# data[].attributes.body
Siðaskiptin verða: Kaþólsk trú verður að Lúþerskri.

Nýr siður = nýjir kristilegir textar.

Prentun hefst á Íslandi og þar með innflutningur á pappír (kirkjan átti prentsmiðjuna og lét bara prenta kristilega texta).

Biblían prentuð á íslensku í fyrsta skipti.

Menntamenn leggja áherslu á varðveislu tugumálsins.

Þekktasta skáld tímabilsins: Hallgrímur Pétursson.

Mikilvægustu frumsamin verk lærdómsaldar: Passíusálmar Hallgríms Péturssonar og Vídalínspostilla Jóns Vídalíns.

# data[].attributes.body
Biskup í Skálholti frá 1639-1774.

Hann er framan á 1000 kallinum.

Var mjög lærður maður.

Lét dóttur sína Ragnheiði sverja fyrir framan alla kirkjuna að hún væri hrein mey, eftir að hún varð ólétt eftir kennara sinn Daða.

# data[].attributes.body
Lærði Guðfræði í Köben, þar sem hann kynntist Brynjólfi.

Samdi Pasíusálmana.

Hallgrímskirkja var reist til heiðurs hans.

Var giftur Guðríði Símonardóttur.

Dó úr holdsveiki árið 1674

# data[].attributes.body
Fyrsti Lúterski biskupin í Hólum í Hjaltadal.

Skrifaði Guðbrandsbiblíuna, sem var fyrsta Biblía Íslands.

Er á 50kr seðli

Biskup að Hólum frá 1571 til dánardags.

Var mikill lærdómsmaður.

Kom af stað bókaútgáfu hérlendis.

Hann vildi efla guðrækni með Íslendingum.

Hann festi lútherskan sið í sessi hér á landi.

# data[].attributes.body
Einstaklingshyggja

Skáldið innblásin snillingur

Ástir og örlög einstaklingsins

Fegurðardýrkun

Ást á náttúrinni

Hetjudýrkun

Fortíðardýrkun

Þjóðernishyggja

# data[].attributes.body
Samfélagshyggja

Þekking og skynsemi fosenda framfara

Nytsemi náttúrunnar mikilvæg

Samtíminn í brennidepil

Áhersla á fræðslu

Fræðslufélög

# data[].attributes.body
Upplýsingarstefnan barst til Íslands frá Danmörku með embættis- og menntamönnum.

Áhersla lögð á að auka fræðslu almennings um hagnýt efni.

Aukin þekking breytti heimsmyndinni.

Borgarvæðing í Evrópu, þó ekki á Íslandi fyrr en síðar.

# data[].attributes.body
Einokun kirkjunnar á prentverki lýkur um 1770.

Fræðslu- og menningarfélög stofnuð.

Rannsóknum í náttúruvísindum flaug fram.

Aukið frjálsræði í trúmálum og skáldsagna- og leikritagerð hefst.

Aukin athygli á þjóðinni og þjóðareinkennum.

# data[].attributes.body
Veraldleg mál

fræðslu og menntun

skynsemi og þekking

skynsemistrú

vísindi leystu allan vanda,

bjartsýni og framfaratrú

# data[].attributes.body
talsmaður upplýsingar á Íslandi.

Hann stundaði nám við Háskólann í Kaupmannahöfn og var fyrstur Íslendinga til að læra náttúrufræði.

Höfuðskáld upplýsingarinnar - skrifaði ferðasögur og ættjarðarljóð.

Hann lagði áherslur á mein samtímans og hvernig má bæta úr því, dásemdir náttúrunnar og nytsemi hennar, ættjarðarástin og fræðsla almennings.

# data[].attributes.body
Ný prentsmiðja árið 1774.

Einokun kirkjunnar aflétt.

83 rit voru gefin út, aðallega um hagnýt efni.

Af fræðsluefni var "Atli" eftir Björn Halldórsson vinsælastur.

Fyrsta íslenska tímaritið "Mánaðartíðindi" prentað í prentsmiðjunni

# data[].attributes.body
1. Hið íslenska lærdómslistafélag (1779-1796)
2. Landsuppfræðingarfélagið (1794-1827)
3. Hið íslenska bókmenntafélag (1816)
4. Ármann á Alþingi (1829-1833)

# data[].attributes.body
Náttúrufræðingur og heimspekingur.

Hann var undir áhrifum þýskri rómantík.

Íslenskir stúdentar í Kaupmannahörfn fóru á fyrirlestra hans

# data[].attributes.body
frægustu þjóðsagnasafnarar rómatíkurinnar

# data[].attributes.body
Tímarit sem kom út 9 sinnum.

Útgefendurnir voru íslenskir stúdentar í Kaupmannahöfn.

Meðlimir

Tómas Sæmundsson

Jónas Hallgrímsson

Konráð Gíslason

Brynjólfur Pétursson.

Fjöllnismenn voru brautryðjendur rómantísku stefnunnar hérlendis.

Þeir voru í senn hvatningar- og ádeilumenn og einsettu sér að efla þjóðernisvitund landsmanna og frelsishug.

Þeir vildu hreinsa og fegra tunguna og höfðu veruleg áhrif á íslenskt ritmál.

Kjörorð: Nytsemi, fegurð, sannleikur.

# data[].attributes.body
fékk menntun í lögfræði og náttúrufræði í Kaupmannahöfn.

Hann rannsakaði íslands víða.

Hann þýddi bækur á borð við Sundreglur, Stjörnufræði og fleira.

Hann samdi fyrsta íslensk bókmenntaritdóminn í nútímaskilningi um Rímur af Tristani og Indíönu.

Hann samdi einnig fyrstu íslensku smásöguna í anda rómantíkur, Grasaferð.

Hann stofnaði Fjölni ásamt öðrum.

Hann samdi Ég bið að heilsa, Úr hulduljóður, Ferðalok, Ísland og Gunnarshólmi.

# data[].attributes.body
Var fyrstur íslenskra skálda til að birta ljóð sem ort er undir áhrifum rómantísku stefnunnar.

Hann samdi Veturinn.

# data[].attributes.body
Var oft kölluð vatnsenda-Rósa.

Hún var menntuð kona.

Hún gerði þekktar ástarvísur

# data[].attributes.body
Oft kallaður Bólu-Hjálmar.

Ómenntaður, bæði orðhagur og listfengur.

Samdi Sálarskipið

# data[].attributes.body
Eignaðist 4 börn með aðstoðarpresti föðurs síns.

Missti 2 börn og var síðan skilin af manninum sínum.

Hún ritaði Sit ég og syrgi

# data[].attributes.body
Frá seyðisfirði og var lengst af ævi sinni bóndi á Austurlandi.

Orti bæði á tíma rómantíkur og raunsæis.

Orti mikið af ljóðabréfum.

Hann orti Þögul nóttir

# data[].attributes.body
Varð stúdent í Lærða skólanum og fór síðan í lögfræði út í Kaupmannahöfn.

Tók miklan þátt í sjálfstæðisbaráttunni og sat lengi í ritstjórn Nýrra Félagsrita með Jóni Sigurðssyni.

Samdi Svanasöngur á heiði

# data[].attributes.body
Ritaði Sögukaflar af sjálfum mér og leggur hann mikla áherslu á mikilvægi þess að alast up í nánum tengslum við náttúruna.

Hann ólst upp í fátækt.

Komst inn í Lærða skólann 24 ára gamall.

Fór í prestskap.

Hann átti blaðið Þjóðólf.

Samdi Hafíðinn

# data[].attributes.body
Fyrsta prentaða íslenska þjóðsagan.

Höfundar Magnús Gíslason og Jón Árnason.

# data[].attributes.body
Neikvæð viðhorf til kirkjunnar, presta og trúar.

Ádeila eða háð og beiskja vegna misréttis.

Samúð með lágstéttum og þeim sem minna mega sín í samfélaginu.

Vandamál samfélagsins tekin til umræðu.

Laust mál svo sem leikrit og sögur algengasta listformið.

Andúð á þjóðernisstefnu

Efnishyggja/hlutlægni, þ.e. veruleikanum er lýst á hlutlægan hátt.

Hversdagslegt líf  samtímans átti að vera aðalviðfangsefni skáldanna s.s. hjónabandið, samband kynjanna, eignarétturinn, kúgun, misrétti og hræsni.

Lögmál raunvísinda í öndvegi, nota aðferðir raunvísindanna til að kryfja málin (gagnasöfnun og skipuleg úrvinnsla).

# data[].attributes.body
Táknsæi,

Einstaklingshyggja

Þjóðernishyggja

Fegurðarleit

Táknrænn texti, vísanir, myndmál (symbólismi).

# data[].attributes.body
Samfélagshyggja

Staða einstaklings í samfélaginu

,,litli maðurinn”

Ekkert er fagurt nema það sé satt

Hlutlægni – veruleikanum lýst

Samtíðin – það sem miður fer

Skáldið skrásetur það sem það sér

Alþjóðahyggja

Aðallega sögur og leikrit

# data[].attributes.body
Áhrifin berast frá Danmörku með íslenskum menntamönnum sem höfðu þar úti kynnst kenningum Georgs Brandesar.

Útkoma tímaritsins Verðandi árið 1882 (í Kaupmannahöfn) markar síðan upphaf tímabilsins í íslenskum bókmenntum.

# data[].attributes.body
Brandes var danskur bókmenntafræðingur og einn helsti boðberi raunsæisstefnunnar á Norðurlöndum.

Hann hélt m.a. fyrirlestraröð um meginstrauma í evrópskum bókmenntum í Kaupmannahöfn árið 1871 sem hafði mikil áhrif.

Brandes talaði um að í bókmenntum ætti að taka samfélagsleg vandamál til umræðu, að „...sætte problemer under debat."

# data[].attributes.body
Kom út 1882 í Kaupmannahöfn.

Gestur Pálsson,

Einar H. Kvaran,

Hannes Hafsteinsson,

Bertel Þorleifsson gáfu tímaritið út.

Það var birt bæði þýtt og frumsamið efni, ljóð og smásögur.

# data[].attributes.body
Einstaklingsfrelsið

Ofurmennið

Guð er dauður og ofurmenni koma í staðinn

Ástin jarðnesk/hættuleg

Nútíminn skiptir mestu

Táknrænar myndir sem lesandinn þarf að túlka

Listin fyrir listina

# data[].attributes.body
Einn helsti raunsæishöfundur Íslendinga.

Hann tekur samfélagsleg vandamál til umræðu.

Hann deilir á misrétti og hræsni og beitir þá oftar en ekki háði.

Hann skrifar gjarnan um þá sem eiga undir högg að sækja í samfélaginu.

Einnig fjallar hann með gagnrýnum hætti um hjónabandið, stöðu kynjanna, trúmál, presta o.fl.

Gestur notar oft raunverulegar fyrirmyndir í sögum sínum.

Skrifaði hans vögg og betlikerling

# data[].attributes.body
Hann skrifaði skáldsöguna Upp við fossa sem olli hneykslan.

Hann skrifaði einnig fjölda smásagna og dýrasagna.

Þorgils er róttækur ádeiluhöfundur og í sögum sínum deilir hann m.a. á hræsni, fordóma, vanahugsun og misrétti.

Hann fjallar einnig um hluti sem ekki þóttu tilhlýðilegir, s.s. hórdóm, losta og sifjaspell.

# data[].attributes.body
50 sálmar.

Fjalla um seinustu daga Krists. (Þjáningu Krists).

Hver sálmur hefst á Biblíutexta og endar á bæn eða ákalli

# data[].attributes.body
Giftist um þrítugt en missti mann sinn eftir 1 ár

Var í Ameríku í 13 ár

Var fyrsti íslenski atvinnuhöfundurinn

Birti fyrstu skáldsögu sem prentuð var eftir íslenska konu og fyrstu sögulegu skáldsögu á íslensku.

Frumkvöðull í barnasögum

# data[].attributes.body
Var skáld, lögfræðingur, ritstjóri, ljóðahöfundur og mikill athafnamaður.

Einar var talinn í hópi nýrómantískra skálda.

Aldamót eftir Einar Ben, vann samkeppni um aldarmótaljóð og vann Einar 100kr fyrir.

Hann hvatti alla íslendinga til að standa saman og taka framtíðinni með opnum örmum.

# data[].attributes.body
Lærði lögfræði

Fyrsta ljóðið hans birtist 1880 í Þjóðólfi

Var ritstjórnandi í Verðanda (tímariti)

Gaf út 3 ljóða bækur Ýmisleg ljóðmæli, Íslandsljóð, Ljóða-bók

Ljóðin hans einkennast af miklum hraða og spennu, dýrkun á karlmennsku og þori. Þau eru oft gamansöm og kímin. Tónninn er gjarnan djarflegur og hressandi, orðaval beinskeytt og tilgerðarlaust

# data[].attributes.body
Las hagfræði í Kaupmannahöfn en lauk ekki námi.

Var meðal þeirra sem gaf út Verðanda.

Hann vann lengi við blaðamennsku og var ritstjóri ýmissa blaða og tímarita á Íslandi og í Vesturheimi.

Róttækur raunsæishöfundur - en fór svo að bera meira á kristilegum viðhorfum og einnig hugmyndum í anda sálarrannsókna

Var einn af frumkvöðlum að stofnun Sálarrannsóknafélags Íslands

Afkastamikill rithöfundur á langri ævi og eftir hann liggja smásögur, skáldsögur leikrit og ljóð, ásamt greinum í blöðum og tímaritum.

# data[].attributes.body
,,Guð er dauður. Við höfum drepið hann".

Þýskur heimspekingur

Varð frægur fyrir að koma með þá kenningu að Guð væri dauður

Hann hafði áhrif á íslensk skáld, og þá sérstaklega Jóhann Sigurjónsson

Hann lagði áherslu á villtu öfl mannsins

Hann hafði áhrif á hugmyndir um ofurmennið í nýrómantísku stefnunni

# data[].attributes.body
Notaðu ímyndunaraflið

Vertu næmur

Notaðu innsæið

Gefðu dulhyggju sjens

Hinn sanni veruleiki er handan hins sýnilega

Ekki vera of raunsær í tjáningu.

Tjáðu þig myndrænt, táknrænt

Gefðu í skyn, ekki stafa hlutina ofan í fólk

# data[].attributes.body
Hún var undir áhrifum expressjónisma

Myndmál sem tengist flugi og sögnin að
fljúga er mjög áberandi í kvæðum Huldu.

Hún orti ljóðið „Hver á sér fegra
föðurland" sem fékk fyrstu verðlaun í
samkeppni um lýðveldishátíðarljóðið
1944.

# data[].attributes.body
Eitt mesta leikskáld Íslendinga.

Hann flutti til Kaupmannahafnar og ákvað snemma að
öðlast frægð.

Orti nokkur nýstárleg og þekkt ljóð en leit aldrei á
sig sem ljóðskáld.

Orti Sorg og Bikarinn

Órímaða ljóðið Sorg sem tengist efni úr Biblíunni og var tímamótaverk.

Skrifaði leikrit sín jöfnum höndum á dönsku og
íslensku.

# data[].attributes.body
Prentfrelsi - 1856

Ritskoðun bönnuð - 1874

Tímarita- og bókaútgáfa margfaldaðist þegar prentfrelsi varð og ritskoðun var bönnuð

# data[].attributes.body
Fæddist á Miklaholtsseli á Snæfellsnesi

Hann lést aðeins 24 ára úr berklum

Hann var menntaður prestur en þurfti að hætta vegna veikindanna

Veikindin hans höfðu áhrif á ljóðin hans, til dæmis ljóðin þunglyndisleg og dauðin nálægur.

# data[].attributes.body
Þeir ferðuðust um landið og gáfu síðan út merkilegt rit, Ferðabók Eggerts og Bjarna 1772.

Bókin var skrifuð á dönsku en tæplega 200 árum síðar var hún birtá íslensku.

Hún var fyrsta ritið sem fjallaði á svona ítarlegan hátt um náttúru landsins auk þess sem hún er ómetanlega heimild um þjóðlífið á þessum tíma.

# data[].attributes.body
Þulur eru ljóð í frjálsu formi og þau eru án erindaskila

Ljóðlínurnar eru mislangar

stuðlasetningin er óbundin og stundum óregluleg

Þulurnar eru of ekki með endarím né einfalt samrím