# data[].attributes.body
Sa Huỳnh vốn là tên gọi một cửa biển. Địa danh này về sau còn dùng để chỉ một vùng đất, một khu vực địa lý nằm ở cực Nam tỉnh Quảng Ngãi, thuộc địa phận các xã: Phổ Thạnh, Phổ Khánh và Phổ Châu, huyện Đức Phổ.“Huỳnh” là một âm khác của “Hoàng”, từ Hán Việt, có nghĩa màu vàng. Sở dĩ đọc là “Huỳnh” vì dưới thời Nguyễn, “Hoàng” là âm phải kỵ húy, trùng tên chúa Tiên Nguyễn Hoàng (1525 - 1613), tổ của các chúa Nguyễn và vua nhà Nguyễn.

# data[].attributes.attachment_caption
Vương Quốc Chămpa hay còn được gọi là "Chiêm Thành"

# data[].attributes.body
Tuy chưa được làm rõ, nhưng, nền văn hóa Sa Huỳnh được xác định đã tồn tại từ những năm 1000 TCN tại những khu vực ven biển miền Trung Việt Nam. Văn hóa Sa Huỳnh được phát triển từ thời đại đồ đồng đến thời đại đồ sắt bởi người Tiền Mã Lai - Đa đảo (Malayo – Polynesien), được cho rằng có liên kết với những văn hóa thời kỳ đồ đá mới - sờ kỳ đồng thau ven biển. Vào những thời kỳ cuối, nền văn hóa này đã lập nên một bộ máy nhà nước tên Lâm Ấp và gọi nơi họ sinh sống là vương quốc Chămpa (hiện tỉnh Quảng Nam – Quảng Ngãi là trung tâm của vương quốc Chămpa xưa). Những tộc người đã góp phần phát triển nền văn hóa Sa Huỳnh (phần lớn là những người Tiền Mã Lai - Đa đảo) cư trú chủ yếu ở Nam Trung Bộ hệ Nam Á - miền Trung Việt Nam và dải Trường Sơn - Tây Nguyên (người Môn Khmer).

# data[].attributes.body
Văn hóa Sa Huỳnh được phát triển từ đầu sơ kỳ đồng thau đến sơ kỳ đồ sắt, từ khoảng 3500 năm đến thế kỷ trước sau Công nguyên.

Quá trình hội tụ các nguồn gốc khác nhau đã tiến tới giai đoạn phát triển nhất của văn hóa này vào khoảng 2.500 – 2.000 năm cách ngày nay.

Trong quá trình hình thành văn hóa Sa Huỳnh, chủ nhân của văn hóa Sa Huỳnh có quan hệ cội nguồn với các văn hóa hậu kỳ đá mới – sơ kỳ đồng thau ven biển, được coi là những người Tiền Mã Lai - Đa đảo (Proto Malayo Polynesien).
Chủ nhân của văn hóa Sa Huỳnh cũng có những liên hệ với những nhóm cư dân cùng thời (Tiền Môn – Khmer hay Tiền Nam Á).

Suốt quá trình phát triển văn hóa, Sa Huỳnh có nhiều mối quan hệ giao lưu với những văn hóa thời kim khí ở Đông Nam Á. Qua đó có thể thấy chủ nhân văn hóa Sa Huỳnh nói tiếng Nam Đảo hay Malayo – Polynesien nhiều hơn yếu tố Nam Á.

# data[].attributes.body
Trồng trọt:
Dân cư cổ của văn hoá Sa huỳnh thuộc một nguồn gốc văn minh lúa nước (nền văn minh cổ đại xuất hiện từ 13.000 năm trước) Đông Nam Á. Những dụng cụ trồng trọt bằng sắt được tìm thấy bao gồm cuốc, dao, đục, xà beng,...

Đánh cá và đi biển:
Nhờ hoạt động của dân cư đi biển, khoảng trước năm 1975, các nhà khảo cổ mới biết đến văn hoá Sa Huỳnh. Các phát hiện cho thấy người Sa Huỳnh là những cư dân nông nghiệp và đi biển chỉ là một trong những sinh hoạt của họ.

Khai thác:
Người Chăm đã biết khai thác trầm hương, quế, ngà voi, sừng tê, dầu rái, ngọc, vàng trên núi, hồ tiêu trên đồi, biết làm ruộng hai mùa ở đồng bằng hẹp Minh Kinh và Ô Chân.

Chế tác trang sức:
Các nhà khảo cổ đã tìm thấy, ở những khu mộ táng của Văn hóa Sa Huỳnh, các bộ hạt chuỗi giá trị ở Lai Nghi. Tổng có 1.136 hạt chuỗi bằng đá mã não đã được tìm thấy.

Làm đồ gốm:
Người Sa Huỳnh cổ rất khéo tay và có mỹ cảm tuyệt vời. Trong gốm Sa Huỳnh, các đồ đựng như bát, bình có chân đế, có thân gãy ở vai hay đáy, chiếm tỷ lệ lớn. Mẫu gốm thường gặp là vàng đỏ, nhiều khi có vệt đen bóng, có hoa văn chữ S có đệm tam giác, những đường chấm hay đường in dấu răng vỏ sò.

Làm thuỷ tinh:
Thủy tinh nhân tạo là một thành tựu rực rỡ của văn hóa Sa Huỳnh. Các cư dân dùng cát trắng để nấu thủy tinh làm bát lọ và đặc biệt những chuỗi hạt trang sức bằng thủy tinh. Đây là một trong những nơi làm ra thủy tinh nhân tạo sớm trên thế giới

# data[].attributes.body
Khuê:
Cho dù văn hoá Sa Huỳnh đã ra đời vào khoảng năm 1000 TCN nhưng đời sống xã hội của cư dân Sa Huỳnh có phần tiên tiến. Họ đã biết khai thác khoáng sản, có những hoạt động trồng trọt, đi biển, chế tác trang sức, làm gốm,..

# data[].attributes.body
Nhận xét cá nhân

Nghi:

Sa Huỳnh có thể được coi là một trong ba nền văn hoá nổi tiếng được thế giới biết đến, là một trong ba phát triển nhất của văn minh thời sơ sử, cùng với Đông Sơn và Óc Eo.

# data[].attributes.body
Châu:
Nền văn hóa Sa Huỳnh là một di tích lịch sử - văn hóa đáng trân trọng. Nó lưu lại những cột mốc đặc biệt trong sự hình thành của nền văn hóa ngày nay. Đánh dấu những phát minh, sáng kiến thời xưa của những người từng cư trú tại Việt Nam. Chúng nên được ghi nhận và bảo toàn, vì những di tích đầy hoài cổ và độc đáo này không chỉ giúp chúng ta gắn liền hơn với nền văn hóa Việt Nam, nhớ về nguồn cội của mình mà chúng còn là một trong những niềm tự hào dân tộc.