in de problemen.

"Dat geldt ook voor de muistroming op zee (een stroming in het water nabij de kust, die zeewaarts gericht is, red.). Die zaken moeten bij de brede bevolking gekend zijn, zodat mensen minder roekeloos in het water gaan en weten wat ze in geval van problemen kunnen doen. Preventie en ervaring onder begeleiding is dus essentieel."

Ook komend weekend wordt het opnieuw warm weer en zullen de mensen verkoeling zoeken. Experts wijzen op de gevaren. De afgelopen jaren hebben kinderen wegens de coronapandemie steeds minder zwemles gekregen. "Als gevolg van het dalend aantal lessen gaat de zwemcapaciteit van kinderen drastisch achteruit," zei Lode Grossen eerder. De voormalig technisch directeur van de Vlaamse Zwemfederatie stelde toen dat kinderen steeds minder zelfredzaam worden in het water.

Zwemlessen in open water

Om die reden hebben redders aan de Vlaamse kust sinds vorige zomer Swim Safe opgericht, dat zijn zwemlessen gericht op het zelfredzamer maken van kinderen en jongeren in open water. Het idee kwam van de 22-jarige Noah Fredericq, student Sport en Bewegingswetenschappen en Kinesitherapie aan de VUB, die al vijf jaar als redder werkt aan de Vlaamse kust.

Aanleiding was de verdrinking van een jonge Brusselaar uit Ukkel. "Ik was op dat moment zelf niet aanwezig, maar ik toen ik het nieuws hoorde, bloedde mijn reddershart echt," zegt Fredericq. "Ik ben gaan nadenken wat we nog meer kunnen doen en ben gaan samenzitten met het IKWW en WOBRA. Zo ontstond het idee om zwemlessen aan te bieden via de organisatie Swim-Safe.be"

De zwemlessen aan de kust zijn bedoeld om kinderen vertrouwd te maken met het zwemmen in de zee en hen te wijzen op de gevaren. Een eerste reeks lessen is achter de rug. Het initiatief zal binnenkort uitbreiden naar de rest van de kust en Fredericq ambieert ook om naar de grote Belgische steden te trekken om de praktijklessen daar verder uit te rollen.

Zeker in grote steden ontbreekt het dikwijls aan zwemvaardigheden. Zwemclub De Badlakens in Laken probeert die leemte te vullen.De club is zes jaar geleden door ouders opgericht op vrijwillige basis. "We stelden vast dat er te weinig zwemlessen worden gegeven op school. Daarom bieden we zelf zwemlessen aan vanaf de tweede kleuterklas. Dit jaar zijn er 120 kinderen ingeschreven, veertig kindjes staan nog op de wachtlijst," zegt voorzitster Herlinde Hiele.

VUB-experte Kristine De Martelaer betreurt dat zwemvaardigheid in België steeds meer van de portemonnee en de inspanningen van de ouders afhangt. "Kinderen die opgroeien in kansarmoede, leren niet altijd om te zwemmen. De wachtlijsten voor zwemlessen zijn lang en leren zwemmen op school, vaak enkel in de lagere school, is niet genoeg. Kinderen leren weinig of niets over veiligheid in open water."

Helaas kijken scholen ook veel door de vingers en is zwemmen geen buisvak. "Hier zou men bij het delibereren streng moeten zijn. Zelfs de Grieken hadden reeds de uitspraak 'Hij kan lezen noch zwemmen' wat aangeeft dat zwemmen er wel hoog aanzien genoot in het onderwijs."

Het is tijd dat er algemeen bindend beleid wordt gemaakt dat het voor scholen verplicht maakt om waterveiligheid op te nemen en ook serieus aan te pakken in het curriculum. "Iedereen wil verkoelen, er gaan nog ongelukken gebeuren," vreest De Martelaer. "De waterkwaliteit moet beter en er is meer sensibilisering nodig. Zwemmen verbieden of overal redders voorzien werkt niet, de mensen zoeken vrijheid, dus je moet aan zwemveiligheid werken en de mensen zelf ook responsabiliseren."

'Gericht actieplan is nodig'

De Martelaer benijdt de collega's in Nederland, waar alle partners zijn samengebracht die een actieplan rond zwemveiligheid hebben uitgerold. Daar heeft de Stichting Nationale Raad Zwemveiligheid als doel de zwemveiligheid van de mensen in Nederland op een zo hoog mogelijk niveau te brengen en hier zijn serieuze budgetten voor uitgetrokken. Ook kansarme jongeren worden bereikt via speciale gesubsidieerde programma's, zoals een gemeentelijk vangnet waar kinderen die niet of onvoldoende kunnen zwemmen binnen de gemeente lessen krijgen.

Op een gericht actieplan en dergelijke gefinancierde aanpak van onze zwemveiligheid hoopt De Martelaer ook in België. "In de maanden juni en september zouden scholen naar open water moeten kunnen trekken, voor praktijklessen gekoppeld aan risicobewustzijn, samen met diverse lokale partners met expertise," zegt De Martelaer.

"Bij zwemveiligheid is het net als met verkeersopvoeding: men zou regelmatig vaardigheden moeten leren en oefenen. Leerlingen kunnen starten in een veilige omgeving om dan geleidelijk aan in de openbare ruime ervaring op te doen en over de potentiële gevaren te leren."

# data[].attributes.attachment_link.title
Na de verdrinking van Brusselaar in open water: 'Maak zwemveiligheid verplicht op school'

# data[].attributes.attachment_link.description
De laatste jaren verdronk er elke zomer wel een Brusselaar tijdens zwemmen in open water. Afgelopen weekend nog verdronk een Molenbekenaar tijdens het zwemmen in recreatiedomein 'De Plas' in Houthalen-Helchteren. Vaak konden de slachtoffers niet of onvoldoende zwemmen of werden ze verrast door de stroming of kou.

# data[].attributes.headline
Schoolzwemmen komt niet terug in Roosendaal: ‘Verantwoordelijkheid van de ouders’

# data[].attributes.subject
Schoolzwemmen komt niet terug in Roosendaal: ‘Verantwoordelijkheid van de ouders’

# data[].attributes.body
Enerzijds begrijp ik dat zwemmen duur is en er binnen het onderwijs ook vaak al weinig tijd is voor andere vakken. Anderzijds vind ik het kunnen zwemmen heel belangrijk. Er zijn veel te veel kinderen of volwassenen die in het water terecht komen of zich laten verrassen door de zee en dergelijke. Als je dan niet kan zwemmen ben je verloren. Door het zwemonderwijs aan de ouders over te laten, zijn er kinderen die deze basisvaardigheden op het vlak van zwemmen niet gaan meekrijgen. Sommige ouders gaan dit niet kunnen betalen of hebben er de tijd en mogelijkheden niet voor. Op die manier zullen er meer kinderen zijn die zich niet kunnen redden in het water. Er wordt in het artikel ook gesproken over 'schijnveiligheid', omdat het zwemmen dat ze op school leren niet voldoende zou zijn om zich te redden. Dit is waarschijnlijk inderdaad niet het geval, maar het lijkt mij toch nog steeds beter dat kinderen toch iets van basis hebben gehad dan dat ze helemaal nooit zwemles hebben gehad of in water zijn geweest. Ik vind wel dat er kritisch gekeken moet worden naar het zwemonderwijs op school en dat dit op een betere manier zou moeten geregeld worden (tijd, vervoer, aantal leerlingen, ...). Het helemaal weglaten en het overlaten aan de ouders vind ik eerder gevaarlijk.

Kirsthe

# data[].attributes.body
https://www.hln.be/berchem/leren-zwemmen-dreigt-enkel-voor-elite-te-worden-raakt-instructiebad-groenenhoek-gerepareerd-tegen-start-schooljaar~a78cfc01/

Karo

# data[].attributes.headline
voor kinderen wordt het al maar moeilijker om te leren zwemmen

# data[].attributes.subject
voor kinderen wordt het al maar moeilijker om te leren zwemmen

# data[].attributes.body
Ik ben zelf zowel zwemjuf bij Sport Hasselt als zwemjuf op school in Leuven.

Op school merken we op dat veel kinderen met hun familie nooit (kunnen) gaan zwemmen. Hierdoor moet er op school veel meer en langer aandacht gegeven worden aan waterdurf en waterwennen in plaats van het zwemmen zelf te kunnen aanbieden. Je merkt dan ook een heel groot verschil tussen de leerlingen die buitenschool soms gaan zwemmen en de leerlingen die dit niet doen. Differentiatie in je zwemlessen is dus een grote must, maar vaak niet vanzelfsprekend.

Met onze school hebben we wel het geluk dat de leerlingen de kans krijgen om gedurende het volledige schooljaar om de week te gaan zwemmen, in vergelijking met veel andere scholen is dit ongelooflijk veel.

Aan de andere kant heb je de buitenschoolse zwemlessen. Hier zijn ontzettend lange wachtrijen. De groepen per leerkracht wordt elk jaar groter om toch zoveel mogelijk mensen de kans te geven om te komen zwemmen. Maar nog steeds zijn er ook veel kinderen die hier niet de kans toe krijgen.

# data[].attributes.attachment_link.description
www.standaard.be needs to review the security of your connection before proceeding.

# data[].attributes.attachment_link.title
Wat als leerlingen weigeren om deel te nemen aan de zwemles?

# data[].attributes.attachment_link.description
Leerlingen die zwemles weigeren, doen dat om verschillende redenen. Ga als leraar in gesprek en pols naar de concrete bezorgheden.