# data[].attributes.headline
00.กรุงเทพ รัตนโกสินทร์

# data[].attributes.subject
00.กรุงเทพ รัตนโกสินทร์

# data[].attributes.body
อยุธยายศล่มแล้ว     ลอยสวรรค์  ลงฤๅ
สิงหาสน์ปรางรัตน์บรร   เจิดหล้า
บุญเพรงพระหากสรรค์   ศาสน์รุ่ง เรืองแฮ
บังอบายเบิกฟ้า            ฝึกฟื้นใจเมือง

ถอดความได้ว่า...กรุงศรีอยุธยาล่มสลายไปแล้ว กลับลอยลงมาจากสวรรค์อีกครั้งหนึ่ง  พระราชอาสน์ พระปรางค์ ประดับประดาด้วยแก้วมณีงามเด่นในโลก เป็นเพราะผลบุญของพระมหากษัตริย์ได้ทรงกระทำไว้แต่เก่าก่อน พระพุทธศาสนาจึงได้เจริญรุ่งเรือง ช่วยปิดทางแห่งความชั่ว เปิดทางสู่ความดี ฟื้นฟูจิตใจราษฎรให้พ้นจากความงมงายในบาปต่างๆ

วิเคราะห์คุณค่า
มีการใช้ปฏิพากษ์  การใช้ถ้อยคำที่มีความหมายตรงกันข้ามหรือ ขัดแย้งกันมากล่าว อย่างกลมกลืนกัน เพื่อเพิ่มความหมายให้มีน้ำหนักมากยิ่งขึ้น เช่น ในบทนี้ใช้คำว่า "ล่ม" กับ "ลอย" และ "บังอบาย" กับ "เบิกฟ้า" เป็นต้น

ครูหนิง

# data[].attributes.headline
000.พระพุทธศาสนา

# data[].attributes.subject
000.พระพุทธศาสนา

# data[].attributes.body
เรืองเรืองไตรรัตน์พ้น  พันแสง
รินรสพระธรรมแสดง  ค่ำเช้า
เจดีย์ระดะแซง    เสียดยอด
ยลยิ่งแสงแก้วเก้า    แก่นหล้าหลากสวรรค์

ถอดความได้ว่า...พระพุทธศาสนามีความเจริญรุ่งเรืองยิ่งกว่าแสงอาทิตย์  ประชาชนฟังธรรมะด้วยความซาบซึ้งใจทุกเช้าค่ำ เจดีย์มากมายสูงเสียดฟ้า แลดูเห็นแสงแวววาวยิ่งกว่าแสงจากแก้ว ๙ ประการ เป็นความงามที่โดดเด่นในโลก พระพุทธศาสนาเป็นหลักของโลก จนทำให้เป็นที่มหัศจรรย์แก่สวรรค์

วิเคราะห์คุณค่า
มีการใช้พรรณนาโวหาร ที่กล่าวชื่นชมความงามของบ้านเมือง และความเจริญรุ่งเรืองของพระพุทธศาสนา และความซาบซึ้งในรสพระธรรมของพุทธศาสนิกชน

ครูหนิง

# data[].attributes.body
ออกจากคลองขุดข้าม    ครรไล
เรือวิ่งอกว้าใจ                หวาดขวํ้า
เด็ดแดดั่งเด็ดใย             บัวเบ่ง มาแม่
จากแต่อกใจปลํ้า            เปลี่ยนไว้ในนาง ฯ

ถอดความได้ว่า..... จากมาแต่ตัวเท่านั้น ใจยังคงอยู่ที่นาง คลองขุดในที่นี้ ไม่ชัดและไม่มีที่ค้นคว้า เข้าใจว่าจะเป็นปากคลองหลอดที่อยู่ใกล้ๆวังหน้า

วิเคราะห์คุณค่า
มีการพรรณนาความอาลัย เปรียบเทียบการเด็ดใจ คือ ตัดใจจากมานั้น เหมือนกับเด็ดบัว ไม่ขาดง่ายๆมีใยติดอยู่

นาย กวีวัฒน์ จันทวาท เลขที่ 1

# data[].attributes.body
บรรลุอาวาสแจ้ง  เจ็บกาม
แจ้งจากจงอาราม    พระรู้
เวรานุเวรตาม          ตัดสวาท แลฤๅ
วานวัดแจ้งใจชู้        จากช้าสงวนโฉม ฯ

จากบทประพันธ์ถอดความได้ดังนี้ :
ตอนผ่านวัดเเจ้งนั้น จะเป็นเวลารุ่งสว่างพอดี พอถึงวัดเเจ้งก็รุ่งสว่าง ก็ที่จากมานี้ พระอารามคงจะรู้ว่าเวรมาตามทัน เเเละตัดความรักหรือประการใด จึงทำให้ต้องจากนางมาดังนี้ อย่างไรก็ดี ขอวัดเเจ้งได้ช่วยบอกนางด้วยว่า ข้าพเจ้าจากไปครั้งนี้เป็นเวลานาน ขอให้นางรักษาตัวไว้ให้ดี

วิเคราะห์คุณค่า
มีการใช้อธิพจน์ คือโวหารที่กล่าวเกินความจริง เพื่อสร้างและเน้นความรู้สึกและอารมณ์ ทำให้ผู้ฟังเกิดความรู้สึกที่ลึกซึ้ง

นายกิตติภพ เจริญพร เลขที่ 2 4/1

# data[].attributes.headline
03.คลองบางกอกใหญ่

# data[].attributes.subject
03.คลองบางกอกใหญ่

# data[].attributes.body
มาคลองบางกอกกลุ้ม กลางใจ
ฤๅบ่กอกหนองใน อกช้ำ
แสนโรคเท่าไรไร         กอกรั่ว ราแม่
เจ็บรักแรมรสกลํ้า กอกร้อยฤๅคลาย ฯ

ถอดความได้ว่า...มาถึงคลองบางกอกใหญ่ก็กลุ้มใจในอกเหมือนมะกอกมีหนองดูดออกกี่ครั้งก็ไม่หายคิดถึงน้องงือ~~ฮึก ฮึก

วิเคราะห์คุณค่า
อุปมาโวหาร
มีการเล่นคำ :
คำว่า กอก แปลได้ว่า มะกอก และดูดออก
และ สัมผัสอักษร ก และ ร

นายเขมศักดิ์ บังเกิดกิจ ม.4/1 เลขที่ 3

# data[].attributes.body
4วัดหงส์เหมราชร้าง    รังถวาย นามแฮ
เรียมนิราเรือนสาย     สวาทสร้อย
หงส์ทรงสี่พักตร์ผาย   พรหมโลก แลฤๅ

จะสั่งสารนุชคล้อย      คลาดท้าวไป่ทัน

เเปลัดหงส์ขาว พระองค์ท่านได้ ทรงสร้างและพระราชทานนามไว้ มีรูปพญาหงส์สี่ด้าน สวยงามเปรียบประดุจพรหมโลก จะส่งพระราชสารถึงน้องนางอันเป็นที่รักก็คลาดแคร้วไม่ทันกาล

คุณค่า มี่การใช้คำหลายคำที่มีความหมายถึงคนคนเดียวกัน

# data[].attributes.headline
05.วัดสังข์กระจาย

# data[].attributes.subject
05.วัดสังข์กระจาย

# data[].attributes.body
สังข์กระจายพี่จากเจ้า   จอมอนงค์
สังข์พระสี่กรทรง   จักรแก้ว
สรวมทิพย์สุธาสรง   สายสวาท พี่เอย
สังข์สระสมรจงแผ้ว   ผ่อนถ้า เรียมถึง ฯ

ถอดความได้ดังนี้
แปล (ทีละบาท)
วัดหงส์นี้ พญาหงส์ทองทิ้งรังไว้ ถวายเป็นนามอาราม
ฉันจากเรือนจากเมียที่รักมา
(แต่) หงส์ซึ่งเป็นพาหนะของพระสี่พักตร์ไปพรหมโลกเสียแล้ว
จะขอให้ช่วยนำข่าวไปบอกเมียก็ไม่ทัน

วิเคราะห์คุณค่า
มีการเล่นเสียงพยัญชนะ มีการใช้คำแทนเช่น สี่กร แทน พระพรหมผู้สร้างโลก และมีการใช้พรรณาโวหาร

นายภัทรดนัย อินอ่วม (5) 4/1

# data[].attributes.attachment_link.title
logo_วัดสังข์กระจาย7

# data[].attributes.headline
06.คลองบางยี่เรือ

# data[].attributes.subject
06.คลองบางยี่เรือ

# data[].attributes.body
จากมามาลิ่วล้ำ         ลำบาง
บางยี่เรือราพลาง              พี่พร้อง
เรือแผงช่วยพานาง           เมียงม่าน  มานา
บางบ่รับคำคล้อง              คล่าวน้ำตาคลอ

ถอดความได้ว่า...  พี่จากน้องมา  เดินทางมาด้วยความเร่งรีบ จนถึงตำบลบางยี่เรือ  ราพายพร้อมที่จะหยุด ใจของพี่ก็ร่ำร้อง จะให้เรือแผงช่วยพานางมาอยู่หลังม่านของเรือแต่ก็ไม่เป็นผล ทำให้น้ำตาไหลหลั่งด้วยความคิดถึงน้อง

วิเคราะห์คุณค่า
มีการใช้คำซ้ำและพรรณนาถึงนางอันเป็นที่รักด้วยความโศกเศร้า(น่างสารจังเลยT^T)

นายภูวิศ กูลพฤกษี 6 4/1

# data[].attributes.headline
07.ด่านนางนอง

# data[].attributes.subject
07.ด่านนางนอง

# data[].attributes.body
นางนองชลน่านไล้ | ลบบาง
ไหลเล่ห์ชลลบปราง | แม่คลํ้า
แสนโศกสั่งสารปาง | จากพี่ ปลอบแม่
นาสิกเรียมซับนํ้า | เนตรหน้านางนอง ฯ

ถอดความได้ว่า...ตอนนี้เดินทางมาถึงตำบลนางนอง และเห็นน้ำขึ้นท่วมฝั่ง น้ำที่ไหลบ่าไปนั้น เปรียบเหมือนหนึ่งน้ำตาของนางไหลอาบแก้มทั้งสองของนางให้คล้ำไป แล้วก็เลยคิดไปถึงเมื่อนายนิรนทรจะจากนางมานั้น ได้มีความโศกเศร้าเป็นนักหนา ได้พูดจากปลอบโยนมากมาย และนายนรินทรได้จูบหน้าของนางซึ่งกำลังนองไปด้วยน้ำตา

วิเคราะห์คุณค่า
มีความโศกเศร้า หึกฮือแงๆ

สรวิชญ์ พูลเงิน เลขที่ 7

# data[].attributes.attachment_caption
ภาพชาวสวนบางขุนเทียนภายเรือสัญจร

# data[].attributes.headline
8. บางขุนเทียน

# data[].attributes.subject
8. บางขุนเทียน

# data[].attributes.body
๏ บางขุนเทียนถิ่นบ้าน   นามมี
เทียนว่าเทียนแสงสี        สว่างเหย้า
เย็นยามพระสุริยลี          ลาโลก ลงแม่
เทียนแม่จุดจักเข้า          สู่ห้องหาใคร ฯ

ถอดความได้ว่า...ถิ่นนี้มีชื่อว่าบางขุนเทียน
เทียนเป็นสิ่งที่จุดเพื่อให้เเสงสว่างในบ้าน
ตอนเย็นพระอาทิตย์ก็ตกลง ไปพร้อมกับเเสงสว่าง
เทียนที่น้องนั้นจุดเพื่อให้ความสว่างนั้น จุดเพื่อไปเข้าห้องใคร

วิเคราะห์คุณค่า
บาทที่สองเเละสี่มีการเล่นคำซ้ำ คำว่า เทียน
บาทที่สามมีการเล่นเสียงพยัญชนะ ย ยักษ์ เเละ ล ลิง

นายอภิชาติ เลียดประถม เลขที่8

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
Boats and boating--Equipment and supplies

# data[].attributes.body
เรือมามาแกล่ใกล้   บางบอน
ถนัดหนึ่งบอนเสียดซอน   ซ่านไส้
จากมาพี่คายสมร    เสมอชีพ เรียมเอย
แรมรสกามาไหม​   ตากต้องทรวงคาย ฯ
แปลว่า
พอนั่งเรือมาถึงบานบอนก็นึกถึงการที่พี่ต้องจากนางอันเป็นที่รักเสมอชีวิตครั้งนี้ ทำให้รู้สึก ระคายเคืองในใจ
ลักษณะเด่น
มีการเล่นคำ

จิรเวช​ คูณ​ทวี​ เลขที่​9​

# data[].attributes.headline
10.บางหัวกระบือ

# data[].attributes.subject
10.บางหัวกระบือ

# data[].attributes.body
หัวกระบือกบิล          ราชร้า  รณรงค์ แลฤา
ตัดกบาลกระบือดง    เด็ดหวิ้น
สืบเศียรทรพีคง    คำเล่า แลแม่
เสมอพี่เด็ดสมรดิ้น    ขาดด้วยคมเวร ฯ

แปลว่า
มียักษ์อยู่ตนหนึ่งชื่อ "นนทกาล" มีหน้าที่เป็นยามเฝ้าประตูวังสวรรค์ ของพระศิวะ (เขาไกรลาส) ยักษ์ตนนี้ได้ทำผิดกฏ โดยการปลุกปล้ำนางฟ้านาม "มาลี" นางฟ้าได้นำเรื่องทูล ต่อองค์ศิวะเจ้า พระศิวะทรงกริ้วจึงสาป ให้ยักษ์ไปเิดเป็นควาย มีนามว่า "ทรพา" และจะต้องถูกสังหารโดยลูกของตัวเอง ผู้มีชืื่อว่า "ทรพี" หลังจากนั้นถูกจะพ้นคำสาป

ดีเด่น
บทนี้ กรมหมื่นพิทยาฯ ว่าเป็นโคลงที่ดีเยี่ยมบทหนึ่งของ นายนรินทร คำว่า กบินทรราชก็กลายเป็น พญา ซ้อนกันสองคำ ท่านว่า ตามฉบับสมุดไทยเขียน กบิล แปลว่า ลิง กบิลราช แปลว่า พญาลิง

ชิติพัทธ์ มีมงคล 10

# data[].attributes.body
โคกขามดอนโคกคล้าย  สัณฐาน
ขามรุ่นริมธารสนาน  สนุกนี้
พูนเพียงโคกฟ้าลาน  แลโลก ลิ่วแม่
ถนัดหนึ่งโคกขามชี้  ช่องให้เรียมเห็น ฯ

แปล:
บาท ๑...ตำบาลโคกขามเป็นที่ดอน มีสัณฐานเป็นโคก (หรือจะว่าเป็นโคกเหมือนสัณฐานของ ---?)

บาท ๒...ลำธารที่ผ่านตำบลนี้ มีต้นมะขายรุ่นๆ ขึ้นทั้งสองฟาก (นายนรินทร) ลงไปอาบน้ำ (กับเพื่อนๆ กันอย่างสนุก)

บาท ๓...พื้นดินที่โคกขามนี้นูนขึ้นมาดัง โคกฟ้า (คืออะไรคิดเอาเอง) มองเห็นพื้นดินนูนนั้นก็ให้ลานใจเห็นโคกนั้นลิ่วๆ สุดสายตา

บาท ๔...โคกขามนี้มีลักษณะเป็นนัยให้ (นายนรินทร) นึกไปถึงสิ่งหนึ่ง

พรรณนาโวหาร

นายรัชพล สาคร เลขที่11

# data[].attributes.headline
12.คลองโคกเต่า

# data[].attributes.subject
12.คลองโคกเต่า

# data[].attributes.body
มาคลองโคกเต่าตั้ง ใจฉงาย
ตัวเต่าฤๅมีหมาย  โคกอ้าง
เจ็บอกพี่อวนอาย  ออกปาก ได้ฤๅ
คืนคิดโคกขวัญร้าง  อยู่เร้นแรมเกษม ฯ

แปลว่า ตอนนี้มาถึงคลองโคกเต่า แต่นายนรินทรว่า ไม่เห็นมีเต่าอย่างชื่อโคกนั้นเลย

มีความโดดเด่นด้านการเล่นพยัญชนะ เล่นคำ ใช้บรรยายโวหาร

นายศิวกร เจตศรีบำรุง เลขที่12

# data[].attributes.body
มหาชัยชัยฤกษ์น้อง  นาฏลง โรงฤๅ
รับร่วมพุทธมนต์สงฆ์  เสกซ้อม
เสียดเศียรแม่ทัดมง  คลคู่ เรียมเอย
ชเยศชุมญาติห้อม  มอบให้สองสม ฯ

จากบทประพันธ์ถอดความได้ดังนี้ “เมื่อเดินทางมาถึงต าบลมหาชัยพี่ก็นึกถึงวันฤกษ์ดีมีชัยที่น้องเดินเข้ามาในสถานที่ที่จัดพิธีแต่งงานของเราเรา นั่งฟังพระสวดมนต์และรับน้ำพระพุทธมนต์ด้วยกันศีรษะพี่เบียดชิดกับศีรษะของน้องที่สวนด้วยด้ายมงคลคู่กันมีญาติมา ประชุมห้อมล้อมเราและยินดีมอบให้เราทั้งสองครองคู่กัน”

-นามนัย คือ การที่เราใช้ชื่อส่วนประกอบที่โดดเด่นของสิ่งหนึ่งแทนสิ่งนั้น ๆ ทั้งหมดและส่วนประกอบ ดังกล่าวกับสิ่งนั้นมีความสัมพันธ์เกี่ยวข้องกัน

นายศุภพสิษฐ์ จิตทรัพย์

# data[].attributes.body
ท่าจีนจีนจอดถ้า         คอยถาม ใดฤๅ
จีนช่วยจำใจความ     ข่าวร้อน
เยียวมิ่งแม่มาตาม     เตือนเร่ง ราแม่
จงนุชรีบเรียมข้อน      เคร่าถ้าจีนคอย ฯ

แปลว่า นายนรินทรเห็นเรือพวกจีนที่จอดอยู่ เมื่อไปถึงแล้วเรือจีนพวกนั้นออกเดินทาง สวนทางที่นรินทรมา นรินทรจึงเขียนในโคลงว่า ขอให้จีนจงนำความไปบอกนางว่า เขากำลังรออยู่ที่ท่าจีน

ความโดดเด่น : มีการเล่นเสียงสัมผัสระหว่างวรรค

นางสาวญาณิศา เขียวผ่อง เลขที่ 14

# data[].attributes.body
บ้านบ่อน้ำบกแห้ง              ไป่เห็น
บ่อเนตรคงขังเป็น               เลือดไล้
อ้าโฉมแม่เบบเบญ-            จลักษณ์  เรียมเอย
มาซับอัสสุชลให้                พี่แล้วจักลา

แปล: เดินทางถึงบ้านบ่อ น้ำแห้งหายหมด  ไม่มีน้ำให้เห็น แต่บ่อน้ำตาของพี่นั้น  มีแต่เลือดไหลลามไปทั่ว ถ้านางผู้เป็นเบญจกัลยานี ของพี่ มาช่วยซับน้ำตาให้พี่ก่อน แล้วพี่จะเดินทางต่อ

ความโดดเด่น: มีการใช้อธิพจน์โวหาร เป็นการกว่าเกินจริง บ่อน้ำตาเป็นสายเลือดเพื่อเน้นความรู้สึกว่าการจากนางอันเป็นที่รักมาทุกข์ทรมาร

ธมลวรรณ ขุนสระดี เลขที่ 15

# data[].attributes.body
นาขวางใครแขวะรุ้ง         เป็นทาง
ปองบ่อไป่ปองนาง           ป่วยไซร้
นามขวางไขว่หนามขวาง  ในอก อีกแม่
ใครบ่งฤๅเบาได้              เท่าน้องนางถอน ฯ

แปลว่า - ที่ตำบลนาขวางนี้ ใครมาขุดร่องเป็นทางน้ำไว้ มาขุดบ่อหาน้ำ ไม่ใช่หานางอย่างนี้เห็นไม่ได้ประโยชน์ ยิ่งได้ชื่อว่าขวางๆ ทำให้เกิดนึกถึงหนามที่ขวางอยู่ในอก อันหนามนั้น ใครจะบ่งก็คงไม่หลุดออกได้ นอกจากน้องจะมาบ่งให้เท่านั้น

ความโดดเด่น - มีการเล่นเสียงพยัญชนะ

ภิรษา กิจกาญจน์ 16

# data[].attributes.headline
17.คลองสามสิบสองคด

# data[].attributes.subject
17.คลองสามสิบสองคด

# data[].attributes.body
สามสิบสองคดคุ้ง | เวียนวง
คิดว่าคืนหลังหลง | ทุกเลี้ยว
บังเฉนียนไฉนบง | พักตร์แม่ เห็นฤๅ
แลตะลึงลืมเคี้ยว | ขบค้างคำสลา ฯ

แปลว่า คลองสามสิบสองคดนั้นเป็นคลองที่คดเคี้ยว ถึงตอนเลี้ยวคลองครั้งใด พี่คิดว่าได้เดินทางย้อนกลับหลังร่ำไป พี่จึงตั้งตามองหาน้อง แต่มองไม่เห็น ด้วยตลิ่งบัง พี่ก็ได้แต่นั่งเฝ้าจ้องทางตลิ่งตะลึงอยู่ จนลืมเคี้ยวหมาก

ความดีเด่น - มีการเปรียบเทียบคลองที่คดเคี้ยว พอตอนเลี้ยวก็คิดถึงเธอคนนั้น (อุปมาโวหาร)

มินตรา เกตุโชติ 17

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
Boats and boating--Equipment and supplies

# data[].attributes.headline
18.คลองย่านซื่อ

# data[].attributes.subject
18.คลองย่านซื่อ

# data[].attributes.body
มาคลองย่านซื่อซ้ำ พิศวง

ซื่อตลอดย่านเดียวตรง รวดริ้ว
ใจคิดคู่ครองคง รักแม่ นะแม่
ไป่ตลอดเลยพลิ้ว พลัดน้องมาไกล ฯ

แปลว่า :
เมื่อถึงคลองย่านซื่อก็เกิดความพิศวงขึ้นมาอีก
คลองนี้ตรงไปตลอดทาง
เมื่อเห็นคลองนี้แล้วก็นึกถึงเมียว่าความรักของเรามีจะซื่อตรงเหมือนคลอง
แต่ความรักของเราไม่เป็นดังหวัง ต้องพลัดพรากกันมาไกลเพียงนี้

โวหาร :
มีการใช้อุปมาโวหาร เปรียบความรักของเขาที่ซื่อตรงเหมือนกับคลอง

นางสาวลลิต พรภาวรรณ 18

# data[].attributes.headline
19.แม่กลองปากน้ำ

# data[].attributes.subject
19.แม่กลองปากน้ำ

# data[].attributes.body
แม่กลองกลองบ่ได้     ยินดัง
รัวแต่กรประนัง          หนึ่งค้อน
ทรวงพี่แผ่เพียงหนัง    ขึงขอบ กลองเอย
กลองบ่ข้อนเรียมข้อน  อกแค้นคะนึงโฉม ฯ

แปลว่า ถึงแม่กลอง แต่ก็ไม่ได้ยินเสียงกลองเลย
พี่เปรียบมือของตัวเองต่างค้อน ตีรัวลงไปบนอกที่เปรียบเสมือนหนังที่ขึงกลอง กลองไม่ได้ถูกตี แต่เป็นตัวพี่เองที่ตีอกตัวเองด้วยความคิดถึงเธอ;-;

มีการใช้อุปมาโวหาร ตรงเปรียบมือตัวเองเป็นค้อนและอกเป็นหนังขึงกลอง

ฮาน่า 19

# data[].attributes.body
บ้านแหลมเรือพี่เลี้ยว คลองจร ระลึกคมแหลมศร เนตรน้อง เสียวทรวงพี่โอยอร อกแตก ตายแม่ สุดสอดสายเนตรต้อง แม่ตั้งตาคอย ฯ

พอถึงบ้านแหลมมันก็มีคลองที่คดเคี้ยวเลี้ยวแหลเปรียบเหมือนกับตอนที่ได้สบตากับดวงตาที่แหลมคมของน้องก็เจ็บแสบไปทั้วทั้งตัว ระลึกถึงน้อง พี่จะตั้งตารอน้อง และจะค้นหาน้องจนสุดสายตา

มีอุปมาโวหารที่เปรียบเทียบแม่น้ำกับสายตา

พิมพ์มาดา จันทร์แสงศรี เลขที่ 20

# data[].attributes.body
ถับถึงคุ้งคดอ้อย         โอชหวาน วายแม่
อ้อยแม่เจียนผจงจาน   จอกแก้ว
ของเคียงซ่อมสอดพาน  รองร่วม เจ้าฤๅ
รสยิ่งอำมฤตแล้ว    ระลึกลิ้นหวานเอง ฯ

แปลว่า มาถึงตำบลคุ้งคดอ้อย ก็ระลึกถึงความโอชะ ความหวานของอ้อย ที่นางเคยจัดทำให้ เวลานี้จะต้องวาย ก็คือไม่ได้กินอีกแล้ว ของเคียง ของกินอย่างอื่นๆ ซ่อม แซม ความหวานต่างๆ ที่นางเคยจัดให้นั้น มีรสเสมอน้ำทิพย์ ไม่ต้องกิน เพียงแค่นึกถึงว่า มีอะไรบ้างเท่านั้นก็รู้สึกหวานเสียแล้ว

• อติพจน์ “รสยิ่งอำมฤตแล้ว” เป็นการกล่าวเกินจริง
• เล่นเสียงพยัญชนะ “ถับถึงคุ้งคด” และ “รองร่วม”

นางสาวสวรรยา ทองศรี เลขที่ 21

# data[].attributes.body
ถึงเพชรบุเรศเข้า     ขุนพล
กรีทัพยกโดยสถล      มารคเต้า
ธงทองทัดลมบน        โบกเรียก พลแม่
เรียมเรียกรสรักเร้า     เร่งน้องในทรวง ฯ

แปล : พระยาจ่าแสนยากรกับเจ้าพระจาพลเทพชุมนุมทัพรออยู่ก่อน ถึงเมืองเพชรบุรีอันเป็นที่ชุมนุมทัพใหญ่ ธงประจำทัพถูกลมพัดเหมือนจะเรียกพล แต่ตัวพี่เรียกอยู่ในใจและเร่งให้น้องมาหาพี่

มีการเล่นเสียงพยัญชนะ ตรง เรียมเรียกรสรักเร้า

นางสาวญาณาธิป เจริญทวี (22) 4/1

# data[].attributes.body
ถึงชรอ่ำชรอุ่มห้อง      เวหา หนเอย
คิดอรแมกเมฆมา       กลัดไว้
ฤๅเขาชรอ่ำอา           ดูรเทวษ
เป็นชรอุ่มฟ้าไข้          ข่าวน้องนางตรอม

แปลว่า เมื่อมาถึงตำบลชะอำ อากาศมืดฟ้าก็มัว นายนรินทร์คิดว่านางแอบเอาความมืดมัวมากลัดไว้ หรือว่าชะอำนั้นพลอยเป็นทุกข์ ฟ้าก็มืดมัวไม่แจ่มใส ราวกับว่าช่วยเป็นทุกข์ ที่คอยฟังข่าวนางเหมือนอย่างที่นายนรินทร์ก็เป็นทุกข์อยู่เหมือนกัน

มีการเล่นคำ โดยการใช้คำซ้ำ(ชรอ่ำ) สัมผัสอักษร(แมกเมฆมา)

นางสาวณัฐภัสสร สงวนทรัพย์ เลขที่ 23 ม.4/1

# data[].attributes.body
ห้วยขมิ้นคิดขะมิ่นเจ้า  เคยผจง
กวดสกนธ์สีสรง          โสรจน้อง
เรียมจากจักโศกทรง    เสาวภาคย์ เผือดฤๅ
ขมิ้นจะวายวันต้อง        แต่งเนื้อนางสนาน ฯ

แปลว่า เมื่อเดินทัพมาถึงตำบลห้วยขมิ้น กวีได้เปรียบนางผู้เป็นที่รักกับชื่อสถานที่ นั่นคือ ตำบลห้วยขมิ้น เมื่อกวี เดินทางมาถึงตาบลห้วยขมิ้นจึงแสดงความคิดถึงนางผู้เป็นที่รักจึงได้นำชื่อของตำบลมาเปรียบกับขมิ้นที่นางผู้เป็นที่รักใช้อาบน้าขัดผิวเพื่อให้ผิวขาวและเนียนเป็นธรรมชาติ จะเห็นได้ว่ากวีนำชื่อตำบลมาเปรียบกับขมิ้นที่
นางผู้เป็นที่รักใช้ขัดผิวเป็นประจำเมื่อคิดถึงนางผู้เป็นที่รักนั่นเอง

ความโดดเด่น -มีการใช้อุปมาโวหารเปรียบเทียบตำบลเป็นสิ่งที่นางผู้เป็นที่รักมักจะใช้ มีการใช้ขะมิ่นที่เป็นคำเอกแทนขมิ้นที่เป็นคำโท

ธมลวรรณ ศรพิทักษ์ เลขที่ 24

# data[].attributes.body
ยกมามาท่าข้าม | แขวงปราณ
ปราณประหลาดลมฆาน | พี่ข้อง
แลว่านุชทรมาน | หมองสิ่ง ใดแม่
ทุกข์โรคหรือจักร้อง | ร่ำไห้หาเรียม ฯ

แปลว่า ตอนนี้ยกทัพมาถึงตำบลท่าข้าม แขวงเมืองปราณบุรี(ประจวบคีรีขันธ์) ตอนนี้กล่าวในเชิงไสยศาสตร์เล็กน้อย คือว่า เมื่อมาถึงแขวงเมืองปราณ (นายนรินทร์) รู้สึกประหลาดที่ลมหายใจ (ลมปราณ) ขัดข้อง ให้นึกสงสัยว่าที่เป็นดังนี้ นางจะเกิดหม่นหมองอย่างหนึ่งอย่างใดกระมังหรือว่าจะมีทุกข์ มีโรค หรือร้องไห้ถึง

โวหาร: มีการซ้ำคำตรงคำว่า มามา ให้ดูสละสลวย

นางสาวนิชาภา วัฒนอังกูร เลขที่ 25

# data[].attributes.headline
26.เมืองปราณ

# data[].attributes.subject
26.เมืองปราณ

# data[].attributes.body
ยกมามาท่าข้าม แขวงปราณ
ปราณประหลาดลมฆาน พี่ข้อง
แลว่านุชทรมาน หมองสิ่ง ใดแม่
ทุกข์โรคหรือจักร้อง ร่ำไห้หาเรียม ฯ

แปลว่า
ตอนนี้ยกทัพมาถึงตำบลท่าข้าม แขวงเมืองปราณบุรี(ประจวบคีรีขันธ์) ตอนนี้กล่าวในเชิงไสยศาสตร์เล็กน้อย คือว่า เมื่อมาถึงแขวงเมืองปราณ รู้สึกประหลาดที่ลมหายใจ ขัดข้อง
นึกสงสัยว่าที่เป็นดังนี้ นางจะเกิดหม่นหมองอย่างหนึ่งอย่างใดกระมังหรือว่าจะมีทุกข์ มีโรค หรือร้องไห้ถึง

มีอุปมาโวหารและเล่นเสียงพยัญชนะ

ปราณิสา บุญณัทนันท์ 26

# data[].attributes.headline
27.สามร้อยยอด

# data[].attributes.subject
27.สามร้อยยอด

# data[].attributes.body
ถึงสามร้อยยอดเงื้อม    งำทะเล
ทะเลจะหลากลมเห           หาดขว้ำ
สามร้อยคิรีเท                  ทับอก เล่าฤา
ใจจะปล้ำสุดปล้ำ              เสน่ห์น้องหนักทรวง

แปลว่า ตอนนี้มาถึงตำบลเขาสามร้อยยอดแล้ว  เขาแห่งนี้สูงเหมือนว่าจะครอบทะเล ทะเลก็มีคลื่นซัดเข้าฝั่งอย่างแรง เหมือนจะทำให้ฝั่งพังคว่ำ เขาสามร้อยยอดนี้ทับอกอยู่ จึงรู้สึกเหมือนหนักแต่ความจริง ความหนักนั้นเกิดจากความรักในนาง ซึ่งพยายามจะปลุกปล้ำยกเท่าใดก็ยดไม่ได้

ดีเด่น
มีการใช้คำที่งดงาม มีการใช้คำซ้ำ มีการเปรียบเทียบเกินจริง

นางสาวศุภนิจ เพิ่มสมบัติ

# data[].attributes.body
โคแดงนามท่งด้าว โคดง ใดฤๅ
โคอาสน์อิศวรองค์  อยู่เกล้า
พระมาดอาจจักปลง ปลิวเทวษ ราพ่อ
สองจากพระเป็นเจ้า ช่วยให้คืนสม ฯ

แปลว่า
บาท ๑. โคแดงนี้เป็นชื่อทุ่งของวัวป่าพวกไหนหรือ
บาท๒หรือว่าเป็นโคพาหนะของพระอิศวรผู้อยู่เหนือหัว
บาท๓ บางที่พระอิศวรอาจจะช่วยปลดปล่อยความทุกข์ใด้บ้างกระมัง
บาท๔. ที่เราทั้งสองจากมานี้ขอให้พระอิศวรช่วยให้ได้กลับคืนไปร่วมกันด้วยเถิด
-สาธกโวหาร คือ การยกตัวอย่างมาอ้างให้เห็น เพื่อให้ผู้อ่านหรือผู้ฟังเข้าใจเรื่องราวได้ง่ายขึ้น

อุรชา 28