# data[].attributes.headline
20 augustus: Inspiratiebezoek Next Nature (digitaal burgerschap en technologie)

# data[].attributes.subject
20 augustus: Inspiratiebezoek Next Nature (digitaal burgerschap en technologie)

# data[].attributes.body
Op donderdag 20 augustus organiseert Cubiss een inspiratiebezoek aan het Next Nature Museum in het Evoluon in Eindhoven.

Tijdens deze inspiratiedag duiken we samen in de wereld van technologie, digitale cultuur en de rol van de mens daarin. Met een introductielezing, rondleiding en interactieve workshops verkennen we hoe digitale technologie ons dagelijks leven beïnvloedt en hoe we hier bewust mee om kunnen gaan. Daarnaast is deze dag ook meteen een mooi moment om bij te praten met collega’s van andere bibliotheken.

Bibliotheekmedewerkers die werken aan digitaal burgerschap bij de Limburgs en Brabantse bibliotheken kunnen zich aanmelden via het aanmeldformulier op deze pagina.

# data[].attributes.attachment_link.description
Welkom in Next Nature Inspiratiedag over technologie en digitaal burgerschap Tijdens deze inspiratiedag duiken we samen in de wereld van technologie, digitale cultuur en de rol van de mens daarin. Met een introductielezing, rondleiding en interactieve workshops verkennen we hoe digitale technologie ons dagelijks leven beïnvloedt én hoe we hier bewust mee om kunnen gaan.

# data[].attributes.body
Werk je als leesmediaconsulent of BoekStartcoach met kinderopvangorganisaties of de onderbouw van het primair onderwijs? Meld je dan aan voor de train-de-trainer Kleintje (digi)taal op 25 augustus bij Cubiss in Tilburg.

Tijdens deze middag krijg je handvatten om de training Kleintje (digi)taal zelf te verzorgen, zodat je organisaties kunt begeleiden bij mediaopvoeding voor kinderen van 0 tot 6 jaar.

Kleintje (digi)taal is een training die je als bibliotheekprofessional aanbiedt aan teams in de kinderopvang, voor- en vroegschoolse educatie en de onderbouw van het primair onderwijs. De training helpt pedagogisch professionals en leerkrachten om bewuste keuzes te maken rond schermgebruik, digitale media en mediaopvoeding. De aanpak bestaat uit een startbijeenkomst voor het team, een e-learningmodule en coaching in de praktijk.

Tijdens de train-de-trainer krijg je praktische handvatten voor alle onderdelen van de aanpak, van de startbijeenkomst tot de werving van kinderopvangorganisaties en scholen. Deelname is gratis voor Brabantse bibliotheken. Aanmelden kan tot en met 14 augustus.

# data[].attributes.attachment_link.title
Cubiss | Train-de-trainer Kleintje (digi)taal

# data[].attributes.attachment_link.description
Train de trainer Kleintje (Digi)taalMedia spelen een steeds grotere rol in de dagelijkse praktijk van de kinderopvang en de onderbouw van de basisschool. Dat vraagt om bewuste keuzes over welke media geschikt zijn voor kinderen en hoe media bijdragen aan spel, ontwikkeling en rustmomenten op de groep. Met de training Kleintje (digi)taal ondersteun je als bibliotheek pedagogisch professionals en leerkrachten bij het verantwoord en doelgericht inzetten van media.

# data[].attributes.headline
9 september: Presentatie interactieve film online risico's voor jongeren

# data[].attributes.subject
9 september: Presentatie interactieve film online risico's voor jongeren

# data[].attributes.body
Het CCV, RIEC Limburg en VeiligheidsAlliantie regio Rotterdam presenteren op 9 september een interactieve film over online veiligheid voor jongeren.

De film laat herkenbare situaties uit de online leefwereld van jongeren zien. Tijdens het kijken van de film maken de jongeren keuzes die het verhaal beïnvloeden, waarna de jongeren met een begeleider in gesprek gaan over de keuzes die zij maakten in de film.

De bijeenkomst is interessant voor iedereen die (al dan niet indirect) met jongeren werkt of betrokken is bij hun online weerbaarheid. Tijdens de bijeenkomst wordt de film getoond en krijg je handvatten om deze in te zetten als startpunt voor een goed gesprek over online veiligheid. Je kunt je aanmelden voor de gratis bijeenkomst in Utrecht via deze webpagina.

# data[].attributes.attachment_link.title
Bijeenkomst interactive film online risico’s voor jongeren - Wegwijzer - Jeugd en Veiligheid

# data[].attributes.attachment_link.description
Werk je met jongeren tussen de 11 en 16 jaar? Kom dan naar de bijeenkomst op 9 september over de nieuwe interactieve film over online risico’s voor jongeren.

# data[].attributes.headline
18 september: Netwerkdag digitale geletterdheid in het primair onderwijs

# data[].attributes.subject
18 september: Netwerkdag digitale geletterdheid in het primair onderwijs

# data[].attributes.body
Op vrijdag 18 september organiseert SLO weer een netwerkdag voor professionals die schoolteams ondersteunen bij de ontwikkeling en implementatie van digitale geletterdheid in het primair onderwijs.

Werk je nauw samen met scholen rond digitale geletterdheid of ben je nieuwsgierig naar de echte onderwijspraktijk? Dan kan dit een interessante dag zijn om bij te wonen.

De netwerkdag vindt plaats in 't Veerhuis in Nieuwegein. Kosten voor deelname bedragen € 90,00.

# data[].attributes.attachment_link.title
Netwerkdag Digitale Geletterdheid in het primair onderwijs

# data[].attributes.attachment_link.description
Naast het bespreken van de recente/actuele ontwikkelingen rondom onderwijs in digitale geletterdheid in het po vanuit de drie invalshoeken: beleid, praktijk en wetenschap, staan in ieder geval de volgende items op het programma: Interactieve presentatie rondom ‘Digitaal Burgerschap in het primair onderwijs’ door Remco Pijpers Presentaties/workshops van twee internationale samenwerkingsprojecten op het gebied van DG. Korte toelichting op de update van de inhoudslijnen digitale geletterdheid (SLO)

# data[].attributes.headline
23 november: Mini-masterclass Mediaopvoeding in het basisonderwijs (6-12 jaar)

# data[].attributes.subject
23 november: Mini-masterclass Mediaopvoeding in het basisonderwijs (6-12 jaar)

# data[].attributes.body
Cubiss organiseert op 23 november een online mini-masterclass over mediaopvoeding in het basisonderwijs (6-12 jaar). De bijeenkomst wordt verzorgd door mediapedagoog Marije Lagendijk en gaat in op de mediaontwikkeling van kinderen, actuele thema's rondom mediaopvoeding en de rol die de bibliotheek kan spelen in het ondersteunen van ouders en scholen. Ook is er aandacht voor praktische gesprekstips, activiteiten, lesmateriaal en het inzetten van de bibliotheekcollectie.

Voor leesmediaconsulenten en educatiespecialisten is dit een mooie kans om je verder te verdiepen in een onderwerp waar steeds meer scholen en ouders vragen over hebben. De bibliotheek kan een belangrijke rol spelen in het ondersteunen van mediaopvoeding, maar dat vraagt ook om kennis van de vragen die leven bij ouders en onderwijsprofessionals. Deze mini-masterclass biedt daarvoor volop praktische handvatten en sluit mooi aan bij actuele ontwikkelingen, zoals de landelijke campagne Blijf in Beeld en het vernieuwde Basispakket Mediaopvoeding op Bnetwerk.

# data[].attributes.attachment_link.title
Cubiss | Mini-masterclass: Mediaopvoeding in het basisonderwijs (6-12 jaar)

# data[].attributes.attachment_link.description
Mini-masterclass: Mediaopvoeding in het basisonderwijs (6-12 jaar)Kinderen tussen de 6 en 12 jaar groeien op in een wereld waarin digitale media vanzelfsprekend zijn. Ze leren, spelen, communiceren en ontdekken online. Dat biedt volop kansen, maar roept ook vragen op bij ouders, leerkrachten en andere opvoeders.

# data[].attributes.headline
"Jongeren empoweren en beschermen op sociale media": position paper Nationale Jeugdraad en Netwerk Mediawijsheid

# data[].attributes.subject
"Jongeren empoweren en beschermen op sociale media": position paper Nationale Jeugdraad en Netwerk Mediawijsheid

# data[].attributes.body
Netwerk Mediawijsheid en de NJR hebben op 1 juni een position paper gepubliceerd over de vraag hoe we jongeren beter kunnen beschermen op sociale media. Hun boodschap is helder: een socialmediaverbod is niet de oplossing. In plaats daarvan pleiten zij voor een integrale aanpak waarin jongeren worden betrokken bij beleid, platforms meer verantwoordelijkheid nemen, ouders en professionals beter worden ondersteund én structureel wordt geïnvesteerd in mediawijsheid en digitale geletterdheid. De position paper wordt ondersteund door een compacte factsheet met de belangrijkste inzichten en aanbevelingen.

De onderliggende boodschap is goed om in het achterhoofd te houden: in het paper wordt benadrukt dat de verantwoordelijkheid niet alleen bij jongeren mag liggen: ook platforms moeten worden aangesproken op verslavende ontwerpkeuzes, algoritmes en andere mechanismen die schadelijk gedrag kunnen versterken. Mediawijsheid blijft essentieel, maar zelfs mediawijze jongeren kunnen niet altijd opboksen tegen online platforms die bewust zijn ontworpen om zoveel mogelijk aandacht, tijd en data van gebruikers te verdienen. Tegelijkertijd bevestigt de paper de belangrijke rol van bibliotheken bij het versterken van digitale geletterdheid én het ondersteunen van ouders en opvoeders.

# data[].attributes.attachment_link.title
Position paper NJR en Netwerk Mediawijsheid: kies voor socialemedia-aanpak die jongeren écht beschermt

# data[].attributes.attachment_link.description
Meer dan 12.000 jongeren zijn duidelijk: sociale media zijn een essentieel onderdeel van hun leven. Ze willen geen verbod, maar meer regie.

# data[].attributes.headline
Landelijke agenda Jong & Online gepubliceerd

# data[].attributes.subject
Landelijke agenda Jong & Online gepubliceerd

# data[].attributes.body
Vorige maand deelde Netwerk Mediawijsheid een position paper met aanbevelingen om kinderen beter te beschermen op sociale media. De nieuwe gezamenlijke agenda Jong & Online sluit daar goed bij aan. Ruim dertig organisaties, waaronder Netwerk Mediawijsheid, UNICEF Nederland en de Kinderombudsman, spreken hierin af om hun kennis en initiatieven beter te bundelen.

Ze willen onder meer werken aan een duidelijke meldroute voor online schade, betere ondersteuning van ouders en professionals, meer kennisdeling en een sterkere gezamenlijke stem richting overheid en online platforms. Goed om van op de hoogte te zijn en in de gaten te houden.

# data[].attributes.attachment_link.description
Een brede groep van Nederlandse organisaties bundelt de krachten voor een veiligere, gezondere en mediawijzere online wereld voor kinderen en jongeren. Van UNICEF Nederland en MIND Us tot zorgverleners, wetenschappers, gemeenten en jongerenorganisaties, samen met partijen die al jarenlang toonaangevend werk doen op het gebied van mediawijsheid en jeugdgezondheid.

# data[].attributes.body
Met de herpositionering van Cubiss-Bisc in aantocht willen we ook meteen onze rondjes nieuws onder de loep nemen. Wat werkt goed en wordt gelezen? Wat zouden jullie graag anders willen zien? Om dat goed in kaart te brengen vragen we je om deze korte vragenlijst in te vullen. Zo kunnen we in de toekomst beter aansluiten op jullie communicatiebehoeften. Alvast ontzettend bedankt!

LET OP: We hebben vernomen dat sommigen van jullie een waarschuwingsmelding krijgen wanneer je deze link opent. We garanderen dat er geen sprake is van schadelijke content. Ons onderzoeksteam probeert momenteel te achterhalen waardoor deze foutmelding ontstaat. Je kan de link dus gerust openen.

# data[].attributes.attachment_link.description
This survey was built with Survalyzer. A high-end survey tool to support market researches, educational and scientific institutions, public institutions and companies.

# data[].attributes.body
Het Basispakket Mediaopvoeding op Bnetwerk is uitgebreid met nieuwe materialen voor bibliotheken. Laat je daarbij niet misleiden door de term mediaopvoeding: waar dit onderwerp vaak wordt geassocieerd met jonge kinderen, richten de nieuwe materialen zich juist ook op ouders van kinderen in het basis- en voortgezet onderwijs.

Er is o.a. een praktisch stappenplan toegevoegd waarmee je zelf een Meet-up Media in het gezin kunt organiseren: een ouderbijeenkomst waarin opvoeders betrouwbare informatie krijgen, ervaringen uitwisselen en met elkaar in gesprek gaan over thema's als de eerste smartphone, schermtijd en sociale media. Het stappenplan bevat verschillende werkvormen, voorbeeldprogramma's en tips om ouders te bereiken, waardoor je ook zonder veel ervaring een bijeenkomst kunt organiseren.

Daarnaast is het basispakket uitgebreid met een compleet onderdeel over mediaopvoeding in het (Digi)Taalhuis. Je vindt er gespreksvragen, beeldverhalen, video's en praktische materialen om ook met ouders die werken aan hun basisvaardigheden in gesprek te gaan over thema's als schermtijd, smartphonegebruik en mediaopvoeding.

Dit kan een mooie aanleiding zijn om binnen je eigen bibliotheek de samenwerking op te zoeken. Werk je als lees(media)consulent of mediacoach? Kijk dan eens welke collega's zich bezighouden met publieksprogrammering, het (Digi)Taalhuis, basisvaardigheden of digitaal burgerschap. Andersom biedt het vernieuwde basispakket juist voor die collega's volop handvatten om mediaopvoeding een plek te geven in hun activiteiten. Zo benut je elkaars expertise én bereik je ouders op veel meer momenten dan alleen via het onderwijs.

# data[].attributes.attachment_link.description
In het Basispakket Mediaopvoeding ontdek je hoe je als bibliotheekprofessional opvoeders kunt helpen bij het mediagebruik van kinderen. Dit pakket helpt je om advies te geven over verantwoord mediagebruik. En over de inzet van verschillende soorten media om taalontwikkeling te bevorderen.

# data[].attributes.body
Van 25 augustus tot en met 4 oktober loopt de landelijke overheidscampagne Blijf in Beeld. De campagne helpt ouders en opvoeders om bewust na te denken over het moment waarop hun kind een eerste smartphone krijgt en stimuleert het gesprek over gezond en veilig smartphonegebruik.

Bibliotheken kunnen hierbij aansluiten met de gratis campagnematerialen, maar ook met het vernieuwde Basispakket Mediaopvoeding op Bnetwerk, vol inspiratie voor ouderavonden, ouder-kindactiviteiten en samenwerking met scholen.

Minstens zo interessant is Jouw Kind Online: de website waar ouders betrouwbare informatie, praktische tips en gesprekskaarten vinden over de online leefwereld van kinderen en jongeren. Dat maakt het een waardevolle bron om tijdens ouderavonden of in gesprekken met scholen naar te verwijzen.

Achter een smartphone gaat vaak een online wereld schuil die voor ouders niet direct zichtbaar is: van contact met vrienden en gamen tot sociale media, AI-chatbots, online challenges of zelfs criminele verleidingen. Juist daarom is betrokken blijven, vragen stellen en het gesprek blijven voeren zo belangrijk.

# data[].attributes.attachment_link.description
We helpen ouders om met hun kind afspraken te maken, gewoontes te ontwikkelen en in gesprek te blijven over het gebruik van de smartphone.

# data[].attributes.headline
Oproep VOB: denk mee over het vak van leesmediaconsulent

# data[].attributes.subject
Oproep VOB: denk mee over het vak van leesmediaconsulent

# data[].attributes.body
In de VOB-nieuwsbrief van 15 juli werd een oproep gedaan aan leesmediaconsulenten om mee te denken over de ontwikkeling van een body of knowledge voor het vak. Dit moet een gezamenlijke kennisbasis worden die beschrijft welke kennis, vaardigheden en vakmanschap van een leesmediaconsulent worden verwacht.

De VOB organiseert hiervoor online focusgroepen van ongeveer anderhalf uur. Een mooie kans om vanuit de praktijk mee te denken over de toekomst van het vak en ervoor te zorgen dat de dagelijkse werkzaamheden van leesmediaconsulenten goed worden weerspiegeld. Lijkt het je interessant om aan te sluiten? Neem dan contact op met Jonne Vulperhorst (vulperhorst@debibliotheken.nl) of deel de oproep met collega-leesmediaconsulenten.

# data[].attributes.headline
Bibliotheek Rotterdam en Brainport Bibliotheken werken samen aan AI

# data[].attributes.subject
Bibliotheek Rotterdam en Brainport Bibliotheken werken samen aan AI

# data[].attributes.body
Bibliotheek Rotterdam en de Brainport Bibliotheken gaan intensief samenwerken aan de ontwikkeling van AI-assistenten voor de bibliotheek. De organisaties willen hun kennis, technologie en ervaringen bundelen om AI-toepassingen te ontwikkelen die aansluiten bij publieke waarden, zoals betrouwbaarheid, privacy, toegankelijkheid en menselijke begeleiding. De ambitie is om deze toepassingen uiteindelijk breder beschikbaar te maken binnen de Nederlandse bibliotheeksector.

Uiteindelijk kan dit kansen bieden om kinderen, jongeren, leerkrachten en ouders op een laagdrempelige manier kennis te laten maken met AI in een veilige, transparante omgeving. Toepassingen als Boekbot en toekomstige bibliotheekassistenten kunnen ook dienen als mooie praktijkvoorbeelden om het gesprek aan te gaan over hoe AI werkt, welke keuzes er achter AI-systemen schuilgaan en waarom publieke alternatieven voor commerciële AI-tools belangrijk zijn.

# data[].attributes.attachment_link.title
Bibliotheek Rotterdam en Brainport Bibliotheken bundelen krachten rond kunstmatige intelligentie - Bibliotheekblad

# data[].attributes.attachment_link.description
Bibliotheek Rotterdam en Brainport Bibliotheken gaan intensief samenwerken in de ontwikkeling van een digitale bibliotheekassistent. Daarvoor tekenden de…

# data[].attributes.headline
Schrijf je nu in voor het werktraject Digitale geletterdheid in het po

# data[].attributes.subject
Schrijf je nu in voor het werktraject Digitale geletterdheid in het po

# data[].attributes.body
Na de zomer start Cubiss-BiSC met een nieuwe ronde van het werktraject Digitale geletterdheid in het po. Dit werktraject voor educatiemanagers en leesmediaconsulenten is de uitgelezen kans om je als bibliotheek richting het onderwijs te positioneren als partner op het gebied van digitale geletterdheid.

Gedurende het werktraject werk je als educatiemanager toe naar een heldere visie op jullie rol en dienstverlening richting het onderwijs op het gebied van digitale geletterdheid. Dit mondt uit in een concreet actieplan. Daarnaast biedt het werktraject een stevige basis voor de leesmediaconsulenten. De deelnemende leesmediaconsulenten volgen namelijk een train-de-trainer, zodat zij de rest van het educatieteam vervolgens met een teamtraining mee kunnen nemen in de inhoud.

Het werktraject bestaat uit 7 bijeenkomsten van september 2026 t/m april 2027 en vindt plaats in Tilburg. Aan deelname zijn kosten verbonden. Kijk hier voor meer informatie en om je in te schrijven.

# data[].attributes.attachment_link.title
Cubiss | Digitale geletterdheid in het po (werktraject) - 2026

# data[].attributes.attachment_link.description
Digitale geletterdheid in het po (werktraject) - 2026Werktraject voor educatiemanagers en leesmediaconsulenten (po) Na een succesvolle eerste ronde vindt dit werktraject in het najaar van 2026 opnieuw plaats.

# data[].attributes.body
Je kunt je nog steeds aanmelden voor de jaarlijkse Mediawijsheid Kennisdag in het Nederlands Instituut voor Beeld & Geluid.

Het thema dit jaar is Jouw mening telt!

In een tijd waarin algoritmes, influencers en AI mede bepalen wat we zien en denken, staat deze editie in het teken van meningsvorming. Hoe zorg je dat kinderen en jongeren een gefundeerde, eigen mening ontwikkelen? En hoe gaan we om met polarisatie, manipulatie en online radicalisering?

De dag start plenair met onder andere een keynote van neurowetenschapper en cognitief psycholoog Ayca Szapora. Daarna kies je één van drie programmalijnen:

Een gegronde mening: over toegang tot goede informatie

Ongehoorde meningen: over een inclusiever, meerstemmig online debat

Radicale meningen: over polarisatie en radicalisering onder jongeren

Voor leesmediaconsulenten en educatiespecialisten raakt dit direct aan thema's als informatievaardigheden, kritisch denken en digitale weerbaarheid. Een mooie kans om nieuwe kennis op te doen, inspiratie te verzamelen en je netwerk te versterken rond thema’s die in school en samenleving steeds urgenter worden. De dag duurt ongeveer van 10.00 tot 16.00 uur, met ruimte voor ontmoeting en uitwisseling. Op de evenementpagina vind je meer informatie over de programmalijnen. Op deze pagina kun je je aanmelden.

# data[].attributes.attachment_link.title
Kom naar de Mediawijsheid Kennisdag 2026 - ‘Jouw mening telt!’

# data[].attributes.attachment_link.description
Op 11 mei 2026 organiseert Netwerk Mediawijsheid opnieuw de Kennisdag: hét jaarlijkse mediawijsheid-event voor en door het netwerk.

# data[].attributes.body
Hoe beïnvloedt AI onze samenleving en welke rol spelen bibliotheken in weerbaarheid, inclusie en publieke dialoog? En wat betekent dit voor jou als bibliotheekmedewerker? Op 1 juni wordt Juni, maand van de AI afgetrapt bij JADS in Den Bosch, gevolgd door webinars en workshops.

AI verandert hoe kinderen en jongeren leren, hoe ze informatie verwerken en wat scholen van ons vragen. Als leesmediaconsulent, educatiespecialist of -manager kun je niet níet met (de voor- en nadelen van) AI bezig zijn. Zoals we al zagen in de webinar over de resultaten van de Monitor dBos: kinderen en jongeren maken tegenwoordig massaal gebruik van kunstmatige intelligentie om informatie op het internet op te zoeken. Naast dat 'AI verkennen' dus een afgebakend, nieuw kerndoel is voor het onderwijs, is het ook onlosmakelijk verbonden met wat wij onder 'mediabewuste informatievaardigheden' verstaan.

Op de AI-dag krijg je inzicht in en ben je (meer) bewust wat AI voor jouw rol kan betekenen. Lees hier meer over Juni, maand van de AI. Ga naar deze pagina om je aan te melden voor de aftrap op 1 juni en kijk hier voor meer informatie over de workshops.

Juni, maand van de AI wordt dit jaar voor de vierde keer georganiseerd door de Regiohub Midden-Zuid (Cubiss Brabant, Cubiss Limburg, BiSC en de ZB, Bibliotheek van Zeeland).

# data[].attributes.attachment_link.description
AI en Burgerschap: de bibliotheek als ontmoetingsplek tussen mens en AI

# data[].attributes.headline
18 juni: Online kick-off Week van de Mediawijsheid 2026

# data[].attributes.subject
18 juni: Online kick-off Week van de Mediawijsheid 2026

# data[].attributes.body
Van 6 tot en met 13 november 2026 is het weer tijd voor de Week van de Mediawijsheid, de jaarlijkse bewustwordingscampagne over het kritisch omgaan met media. De voorbereidingen zijn van start en daar hebben we jou bij nodig! Meer weten over het thema, de campagne en hoe je kan bijdragen? meld je aan voor de online kick-off op donderdag 18 juni via de link hierboven.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Naar het activiteiten overzicht Van 6 tot en met 13 november 2026 is het weer tijd voor de Week van de Mediawijsheid, de jaarlijkse bewustwordingscampagne over het kritisch omgaan met media. De voorbereidingen zijn van start en daar hebben we jou bij nodig! Meer weten over het thema, de campagne en hoe je kan bijdragen? Kom naar de online kick-off op donderdag 18 juni 2026!
De Week van de Mediawijsheid heeft als doel de samenleving mediawijzer en bewuster te maken van hun rol en verantwoordelijkheid als mediagebruiker.

Programma

Het programma wordt binnenkort bekend.

Meer informatie

De online kick-off vindt plaats op donderdag 18 juni 2026 van 10.00 tot 11.0 uur. Meld je hieronder aan!

# data[].attributes.attachment_link.title
Online kick-off: Week van de Mediawijsheid 2026

# data[].attributes.attachment_link.description
De voorbereidingen voor de Week van de Mediawijsheid 2026 zijn begonnen. Tijdens de online kick-off op 18 juni kom je meer te weten over het thema, campagne en hoe je als organisatie kan bijdragen...

# data[].attributes.headline
Nieuw format leesmediaplan: Jaarplan dBos

# data[].attributes.subject
Nieuw format leesmediaplan: Jaarplan dBos

# data[].attributes.body
De Bibliotheek op school heeft het leesmediaplan in een nieuw jasje gestoken: het Jaarplan dBos. Waar het leesplan, mediaplan en leesplan ouderpartnerschap voorheen nog losse onderdelen waren, is dit nu samengebracht in één geïntegreerd plan. Daarbij zijn ook digitale geletterdheid en actuele ontwikkelingen uit het onderwijs- en bibliotheekveld expliciet meegenomen.

Doordat digitale geletterdheid nu standaard onderdeel is van het jaarplan, wordt het makkelijker om dit thema structureel mee te nemen in gesprekken met scholen. Ook bij scholen die zich vooral richten op leesbevordering kun je via dit plan het gesprek verbreden: digitale geletterdheid staat er immers al in, en wordt zo minder een ‘extra’ en meer een logisch onderdeel van het geheel. Zo wordt het Jaarplan dBos niet alleen een handig werkdocument, maar ook een mooie kapstok om digitale geletterdheid vanzelf mee te nemen in je samenwerking met scholen.

Meer informatie over het nieuwe Jaarplan dBos vind je hier op Biebtobieb. Het plan zelf staat hier in de Toolkit Bibliotheek op de pro-website. Er komt later nog een gebruiksaanwijzing bij het plan.

# data[].attributes.attachment_link.description
We gebruiken cookies (en vergelijkbare technieken) om de website goed te laten werken, je online-ervaring te verbeteren en om gerichte advertenties te laten zien. Met deze cookies verzamelen wij informatie over jou, zoals je IP-adres en internetgedrag. Dit doen we alleen als je dat goed vindt. We gebruiken 3 soorten cookies:

# data[].attributes.headline
Terugblik Lerarendag DG (met materialen!)

# data[].attributes.subject
Terugblik Lerarendag DG (met materialen!)

# data[].attributes.body
Op deze pagina van het Expertisepunt digitale geletterdheid vind je de terugblik en alle presentaties van de Lerarendag digitale en AI-geletterdheid (26 maart, Beeld & Geluid). Op deze dag verkenden onderwijsprofessionals samen hoe zij digitale geletterdheid vormgeven, met veel aandacht voor de nieuwe kerndoelen.

Voor educatiespecialisten van de bibliotheek is vooral de presentatie over visie en beleid interessant om eens door te nemen. Daar zie je hoe scholen de implementatie aanpakken: van een gezamenlijk beeld van digitale geletterdheid, naar een gedeelde visie en uiteindelijk een concreet plan van aanpak. Ook wordt duidelijk dat veel scholen nog zoekende zijn in hoe ze digitale geletterdheid een plek geven (los vak, geïntegreerd of hybride) en dat integratie meer vraagt dan alleen “iets met devices doen”: er moeten ook expliciete leerdoelen zijn.

Een handige pagina om inzicht te krijgen in waar scholen nu staan en om van daaruit te bepalen waar wij kunnen aansluiten.

# data[].attributes.attachment_link.title
Terugblik Lerarendag digitale en AI-geletterdheid - Expertisepunt digitale geletterdheid

# data[].attributes.attachment_link.description
Een terugblik op de Lerarendag digitale en AI-geletterdheid waarbij de vraag centraal stond: hoe bereiden we leerlingen voor op een maatschappij waarin digitale technologie en kunstmatige intelligentie een steeds grotere rol spelen?

# data[].attributes.headline
Overzicht interventies en lesmaterialen rond desinformatie (BENEDMO)

# data[].attributes.subject
Overzicht interventies en lesmaterialen rond desinformatie (BENEDMO)

# data[].attributes.body
BENEDMO (het Belgian-Netherlands Digital Media Observatory) is een Vlaams-Nederlands samenwerkingsverband van onderzoekers, factcheckers en mediawijsheidsexperts dat zich richt op het tegengaan van desinformatie en het versterken van mediawijsheid. Op hun website verzamelen ze kennis, onderzoek en praktische materialen voor professionals.

Op deze pagina vind je een recent geüpdatet overzicht van interventies rond desinformatie. Het is een brede selectie van gratis Nederlandstalige materialen en lespakketten die direct inzetbaar zijn in de praktijk.

Voor leesmediaconsulenten is dit een handige verzamelplek als je met desinformatie aan de slag wilt. Zeker omdat er ook nieuwe materialen zijn toegevoegd rond actuele thema’s zoals AI en polarisatie. Fijn om eens doorheen te lopen als je op zoek bent naar concrete werkvormen, of om je bestaande aanbod weer even te actualiseren en aan te scherpen.

# data[].attributes.attachment_link.title
De selectie van BENEDMO: mediawijsheid interventies - BENEDMO

# data[].attributes.attachment_link.description
Sinds onze laatste update over mediawijsheid interventies is het veld sterk gegroeid. Er zijn veel waardevolle materialen bijgekomen, zowel binnen als buiten

# data[].attributes.body
Tijdens de afgelopen Media Ukkie Dagen zijn weer de nieuwste resultaten van het Iene Miene Media-onderzoek gepubliceerd. Op deze pagina vind je het hele onderzoek, de korte factsheet en een korte duiding bij de belangrijkste uitkomsten.

Wat opvalt: jonge kinderen (0-6 jaar) besteden gemiddeld 102 minuten per dag aan schermen. Dat is een stuk langer dan in de richtlijnen staat. Tegelijk gaat het steeds minder om één duidelijk schermmoment, maar om veel korte momenten verspreid over de dag. Ook gebruiken kinderen meerdere apparaten naast elkaar en gebeurt mediagebruik lang niet altijd samen met een opvoeder.

Voor leesmediaconsulenten en BoekStartcoaches: gebruik de nieuwe cijfers en inzichten in presentaties op themabijeenkomsten voor ouders. En neem deze pagina met tips voor opvoeders en folders in verschillende talen mee in je digitale rugzak.

Extra tip: print de factsheet over het onderzoek uit en hang deze op op kantoor, zodat je collega's er ook een blik op kunnen werpen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Het Iene Miene Media-onderzoek is een grootschalige monitor naar het mediagebruik in gezinnen met jonge kinderen van 0 t/m 6 jaar.

# data[].attributes.headline
Financiering voor digitaal burgerschap voor jeugd: Impulsregeling Inschrijvingsronde Jeugd & Jongeren

# data[].attributes.subject
Financiering voor digitaal burgerschap voor jeugd: Impulsregeling Inschrijvingsronde Jeugd & Jongeren

# data[].attributes.body
Tussen 16 maart en 6 april kun je een aanvraag indienen bij het programma digitaal burgerschap voor de Impulsregeling Inschrijvingsronde Jeugd en Jongeren.

Met deze regeling krijg je ondersteuning en financiering om één van de volgende twee bestaande programma's in je bibliotheek te implementeren:

HackShield in de Bieb

HackShield in de Bieb is een interactief en spelend programma dat kinderen en families in bibliotheken op een laagdrempelige manier digitale geletterdheid en cyberweerbaarheid laat ontdekken. Met tablets en augmented reality worden fysieke en digitale werelden gecombineerd in leerervaringen rondom desinformatie en veilig internetgebruik.

Filterbubbel.nl

Filterbubbel.nl is een toegankelijke en humoristische lessenserie die jongeren helpt begrijpen hoe hun online wereld werkt, met thema’s als meningsvorming, algoritmes, filterbubbels, desinformatie en nieuwswijsheid. Bibliotheken kunnen hiermee hun rol in media- en nieuwswijsheid versterken en jongeren actief laten oefenen met kritisch denken in een digitale omgeving waarin informatie vaak automatisch wordt gefilterd.

Mooi aanbod voor in de scholen, maar ook voor de publieksprogrammering interessant. Alle bibliotheken kunnen een aanvraag indienen, ongeacht of ze al eerder hebben meegedaan aan een regeling in het kader van digitaal burgerschap hebben.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Wat is het doel van de Impulsronde Jeugd en Jongeren?

# data[].attributes.attachment_link.title
Ronde 10: Impulsregeling Inschrijvingsronde Jeugd en Jongeren

# data[].attributes.attachment_link.description
Met de Impulsregeling Inschrijvingsronde Jeugd en Jongeren wil het programma digitaal burgerschap bibliotheken ondersteunen bij het implementeren van programma’s voor digitaal burgerschap voor de jeugd, door het gericht opschalen van twee bestaande en beproefde interventies, binnen de bibliotheekcontext.

# data[].attributes.body
Er is een nieuwe BiebMissie ontwikkeld: de BiebMissie Nieuwswijsheid.

Een BiebMissie is een activiteit waarbij kinderen op zoek gaan naar antwoorden op vragen over boeken. Je voert de BiebMissie als leesmediaconsulent uit in een (school)bibliotheek met een groep/klas leerlingen. Er is een aparte BiebMissie voor de groepen 5-6 en één voor de groepen 7-8.

Met een BiebMissie betrek je de boekencollectie actief bij onderwerpen als mediawijsheid, informatievaardigheden en nieuwswijsheid. Een goede manier om de Titellijsten van het programma digitaal burgerschap onder de aandacht te brengen. En om in één keer aan leesbevordering en digitale geletterdheid te werken!

# data[].attributes.attachment_link.description
Een BiebMissie is een activiteit waarbij kinderen op zoek gaan naar antwoorden op vragen over boeken. De boeken die hiervoor gebruikt worden, gaan over de online belevingswereld van kinderen. De kinderen gaan zo spelenderwijs aan de slag met de thema’s mediawijsheid en informatievaardigheden.

# data[].attributes.headline
AlgoRobin: escape room over misinformatie voor voortgezet onderwijs

# data[].attributes.subject
AlgoRobin: escape room over misinformatie voor voortgezet onderwijs

# data[].attributes.body
Speciaal voor bibliotheken is er recent een Nederlandstalig lespakket over misinformatie ontwikkeld: AlgoRobin.

AlgoRobin is een escape room-achtig spel dat gericht op misinformatie op sociale media, AI-gegenereerde content en de invloed van algoritmes en influencers. Het lespakket is geschikt voor tieners (13+) en jongvolwassenen: dus perfect om in het voortgezet onderwijs uit te voeren of om vo-docenten op te wijzen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Nieuwe escape room ‘AlgoRobin’ helpt bibliotheken bij educatie over misinformatie - Bibliotheekblad

# data[].attributes.attachment_link.description
De recent gelanceerde escape room AlgoRobin biedt openbare bibliotheken een interactief instrument om jongeren en jongvolwassenen mediawijzer te…

# data[].attributes.headline
Webinar terugkijken: mediabewuste informatievaardigheden in de Monitor dBos

# data[].attributes.subject
Webinar terugkijken: mediabewuste informatievaardigheden in de Monitor dBos

# data[].attributes.body
Benieuwd naar de laatste wijzigingen aan het onderdeel mediabewuste informatievaardigheden in de Monitor dBos? Kijk dan hier het webinar van 11 maart terug.

Naast wijzigingen aan de monitor worden interessante, landelijke resultaten gedeeld van o.a. meer dan 100.000 po-leerlingen. Goeie data dus!

# data[].attributes.attachment_link.title
Mediabewuste informatievaardigheden in de Monitor dBos - updates, duiding en praktijk voor po en vo

# data[].attributes.headline
Training: Nieuws in je feed - herken de journalistiek

# data[].attributes.subject
Training: Nieuws in je feed - herken de journalistiek

# data[].attributes.body
Wil je meer weten over hoe nieuws wordt gemaakt, hoe meningsvorming werkt en welke rol journalistiek daarin speelt? En wil jij een beeld krijgen hoe jongeren omgaan met het nieuws dat zij op sociale media krijgen te zien? Meld je dan aan voor de training Nieuws in je feed: herken de journalistiek.

De training wordt aangeboden door Filterbubbel.nl geeft je inzicht in nieuws, media en meningsvorming en een inkijkje in de online (informatie)bubbel van jongeren.

Deze gratis training voor bibliotheekprofessionals staat gepland op 21 mei van 10:00 tot 11:30 uur, op locatie bij Beeld & Geluid in Hilversum. Aanmelden kan via de Bibliotheekcampus tot uiterlijk 15 mei.

# data[].attributes.headline
11 maart: Webinar Monitor dBos & mediabewuste informatievaardigheden

# data[].attributes.subject
11 maart: Webinar Monitor dBos & mediabewuste informatievaardigheden

# data[].attributes.body
Werk je met de Monitor BoekStart en de Bibliotheek op school (dBos) in po of vo? Op 9 maart is er een algemeen webinar over de nieuwe resultaten en rapportages in de monitor. Op 11 maart volgt een verdiepende sessie, specifiek over de aanpassingen rond mediabewuste informatievaardigheden/digitale geletterdheid.

Voor leesmediaconsulenten en educatiespecialisten is dit interessant omdat je leert:

wat er precies is gewijzigd;

hoe je monitorresultaten benut om het gesprek met scholen te voeren;

hoe je cijfers strategisch inzet om digitale geletterdheid steviger te agenderen.

Beide webinars zijn later terug te kijken, dus handig om ook collega’s aan te laten haken. Je kunt je hier via Biebtobieb aanmelden voor de webinars.

# data[].attributes.attachment_link.description
Problemen met inloggen? Stuur een mail naar biebtobieb@kb.nl.

# data[].attributes.headline
20 maart: Netwerkdag digitale geletterdheid door SLO

# data[].attributes.subject
20 maart: Netwerkdag digitale geletterdheid door SLO

# data[].attributes.body
Op 20 maart organiseert SLO in ’t Veerhuis in Nieuwegein de netwerkdagen digitale geletterdheid voor zowel po als vo.

Met de nieuwe kerndoelen als vertrekpunt staat de dag in het teken van de vertaling naar een concreet schoolcurriculum.

De netwerkdagen zijn bedoeld voor iedereen die schoolteams ondersteunt bij de implementatie van digitale geletterdheid. Dus onderwijsprofessionals, maar ook voor bibliotheken en andere partners rondom de school kan dit interessant zijn.

Voor bibliotheekprofessionals die werken aan digitale geletterdheid biedt deze dag een mooie kans om:

zicht te krijgen op hoe scholen werken aan curriculumontwikkeling;

actuele beleidsontwikkelingen en onderzoeksinzichten te duiden;

je advies- en ondersteuningsrol richting scholen verder aan te scherpen.

Werk je nauw samen met scholen rond digitale geletterdheid of ben je nieuwsgierig naar de echte onderwijspraktijk? Dan kan dit een interessante dag zijn om bij te wonen.

Kosten zijn €90 per persoon. De netwerkdag voor het po en de netwerkdag voor het vo vinden gelijktijdig plaats.

# data[].attributes.attachment_link.title
Netwerkdag digitale geletterdheid in het primair onderwijs

# data[].attributes.attachment_link.description
Nu de kerndoelen voor digitale geletterdheid beschikbaar zijn, geven we je tijdens deze dag informatie, inspiratie en praktische tools om verdere stappen te zetten richting een schoolcurriculum voor digitale geletterdheid.We werken op dit moment aan de definitieve invulling van het programma. Je kunt zoals altijd rekenen op ruime gelegenheid om ervaringen uit te wisselen en met elkaar in gesprek te gaan over actuele thema’s binnen het primair onderwijs. Ook staan we stil bij recente beleidsontwikkelingen en (inter)nationale onderzoeksrapporten. Samen verkennen we wat deze inzichten betekenen voor jou en jouw rol als begeleider.

# data[].attributes.headline
26 maart: Kennissessie Media Ukkie Dagen 2026

# data[].attributes.subject
26 maart: Kennissessie Media Ukkie Dagen 2026

# data[].attributes.body
Ben je bezig met de voorbereidingen voor de Media Ukkie Dagen? Of wil je je verder verdiepen in mediaopvoeding voor het jonge kind? Op donderdag 26 maart (10.00-11.30 uur) organiseert Netwerk Mediawijsheid een gratis online Kennissessie in het kader van de Media Ukkie Dagen.

Tijdens deze sessie krijg je de nieuwste inzichten om ouders en opvoeders goed te kunnen begeleiden bij mediaopvoeding voor jonge kinderen (0-6 jaar).

Wat komt aan bod?

Eerste resultaten van het Iene Miene Media-onderzoek 2026
De grootschalige monitor naar mediagebruik in gezinnen met jonge kinderen. Goede input om je ouderpresentaties te updaten.

De vernieuwde MediaDiamant
De praktische wegwijzer voor mediawijs opvoeden, die je direct kunt gebruiken in gesprekken en activiteiten.

Expertgesprek o.l.v. Freek Zwanenberg (Bureau Jeugd & Media)
Verdiepende duiding bij actuele vragen rondom mediagebruik in de vroege jaren.

Werk je met jonge gezinnen of ondersteun je collega’s op dit thema? Dan is dit een mooi moment om je kennis te actualiseren en nieuwe input op te doen voor activiteiten tijdens (en na) de Media Ukkie Dagen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Naar het activiteiten overzicht Media hebben mooie kanten en zijn leerzaam en leuk voor ouder en kind. Maar wanneer is het genoeg? Hoe kies je geschikte filmpjes, spelletjes of apps? En hoe kun je samen op een leuke en leerzame manier met media bezig zijn? Dit zijn vragen waar veel ouders, opvoeders en professionals mee bezig zijn. Om hen hier goed in te begeleiden en adviseren krijg je tijdens deze online kennissessie verdiepende kennis en de nieuwste inzichten.
Aan bod komen onder meer: de eerste resultaten van het Iene Miene Media-onderzoek 2026: de grootschalige monitor naar het mediagebruik in gezinnen met jonge kinderen van 0 t/m 6 jaar. En de vernieuwde MediaDiamant: de wegwijzer in mediawijs opvoeden. Daarnaast gaat Freek Zwanenberg ( Bureau Jeugd & Media) in gesprek met experts!

Deze sessie wordt georganiseerd in het kader van de Media Ukkie Dagen (10 t/m 17 april). Deze jaarlijkse campagneweek heeft als doel om ouders en opvoeder bewust te maken van de rol van media in het leven van jonge kinderen. Het thema dit jaar is 'Kleuren, kijken, kletsen'. Meer over deze campagne lees je op mediaukkiedagen.nl.

Programma

Het programma volgt binnenkort. Hou hiervoor deze website in de gaten, abonneer je op onze nieuwsbrief, of volg ons op LinkedIn.

Direct aanmelden?

Deze (gratis) online Kennissessie vindt plaats op donderdag 26 maart van 10.00-11.30 uur, via Webinargeek. Meld je alvast aan via het formulier hieronder:

# data[].attributes.attachment_link.description
Tijdens deze Kennissessie, georganiseerd in het kader van de Media Ukkie Dagen 2026, duiken we dieper in mediaopvoeding...

# data[].attributes.body
De Media Ukkie Dagen 2026 van 10 t/m 17 april richten zich op ouders en opvoeders van kinderen van 0 t/m 6 jaar. Het thema dit jaar: Kleuren, kijken, kletsen. Een mooi haakmoment om mediaopvoeding extra zichtbaar te maken in je collectie, activiteiten en communicatie richting jonge gezinnen of de kinderopvang.

Speciaal voor bibliotheken zijn er verschillende materialen beschikbaar:

De onepager
Een compacte toelichting op het thema en de campagne. Handig om intern te delen, zodat iedereen weet wat de Media Ukkie Dagen inhouden en hoe jullie als bibliotheek kunnen aanhaken.

Bibliotheekpagina met overzicht
Een centrale plek waar alle relevante informatie voor bibliotheken is gebundeld, inclusief doorverwijzingen naar achtergrondinformatie en ondersteunende materialen.

Toolkit met gratis materialen
Campagnematerialen die je direct kunt inzetten in de bibliotheek of online. Denk aan visuele middelen, inspiratie voor activiteiten en communicatiemateriaal.

Tips voor thuis (meertalig)
Praktische handvatten voor ouders om samen met hun kind bewust met media om te gaan. Heel laagdrempelig en direct bruikbaar in oudercommunicatie of bij activiteiten. Je kunt hier o.a. flyers in zeven verschillende talen downloaden!

Organiseer je een activiteit? Meld deze aan op de landelijke kaart, zodat zichtbaar wordt hoe de campagne door het land leeft.

Voorafgaand aan de campagne is er op 26 maart een online Kennissessie met o.a. de nieuwste resultaten uit het Iene Miene Media-onderzoek en een introductie op de vernieuwde MediaDiamant: interessante verdieping voor iedereen die werkt met jonge kinderen en hun opvoeders.

# data[].attributes.attachment_link.title
Dit zijn de Media Ukkie Dagen: kleuren, kijken, kletsen

# data[].attributes.attachment_link.description
De Media Ukkie Dagen 2026 staan in het teken van kleuren, kijken, kletsen. Benieuwd wat er te doen is? En welke tips er zijn? Bekijk het hier.

# data[].attributes.headline
Kwetsbaar en krachtig tegen misinformatie: inzichten uit kennissessie

# data[].attributes.subject
Kwetsbaar en krachtig tegen misinformatie: inzichten uit kennissessie

# data[].attributes.body
Jongeren volgen nieuws steeds vaker via sociale media. Uit onderzoek blijkt dat 95 procent van de video’s die zij zien over nieuws en maatschappelijke thema’s niet afkomstig is van officiële nieuwsbronnen. Vaak gaat het om AI-gegenereerde of misleidende content die via algoritmes op hun tijdlijn belandt.

Tijdens de online kennissessie van Netwerk Mediawijsheid op 5 februari deelden onderzoekers en praktijkexperts inzichten over wat wel werkt in de aanpak van mis- en desinformatie bij jongeren.

Een paar interessante inzichten uit het verslag van de kennissessie voor wie werkt aan digitale geletterdheid:

Niet alleen focussen op factchecken
Jongeren moeten vooral begrijpen waarom misinformatie bestaat, welke verdienmodellen en algoritmes erachter zitten en hoe emotie wordt ingezet om te overtuigen.

Sluit aan bij hun leefwereld
Jongeren zoeken ontspanning op sociale media. Ze komen misinformatie vaak niet actief tegen, maar krijgen het voorgeschoteld. Dat vraagt om andere werkvormen dan alleen “zoek de betrouwbare bron”.

Activeren in plaats van waarschuwen
Laat jongeren hun kennis delen, bijvoorbeeld door aan anderen uit te leggen waarom een bron wel of niet betrouwbaar is. Interventies werken beter als jongeren zelf in een actieve rol komen.

Behandel jongeren als gelijken
Weerbaarheid is geen opdracht alleen aan jongeren. Volwassenen, professionals en ouders hebben hierin net zo goed een verantwoordelijkheid.

Er is een hand-out met (les)materialen en voorbeelden beschikbaar. Ook is de hele sessie hier terug te kijken. Mooi materiaal om je eigen aanbod (van informatievaardigheden en nieuwswijsheid tot polarisatie en social mediagebruik) tegen het licht te houden.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jongeren volgen nieuws steeds vaker via sociale media. Ze zien op hun tijdlijn veel informatie die van lage kwaliteit, AI-gegenereerd en lastig te checken is. Hoe helpen we hen weerbaar te maken tegen onjuiste of misleidende informatie? Daarover werd gesproken tijdens de online kennissessie 'Kwetsbaar en krachtig tegen misinformatie: lessen voor een effectieve aanpak met jongeren' van Netwerk Mediawijsheid op 5 februari 2026. Experts deelden hun kennis, inzichten en handvatten met professionals uit diverse sectoren, zoals onderwijs, GGD's, bibliotheken en jongerenwerk.
Moderator Freek Zwanenberg van Bureau Jeugd & Media opent de sessie met een vraag aan de deelnemers: welke voorbeelden van mis- en desinformatie komen zij tegen op hun tijdlijn? Alles komt voor: van neppe nieuwsberichten en influencers die onzin verkopen tot AI-gegenereerde beelden en vrienden die onwaarheden delen. Freek: 'Het is een uitdaging om nep van echt te onderscheiden. Daarom moeten we jongeren nog bewuster media- en nieuwswijsheid bijbrengen.'

Sociale media als primaire nieuwsbron

Ili Ma, universitair docent Ontwikkelings- en Onderwijspsychologie aan Universiteit Leiden, onderzoekt de weerbaarheid van jongeren tegen mis- en desinformatie. 'Binnen dat onderzoek hebben we drie onderzoekslijnen', vertelt ze. 'Wat zien jongeren op hun tijdlijn? Hoe vatbaar zijn ze voor mis- en desinformatie en wanneer is informatie overtuigend en geloofwaardig? En welke interventies werken op school?'

Door TikTok- en YouTube-feeds van jongeren te analyseren, ontdekte haar onderzoeksteam dat 95 procent van de video's die jongeren zien over nieuws, politiek en maatschappelijke thema's niet van officiële nieuwsbronnen komt. 'Vaak is het AI-gegenereerde content van lage kwaliteit, met haatdragend taalgebruik of misleidende claims.' Hoewel jongeren vooral entertainmentkanalen volgen, krijgen ze door het algoritme ook polariserende en misleidende content voorgeschoteld. 'Ze zoeken er niet actief naar, maar het komt wel op hun pad. Dat is zorgwekkend, zeker omdat sociale media vaak hun primaire nieuwsbron is.'

'Ze zoeken er niet actief naar, maar het komt wel op hun pad. Dat is zorgwekkend, zeker omdat sociale media vaak hun primaire nieuwsbron is.'

Veel jongeren vormen hun mening op basis van de reacties onder berichten. Ze zeggen daarin regelmatig haat tegen te komen. Dat zorgt voor een gevoel van verdeeldheid. Volgens Ili is het daarom cruciaal niet alleen te focussen op het herkennen van mis- en desinformatie, maar ook op het omgaan met polarisatie. Ze ziet kansen om via onderwijs, maar ook breder in de maatschappij, jongeren weerbaarder te maken. 'We mogen de verantwoordelijkheid niet alleen bij jongeren of scholen leggen. Volwassenen - ouders, professionals, politici - geven zelf vaak een gepolariseerd voorbeeld. Als samenleving hebben we hierin een gedeelde verantwoordelijkheid. De noodzaak voor handvatten om constructieve gesprekken aan te gaan is groot.' Tegelijkertijd is ze hoopvol. 'Jongeren gebruiken sociale media vooral om te ontspannen. Maar volgen ze nieuwskanalen, dan zoeken ze naar kwalitatieve content, zoals NOS Stories. Ze zijn niet zelf actief op zoek naar boodschappen die haatdragend zijn of angst zaaien.'

Mis- en desinformatie doorzien

Ilse Meursinge, ontwikkelaar van Filterbubbel.nl en projectleider Educatie bij DichterBijNieuws (waarin onderzoekers, journalisten en onderwijs samenwerken om journalistiek dichter bij jongeren te brengen), pleit voor een bredere en diepere aanpak van nieuwswijsheid onder jongeren.

'We begonnen ooit met het uitgangspunt: leer jongeren factchecken. Maar inmiddels is het belangrijker dat ze begrijpen waarom mis- en desinformatie bestaat, waar het vandaan komt en wat het met je doet.'

Ze benadrukt dat mis- en desinformatie niet alleen uit 'nepnieuwsbronnen' komt, maar ook van influencers die misleidende content delen om geld te verdienen of meningen te beïnvloeden. 'Emotie is de brandstof van mis- en desinformatie. Als je iets ziet waar je boos, bang of verward van wordt, moet er een alarmbel afgaan.' Leer je jongeren hoe betrouwbare informatie wordt gemaakt, dan krijgen ze meer begrip en waardering voor die informatie. En leren ze hoe ze beïnvloed worden, bijvoorbeeld door likes, herhaling of charismatische rolmodellen, dan helpt dat hen om zich daar meer bewust van te zijn en mis- en desinformatie beter te doorzien.

'Jongeren willen leuke content zien, maar komen ook veel rotzooi op hun feed tegen. Ik adviseer hen om bewust te kiezen welke informatie je snackt en welke informatie je serieus neemt.'

Volgens Ilse is het cruciaal om aan te sluiten bij de leefwereld van jongeren. 'Jongeren willen leuke content zien, maar komen ook veel rotzooi op hun feed tegen. Ik adviseer hen om bewust te kiezen welke informatie je snackt en welke informatie je serieus neemt. Begrijpen ze dat, dan kun je samen analyseren welke bronnen daarachter zitten.'

Gesprekken over mis- en desinformatie moeten gaan over snappen en herkennen, niet over oordelen. 'Weet je wat er achter de schermen gebeurt, dan besef je dat het logisch is dat je erin trapt. Er zitten techniek, algoritmes, verdienmodellen achter. Jongeren mogen struikelen, fouten maken hoort erbij.' Ze roept op tot het inzetten van actuele explainers, betrouwbare accounts en onderwijs in gespreksvaardigheid. 'Alles begint bij het voeren van een goed gesprek. Er zijn heel veel redacties die nieuws maken voor jongeren, maar ook influencers die de gevolgen van mis- en desinformatie op een leuke manier uitleggen.'

Hand-out met (les)materialen en informatie
Speciaal voor deze kennissessie zetten we (les)materialen en bronnen op een rij. Je vindt ze in deze hand-out .

Jongeren als gelijken behandelen

Wat zijn mogelijke interventies die professionals kunnen opzetten om jongeren te begeleiden bij het beoordelen van mis- en desinformatie? Omdat we net al zagen dat jongeren vooral plezier willen beleven op sociale media, ontstaat de vraag of jongeren überhaupt geïnteresseerd zijn in actualiteit. Het woord gaat weer naar Ili Ma: 'Het begrip 'nieuws' is vooral veranderd. Jongeren volgen ook actualiteit via entertainmentkanalen of influencers en interpreteren nieuws breder dan wat wij als volwassenen onder journalistiek verstaan.'

Toch denkt ze niet dat jongeren minder geïnteresseerd zijn in actualiteiten dan andere generaties. 'Er zijn veel maatschappelijke problemen waarmee zij te dealen hebben. Klimaat, polarisatie, desinformatie. Daarom is het essentieel om jongeren uit te leggen waarom sommige bronnen betrouwbaarder zijn dan andere. Ze zien op hun tijdlijn vooral veel positieve of spectaculair verpakte content. Denk aan cosmetische trends zonder risico's of cryptotips zonder context. Daar zijn jongeren extra vatbaar voor. Dáár moeten we rekening mee houden.'

'Jongeren houden er niet van om voor de gek gehouden te worden, ze zijn sceptisch.'

'Jongeren houden er niet van om voor de gek gehouden te worden, ze zijn sceptisch. Daarnaast hebben ze ook een uitgebreide offline omgeving waardoor ze worden beïnvloed. De invloed van sociale media is ook weer niet zo groot, die van de maatschappij juist enorm. Ouders geven, bewust en onbewust, normen en waarden door.' Het scepticisme kan een beginpunt zijn voor weerbaarheid. Maar Ili waarschuwt ook: 'Als jongeren té sceptisch worden, geloven ze helemaal niets meer. Terwijl je natuurlijk wel ergens je informatie vandaan moet halen.'

Jongeren beschikken over sterke digitale vaardigheden en leren snel. Daarom benoemt ze dat interventies die hen activeren vooral kunnen werken. 'Laat ze hun kennis delen. Bijvoorbeeld door ze aan opa of oma te laten uitleggen waarom een bepaalde bron wel of niet betrouwbaar is. Op het moment dat ze iemand anders kunnen helpen, positief kunnen bijdragen aan de sociale omgeving en maatschappij, zijn ze veel gemotiveerder. En juist dat maakt het effectief.' Daarnaast is het van belang om aan te sluiten bij hun leefwereld, bijvoorbeeld met de inzet van leeftijdsgenoten in TikTok-video's die helpen een onderscheid te maken tussen wat echt is en wat niet.

'Niet zeggen dat jongeren weerbaar moeten worden, want we zijn het zelf ook niet. We moeten het sámen doen.'

Goed is ook dat we jongeren als gelijken benaderen, stelt Ili. 'Niet zeggen dat jongeren weerbaar moeten worden, want we zijn het zelf ook niet. We moeten het sámen doen. Mediawijsheidonderwijs voor volwassenen is misschien wel net zo belangrijk als voor jongeren.'

Jongeren aan het woord

Chayenne Kerkvliet, projectmedewerker bij #UseTheNews, zet zich in om de kloof tussen jongeren en nieuwsmedia te dichten. 'Wij willen nieuwsmedia laten zien wat jongeren bezighoudt en hoe zij de wereld beleven.' Via het platform NewZroom publiceren jongeren zelfgemaakte content; van video's tot artikelen. Ook organiseert #UseTheNews Newscamps, waarin jongeren en mediaorganisaties met elkaar in gesprek gaan over hoe ze elkaar bereiken.

Ze benadrukt dat jongeren wel degelijk geïnteresseerd zijn in de mediawereld, maar dat ze zelden worden bereikt door gevestigde nieuwsmedia. 'Jongeren moeten zeker nieuwswijzer worden en daar moeten we ze handvatten in geven en bij helpen, maar tegelijkertijd hebben jongeren óók mooie verhalen en zijn ze zich bewust van de mediawereld. Wij missen het tegengeluid op sociale media; nieuwsbronnen die wij als betrouwbaar inschatten zijn daar niet te vinden. Dat is een gemiste kans om jongeren wel betrouwbare informatie voor te schotelen.'

'Iedereen trapt weleens in een AI-video of mis- en desinformatie. Het is belangrijk dat we elkaar helpen, zonder te oordelen.'

Volgens haar moeten redacties jongeren serieus nemen en actief op zoek gaan naar aansluiting. 'Iedereen trapt weleens in een AI-video of mis- en desinformatie. Het is belangrijk dat we elkaar helpen, zonder te oordelen.' Ook is ze voor strengere regulering van platforms en toont ze zich voorzichtig positief over een minimumleeftijd voor sociale media. 'Het is goed om jongeren te beschermen, ze zijn kwetsbaar. Dat moeten we erkennen.'

Samen weerbaar

Tot slot komen Freek, Ili en Chayenne samen om de sessie af te sluiten. Ze benadrukken het belang van samenwerking en wederzijds begrip in de aanpak van mis- en desinformatie onder jongeren. Ili: 'Weerbaar worden tegen mis- en desinformatie draait niet alleen om leeftijdsgrenzen en restricties, maar ook om het versterken van kritisch denken en bewustwording. Het gaat erom dat jongeren snappen waarom bepaalde informatie betrouwbaar is, en hoe je dat herkent.' Chayenne vult aan dat nieuwsmedia jongeren beter kunnen bereiken én als betrouwbaarder worden beoordeeld als de vorm aansluit bij wat zij willen zien. 'Denk aan video's of constructieve journalistiek.' Ze pleiten voor gezamenlijke verantwoordelijkheid: jongeren, volwassenen en mediaprofessionals moeten sámen mediawijzer worden.

Aan de slag?

Wil je meer lezen over dit onderwerp, of ben je benieuwd naar mooie voorbeelden van geschikte content voor jongeren? . De sessie terugkijken? Je vindt ze in onze hand-out Dat kan hier!

Lees ook:

# data[].attributes.attachment_link.title
Kwetsbaar en krachtig tegen misinformatie: lessen voor een effectieve aanpak met jongeren

# data[].attributes.attachment_link.description
Verslag van een online kennissessie over jongeren en mis-/desinformatie. Met Freek Zwanenberg, Ili Ma, Ilse Meursinge en Chayenne Kerkvliet...

# data[].attributes.body
Ken je BiebBoost – Digitaal verder al? Deze e-learning, aangeboden door ProBiblio en te volgen via de Bibliotheekcampus, helpt bibliotheekmedewerkers om hun eigen digitale vaardigheden te versterken, los van specifieke programma’s of doelgroepen.

In acht modules (o.a. AI-tools als ChatGPT en Gemini, nepnieuws, privacy, sociale media en de online bibliotheek) werk je aan je digitale basis. Niet specifiek gericht op digitale geletterdheid in het onderwijs, maar juist op digitale ontwikkelingen in het bibliotheekwerk in brede zin.

Voor collega’s die werken aan digitale geletterdheid met kinderen en jongeren is dit óók relevant:

je vergroot je eigen AI- en mediawijsheid, wat je adviesrol richting scholen versterkt;

je blijft inhoudelijk bij op thema’s die ook in de klas spelen (nepnieuws, privacy, online tools);

je kunt collega’s buiten de educatieve dienstverlening makkelijker meenemen in DG-thema’s doordat jullie dezelfde basiskennis delen.

De e-learning is kosteloos en individueel te volgen (ongeveer 10 uur in totaal, modules ook los te doen). Juist interessant om breder in je organisatie onder de aandacht te brengen: digitale vaardigheden gaan immers verder dan alleen de rol van de Bibliotheek in het onderwijs.

# data[].attributes.headline
10 jaar onderzoek naar mediawijsheid gebundeld (incl. doorzoekbare database)

# data[].attributes.subject
10 jaar onderzoek naar mediawijsheid gebundeld (incl. doorzoekbare database)

# data[].attributes.body
Netwerk Mediawijsheid heeft een overzicht gepubliceerd van 10 jaar onderzoek naar mediawijsheid (2015-2025). Op de pagina vind je niet alleen een samenvattend rapport, maar ook een doorzoekbare database met ruim 150 onderzoeken.

De database is misschien wel het meest bruikbaar in je werkzaamheden. Je kunt gericht zoeken op thema’s als desinformatie, gaming of journalistiek en meteen doorklikken naar onderliggende onderzoeken.

In het samenvattende rapport zelf worden een paar duidelijke lijnen zichtbaar:

Digitale media zijn volledig verweven met het dagelijks leven, maar zorgen ook voor nieuwe kwetsbaarheden (zoals afhankelijkheid van platforms en privacyverlies).

Bij kinderen en jongeren zie je rond de ‘digitale puberteit’ een sterke toename in smartphonegebruik, met impact op slaap, stress en concentratie.

Ouders spelen een sleutelrol, maar regels alleen zijn niet genoeg: actief begeleiden en in gesprek blijven werkt beter.

Mediawijsheid wordt steeds meer een basisvoorwaarde om mee te kunnen doen in de samenleving.

Handig om bij de hand te hebben: gebruik de database als naslagwerk voor je eigen programma’s, en pak het rapport erbij als je snel wat onderbouwing of context nodig hebt.

# data[].attributes.attachment_link.title
Rapport én database: duik in tien jaar onderzoek naar mediawijsheid (2015 - 2025)

# data[].attributes.attachment_link.description
In deze onderzoeksrapportage lees je een samenvatting van mediawijsheidsonderzoek in Nederland over de periode 2015 - 2025.

# data[].attributes.headline
29 januari: kick-off Media Ukkie Dagen 2026

# data[].attributes.subject
29 januari: kick-off Media Ukkie Dagen 2026

# data[].attributes.body
Op 29 januari om 10:00 uur organiseert Netwerk Mediawijsheid een online kick-off van de Media Ukkie Dagen die in april op de agenda staan.

Tijdens de kick-off ontvang je als bibliotheekmedewerker meer uitleg over het thema Kleuren, kijken, kletsen en krijg je informatie over hoe jouw bibliotheek aan de campagne kan bijdragen. Daarnaast geven inspirerende sprekers je praktische tips over hoe jij binnen jouw werkveld aan de slag kan met de Media Ukkie Dagen.

Wil jij aanhaken bij de Media Ukkie Dagen? Meld je dan snel aan voor de online kick-off.

# data[].attributes.attachment_link.description
Wil jij als professional meedoen aan de Media Ukkie Dagen 2026? Meld je dan aan voor de online kick-off op donderdag 29 januari.

# data[].attributes.headline
26 februari: Kenniskaravaan Mediaopvoeding bij het jonge kind

# data[].attributes.subject
26 februari: Kenniskaravaan Mediaopvoeding bij het jonge kind

# data[].attributes.body
Wil jij als mediacoach, lees(media)consulent of Boekstartcoach meer handvatten om met het onderwerp mediaopvoeding aan de slag te gaan? Op donderdag 26 februari organiseren we de Kenniskaravaan Mediaopvoeding bij het jonge kind. Een thema waar tegenwoordig veel over te doen is, want hoe ga je hierover bijvoorbeeld het gesprek aan met een BoekStartlocatie? Welke apps adviseer je? En wat doe je bij weerstand over het inzetten van digitale prentenboeken?

Mediapedagoog Marije Lagendijk zal belangrijke inzichten uit onderzoek en praktijkervaring delen. Ilse Sippekamp, CEO van De Voorleeshoek, neemt ons mee in het belang van digitale verhalen. Vervolgens zal mediacoach Jeroen de Vries vanuit een good practice-ervaring laten zien hoe de Bibliotheek Eindhoven werkt aan mediaopvoeding van het jonge kind.

De Kenniskaravaan vindt plaats in de Bibliotheek LocHal in Tilburg. Er zijn geen kosten verbonden aan deelname en de bijeenkomst is inclusief een vegetarische lunch. Je kunt je nu aanmelden voor de Kenniskaravaan via de agenda van Cubiss.

# data[].attributes.attachment_link.title
Cubiss | Kenniskaravaan - Mediaopvoeding bij het jonge kind

# data[].attributes.attachment_link.description
Kenniskaravaan - Mediaopvoeding bij het jonge kindIn de huidige maatschappij is mediaopvoeding cruciaal om de digitale ontwikkeling van (jonge) kinderen te ondersteunen en problemen op latere leeftijd te voorkomen. Voor ouders en professionals is het belangrijk om bewust te zijn van de impact van media op jonge kinderen. Toch bestaat er rond dit thema nogal wat controverse. Want wanneer doe je het goed als opvoeder en hoe ga je als professional over dit onderwerp in gesprek?

# data[].attributes.body
Leesmediaconsulenten of andere bibliotheekmedewerkers die ouderavonden verzorgen of regelmatig in de kinderopvang komen, zullen de MediaDiamant ongetwijfeld kennen. Dit instrument helpt ons intussen al zo'n 10 jaar lang om met ouders het gesprek aan te gaan over mediaopvoeding.

Voor iedereen belangrijk om te weten: de MediaDiamant is laatst vernieuwd. Naast de pijlers Balans, Samen, Plezier, Inhoud en Veilig is er één bijgekomen: Voorbeeld. Daarnaast heeft de informatie ook een update gekregen zodat deze de Richtlijn Gezond Schermgebruik 2025 van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport aanhoudt.

Als je regelmatig de brochures van MediaDiamant uitdeelt of altijd een fysieke versie van de diamant in je tas hebt zitten: tijd om de materialen binnenkort te vervangen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De MediaDiamant volgt de Richtlijn Gezond Schermgebruik 2025 van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

​ Duidelijke tips voor thuis, toepasbaar in elk gezin

​ Gebaseerd op onderzoek van experts en ervaringen van ouders

​ Maakt het makkelijker om met je kind te praten over media

​ Helpt jou om samen met je kind bewust keuzes te maken

Zo help jij je kind om - van kleins af aan - gezonde mediagewoontes te ontwikkelen.

# data[].attributes.attachment_link.description
De MediaDiamant volgt de Richtlijn Gezond Schermgebruik 2025 van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. ​ Duidelijke tips voor thuis, toepasbaar in elk gezin ​ Gebaseerd op onderzoek van experts en ervaringen van ouders ​ Maakt het makkelijker om met je kind te praten over media ​ Helpt jou om samen met je kind bewust keuzes te maken Zo help jij je kind om - van kleins af aan - gezonde mediagewoontes te ontwikkelen.

# data[].attributes.headline
De Bibliotheek als kompas voor de online leefwereld

# data[].attributes.subject
De Bibliotheek als kompas voor de online leefwereld

# data[].attributes.body
Hoe ontwikkel en borg je als bibliotheek visie en beleid rond digitale geletterdheid? Steeds meer bibliotheken willen structureel bijdragen aan digitale geletterdheid in het funderend onderwijs. De publicatie De Bibliotheek als kompas in de online leefwereld belicht de rol van de Bibliotheek. Ook staan we stil bij de acties die je als bibliotheek kunt ondernemen.

Wil je als bibliotheek aan de slag met mediaopvoeding van het jonge kind? Bekijk dan de publicatie De kracht van verhalen in een digitale wereld.

Tip: bekijk ook deze vernieuwde pagina voor een overzicht van wat Cubiss doet op het gebied van digitale geletterdheid en mediaopvoeding.

# data[].attributes.attachment_link.title
Cubiss | De Bibliotheek als kompas voor de online leefwereld

# data[].attributes.attachment_link.description
De Bibliotheek als kompas voor de online leefwereldAan de slag met digitale geletterdheidDigitale geletterdheid is in korte tijd uitgegroeid tot een onmisbaar thema binnen het onderwijs en in de samenleving. Scholen willen hun leerlingen voorbereiden op een toekomst waarin digitale vaardigheden, mediawijsheid en kritisch denken net zo vanzelfsprekend zijn als lezen en rekenen. Voor bibliotheken ligt hier een belangrijke rol, die zij steeds vaker structureel oppakken.

# data[].attributes.headline
Subsidie aanvragen? Check het fondsenoverzicht van Netwerk Mediawijsheid

# data[].attributes.subject
Subsidie aanvragen? Check het fondsenoverzicht van Netwerk Mediawijsheid

# data[].attributes.body
Ben je op zoek naar extra financiering voor een project dat raakt aan digitale geletterdheid? Netwerk Mediawijsheid heeft recent een overzicht opgesteld van publieke en private fondsen die mogelijk in aanmerking komen om projecten op dit gebied mee te financieren.

De fondsen zijn erg uiteenlopend en hebben allemaal hun eigen criteria en focus. Denk aan thema's als mediawijsheid, desinformatie, digitale literatuur, participatie in de informatiesamenleving, actief burgerschap, jongerencultuur en het versterken van het internet.

Je merkt al: deze fondsen zijn niet alleen interessant voor de educatieve dienstverlening, maar ook voor collega's die werken aan de publieksprogrammering of zich bezighouden met onderwerpen als digitale inclusie en digitaal burgerschap.

# data[].attributes.attachment_link.description
Ammodo bevordert kunst en wetenschap. Ammodo richt zich daarbij op projecten die a.d.h.v. internationale maatstaven een bijzondere plaats innemen. Op het gebied van kunst steunt Ammodo projecten die door hun niveau en vernieuwende of uitzonderlijke karakter een bijdrage kunnen leveren aan de ontwikkeling van of waardering voor kunst.

# data[].attributes.headline
In gesprek met scholen over AI? De factsheet AI helpt je op weg

# data[].attributes.subject
In gesprek met scholen over AI? De factsheet AI helpt je op weg

# data[].attributes.body
Dat AI de komende jaren een blijvende rol zal spelen in onze samenleving, is inmiddels duidelijk. Ook in de samenwerking tussen onderwijs en bibliotheek worden hierover steeds vaker vragen gesteld. Maar hoe voer je dat gesprek als bibliotheekprofessional? Om daarbij te ondersteunen, ontwikkelde Probiblio in samenwerking met het leerteam AI de factsheet AI.

# data[].attributes.attachment_link.title
In gesprek met scholen over AI? De factsheet AI helpt je op weg

# data[].attributes.attachment_link.description
In de samenwerking tussen onderwijs en bibliotheek worden steeds vaker vragen gesteld over AI. Probiblio ontwikkelde samen met het leerteam AI de factsheet AI.

# data[].attributes.headline
Gratis en geschikt beeldmateriaal voor AI-activiteiten

# data[].attributes.subject
Gratis en geschikt beeldmateriaal voor AI-activiteiten

# data[].attributes.body
Ben je op zoek naar goed beeldmateriaal voor een presentatie, poster, workshop of social mediabericht over AI? Dan is de website Better Images of AI een hele fijne (en broodnodige) tip. Dit internationale initiatief verzamelt beelden die AI realistischer en betekenisvoller verbeelden dan de bekende clichés van metalen robots, zwevende hersenen of ‘magische’ code.

Die standaardbeelden zijn lekker herkenbaar, maar zetten AI al snel neer als iets futuristisch en ongrijpbaars. Terwijl het in de praktijk juist vaak gaat over mensenwerk (data verzamelen, keuzes maken, trainen, controleren) met heel tastbare gevolgen (wie wordt er beter van, wie niet, wat gebeurt er met privacy of kansengelijkheid). Het beeldmateriaal van Better Images of AI zorgt ervoor dat mensen op een andere manier over AI gaan nadenken. Door bewust ander beeldmateriaal te kiezen in jouw presentatie of communicatie draag je bij aan beter begrip van AI, nog voordat het gesprek überhaupt begint.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Welcome to the inspiration gallery. These images are just the start of a growing repository, so keep checking in! Images can be downloaded and used by anyone for free if credited using the Creative Commons license referenced on the image card.

# data[].attributes.attachment_link.description
We are a non-profit creating more realistic and inclusive images of artificial intelligence. Visit our growing repository available for anyone to use for free under CC licences, or just to use as inspiration for more helpful and diverse representations of AI.

# data[].attributes.headline
Social media voor jongeren: wat verandert er internationaal?

# data[].attributes.subject
Social media voor jongeren: wat verandert er internationaal?

# data[].attributes.body
Voer jij regelmatig het gesprek met kinderen, jongeren en hun ouders over social media ? Dan zie je dit debat steeds groter worden. In korte tijd verschenen meerdere nieuwsberichten die allemaal dezelfde kant op wijzen: overheden en platforms schuiven de verantwoordelijkheid voor jonge gebruikers steeds minder af op ouders en scholen, en grijpen zelf in.

Zo gaat TikTok in Europa actiever accounts van kinderen onder de 13 opsporen en verwijderen, terwijl Australië inmiddels al miljoenen accounts offline haalde na een wettelijk socialmediaverbod tot 16 jaar. Na Australië onderzoekt nu ook het VK of zo’n verbod nodig is.

De rode draad: leeftijdsgrenzen voor sociale media worden strenger en controle wordt technischer (denk aan geautomatiseerde gedragsanalyse en gezichtsherkenning). Daarnaast verschuift de vraag wie jongeren moet beschermen steeds meer naar platformen en wetgeving.

Interessant om met leerlingen, ouders of teams te bespreken: wat betekenen dit soort maatregelen in de praktijk? Werken de verboden en leeftijdschecks in de praktijk echt? En wat vinden kinderen hier zelf van?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
ANP
Tiktok op een mobiele telefoon

NOS Nieuws *

TikTok begint komende weken met een nieuwe vorm van leeftijdscontrole in Europa. Zo moeten accounts van kinderen onder de 13 beter worden opgespoord om vervolgens te worden verwijderd. Dat meldt het bedrijf aan persbureau Reuters.

Het nieuwe systeem waarmee de leeftijdscontrole wordt uitgevoerd, is een jaar lang getest in het Verenigd Koninkrijk. Door het analyseren van profielinformatie, video's die gebruikers plaatsen en gedragssignalen voorspelt het of een TikTok-account mogelijk van een minderjarige is. Tijdens de testperiode werden al duizenden accounts van kinderen onder de 13 jaar verwijderd.

Naast een officieel id-bewijs of creditcard wil TikTok gebruik gaan maken van een gezichtsherkenningsapp voor het vaststellen van leeftijd. Dat zou worden ingezet als iemand het schrappen van zijn of haar account aanvecht. Meta, van Facebook en Instagram, gebruikt dit ook, maar er is wel discussie over of deze app voldoet aan de privacyregels.

Regels EU

De populaire video-app ligt al langer onder vuur als het gaat om de privacy van jonge gebruikers. De app is gemaakt door een Chinees bedrijf, en critici vinden dat er een groot risico is dat Chinese autoriteiten inzage kunnen eisen in gebruikersgegevens.

De Europese Commissie in Brussel vroeg zich af of TikTok zich wel aan de regels houdt. Ruim een jaar geleden startte de Europese Commissie daarom een onderzoek om te zien of het platform genoeg deed om kinderen te beschermen.

Ook kreeg TikTok eerder al een boete van een half miljard euro van de EU, voor het overtreden van de Europese privacywet. Het bedrijf kon niet aantonen dat gegevens die in China belanden net zo goed beveiligd zijn als in de Europese Unie.

Volgens TikTok is deze nieuwe technologie speciaal voor Europa ontwikkeld om te voldoen aan de regelgeving. Reuters schrijft dat het platform daarvoor tijdens de ontwikkeling samenwerkte met een EU-privacytoezichthouder.

Australisch verbod

Een maand geleden voerde Australië als eerste land ter wereld een verbod in op sociale media voor kinderen tot 16 jaar. Dat leidde tot het verwijderen van ruim 4,7 miljoen accounts.

In het land zijn ook de platforms zelf verantwoordelijk voor de handhaving. Zij riskeren een boete die kan oplopen tot bijna 30 miljoen euro, als zij hun platform toch openstellen voor Australische jongeren onder de 16. De wet is ingevoerd omdat het land jongeren wil beschermen tegen de druk, angst en criminaliteit die samen kunnen hangen met het gebruik van sociale media.

Nu gaat TikTok dus in Europa ook zelf controles uitvoeren. Europese gebruikers krijgen volgens TikTok een melding wanneer de technologie zal ingaan.

# data[].attributes.attachment_link.title
TikTok gaat accounts van Europese kinderen onder de 13 verwijderen

# data[].attributes.attachment_link.description
Door een nieuw controlesysteem worden kinderen onder de 13 jaar van het platform verwijderd.

# data[].attributes.headline
Bewuste desinformatiecampagne op sociale media over brand in de Vondelkerk

# data[].attributes.subject
Bewuste desinformatiecampagne op sociale media over brand in de Vondelkerk

# data[].attributes.body
Ga je binnenkort met leerlingen, leerkrachten of collega's aan de slag met desinformatie op sociale media? Dan is dit nieuwsbericht van de NOS een mooie kapstok. Het laat zien hoe het bij de brand in de Vondelkerk niet bleef bij losse geruchten, maar hoe valse claims vrijwel direct onderdeel werden van een georganiseerde desinformatiecampagne.

Interessant hierbij is wat Bibliotheekblad beschrijft op basis van CBS-cijfers: steeds meer mensen twijfelen aan online informatie, vooral op sociale media. En die twijfel leidt vaak ook tot actie: een meerderheid zoekt aanvullende informatie op of controleert de bron. Tegelijkertijd weet een deel van de mensen niet goed hoe ze zo’n check moeten aanpakken, of vindt dat te lastig.

Al met al laat dit laat goed zien hoe snel suggesties verharden tot 'feiten', hoe influencers en netwerken elkaar versterken en hoe emotie en polarisatie worden ingezet om bereik te creëren. Een mooie aanleiding om met allerlei doelgroepen te praten over kritisch kijken, bronnen checken, algoritmes en het verschil tussen nieuws, meningen en bewuste misleiding.

# data[].attributes.attachment_link.title
Desinformatie op sociale media over brand Vondelkerk: ‘Zorgelijke ontwikkeling’

# data[].attributes.attachment_link.description
Op sociale media gaan veel verhalen rond dat de brand een aanslag op christenen zou zijn geweest, terwijl hier geen enkele aanwijzing voor is. Een zorgelijke ontwikkeling volgens deskundigen.

# data[].attributes.headline
26 maart 2026: Lerarendag digitale geletterdheid

# data[].attributes.subject
26 maart 2026: Lerarendag digitale geletterdheid

# data[].attributes.body
Wil jij als bibliotheekprofessional van dichtbij zien hoe scholen digitale geletterdheid vormgeven?

Op 26 maart volgend jaar organiseren het Expertisepunt digitale geletterdheid en het Platform VVVO de eerste Lerarendag digitale geletterdheid. Tijdens dit landelijke congres worden de nieuwste ontwikkelingen verbonden met de onderwijspraktijk. Het programma bestaat o.a. uit wetenschappelijke colleges en verdiepende sessies, aangevuld met praktijkvoorbeelden van scholen.

Het congres is primair bedoeld voor leerkrachten en andere onderwijsprofessionals. Na navraag bij de organisatie blijkt dat bibliotheekprofessionals zeker welkom zijn om deel te nemen. Houd er wel rekening mee dat het programma niet specifiek is ingericht op de bibliotheekpraktijk: het is aan jou om de inhoud te vertalen naar je eigen rol en context, zodat het congres voor jou voldoende relevant is.

# data[].attributes.attachment_link.title
Home | Lerarendag van de Digitale Geletterdheid

# data[].attributes.attachment_link.description
Loop jij op school tegen vraagstukken aan rond digitale geletterdheid? Weet je niet goed waar je moet beginnen? Of voelt het als weer iets erbij? Wil je meer samenhang met andere vakken? Of wil je meer draagvlak creëren in je school? Kom dan naar de Lerarendag digitale geletterdheid!

# data[].attributes.body
Vrijwel alle grote Nederlandse nieuwsorganisaties hebben informateur Buma gezamenlijk een brandbrief gestuurd over de groeiende invloed van techgiganten op onze informatievoorziening.

Doordat AI-overzichten en chatbots regelmatig het eerste antwoord geven, bepalen deze bedrijven steeds vaker wat mensen online te zien krijgen. Het is vaak onduidelijk is welke bronnen, keuzes of belangen daarachter zitten. Dat is niet alleen verwarrend, maar raakt ook aan de democratie. We hebben namelijk betrouwbare en diverse informatie nodig om goed geïnformeerde keuzes te kunnen maken.

Voor bibliotheekprofessionals die aan digitale geletterdheid werken ligt hier een duidelijke rol: kinderen en jongeren helpen begrijpen hoe online informatiestromen werken en hoe je de betrouwbaarheid van informatie beoordeelt. Laat leerlingen bijvoorbeeld dezelfde zoekvraag uitvoeren in Google (met AI-overzicht), in een AI-chatbot en op een journalistieke website. Bespreek vervolgens de verschillen in bronvermelding, nuance en betrouwbaarheid. Met leerkrachten kun je verkennen hoe AI-antwoorden in hun klas opduiken, bijvoorbeeld bij werkstukken of nieuwsbegrip, en welke kleine interventies kunnen helpen om leerlingen kritischer te laten kijken.

De volledige gezamenlijke brief van de Nederlandse media lees je hier.

# data[].attributes.attachment_link.title
Brandbrief media: techgiganten bedreigen democratie in Nederland

# data[].attributes.attachment_link.description
De brandbrief is een initiatief van de Stichting Democratie en Media (SDM).

# data[].attributes.headline
Wetenschapscollege over AI in het onderwijs

# data[].attributes.subject
Wetenschapscollege over AI in het onderwijs

# data[].attributes.body
Benieuwd hoe in het onderwijs wordt omgegaan met AI? En hoe leerkrachten kerndoel 22D ('de leerling verkent AI') invullen in de klas? Op 17 november heeft het Expertisepunt digitale geletterdheid een wetenschapscollege over AI in het onderwijs georganiseerd. Je kunt het college nu online terugkijken.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
In dit vierde wetenschapscollege van het Expertisepunt digitale geletterdheid is aan het woord: Haroon Sheikh, senior wetenschapper bij de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) en bijzonder hoogleraar Strategic Governance of Global Technologies aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Vanuit de WRR draagt hij bij aan het project 'Artificiële intelligentie'. In zijn college bespreekt hij de onderwijskundige gevolgen, kansen en mogelijkheden van AI.

In het praktijkcollege vertelt Bas Hummel, leraar basisonderwijs en onderwijsadviseur digitale geletterdheid, over hoe scholen met leerlingen aan de slag kunnen met het subdoel 'De leerling verkent AI', zoals opgenomen in de definitieve conceptkerndoelen.

Over de wetenschapscolleges

De wetenschapscolleges zijn bedoeld voor onderwijsprofessionals die digitale geletterdheid doordacht willen integreren in hun onderwijs. Elk college bestaat uit een wetenschappelijk deel en een praktijkcollege met concrete voorbeelden en handvatten. De colleges worden door Kennisnet georganiseerd vanuit het Expertisepunt digitale geletterdheid, in samenwerking met SLO, PO-Raad, VO-raad, vakvereniging i&i, Netwerk Mediawijsheid, Platform VVVO, NRO, ResearchED NL en JEDi.

Bekijk het wetenschapscollege

# data[].attributes.attachment_link.title
Bekijk wetenschapscollege 4: digitale geletterdheid met focus op AI

# data[].attributes.attachment_link.description
In dit wetenschapscollege vertellen Haroon Sheikh en Bas Hummel over digitale geletterdheid met focus op AI.

# data[].attributes.headline
Kabinet gaat de gevaren van Roblox onderzoeken

# data[].attributes.subject
Kabinet gaat de gevaren van Roblox onderzoeken

# data[].attributes.body
Het aangekondigde Roblox-onderzoek van het kabinet laat opnieuw zien hoe complex online omgevingen voor kinderen kunnen zijn: veiligheidsmaatregelen bestaan wel, maar zijn makkelijk te omzeilen.

Dit nieuws biedt een mooie aanleiding om bij ouderavonden en in de klas stil te staan bij de online leefwereld van kinderen: wat doen ze op platforms als Roblox? Welke risico’s kom je daar tegen? En hoe kunnen ouders meekijken, vragen stellen en het gesprek met hun kinderen openhouden? Door zowel ouders als kinderen hierbij te betrekken, versterk je de effectiviteit van je inzet rond digitale weerbaarheid.

Wil je zelf beter weten wat Roblox precies is? Lees dan meer op Gamewijzer.

# data[].attributes.attachment_link.title
Na Insta en TikTok houdt kabinet kinderplatform Roblox tegen het licht

# data[].attributes.attachment_link.description
De laatste jaren kwam Roblox geregeld in het nieuws omdat kinderen er geconfronteerd worden met spellen die gewelddadig of seksueel van aard zijn.

# data[].attributes.headline
Verbind digitale geletterdheid en leesbevordering met Boekbot

# data[].attributes.subject
Verbind digitale geletterdheid en leesbevordering met Boekbot

# data[].attributes.body
Eind oktober lanceerden een aantal bibliotheken in de Brainportregio gezamenlijk de app Boekbot. Boekbot is een nieuwe AI-assistent waarmee iedereen in gewone taal persoonlijke boekentips kan krijgen, zonder de gebruikelijke privacy- en copyrightproblemen van commerciële AI-chatbots.

Voor leesmediaconsulenten is dit een mooie kans om leesbevordering aan digitale geletterdheid te koppelen. Laat leerlingen bijvoorbeeld experimenteren met welke vragen (prompts) wel of niet goed werken om een passend advies te krijgen, bespreek hoe een AI-chatbot überhaupt 'snapt' wat je tegen hem zegt en laat kinderen met Boekbot kletsen over hun lievelingsboek. Zo werk je tegelijk aan AI-begrip, verantwoord gebruik van chatbots en leesplezier.

Boekbot is beschikbaar als app, maar werkt ook prima in je internetbrowser. Geen accounts nodig!

# data[].attributes.headline
Ouders ondersteunen bij mediaopvoeding? Nieuwe inzichten & een vernieuwde Toolbox

# data[].attributes.subject
Ouders ondersteunen bij mediaopvoeding? Nieuwe inzichten & een vernieuwde Toolbox

# data[].attributes.body
Interessant voor iedereen die met ouders werkt: de Toolbox Mediaopvoeding van het Nederlands Jeugdinstituut is onlangs vernieuwd. Samen met de inzichten uit de kennissessie van Netwerk Mediawijsheid - waaruit blijkt dat veel ouders wel willen, maar niet weten hoe - geeft dit je als bieb weer actuele materialen om ouders te ondersteunen bij gezond schermgebruik.

# data[].attributes.attachment_link.title
Gezond schermgebruik begint thuis: hoe activeren we ouders? - Netwerk Mediawijsheid

# data[].attributes.attachment_link.description
Verslag van de kennissessie ‘Gezond schermgebruik begint thuis: hoe activeren we ouders?’ van Netwerk Mediawijsheid op donderdag 30 oktober.

# data[].attributes.headline
Onderzoeksrapport: Nederlanders zijn digitaal minder handig dan ze denken

# data[].attributes.subject
Onderzoeksrapport: Nederlanders zijn digitaal minder handig dan ze denken

# data[].attributes.body
Werk je aan digitale geletterdheid op scholen? Het landelijke DigIQ 2.0-onderzoek van de Universiteit van Amsterdam laat zien dat laagopgeleiden, laaggeletterden en kinderen het meest kwetsbaar zijn in digitale competenties. Vooral op gebied van generatieve AI en informatievaardigheden. Opvallend: een deel van de Nederlanders denkt nepnieuws te kunnen herkennen op basis van hoe vaak een bericht gedeeld is. Perfecte onderbouwing om je lessen en programma’s extra te richten op AI-basiskennis en kritisch denken.

# data[].attributes.attachment_link.title
Nederlanders zijn digitaal minder handig dan ze denken

# data[].attributes.attachment_link.description
Nederlanders zijn zich vaak onbewust van hun eigen digitale tekortkomingen – met name rond veilig online gedrag en het bewust omgaan met schermtijd. Dat blijkt uit de eerste meting met het nieuwe instrument DigIQ2.0, waarin de digitale vaardigheden van Nederlanders werd onderzocht. Ook zijn leeftijd en opleidingsniveau bepalend voor digitale competentie.

# data[].attributes.headline
Onderzoeksrapport: hoe maken we tieners weerbaar tegen misinformatie?

# data[].attributes.subject
Onderzoeksrapport: hoe maken we tieners weerbaar tegen misinformatie?

# data[].attributes.body
Tieners zijn gevoelig voor misinformatie op social media, maar nieuw onderzoek van de Universiteit Leiden laat zien dat tieners ook sterkte kanten hebben die juist kunnen helpen bij digitale weerbaarheid: hun nieuwsgierigheid, gevoeligheid voor invloed van leeftijdsgenoten en groeiende kritische denkvaardigheden.

Voor wie werkt aan digitale informatievaardigheden in de bovenbouw van de basisschool en in het voortgezet onderwijs, biedt dit allerlei belangrijke inzichten om activiteiten nóg beter op de doelgroep aan te laten sluiten.

Het volledige wetenschappelijke artikel is niet openbaar beschikbaar, maar de zeven belangrijkste inzichten en tips voor onderwijzers (en dus ook voor ons) zijn wel gedeeld:

1. Maak onderwijs leeftijdsgericht: sluit aan bij hun nieuwsgierigheid, behoefte aan autonomie en de platforms die zij gebruiken.

2. Geef jongeren een stem: laat hen samen bepalen wat goed informatiegedrag is, bijvoorbeeld via peerprojecten of klasgesprekken.

3. Leer aandacht sturen: oefen met het negeren van twijfelachtige bronnen en het bewust inrichten van hun online omgeving om misleiding te verminderen.

4. Maak manipulatie zichtbaar: laat aan de hand van hun eigen social mediakanalen zien hoe emoties, autoriteit en schijnexpertise worden ingezet om te misleiden.

5. Versterk vertrouwen in journalistiek: leg uit hoe journalistiek werkt en waarom dat doorgaans betrouwbaarder is dan de content van influencers.

6. Betrek ouders actief: stimuleer open, nieuwsgierige gesprekken thuis over online ervaringen.

7. Co-creëer met jongeren: ontwikkel lessen en interventies samen met hen, zodat ze mede-eigenaar worden van een gezonde digitale cultuur.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Young people are particularly susceptible to misleading information on social media. Yet insights from developmental psychology show that they also have unique strengths to build resilience. In new research led by developmental psychologist Ili Ma, scientists, schools, parents and policy makers are given tools to foster resilience.

Resilience against digital misinformation

Social sensitivity: weakness or strength?

Teenagers often look for the experiences and opinions of their peers. Social media readily provides these, especially through videos that spread quickly via likes and followers. However, social media can also distort what seems normal, as sensational, emotional, and extreme content tends to attract more attention.

The role of emotions

Developing critical thinking skills and knowledge

Practical strategies in the fight against misinformation

Key lessons for educators, parents, and policymakers

Building a trustworthy digital culture

# data[].attributes.attachment_link.title
How Adolescents Can Become Resilient to Digital Misinformation

# data[].attributes.attachment_link.description
Young people are particularly susceptible to misleading information on social media. Yet insights from developmental psychology show that they also have unique strengths to build resilience. In new research led by developmental psychologist Ili Ma, scientists, schools, parents and policy makers are…

# data[].attributes.headline
Onderzoeksrapport: digitale geletterdheid staat vaak in schoolbeleid, maar de vertaling naar de praktijk blijft beperkt

# data[].attributes.subject
Onderzoeksrapport: digitale geletterdheid staat vaak in schoolbeleid, maar de vertaling naar de praktijk blijft beperkt

# data[].attributes.body
De Monitor Digitalisering Onderwijs 2025 van Kennisnet laat zien dat digitale geletterdheid bij steeds meer scholen stevig is opgenomen in visie en beleid, maar dat de daadwerkelijke implementatie in de klas nog beperkt blijft.

Van de 5000 respondenten (o.a. leraren, schoolleiders en ICT-coördinatoren) geeft 75% aan dat digitale geletterdheid is opgenomen in de ICT-visie en -beleid. Slechts de helft van de leerkrachten is bekend met de definitieve conceptkerndoelen en maar een kwart past de nieuwe kerndoelen al toe in hun lessen. Ook interessant: ruim driekwart van de respondenten geeft aan dat digitale geletterdheid bij hen op school wordt geïntegreerd in bestaande vakken.

Voor bibliotheken liggen hier duidelijke kansen. Denk bijvoorbeeld aan:

het helpen duiden van de SLO-kerndoelen, bijvoorbeeld via korte uitlegmodules, inspiratiesessies of themabijeenkomsten;

praktische formats bieden die geïntegreerd kunnen worden in bestaande vakken;

professionalisering van de schoolteams vanuit onze expertise in mediabewuste informatievaardigheden.

# data[].attributes.attachment_link.title
Monitor Digitalisering Onderwijs 2025: kloof tussen beleid en praktijk - Kennisnet

# data[].attributes.attachment_link.description
De Monitor Digitalisering Onderwijs 2025 geeft een landelijk beeld van de stand van zaken rond digitalisering in het po en vo en geeft inzicht in gebruik, ervaringen, randvoorwaarden en ambities.

# data[].attributes.body
Van 10 t/m 17 april 2026 is het weer tijd voor de Media Ukkie Dagen. Tijdens de jaarlijkse Media Ukkie Dagen - een campagne van Netwerk Mediawijsheid - besteden bibliotheken een week lang aandacht aan mediaopvoeding van het jonge kind. Dat kan bijvoorbeeld met een communicatiecampagne of door workshops of presentaties voor ouders te organiseren in de bibliotheek. Ook kun je van het momentum gebruik maken door het onderwerp in de kinderopvang extra onder de aandacht te brengen.

Noteer de data in je agenda en houd deze webpagina in de gaten voor meer informatie. En reserveer alvast wat momenten en ruimte in de communicatiekalender, social mediaplanning en activiteitenplanning van je bibliotheek of de kinderopvanginstellingen waar je mee samenwerkt.

# data[].attributes.attachment_link.description
Van 10 tot en met 17 april 2026 is het weer tijd voor de Media Ukkie Dagen (MUD)! Het thema is deze keer ‘kleuren, kijken, kletsen’. Houd deze pagina goed in de gaten: in aanloop naar de MUD verschijnen hier praktische tips, handige tools en kleurrijke materialen van verschillende experts.

# data[].attributes.body
Er verschijnen vrijwel continu nieuwsberichten over kunstmatige intelligentie. Soms gaan ze over onderwijs of werk, dan weer over misbruik, veiligheid of internationale politiek. AI is geen eenduidig fenomeen, maar een verzamelterm voor toepassingen met uiteenlopende kansen en risico’s.

Hieronder een paar recente AI-ontwikkelingen die interessant zijn om mee te nemen in je gesprekken, activiteiten en andere werkzaamheden:

AI, nepcontent en wetgeving: Taylor Swift probeert haar stem en uiterlijk als merk vast te leggen om AI-deepfakes tegen te gaan. Dit laat zien hoe lastig het is om jezelf online te beschermen sinds de grote opkomst van AI-tools.

AI in het onderwijs: Nederlandse docenten gebruiken AI om toetsen na te kijken. Handig, maar experts waarschuwen: je mist als docent belangrijke inzichten in je leerlingen. Intussen werken de leerlingen van tientallen middelbare scholen in Estland met een aangepaste versie van ChatGPT die juist vragen stelt in plaats van antwoorden geeft. Als deze pilot de gewenste resultaten oplevert is het de bedoeling dat alle scholen in Estland hiermee gaan werken.

AI en werk: Er zijn zorgen dat AI veel banen voor starters gaat vervangen. Een aantal economen stellen echter dat de arbeidsmarkt zeker zal veranderen, maar dat er nog geen reden is om uit te gaan van doemscenario's. Tegelijkertijd zien we dat grote techbedrijven juist fors investeren in AI en personeel schrappen om die ontwikkeling bij te benen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Docenten kijken na met AI: slimme tijdsbesparing of risicovol?

# data[].attributes.attachment_link.description
Docenten hopen op deze manier minder tijd kwijt te zijn aan nakijken.

# data[].attributes.headline
Wetenschapscollege: digitale geletterdheid integreren in andere vakken

# data[].attributes.subject
Wetenschapscollege: digitale geletterdheid integreren in andere vakken

# data[].attributes.body
Wil je meer informatie en handvaten over het integreren van digitale geletterdheid in bestaande vakken? Kijk dan naar het nieuwste wetenschapscollege van Expertisepunt digitale geletterdheid. Universitair docenten van de Universiteit Utrecht delen waardevolle inzichten en een geschiedenisdocent laat zien hoe hij werkt met de conceptkerndoelen om informatievaardigheden een plek te geven in zijn lessen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoe sluit digitale geletterdheid aan bij vakken als geschiedenis? In dit wetenschapscollege staat de verbinding tussen onderzoek en praktijk centraal

# data[].attributes.body
Er verschijnen vrijwel continu nieuwsberichten over kunstmatige intelligentie. Soms gaan ze over onderwijs of werk, dan weer over misbruik, veiligheid of internationale politiek. AI is geen eenduidig fenomeen, maar een verzamelterm voor toepassingen met uiteenlopende kansen en risico’s.

Zo kregen Nederlandse advocaten waarschuwingen omdat zij AI-gegenereerde processtukken indienden met niet-bestaande bronnen. Een helder voorbeeld dat je goed kunt gebruiken in een les over broncontrole of werkstukken: wat gebeurt er als je AI-output niet checkt, en wie is verantwoordelijk voor fouten?

Uit onderzoek blijkt dat veel volwassenen verwachten dat AI banen zal laten verdwijnen en dat kennis en vaardigheden onder druk komen te staan. Dat raakt direct aan gesprekken in de klas over vaardigheden in de toekomst: wat moet je zelf blijven beheersen, en wat kun je uitbesteden aan technologie?

Tegelijkertijd groeit de zorg over misbruik. Er wordt wereldwijd gepleit voor een verbod op zogeheten nudifying-tools, terwijl in Nederland een sterke stijging te zien is in meldingen van AI-gegenereerd seksueel beeldmisbruik. Dat maakt deepfakes en beeldmanipulatie een concreet en urgent thema voor lessen over online veiligheid en voor ouderavonden.

Tijdens een internationale AI-top in India bleek hoe verdeeld landen zijn over regulering: waar de EU inzet op regels, benadrukken andere landen vooral innovatievrijheid. Tegelijkertijd ontwikkelen techbedrijven hun systemen verder door. Hierdoor ontstaan discussies over wanneer overheden moeten ingrijpen bij risicovol gebruik. Dat biedt aanknopingspunten om met leerlingen te verkennen wie de spelregels bepaalt en waar verantwoordelijkheid ligt.

De rode draad in al deze berichten: AI-geletterdheid gaat verder dan leren prompten of technisch snappen hoe machine learning ongeveer werkt. Het vraagt om een kritische houding, bewustzijn van risico’s en inzicht in de maatschappelijke krachten achter de technologie.

# data[].attributes.attachment_link.title
Experts roepen op tot wereldwijd verbod op AI-uitkleedsoftware

# data[].attributes.attachment_link.description
In een manifest vragen ze overheden om binnen twee jaar wetten in te voeren die het gebruik, de verspreiding en de verkoop van deze tools verbieden.

# data[].attributes.headline
Rechtszaken en Europese druk over verslavende social media

# data[].attributes.subject
Rechtszaken en Europese druk over verslavende social media

# data[].attributes.body
Twee recente berichten van de NOS laten zien hoe stevig de discussie over verslavende social media oploopt.

De Europese Commissie stelt dat TikTok met zijn ontwerp (oneindige scroll, pushnotificaties, automatische video's) mogelijk de Europese regels uit de Digital Services Act overtreedt. Een miljardenboete dreigt als het bedrijf zich niet voldoende kan verweren. Minderjarigen worden expliciet genoemd als risicogroep.

Tegelijkertijd startte in de VS een rechtszaak tegen Meta en Google, waarin wordt gesteld dat hun platforms bewust verslavend zijn ontworpen en schadelijk kunnen zijn voor de mentale gezondheid van jongeren. De uitkomst kan grote gevolgen hebben voor vergelijkbare zaken.

Voor wie werkt aan digitale geletterdheid met kinderen en jongeren biedt dit nieuws concrete aanknopingspunten. Zo kun je de ontwerpprincipes bespreekbaar maken.
Infinite scroll, notificaties en algoritmes zijn geen neutrale functies. Ze zijn ontworpen om aandacht vast te houden. Dit is een mooi haakje om met leerlingen te kijken naar zaken als persuasive design en het gesprek aan te gaan over hun eigen social mediagebruik.

Deze ontwikkelingen laten duidelijk zien dat digitale weerbaarheid niet alleen gaat over je eigen gedrag als gebruiker, maar ook over het begrijpen van hoe platforms zijn ontworpen en welke belangen daarachter zitten.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
dpa
Foto ter illustratie

NOS Nieuws * * Aangepast

TikTok is zo verslavend dat het daarmee de Europese regels overtreedt. Tot die voorlopige conclusie komt de Europese Commissie. Het onderzoek naar het van oorsprong Chinese bedrijf begon in februari 2024.

De Commissie stelt dat TikTok allerlei functies heeft die zeer verslavend werken voor gebruikers. Het algoritme is zo ontworpen dat gebruikers eindeloos blijven scrollen. De app weet per gebruiker hoe ze zolang mogelijk de aandacht kunnen vasthouden.

En als iemand toch zijn telefoon weglegt, nodigen pushberichten de gebruiker uit om terug te keren naar de app. Wie op een notificatie klikt, krijgt direct een nieuwe stroom berichten met filmpjes die automatisch afspelen.

Hoge boete

Het geheel zorgt er volgens de Commissie voor dat gebruikers de dienst dwangmatig gebruiken. Dit kan schadelijk zijn: TikTok vormt een gevaar voor de mentale en fysieke gezondheid, stelt de Commissie. Voor minderjarigen geldt dit risico nog sterker.

Als voorbeeld noemt de Commissie het gebruik van TikTok 's nachts, wanneer het zeker voor minderjarigen beter zou zijn dat ze slapen. Het bedrijf is hiervan op de hoogte, maar biedt toch een verslavende dienst aan. Volgens de Commissie heeft het bedrijf onvoldoende in kaart gebracht wat hiervan de risico's zijn.

TikTok kanop deze voorlopige bevindingen reageren. Als het bedrijf zich onvoldoende weet te verweren, hangt het een forse boete boven het hoofd. Die kan oplopen tot maximaal 6 procent van de jaaromzet van het socialemediabedrijf. De boete zou daarmee in de miljarden lopen. Daarnaast kan het bedrijf worden verplicht om veranderingen door te voeren.

Strenge eisen

De Europese Commissie baseert zich op de regels die zijn vastgelegd in de Digital Services Act (DSA). Deze Europese wetgeving is in 2022 ingevoerd en stelt strenge eisen aan bedrijven die in Europa digitale diensten aanbieden. De wetgeving gaat op veel punten verder dan in bijvoorbeeld de Verenigde Staten.

Naast TikTok wordt ook socialemediabedrijf Meta, het moederbedrijf van Facebook, onderzocht. Ook X, voorheen Twitter, ligt onder het vergrootglas van de Commissie. X kreeg eind vorig jaar een boete opgelegd van zo'n 120 miljoen euro.

TikTok was niet direct bereikbaar voor commentaar, maar liet via persbureau ANP weten de voorlopige bevindingen van de Europese Commissie "op alle mogelijke manieren" te zullen aanvechten. Volgens het bedrijf schetst de Commissie "een onjuist en ongefundeerd beeld" van het platform.

# data[].attributes.attachment_link.title
Europese Commissie vindt TikTok ongezond verslavend, miljardenboete dreigt

# data[].attributes.attachment_link.description
Een onderzoek concludeert dat de app zolang mogelijk de aandacht van gebruikers probeert vast te houden. Het bedrijf mag nog reageren op de voorlopige conclusies,

# data[].attributes.body
Dit jaar vindt van 18 tot en met 24 mei de eerste editie van de Week van het Nieuws plaats. Tijdens deze week vinden door het hele land activiteiten plaats.

Op de campagnewebsite van de Week van het Nieuws is een speciale pagina voor bibliotheken ingericht. De organisatie ondersteunt bibliotheken die een dialoogsessie willen organiseren met advies, werkvormen, communicatiematerialen en een kleine financiële bijdrage voor organisatiekosten. Je kunt je tot 20 april aanmelden om een dialoogsessie te organiseren in de bibliotheek, dus deel dit ook zeker met collega's die in de publieksprogrammering werken.

# data[].attributes.attachment_link.description
Van 18 tot en met 24 mei 2026 vindt de eerste editie van de Week van het Nieuws plaats. Een week om stil te staan bij vragen als: Waarom bestaat nieuws? Wat betekent nieuws voor jou? Wat gebeurt er als het er niet meer is?

# data[].attributes.headline
Hoe Meta jongeren online probeert te beschermen

# data[].attributes.subject
Hoe Meta jongeren online probeert te beschermen

# data[].attributes.body
Krijg je wel eens vragen van ouders over wat je precies allemaal kunt instellen op apps als Instagram of WhatsApp? In dit artikel op de website van Netwerk Mediawijsheid geeft Annette Morón van Meta een overzicht van de belangrijkste maatregelen om jongeren te beschermen.

Zo krijgen tieners op Instagram standaard een privé-account, worden meldingen ’s nachts automatisch gedempt en hebben jongeren onder de 16 toestemming van ouders nodig om instellingen aan te passen. Ook wordt gevoelige content, zoals seksueel suggestieve beelden, gefilterd en worden mogelijke naaktbeelden in privéberichten vervaagd met een waarschuwing. Ouders kunnen daarnaast extra beperkingen instellen, zoals strengere contentfilters.

Opvallend: er komt ook ouderlijk beheer voor WhatsApp-accounts van kinderen onder de 13, waarbij ouders bijvoorbeeld contacten en groepsuitnodigingen moeten goedkeuren.

Een handig artikel om rechtstreeks ui de bron te horen wat er achter de schermen gebeurt, zodat je ouders en leraren de juiste en actuele informatie kunt meegeven.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De online veiligheid van jongeren staat hoger dan ooit op de agenda. Maar wie doet wat - en is het genoeg? Annette Morón van Meta geeft in deze bijdrage een overzicht van Meta's recente stappen, openstaande uitdagingen en waarom samenwerking het verschil maakt op dit gebied.
De meeste ouders en leerkrachten kennen het gevoel: jouw kind of leerling zit op apps waarvan je de werking amper begrijpt, laat staan dat je er grip op hebt. Ondertussen debatteren beleidsmakers over wetgeving die steeds achter de feiten aanloopt. De vraag is niet óf we jongeren online moeten beschermen, maar hóe - want de online veiligheid van jongeren "takes a village".

Het vraagt om technologie die werkt, ouders en leerkrachten die betrokken blijven en wetgeving die klopt,en niet alleen voor specifieke platformen: één standaard voor digitale diensten, overal. Zolang die er niet is, blijven er gaten waar niemand mee geholpen is. De tools worden beter, maar zullen regels over leeftijdsgrenzen voor álle digitale diensten die jongeren gebruiken snel genoeg volgen? Laten we eerst stilstaan bij wat Meta in de tussentijd zelf doet.

Instagram, Facebook en Messenger

Op Instagram en Facebook kregen gebruikers onder de 18 al geen advertenties. Het afgelopen jaar heeft Meta zogeheten Teen Accounts uitgerold op Instagram, en ondertussen ook uitgebreid naar Facebook en Messenger. Concreet houdt dit in dat tieners standaard een privé-account krijgen, dat meldingen 's nachts automatisch gedempt worden en dat jongeren onder de 16 toestemming van een ouder nodig hebben om de beschermingsinstellingen te versoepelen.

Daarnaast zijn er beperkingen op live-uitzendingen voor tieners onder de 16 (alleen met ouderlijke toestemming), en is er een naaktbescherming actief: vermoedelijke naaktbeelden in privéberichten worden automatisch vervaagd, met een waarschuwing over de risico's. De contentrichtlijnen zijn ook recent geïnspireerd door 13+ filmratings: tieners zien inhoud vergelijkbaar met wat in bijvoorbeeld een film voor 13 jaar en ouder zou passen. Seksueel suggestieve inhoud, schokkende beelden en rond tabaks- of alcoholverkoop worden verborgen of geblokkeerd.

Tieners kunnen geen accounts meer volgen waarvan is vastgesteld dat ze regelmatig leeftijds-ongeschikte inhoud delen, of als hun naam of bio suggereert dat het account niet geschikt is voor tieners. Dus ook al creëert een zogeheten influencer bepaalde content over alcohol bijvoorbeeld, betekent het niet dat jongeren deze te zien krijgen. We blokkeren ook de mogelijkheid voor tieners om te zoeken of resultaten te zien voor volwassen of gevoelige onderwerpen zoals zelfmoord, zelfbeschadiging en eetstoornissen. Ouders die dat nog niet ver genoeg vinden, kunnen "Beperkte Inhoud" activeren - waarmee nóg meer content wordt gefilterd en reacties onder berichten worden uitgeschakeld.

En WhatsApp dan?

Een minder bekende maar opvallende stap is de introductie van door ouders beheerde accounts op WhatsApp die binnenkort in Nederland beschikbaar zal zijn. Deze functie is specifiek ontworpen voor kinderen jonger dan 13 en biedt ouders de mogelijkheid om een WhatsApp-account voor hun kind in te stellen en actief te beheren. Het door ouders-beheerde account is beperkt tot basisfuncties: berichten en bellen. Functies zoals Meta AI, Kanalen of Status zijn niet beschikbaar. Ouders moeten verzoeken, of berichten van onbekenden en groeps-uitnodigingen goedkeuren, en alle instellingen staan standaard op de meest beperkende opties. Alle gesprekken blijven beschermd met end-to-end-versleuteling - ook WhatsApp zelf kan ze niet inzien.

Leeftijd begrijpen: de zwakste schakel?

Een terugkerend probleem - niet alleen bij Meta, maar bij alle digitale diensten - is het begrijpen van leeftijd. Hoe weet je zeker dat een gebruiker daadwerkelijk oud genoeg is? Meta hanteert op dit moment een gelaagde aanpak. Gebruikers mogen pas vanaf 13 jaar een account aanmaken, leeftijd wordt opgegeven bij registratie en wie zijn geboortedatum wil aanpassen van onder naar boven de 18, moet zijn leeftijd verifiëren via Yoti-technologie.

We investeren in geavanceerde AI-technologie om proactief tieners te identificeren die hun leeftijd mogelijk verkeerd hebben opgegeven , hebben deze technologie getest en geïmplementeerd in enkele Engelstalige landen, waaronder in de VS. Tieners die hun leeftijd foutief opgaven, zijn weer in de restrictieve instellingen geplaatst om ervoor te zorgen dat jongeren de juiste ervaring krijgen voor hun leeftijdsgroep. We werken eraan om deze technologie snel naar Europa te brengen. Maar eerlijk is eerlijk: geen enkele methode werkt waterdicht, en dat geldt niet alleen voor Meta.

Waarom wetgeving er ook toe doet

Hier wordt het interessant voor beleidsmakers - en eigenlijk voor iedereen. Volgens onderzoek van Pew en de University of Michigan gebruiken tieners gemiddeld 40 apps per week. Elke app heeft een eigen inhoudsbeleid en andere regels rond leeftijd en het begrijpen daarvan. Die lappendeken maakt het voor ouders bijna onmogelijk om overzicht te houden. Eén concrete oplossing is om leeftijdsverificatie en ouderlijke goedkeuring via een centraal mechanisme verplicht te stellen. Dat zou betekenen dat een ouder bij het inrichten van een toestel voor een kind éénmalig de leeftijd verifieert, waarna die informatie opvraagbaar is door alle apps die het kind wil downloaden. Dit centrale mechanisme zorgt ervoor dat dezelfde beschermingslaag voor jongeren geboden wordt voor álle digitale diensten die jongeren gebruiken - niet alleen de bekendste.

Het voorbeeld van Australië laat zien wat er gebeurt wanneer dit niet het geval is: jongeren verplaatsen zich simpelweg naar minder gereguleerde alternatieven. Na de invoering van nieuwe regels stegen apps als Coverstar, Yope en Lemon8 - die buiten de regels vielen - naar de top-10 downloads.

Doen!

Zonder op wetgeving te wachten, zijn er nu al stappen te zetten:

Controleer de instellingen van de apps die jouw kind of leerlingen gebruiken - Teen Accounts en ouderlijke controles bestaan, maar blijf ze in de gaten houden en bijstellen als het nodig is!

Praat over online gedrag - technologie alleen is niet genoeg; het gesprek thuis en in de klas blijft essentieel.

Blijf kritisch - ook richting techbedrijven. Vraag transparantie, test de tools en meld wat niet werkt.

# data[].attributes.attachment_link.title
Hoe beschermt Meta jongeren online? Wat ouders, scholen en beleidsmakers moeten weten

# data[].attributes.attachment_link.description
De online veiligheid van jongeren staat hoger dan ooit op de agenda. Maar wie doet wat - en is het genoeg? Annette Morón van Meta geeft in deze bijdrage een overzicht van Meta's recente stappen...

# data[].attributes.headline
Lessen uit Australië: socialemediaverbod minder simpel dan het lijkt

# data[].attributes.subject
Lessen uit Australië: socialemediaverbod minder simpel dan het lijkt

# data[].attributes.body
In dit artikel van Netwerk Mediawijsheid lees je waarom een verbod op sociale media voor jongeren minder simpel is dan het lijkt. De situatie in Australië laat zien dat jongeren na het verbod niet minder naar een scherm kijken, maar dat hun gebruik verschuift naar andere (soms minder zichtbare en risicovollere) platforms. Tegelijk blijft onderbelicht wat jongeren verder verliezen wanneer sociale media wordt verboden, zoals toegang tot informatie, contact en maatschappelijke deelname.

Voor leesmediaconsulenten is dit een waardevolle invalshoek. Het artikel helpt om het gesprek met scholen en ouders breder te voeren: niet alleen over risico’s, maar ook over kansen en begeleiding. Tegelijk is het een goede reminder om zelf met een open blik naar dit soort vraagstukken te blijven kijken: sociale media is niet per definitie 100% slecht of 100% goed. Juist door verschillende perspectieven te kennen en niet te snel in een ‘voor of tegen’-stand te schieten, kun je als professional beter aansluiten bij de vragen en afwegingen van scholen, ouders en jongeren.

# data[].attributes.attachment_link.title
Waarom een socialemediaverbod voor jongeren minder simpel is dan het lijkt

# data[].attributes.attachment_link.description
Gesprek met twee Australische wetenschappers. Wat weten we tot nu toe over de werking van het sociale mediaverbod in Australië?

# data[].attributes.headline
De vernieuwde MediaDiamant geeft ouders en opvoeders duidelijke handvatten voor mediaopvoeding

# data[].attributes.subject
De vernieuwde MediaDiamant geeft ouders en opvoeders duidelijke handvatten voor mediaopvoeding

# data[].attributes.body
De MediaDiamant is een wegwijzer in mediaopvoeding en helpt ouders, opvoeders en professionals om kinderen bewust en gezond met media te laten omgaan. De MediaDiamant bevat tips en advies voor kinderen van 0 tot 18 jaar, met specifieke informatie per leeftijdscategorie.

Onlangs is het model vernieuwd en geactualiseerd, zodat het goed aansluit op het huidige medialandschap. Ook is de MediaDiamant in lijn gebracht met de landelijke Richtlijn Gezond Schermgebruik, waarin adviezen staan over schermtijd per leeftijd en het gebruik van smartphones en social media.

# data[].attributes.attachment_link.title
De vernieuwde MediaDiamant ondersteunt bij mediaopvoeding - Netwerk Mediawijsheid

# data[].attributes.attachment_link.description
De vernieuwde MediaDiamant biedt ouders en professionals handvatten om kinderen te begeleiden in mediagebruik. Ontdek de vernieuwingen.

# data[].attributes.body
In de maand juni wordt er iedere week een webinar rondom AI georganiseerd door Regiohub Midden-Zuid. Je kan de webinars los van elkaar volgen.

Je meldt je per webinar aan via deze link.

Voor in de agenda:

De digitale leerlijn: Van eerste klik tot werken met AI
Door Kiyara Venner van BiblioPlus
2 juni van 9.30 - 10.30 uur

David Lankes over bibliotheekwerk en AI
8 juni van 16.30 - 17.30 uur

AI op de werkvloer
Door Els van de Kar en Leontine van Melle
15 juni van 15.00 - 16.30 uur

AI en beleid

Door DEN en de KB programmateam DiBu.

29 juni van 9.30-10.30 uur

# data[].attributes.attachment_link.title
Cubiss | Juni, maand van de AI 2026 - Webinars

# data[].attributes.attachment_link.description
In de maand juni is er iedere week een webinar rondom AI. Je kan de webinars los van elkaar volgen. Je meldt je per webinar aan. Op deze pagina vind je een overzicht van de webinars. Deze pagina wordt nog verder aangevuld. Reserveer alvast ruimte in je agenda!

# data[].attributes.headline
18 juni: online kick-off Week van de Mediawijsheid 2026

# data[].attributes.subject
18 juni: online kick-off Week van de Mediawijsheid 2026

# data[].attributes.body
Van 6 tot en met 13 november 2026 is het weer tijd voor de Week van de Mediawijsheid. De jaarlijkse campagne staat dit jaar in het teken van actief aan de slag gaan met je digitale balans. De voorbereidingen zijn van start en daar heeft Netwerk Mediawijsheid ons bij nodig.

Meer weten over het thema, de campagne en hoe je kan bijdragen? Meld je aan voor de online kick-off op 18 juni van 10:00 tot 11:00 uur.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Naar het activiteiten overzicht Van 6 tot en met 13 november 2026 is het weer tijd voor de Week van de Mediawijsheid, de jaarlijkse bewustwordingscampagne over het kritisch omgaan met media. De voorbereidingen zijn van start en daar hebben we jou bij nodig! Meer weten over het thema, de campagne en hoe je kan bijdragen? Kom naar de online kick-off op donderdag 18 juni 2026!
De Week van de Mediawijsheid heeft als doel de samenleving mediawijzer en bewuster te maken van hun rol en verantwoordelijkheid als mediagebruiker.

Programma

Het programma wordt binnenkort bekend.

Meer informatie

De online kick-off vindt plaats op donderdag 18 juni 2026 van 10.00 tot 11.0 uur. Meld je hieronder aan!

# data[].attributes.attachment_link.title
Online kick-off: Week van de Mediawijsheid 2026

# data[].attributes.attachment_link.description
De voorbereidingen voor de Week van de Mediawijsheid 2026 zijn begonnen. Tijdens de online kick-off op 18 juni kom je meer te weten over het thema, campagne en hoe je als organisatie kan bijdragen...

# data[].attributes.body
De meningen die wij vormen en alle keuzes die wij maken, doen we op basis van informatie. Maar wat als die informatie misleidend is? In deze workshop verken je de dynamiek van nieuws en informatie, de impact van desinformatie en ontdek je hoe je actief burgerschap kunt stimuleren. De workshop maakt je bewust van je eigen positie als bibliotheekmedewerker en de rol in het medialandschap. Daarnaast biedt de workshop praktische handvatten om mediagebruik en meningsvorming te duiden en om te zetten in interventies op jouw werkpraktijk. Zo versterken we onze eigen weerbaarheid én die van onze doelgroep. Deze workshop wordt aangeboden in samenwerking met experts van Beeld & Geluid.

Voor wie?

Iedereen die zich bezighoudt met (digitaal) burgerschap of educatie en werkzaam is bij een bibliotheek in Utrecht, Brabant, Limburg of Zeeland.

Deze workshop wordt op meerdere momenten en locaties aangeboden:

Woensdag 1 juli in Utrecht

Donderdag 9 juli in Tilburg

Dinsdag 1 september in Heerlen bij Brightlands

Maandag 14 september in Bibliotheek Middelburg

De workshop is van 9.30 uur tot circa 14.00 uur. Lunch is inbegrepen en toegang tot deze workshop is gratis.

# data[].attributes.attachment_link.title
Cubiss | Workshop Nieuwswijsheid, Desinformatie & Burgerschap

# data[].attributes.attachment_link.description
De meningen die wij vormen en alle keuzes die wij maken, doen we op basis van informatie. Maar wat als die informatie misleidend is? In deze workshop verken je de dynamiek van nieuws en informatie, de impact van desinformatie en ontdek je hoe je actief burgerschap kunt stimuleren. De workshop maakt je bewust van je eigen positie als bibliotheekmedewerker en de rol in het medialandschap. Daarnaast biedt de workshop praktische handvatten om mediagebruik en meningsvorming te duiden en om te zetten in interventies op jouw werkpraktijk.

# data[].attributes.headline
Verslag Mediawijsheid Kennisdag 2026: ‘Jouw mening telt!’

# data[].attributes.subject
Verslag Mediawijsheid Kennisdag 2026: ‘Jouw mening telt!’

# data[].attributes.body
De terugblik op de Mediawijsheid Kennisdag 2026 laat zien hoe sterk thema’s als AI, algoritmes, desinformatie en online radicalisering inmiddels met elkaar verweven zijn. Een rode draad door de dag: jongeren vormen hun mening steeds vaker in online omgevingen die worden gestuurd door aanbevelingsalgoritmes, terwijl AI het steeds lastiger maakt om informatie kritisch te beoordelen.

Voor leesmediaconsulenten en educatiemedewerkers biedt het verslag veel aanknopingspunten voor gesprekken met scholen of nieuwe onderzoeken, termen en fenomenen om zelf eens wat dieper in te duiken. Van nieuwswijsheid en informatievaardigheden tot het bespreekbaar maken van polarisatie en online beïnvloeding: de bijdragen onderstrepen hoe belangrijk het is dat leerlingen niet alleen leren omgaan met digitale technologie, maar ook begrijpen hoe die technologie hun beeld van de wereld beïnvloedt.

Een persoonlijke observatie (Joep van der Weide, Cubiss): verschillende sprekers benadrukten dat mediawijsheid niet alleen een verantwoordelijkheid van gebruikers is. Wij kunnen kinderen en jongeren helpen om kritisch en bewust met media om te gaan, maar de online omgeving waarin zij zich bewegen speelt minstens zo'n grote rol. De keuzes die technologiebedrijven maken in hun apps en platforms beïnvloeden welke informatie zichtbaar wordt, welke content aandacht krijgt en hoe online gesprekken verlopen. Die keuzes zijn niet neutraal, maar hangen vaak samen met commerciële belangen.

Als bibliotheek- en educatieprofessionals hebben we maar beperkt invloed op hoe deze platforms worden ingericht of hoe de bijbehorende wetgeving tot stand komt. Wat we wel kunnen doen, is die systemen zichtbaar en bespreekbaar maken. Waarom krijg ik dit te zien? Waarom blijft een app mijn aandacht trekken? Wie profiteert daarvan? Dat maakt mediawijsheid niet alleen een kwestie van vaardigheden, maar vooral van inzicht in hoe digitale platforms en de bedrijven daarachter werken. Het was goed om te zien dat die systeemkant van mediawijsheid tijdens de Kennisdag nadrukkelijk werd meegenomen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Juist in deze onrustige tijden van crisis, polarisatie en anti-democratische krachten waarin we worden overstroomd met informatie, is het belangrijker dan ooit een onderbouwde mening te kunnen vormen. En daar is mediawijsheid voor nodig. Met die boodschap gaven dagvoorzitters Floortje Jansen en Geert van der Veen vast een voorproefje van wat het publiek te wachten stond: een dag vol uitwisseling van kennis, expertise en ervaring om samen aan die missie te kunnen werken. Hier lees je het verslag van de Mediawijsheid Kennisdag 2026: een dag vol inspiratie.
Op maandag 11 mei kwamen honderden professionals samen in Beeld & Geluid in Hilversum voor hét jaarlijkse netwerkevenement van Netwerk Mediawijsheid. Het thema van dit jaar: 'Jouw mening telt!' De aanwezige mediacoaches, pedagogen, ontwikkelaars, beleidsmakers, onderzoekers, sociaal werkers, communicatoren en onderwijzers hebben allemaal hetzelfde doel: van elkaar leren en samen werken aan een mediawijze samenleving, waarin iedereen een gegronde mening kan vormen.

Jouw mening telt

Na de opening is het woord aan Mary Berkhout-Nio, directeur van Netwerk Mediawijsheid. Zij neemt het publiek mee in haar passie: "Een mening vormen is als zingen in een koor", legt ze uit. "Je moet goed luisteren, alles afwegen, nieuwsgierig zijn naar nieuwe geluiden en weten wat bij jou past." Als samenleving moeten we het samen uitzingen - er is veel vorm te geven. Oók online. "Online zijn er ontzettend veel schreeuwers, valse boventonen of mensen die afhaken. En in een koor heb je alle stemmen nodig. Hoe zorgen we dat die kakofonie verandert in samenzang?"

Keynote: Ayca Szapora over hoe onze hersenen te beïnvloeden zijn

Op interactieve en humoristische wijze neemt zelfrealisatiecoach Ayca Szapora ons mee op ontdekkingsreis door ons brein. Mensen willen hun eigen gedrag graag veranderen, maar dat is niet makkelijk. Waarom eigenlijk? In prikkelende interactieve stukjes laat Ayca zien hoe onze hersenen werken. Bewust nadenken kost veel energie en daarom doet ons brein er alles aan om dat zo min mogelijk te hoeven doen. We maken aannames, denken in patronen en vormen met een shortcut een mening; vaak al in 0,2 seconden. De overgrote meerderheid (99 procent!) van wat we doen wordt aangestuurd door ons onbewuste brein. Ook zijn we gevoelig voor herhaling: hoe vaker je iets hoort, hoe sneller je het gelooft. Ayca neemt het publiek verder mee in de drie delen van de hersenen:

Het reptielenbrein (onderste deel van de hersenen): dit deel gaat over het gevoel van veiligheid. Niet weten wat iets is, zorgt voor het basisinstinct om iets als bedreiging te zien. Veiligheid is de basis van verandering.

Het zoogdierenbrein (middelste deel): hier zitten je emoties. Je hersenen stellen continu de vraag: wat brengt iets me en wat kost het me? Alles wat moeite kost, doet zeer. Dat maakt gedragsverandering moeilijk. Wil je echt verschil maken? Zorg dan dat je gewenste handeling zo eenvoudig mogelijk wordt. Zo geef je je hersenen al een zetje in de goede richting.

De neocortex (bovenste deel): dit deel helpt bij het nadenken, plannen maken en overziet de risico's. Nadenken is handig, maar niet altijd. Creativiteit ontstaat juist bij ontspanning van je mind.

Om mensen echt te bereiken en iets te kunnen veranderen, moet je alle drie de delen aanspreken. Er moet vertrouwen zijn, plezier of eenvoud en het doel moet duidelijk zijn. Pas dan komt je boodschap écht aan.

Ayca eindigt haar keynote met een belangrijke les: "Onthoud vooral twee woorden: als en dan. 'Als' is iets wat al bestaat, dan is een hele kleine verandering. Is je doel bijvoorbeeld minder drinken, dan wordt je gedachte: als ik een glas wijn wil, dan bestel ik eerst een thee. Grote veranderingen kun je niet in één keer voor elkaar krijgen. Maar één procent per keer, dat lukt nog wel."

Programmalijnen

Na de inspirerende keynote van Ayca introduceren drie wetenschappers het vervolg van de dag. De deelnemers gaan aan de slag in de programmalijn van hun keuze. Elke lijn begint met een inhoudelijke introductie door een spreker, gevolgd door minimaal één interactieve sessie. Er is ruimte om ervaringen te delen, nieuwe inzichten op te doen en samen te denken over concrete oplossingen binnen een gedeeld maatschappelijk thema.

Binnen elke programmalijn is ook ruimte voor een bezoek aan het interactieve plein waar je interactieve installaties beleeft en kennismaakt met een aantal interventies. VR Learning Lab, Dropstuff, Bibliotheek Helmond en Gemeente Amsterdam laten onder andere zien hoe zij bezig zijn met de online leefwereld (van jongeren). Te zien is alles van een Roblox-game over de manosphere tot een offline kunstexpositie over online invloeden.

Programmalijn 1: Een gegronde mening

Om een gegronde mening te kunnen vormen heb je goede informatie nodig. AI, desinformatie en de snelheid waarin informatie zich verspreidt, maken het lastiger om je goed te informeren. Hoe zorgen we dat iedereen dat toch kan doen? Deze programmalijn start met een plenaire opening en keynote-lezing van Gelijn Werner, projectleider en platformeconoom bij Commisariaat van de Media, en Josien Boetje, docent-onderzoeker didactiek van kritische AI-geletterdheid en informatievaardigheden aan de Hogeschool Utrecht. Naar een democratisch gezondere feed Het Commissariaat voor de Media lanceert een rapport over aanbevelingsalgoritmes van social media. Het onderzoek kijkt hoe een socialemedia-feed het proces van democratische meningsvorming beïnvloedt. Een feed bepaalt wie wat te zien krijgt. Handig, maar er zijn risico's:

Verdienmodel: sociale media werken met advertentiemodellen. Wat de aandacht trekt, levert geld op; ook als dat bedenkelijke inhoud is.

Informatievrijheid: je bent als gebruiker beperkt in wat je ziet.

Mediazichtbaarheid: sociale media onderdrukken zichtbaarheid van nieuwsmedia. Nieuwsmedia gaan meebewegen met de algoritmes.

Nieuwswaarneming: door feeds kunnen we blootgesteld worden aan giftige en onnauwkeurige informatie.

Maar er zijn kansen voor verbeteringen. Met een speciaal ontwikkelde routekaart komen algoritmes meer in het belang van vrije en democratische meningsvorming. Gelijn heeft een belangrijke boodschap aan het netwerk: er zijn heel veel manieren om algoritmes (feeds) te verbeteren. Waar een wil is, is een weg. Het is belangrijk te bedenken wat we zelf kunnen doen als toezichthouder. Maar we moeten ook, via beleid, met de platformen aan de slag. Blijven leren met AI Wat doen technologische ontwikkelingen met ons cognitieve vermogen? Via een interactief testje deelt Josien een belangrijke boodschap: we moeten onze hersenen blijven gebruiken om scherp te blijven. We hebben wel onze eigen onafhankelijke kennis en mening nodig.

Daarvoor moeten we AFI toepassen:

Aandacht: doe de dingen met aandacht, wees je bewust van je AI-gebruik.

Frictie: frictie helpt om uit onze eigen bubbel te stappen en vanuit verschillende perspectieven te kijken. Laat AI bijvoorbeeld altijd antwoorden met een tegenvraag waar je zelf op verder denkt.

Inzicht: waarom gebruik ik eigenlijk AI? Hoe doe ik dat?

Ook hierin kan de Als-dan-methode uit de openingskeynote helpen: Als ik AI wil gebruiken > dan denk ik eerst 30 seconden na voor ik de prompt instuur. AI kan jouw werk vervangen, maar ook aanvullen of zelfs verrijken; mits je de frictie blijft opzoeken. Leren van de praktijk Na de lunch verdelen de deelnemers zich over drie workshops:

Jouw plek in het ecosysteem van nieuws en informatie: Ili Ma, onderzoeker aan de Universiteit Leiden, vertelt over haar onderzoek rondom het effect van misinformatie op jongeren en hun informatiebeoordeling. Hun nieuws komt primair van social media. Als professionals moeten we ons bewust zijn dat wat jongeren zien erg afhankelijk is van wat er speelt in de maatschappij. Met een praatplaat over het ecosysteem van nieuws- en informatiewijsheid stimuleert Patricia van Rijswijk, specialist Medialogica en nieuwswijsheid bij Beeld & Geluid, de deelnemers in gesprek te gaan om te kijken hoe we dit samen aan kunnen pakken.

Wikken en weten: onderzoekers Jelle Slief en Anne-Floor Scholvinck, van het Rathenau Instituut, deden onderzoek naar de relatie tussen vertrouwen in de wetenschap en het geloof in misinformatie op sociale media. Dat blijkt sterk samen te hangen. Gebruik van social media en vertrouwen in de wetenschap hebben geen direct verband. De relatie tussen sociale media en het geloof in misinformatie ligt ingewikkelder. Het ligt eraan wie je bent en wat je leeftijd is. Verschillende doelgroepen bereiken, vraagt verschillende aanpakken, bijvoorbeeld via ouderavonden, werkgevers, buurthuizen en bibliotheken.

Van nieuwsmijding naar nieuwswijsheid: Kiki de Bruin, onderzoeker en docent journalistiek aan de Hogeschool Utrecht, deelt inzichten uit haar onderzoek naar nieuwsmijding en de spanning tussen geïnformeerd blijven en de impact van (negatief) nieuws. Annejet Brandsma, Sara Visser en Jael Ragowan, van Human / Rewind, geven vanuit daar een inkijk in hoe zij met mediawijze producties nieuwswijsheid vergroten en inzetten op minder doomscrollen en meer perspectief. Wel eens nieuwsmijden is niet per se erg, maar kan de kloof tussen journalistiek en delen van de samenleving wel vergroten. Door te begrijpen waardoor mensen wel of niet afhaken, kunnen we daarop inspelen.

Programmalijn 2: Ongehoorde meningen

Veel mensen doen niet mee aan het online debat, haken af of worden structureel niet gehoord. Hoe zorgen we ervoor dat we het online publieke debat inclusiever, rijker en meerstemmiger kunnen maken? Mediapedagoog Berber Chaqan Broekstra leidt de programmalijn in: het internet kent een binair meningenveld; de werkelijkheid is veel veelzijdiger. "Om iemand met een andere mening te begrijpen, moet je leren luisteren. Maar hoe doe je dat, zonder meteen een oordeel te geven? Als je weer écht luistert, voelt de ander zich gehoord. Dan pas kun je doorvragen." Prikkelende columns Na de opening delen vijf columnisten hun perspectief op ongehoorde meningen:

digitale technologie en een select groepje 'techbro's' bepalen in toenemende mate onze handelingsruimte. Hoe meer mensen op de techbro's lijken, hoe minder frictie ze in deze processen ervaren. Meer verschil betekent moeilijkere interactie. Er is een inclusief ontwerpproces nodig, juist met mensen die niet alle 'zeven vinkjes' (Joris Luyendijk) hebben. Mediawijsheidprofessionals kunnen mensen helpen de media leren begrijpen. Mariëtte van Huijstee, onderzoekscoördinator Digitalisering bij het Rathenau Instituut: Download hier Mariëtte's bijdrage (PDF).

mediawijsheid is voor nu de meest duurzame oplossing tegen alle risico's van social media en digitale ontwikkeling. Een verbod op social media kan wél helpen in het creëren van bewustwording, normstelling en het op gang krijgen van het gesprek. De media raken ons allemaal. Het is onze taak dat ze betrouwbaar en veilig zijn. Amma Asante, voorzitter Commissariaat voor de Media: Download hier Amma's bijdrage (PDF).

Ode aan het Stille Midden: Merel Zuiderduin en Kevin Hengstz, van onderzoeksbureau Motivaction, deden onderzoek naar media en vrijetijdsbesteding; onder andere bij de Week van de Mediawijsheid 2025. Polarisatie ligt vaak veel genuanceerder, de massa zit in het midden. Veel Nederlanders blijven ongehoord in gesprekken over digitale mediagebruik. Het interactieve deel van de workshop focust op hoe je die groep kunt bereiken. In kleine groepjes bespreken deelnemers een mogelijke aanpak. Sociale kantelpunten en het Digitality-model van Motivaction, een indeling van verschillende groepen mediagebruikers, staan hierin centraal.

De Democratische Code in Actie: Aniek van Son, Adviseur Educatie Volwassenen (Digitale Geletterdheid en Digitaal Burgerschap) bij Probiblio, onderzoekt hoe organisaties het maatschappelijke debat en digitaal burgerschap kunnen versterken. Daarvoor gebruikt ze de Democratische Code: waarden en uitgangspunten waar een organisatie voor staat. Het is geen blauwdruk, maar een kompas dat ondersteunt bij het voeren van een meerstemmig gesprek.

vandaag de dag bestaat er ook een online wereld waar we elkaar ontmoeten. Maar sociale media kapen onze conversaties, sturen ze een bepaalde kant op en maken een goed gesprek onmogelijk. Pieks advies: kom vaker van dat scherm af of kies een platform dat macht niet inzet in de curatie van wat je te zien krijgt. Piek Knijff, filosoof: Download hier Piek's bijdrage (PDF).

online wordt veel en snel geoordeeld. Het is een plek van competitie. Merlijn schetst een prikkelende situatie: zou er een 'rijbewijs' nodig zijn voor social media? Dat je er pas op mag als je mediavaardig bent en de kennis hebt om media in te zetten op een manier die goed voor je is? Merlijn Twaalfhoven, componist, schrijver en ontwerper: Download hier Merlijn's bijdrage (PDF).

Kim Erkens, projectmanager Cybersoek, en ervaringsdeler Sylvia: digitalisering bepaalt welke stemmen versterkt worden en welke naar de achtergrond verdwijnen. Een samenleving wordt kwetsbaar wanneer grote groepen mensen zich ongehoord en ongezien voelen. Wat zegt dat over de samenleving die wij online aan het bouwen zijn?

Politiek-extremistische meningen

Vrouwenhaat en extreem seksisme

Complotdenken

Haat tegen specifieke groepen

Religieus extremisme

Extreem fatalisme en nihilisme

Verdiepende workshops Tot slot verdelen de deelnemers zich over twee workshops:

Programmalijn 3: Radicale meningen

Fase 1: zaaien. In deze fase mag iedereen laten weten hoe diegene over een onderwerp denkt. Luisteren, samenvatten en doorvragen staan centraal, zonder op elkaar te reageren. Aan de gespreksleider de taak om alle meningen gehoord te laten worden, maar ook reacties te begrenzen.

Fase 2: kweken. Deze fase focust op wederzijds begrip. De gespreksleider stimuleert deelnemers om onderling vragen te stellen om dichter bij elkaar te komen. Een zoektocht naar het verhaal achter de mening. Waar liggen raakvlakken en waar schuurt het?

Fase 3: oogsten. In deze fase zorgt de gespreksleider voor een beschouwende afronding. Alle voorbijgekomen nuances worden benoemd. Belangrijk is om niet te eindigen met twee uiterste ideeën, maar een spectrum van verschillende meningen.

Online krijgen uitgesproken en radicale ideeën, zoals toxic masculinity, complotdenken of extremisme, veel aandacht. Hoe kunnen we jongeren helpen tegenwicht te bieden aan het groepsproces van radicalisering en polarisatie? Freek Zwanenberg, directeur Bureau Jeugd & Media, opent de programmalijn met een verkenning op social media: wat kom je daar tegen? En wat is eigenlijk radicaal? Een interessante connectie met de keynote van Ayca: een socialemediabericht is zelf niet altijd extreem; kleine stapjes leiden samen tot radicalisering. Radicalisering onder jongeren In een keynote vol actuele voorbeelden biedt Stijn Sieckelinck, lector Youth Spot, Jongerenwerk aan de HvA, inzicht in hoe jongeren online radicaliseren. Online komen zij niet alleen gewone meningen tegen, maar ook extreme: zwart-witte boodschappen zonder ruimte voor discussie of twijfel. Dat kan leiden tot normalisering van haat of discriminatie, polarisatie, een verslechterde mentale gezondheid en zelfs radicalisering of (steun voor) geweld.

Stijn identificeert zes verschillende extreme meningen:

In een leeftijdsfase waarin identiteitsontwikkeling een grote rol speelt, kunnen sterke rolmodellen aantrekkelijk zijn. Gewone ontwikkelingvragen raken onder invloed van het ervaren van onrecht, miskenning en gebrek aan perspectief gekoppeld aan sterke wij-zij-verhalen en verharding. Hoe de omgeving van jongeren daarop reageert, is cruciaal. Stijn constateert een belangrijke taak voor iedereen in het netwerk: ga actief in gesprek over idealen. Vraag wat jongeren online aantrekt, neem hun woede en idealen serieus en gebruik online voorbeelden als vertrekpunt. "Zorg dat je de online wereld van jongeren kent, en besef ook dat die geen deel uitmaakt van jouw wereld."

Een verdiepend gesprekIn een panelgesprek gaat Stijn door op hoe we jongeren kunnen helpen deradicaliseren. Dat doet hij samen met Tewatha Muller, jongerencoach en specialist online gedrag, en Clemens Streng, stedelijk coördinator aanpak polarisatie. Ook zij zien hoe extreme meningen vat krijgen op jongeren, elkaar versterken en worden meegenomen naar het schoolplein. Groepsdruk speelt hierin een grote rol. Er is heel weinig ruimte voor afwijkende meningen. Jongeren durven elkaar niet tegen te spreken, maar hebben hier ook geen handvatten voor. Ruimte bewaken voor andersdenkende en pluriformiteiten is essentieel, en dat moeten we samen doen. "We zijn allemaal opvoeders, it takes a village ", is Tewatha's conclusie. We kunnen niet willen dat het beter gaat met de jeugd zonder daar zelf in te investeren en ook ons eigen gedrag te durven bevragen. Ga het gesprek aan en betrek jongeren bij de oplossingen. Depolariseren in het gesprek De programmalijn wordt afgesloten met een interactieve workshop van Martine Hogewerf, agressietrainer, Transactionele Analyse-expert, docent en schoolopleider. Samen met trainingsacteur Shey Amer begeleidt Martine het publiek in gesprekstechnieken om te depolariseren, bijvoorbeeld in de klas. Voorwerk over de dynamiek in een groep is hierin essentieel. Waar zitten bijvoorbeeld de pushers? Degene die zonder moeite hun mening delen. En wie horen bij het stille midden? De mensen die onder druk worden gezet om te kiezen. Met duidelijke gedragsregels vooraf bewaak je de veiligheid in de gesprekken. Binnen de techniek worden de deelnemers meegenomen in drie verschillende fases:

Martine eindigt de workshop met belangrijke tips: oefen met zachte onderwerpen en bouw op naar zwaardere thema's. Kijk hoe gesprekken worden ervaren, praat na als dat nodig is. De truc zit in het veel doen en laten zien dat alle stemmen mee mogen doen. Leerlingen weten niet altijd hoe ze een goed gesprek voeren, maar de wil is er wel.

Een tevreden terugblik

Aan het einde van de dag blikken dagvoorzitters Floortje Jansen en Geert van der Veen terug. Met een zaal vol tevreden gezichten toasten zij op alles wat er is gezien, gehoord en uitgewisseld. Kennisdelen stond deze dag centraal, en dat doet Netwerk Mediawijsheid het hele jaar door. Met online inspiratiegidsen kunnen de deelnemers verder gaan op hun thema of zich verdiepen in de programmalijnen die zij niet hebben kunnen volgen.

What a time to be alive

Elten Kiene, spoken word-artiest, presentator, organisator en mede-oprichter van Woorden Worden Zinnen, sluit af met een krachtige spoken word-performance. Een inspirerende, licht confronterende blik op de grote rol die de online wereld speelt in ons dagelijks handelen. What a time to be alive , luidt zijn boodschap. Een passend en verbindend slotakkoord van een dag vol verdieping, ontmoeting en inspiratie.

Lees / bekijk ook

# data[].attributes.attachment_link.title
Verslag Mediawijsheid Kennisdag 2026: 'Jouw mening telt!'

# data[].attributes.attachment_link.description
Verslag van de Netwerk Mediawijsheid Kennisdag 2026. Met overzicht van alle sprekers en foto's van de diverse activiteiten...

# data[].attributes.headline
Beeld & Geluid opent voor iedereen de Schatkamer: een gigantisch, online media-archief

# data[].attributes.subject
Beeld & Geluid opent voor iedereen de Schatkamer: een gigantisch, online media-archief

# data[].attributes.body
Beeld & Geluid heeft de Schatkamer geopend: een gratis online media-archief met meer dan 700.000 radio- en televisieprogramma’s, historische films en andere audiovisuele bronnen uit de periode 1920-2020. Een indrukwekkende verzameling die nu voor iedereen toegankelijk is. Gratis, zonder account, gewoon in je internetbrowser.

Voor professionals die werken aan digitale geletterdheid biedt de Schatkamer interessante mogelijkheden. Niet alleen als bron voor lessen over mediahistorie, maar ook om met leerlingen te onderzoeken hoe media veranderen door de tijd heen. Hoe werd nieuws vroeger gebracht? Welke onderwerpen haalden het journaal wel of niet? Of ga eens met ouders kijken: hoe verschillen oude kinderprogramma’s van kinderprogramma's (of TikToks of vlogs) van tegenwoordig? Door actuele media naast archiefmateriaal te leggen, ontstaan mooie gesprekken over mediaproductie, beeldvorming en de rol van media in de samenleving.

De Schatkamer voelt daarmee eigenlijk als een audiovisuele tegenhanger van Delpher. Waar je in Delpher oude kranten, advertenties en tijdschriften kunt doorzoeken, biedt de Schatkamer toegang tot ruim een eeuw aan beeld en geluid. Juist die combinatie maakt het interessant voor onderwijs en bibliotheken: leerlingen kunnen onderzoeken hoe verhalen, nieuws en maatschappelijke discussies zich door verschillende media en tijdsperiodes heen ontwikkelen.

Je kunt de Schatkamer hier doorzoeken.

# data[].attributes.attachment_link.description
Beeld & Geluid opent de Schatkamer! Heel Nederland krijgt gratis toegang tot een van de grootste online media-archieven ter wereld. Ga op zoek naar je favoriete programma’s en (her)ontdek meer dan 700.000 radio- en tv-programma’s.

# data[].attributes.body
Nieuwswijsheid is een thema waar wij als bibliotheken een grote rol in spelen: het raakt immers aan zowel digitale geletterdheid als burgerschap. DichterBijNieuws, een initiatief van Netwerk Mediawijsheid, heeft een toolkit online staan met allerlei materialen rondom nieuwswijsheid die je kunt inzetten in het onderwijs.

De toolkit bundelt lesmateriaal, gesprekstarters, games, onderzoeken en praktische werkvormen rond nieuws, journalistiek, desinformatie, framing en kritisch denken.

Voor leesmediaconsulenten biedt de toolkit een handige ingang om scholen te ondersteunen bij een onderwerp waar veel leerkrachten het belang van zien, maar vaak tijd, expertise of passend materiaal voor missen. Dat is extra relevant nu docenten steeds vaker merken dat leerlingen met informatie uit TikTok, influencers en algoritmische tijdlijnen de klas binnenkomen. Zo berichtte de NOS onlangs nog dat docenten regelmatig geconfronteerd worden met desinformatie over de Holocaust die leerlingen via sociale media hebben gezien. Juist daarom is het belangrijk dat kinderen niet alleen leren wát nieuws is, maar ook hoe nieuws gemaakt wordt, hoe online informatie zich verspreidt en hoe je bronnen kritisch beoordeelt.

# data[].attributes.attachment_link.description
Wil jij in de klas aan de slag met journalistiek, nieuws, of nieuwswijsheid? Laat je inspireren met de toolkit van DichterBijNieuws en ga direct aan de slag!

# data[].attributes.headline
Onderzoeksrapport: Onderwijs en de online leefwereld

# data[].attributes.subject
Onderzoeksrapport: Onderwijs en de online leefwereld

# data[].attributes.body
De gemeente Amsterdam heeft een uitgebreide publicatie uitgebracht over de online leefwereld van jongeren en de rol van het voortgezet (speciaal) onderwijs daarin. In het 56 pagina's tellende rapport komen onder meer schermbeleid, digitale geletterdheid, online veiligheid, AI, mediaopvoeding en de samenwerking met ouders aan bod. Heb je weinig tijd? Er is ook een (iets kortere) samenvatting beschikbaar waarin de belangrijkste inzichten overzichtelijk zijn gebundeld.

Hoewel de publicatie is ontwikkeld voor Amsterdam, zijn de inzichten en aanbevelingen breder toepasbaar. Opvallend is dat digitale geletterdheid niet wordt benaderd als een los vak, maar als een pedagogische opdracht die verweven is met burgerschap, welzijn en de dagelijkse onderwijspraktijk. Dat sluit goed aan bij de manier waarop steeds meer bibliotheken scholen ondersteunen. Het rapport laat ook zien hoeveel kansen er liggen voor samenwerking met maatschappelijke partners rondom thema's als AI, mediawijsheid, informatievaardigheden en ouderbetrokkenheid. Daarmee biedt het niet alleen inspiratie voor scholen, maar ook mooie aanknopingspunten voor bibliotheken om de educatieve dienstverlening scherp te stellen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoe kunnen scholen zich verhouden tot de invloed van de online leefwereld op leerlingen en het onderwijs?