# data[].attributes.headline
Pierwsze spotkanie z lekturą - "Pan Tadeusz"

# data[].attributes.subject
Pierwsze spotkanie z lekturą - "Pan Tadeusz"

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Uczniowie klasy ósmej wykazywali się kreatywnością i pomysłowością, prezentując pudełka przygotowane na temat lektury Adama Mickiewicza.

Uczniowie umieszczali w nich przedmioty związane z treścią epopei "Pan Tadeusz" i omawiali związek tych elementów ze światem przedstawionym.

Wśród zgromadzonych rzeczy znalazły się naprawdę pomysłowe przedmioty: grzyby, mrówki, Biblia, zegarki, porcelana czy wachlarz.

Było ciekawie, a niektórzy wykazali się zarówno talentem, jak i dużym sprytem.

# data[].attributes.attachment_link.title
Strona Szkoły Podstawowej w Bobrownikach - W świecie "Pana Tadeusza"

# data[].attributes.attachment_link.description
Uczniowie klasy ósmej wykazywali się kreatywnością i pomysłowością, prezentując pudełka przygotowane na temat lektury Adama Mickiewicza. Uczniowie umieszczali w nich przedmioty związane z treścią epopei "Pan Tadeusz" i omawiali związek tych elementów ze światem przedstawionym. Wśród zgromadzonych rzeczy znalazły się naprawdę pomysłowe przedmioty: grzyby, mrówki, Biblia, zegarki, porcelana czy wachlarz.

# data[].attributes.body
Czym jest adaptacja?
sjp.pwn.pl «przystosowanie utworu literackiego do wystawienia na scenie lub do sfilmowania; też: utwór literacki w ten sposób przystosowany»

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pan Tadeusz - książka, która powinna być znana każdemu Polakowi. Choć jest to lektura obowiązkowa zarówno w liceum, jak i w szkole podstawowej, warto spojrzeć na ten tekst w inny sposób. Pan Tadeusz obfituje w wiele smaczków, nie tylko kulinarnych. Delektujcie się. Przypomnijcie sobie 10 intrygujących szczegółów z Pana Tadeusza!

Gdyby Telimena żyła w dzisiejszych czasach, z pewnością korzystałaby z usług lekarzy medycyny estetycznej. Sprawdźcie, dlaczego Tadeusz się odkochał!

Telimena wracała nazbyt śpieszno z lasuI poprawić kolory swe nie miała czasu;Około ust szczególniej widne były piegi.Nuż oczy Tadeusza, jako chytre szpiegi,Odkrywszy jedną zdradę, poczną w kolej zwiedzaćResztę wdzięków i wszędzie jakiś fałsz wyśledzać:Dwóch zębów braknie w ustach; na czole, na skroni

Zmarszczki; tysiące zmarszczków pod brodą się chroni!

(fragment ks. V)

Jest impreza, trzeba zatańczyć poloneza. Szczególnie gdy dochodzi do zaręczyn trzech par - Zosi i Tadeusza, Asesora z córką Wojskiego - Teklą oraz Telimeny z Rejentem. A kto prowadził poloneza? Zosia ubrana w skromną zieloną sukienkę (którą chciała wyperswadować jej Telimena) oraz najstarszy gość - Podkomorzy.

Soplicowskim kuchmistrzem był mistrz polowań i gry na rogu - Wojski Hreczecha. To on przygotowywał zaręczynową ucztę. Nim jednak wykwintne dania trafiły na stół, goście podziwiali słynny serwis, czyli rodzaj półmiska, który ozdobiony był figurkami przedstawiającymi sceny z polskich sejmików. Na tym naczyniu rozgrywało się cukiernicze widowisko - topniejący deser przypominał zmieniające się pory roku.

Serwis ten był nalany ode dna po brzegiPiankami i cukrami białymi jak śniegi:Udawał przewybornie krajobraz zimowy.W środku czerniał ogromny bór konfiturowy,Stronami domy, niby wioski i zaścianki,

Okryte zamiast śronu cukrowymi pianki;

(...)

Ale tymczasem wielki serwis barwę zmienił,I odarty ze śniegu już się zazielenił.Bo lekka, ciepłem letnim powoli rozgrzana,Roztopiła się lodu cukrowego pianaI dno odkryła, dotąd zatajone oku;Więc krajobraz przedstawił nową porę roku,Zabłysnąwszy zieloną, różnofarbną wiosną.Wychodzą różne zboża, jak na drożdżach rosną,Pszenicy szafranowej buja kłos złocisty,Żyto ubrane w srebra malarskiego listyI gryka wyrabiana sztucznie z czokolady,

I kwitnące gruszkami i jabłkami sady.

(fragment ks. XII)

Opisy przyrody? Ble! A dlaczego? Przecież Mickiewiczowskie wersy na temat litewskiej natury to swoiste arcydzieło! Dwa stawy w Soplicowie to para kochanków, wieczorami ptaki i żaby grają koncerty, a ulewa to rozwite warkocze. Kapusta ma łysinę, a arbuz brzuch. Natura u Mickiewicza żyje i zachwyca feerią barw oraz różnorodnymi odgłosami.

W Soplicowie posiadaczem tabakiery był nie tylko Podkomorzy, ale i ksiądz Robak. Jacek Soplica tabakierkę miał nie byle jaką - cztery razy zażywał z niej tabaki generał Dąbrowski, a jej denko zdobił wizerunek Napoleona i jego armii:

Tu, wycierając chustką zabrudzone denko,Pokazał malowaną armiją, malenkąJak rój much; w środku jeden człowiek na rumaku,Wielki jako chrząszcz, siedział, pewnie wódz orszaku;Spinał konia, jak gdyby chciał skakać w niebiosa,Jednę rękę na cuglach, drugą miał u nosa.„Przypatrzcie się - rzekł Robak - tej groźnej postawie;Zgadnijcie, czyja? - Wszyscy patrzyli ciekawie.- Wielki to człowiek, cesarz, ale nie Moskali,

Ich carowie tabaki nigdy nie bierali".

(fragment ks. IV)

Co ważne, ksiądz Robak używał tylko tabaki częstochowskiej, od braci paulinów.

Wszyscy wiemy, że Pan Tadeusz napisany został trzynastozgłoskowcem, ale w pewnym momencie Mickiewicz złamał metrum, prawdopodobnie zrobił to celowo. Zajrzyjmy do księgi III:

Domowemu to ptastwu taki ochmistrzyniWymyśliła ogródek: sławna gospodyni.Jendykowi-; jej wynalazek epokę stanowi

Zwała się Kokosznicka, z domu
czówna
W domowym gospodarstwie; dziś powszechnie znany.

Ciekawostka - Epilog napisany został jedenastozgłoskowcem.

Książkowa Zosia była rówieśnicą samego wieszcza. W 1811 r. Zosia „zaczyna rok czternasty", dlatego Telimena podpowiada jej, żeby porzuciła indyki i kurki, którymi tak chętnie się zajmowała. A Mickiewicz urodził się pod koniec 1798 r.

Telimena wiele pamiątek trzymała w szufladzie biurka. Najwięcej z nich pochodziło z czasów mieszkania w Petersburgu: plan metropolii, plan jej dawnego domu. W schowku Telimeny znajdował się także portret ukochanego psa zagryzionego przez szalonego charta sąsiada. W szufladzie znalazło się również miejsce na inne rysunki. Bywalczyni salonów przechowywała szkice Aleksandra Orłowskiego, modnego w tamtych czasach malarza. Chciała, by w jej szufladzie znalazły się również prace Hrabiego. Co ciekawe, biurko Telimeny kryło toaletę dla Zosi: „No, Zosiu, toaletę rób, dostań tam z biurka, Nagotowane znajdziesz wszystko do ubrania".

Słowo „ostatni" w Panu Tadeuszu pada około czterdziestu razy (ktoś jest chętny, by to policzyć?). Znajduje się nawet w podtytule epopei - jest to opowieść o ostatnim zajeździe na Litwie, czyli zbrojnym rozwiązywaniu sąsiedzkich konfliktów przez szlachtę. Ów zajazd zorganizował ostatni Klucznik Horeszkowa, zarazem ostatni dworzanin ostatniego Stolnika, czyli Gerwazy. Przywódcą zajazdu jest ostatni z Horeszków, czyli Hrabia. Soplicowa broni ostatni woźny Trybunału, czyli Protazy. Przymiotnik „ostatni" pojawia się także w kontekście króla Polski i władcy Litwy, polskich sejmików, uczty, Podkomorzego.

Dlaczego określenie to tak licznie występuje na kartach Pana Tadeusza? Oznacza ono kres pewnej epoki - Rzeczypospolitej Szlacheckiej. Narrator opowiada o świecie już minionym. Są to zresztą wspomnienia „kraju lat dziecinnych" Mickiewicza, który, jak wiemy, pisząc ten utwór, przebywał na emigracji i bardzo tęsknił za ojczyzną, jaką zapamiętał z dzieciństwa.

Film Andrzeja Wajdy, będący ekranizacją lektury, swoją premierę miał w 1999 r. Prace nad obrazem rozpoczęły się rok wcześniej, czyli w dwusetną rocznicę urodzin Adama Mickiewicza. Dziś trudno wyobrazić sobie studniówkę bez poloneza Wojciecha Kilara, który zabrzmiał w filmie wybitnego reżysera.

Oczywiście o Panu Tadeuszu można napisać jeszcze wiele więcej. Jest to wdzięczny temat do dyskusji. O jakie ciekawostki poszerzylibyście ten tekst?

Absolwentka Wydziału Filologii Polskiej i Klasycznej na UAM w Poznaniu. Od 2013 r. pracuje jako nauczycielka języka polskiego, zajmuje się również pisaniem tekstów. Język ojczysty uwielbia od zawsze.

# data[].attributes.attachment_link.title
Pan Tadeusz - 10 intrygujących szczegółów i ciekawostek!

# data[].attributes.attachment_link.description
Pan Tadeusz - książka, która powinna być znana każdemu Polakowi. Choć jest to lektura obowiązkowa zarówno w liceum, jak i w szkole podstawowej, warto spojrzeć na ten tekst w inny sposób. Pan Tadeusz obfituje w wiele smaczków, nie tylko kulinarnych. Delektujcie się. Przypomnijcie sobie 10 intrygujących szczegółów z Pana Tadeusza!

# data[].attributes.attachment_link.title
Adam Mickiewicz - Inwokacja (Pan Tadeusz)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
We have detected that Javascript is not enabled in your browser. The dynamic nature of our site means that Javascript must be enabled to function properly. Please read our terms and conditions for more information.

# data[].attributes.attachment_link.description
We have detected that Javascript is not enabled in your browser. The dynamic nature of our site means that Javascript must be enabled to function properly. Please read our terms and conditions for more information.

# data[].attributes.attachment_link.title
Szlachta |  „Pan Tadeusz” – świat przedstawiony

# data[].attributes.body
Prezentacja

# data[].attributes.attachment_link.description
"Pan Tadeusz" to panoramiczny obraz szlachty polskiej z początków XIX wieku.

# data[].attributes.body
Obejrzyj prezentację.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
"(...) grupa malownicza!

Głowy charakterowe!
z kontrastem oblicza!"

"Wpadam do Soplicowa (...)
tam się człowiek (...) nadysze Ojczyzny" "

- uważa Telimenę za siostrę,

- stary kawaler, bezdzietny,

- kiedyś zaręczony z córką Wojskiego - Martą Hreczeszanką (dziewczyna młodo zmarła),

- w młodości przez 10 lat był dworzaninem Wojewody, ojca Podkomorzego oraz retorem w jezuickiej szkole,

- pielęgnuje szlacheckie obyczaje i tradycje,

- za młodu niemało świata objechał (ks. III, w. 398-401),

- nosił okulary,

- w politykę się nie wdawał,

- w szable nie był zbyt tęgi,

- ma wąsy ("Sędzia wąs kręcąc" ks. VIII, w. 397)

- bratanek Sędziego,

- wrócił z Wilna ze szkoły,

- zakochał się w Zosi i z nią się zaręczył,

- podkochiwał się w Telimenie (pomylił ją z Zosią),

- imię otrzymał po Tadeuszu Kościuszce, ponieważ urodził się w czasie wojny,

- miał za dozorcę księdza, który go pilnował,

- był przystojny, czuł się rześki i młody,

- jako Soplica był krzepki, otyły i silny, do żołnierki jedyni, w naukach mniej pilni,

- dobrze jeździł konno, pieszo dzielnie chodził,

- tępy nie był, lecz w naukach mało postąpił,

- lubił strzelać z flinty, szablą "robić",

- pierwszą noc spędza razem z młodzieżą w stodole na sianie,

- zaspał na polowanie na zająca (obudził go ks. Robak),

- od Telimeny w Świątyni dumania dostał kluczyk i liścik,

- zaspał na polowanie na niedźwiedzia (obudziła do Zosia),

- prostaczek, poczciwy chłopczyna, prawie dziecko,

- nazwał Telimenę głupią,

- zakochał się w Zosi ( "taka piękna, taka miła"),

- chciał się utopić w błotnistym stawie (ks. VIII, w. 559 - 565),

- policzkuje majora Płuta,

- dobrze strzelał z dubeltówki,

- w trakcie walk z Moskalami zostaje trafiony w środek kapelusza przez Gonta na polecenie Płuta,

- dostał od Zosi obrazek świętej Genowefy i relikwijarzyk z suknią świętego Józefa,

- od dziecka Gerwazy bardzo go lubił, mimo że Tadeusz pochodził z Sopliców,

- urodził się pod szczęśliwą gwiazdą,

- prawą rękę miał na temblaku (ranny),

- ma zostać instruktorem na Litwie,

- podczas biesiady zaręczynowej zgodnie z obyczajem usługiwał ludowi razem z Zosią

- dawny krewny pański (daleki krewny) i przyjaciel domu,

- znawca polowań,

- odmawia udziału w polowaniu na zająca, ponieważ jako szlachcicowi nie przystoi mu polować na taką drobną zwierzynę ("Nazywam się Hreczecha, a od króla Lecha/ Żaden za zającami nie jeździł Hreczecha" - ks. I, w. 816-817),

- nosił skórzaną plackę, którą zabijał muchy,

- zbierał muchomory,

- był znawcą polowań,

- to on zarządzał polowaniem na niedźwiedzia,

- grał na rogu bawolim,

- po polowaniu przygotował bigos,

- staruszek szanowny, wesoły i bardzo rozmowny,

- gawędziarz, gaduła,

- życie spędził na biesiadach, polowaniach, zajazdach, sejmikach,

- nieprzyjaciel fajki,

- milczenie budziło go ze snu,

- był mistrzem w rzucaniu nożem,

- ma córkę Teklę, która nosiła okulary i zapraszała kobiety na kabałę (wróżby z kart), która zaręczyła się z Asesorem,

- w rękawie nosił nóż,

- był odpowiedzialny za wyprawienie biesiady zaręczynowej,

- korzysta z książki "Kucharz doskonały"

- wnuczka Stolnika Horeszki,

- wychowywana przez Telimenę,

- na jej opiekę i wychowanie pieniądze dawał Jacek Soplica,

- ma 14 lat w 1811 r., "wszak to dziś zaczynasz rok czternasty" (ks. V, w.104-105),

- zakochana w Tadeuszu,

- mieszka w dawnym pokoju Tadeusza,

- białe ubranie, aż do piersi kryje, odsłaniając ramiona i łabędzią szyję (w takim Litwinka tylko chodziła z rana i nigdy nie pokazywała się w nim mężczyzną),

- wysmukła postać,

- włos w pukle nierozwity, lecz w węzełki małe pokręcony, schowany w drobne strączki białe,

- zdawała się dziewczynką małą,

- opiekowała się drobiem,

- błękitne oczęta (ks. III, w. 143),

- twarz ładna,

- kibić wysmukła, ale nieskładna,

- pulchne lica (policzki) i rumieniec,

- widać, że serce jeszcze nieczynne,

- ma wiano w kapitałach z łaski Jacka,

- Jacek dawał pieniądze na jej wychowanie oraz wyznaczył dla niej małą roczną pensję,

- budzi Tadeusza na polowanie na niedźwiedzia,

- palce drobne,

- ząbki jak perły,

- niebogata: lecz za to urodzeniem równa, Z domu senatorskiego, jest dygnitarzówna,

- kochana przez Telimenę,

- opaliła się (czysta Cyganka),

- według Telimeny chodzi i rusza się jak parafijanka (prowincjuszka, osoba nieobyta towarzysko),

- od dwóch lat mieszka w Soplicowie,

- strój Zosi na "wyprowadzenie w świat" - pokropiona perfumami, włos namaszczony gumą, pończoszki białe, ażurowe, trzewiki warszawskie białe, atłasowe, sznurowany stanik - gorset, z włosów zdjęto papiloty i uwito w dwa sploty, zostawiając na czole i skroniach włos gładki, ze świeżych bławatków zrobiono plecionkę i przyczepiono,

- blade włosy (blondynka),

- biała sukienka,

- w ręku chusteczka batystową,

- według Telimeny nogi rozstawia jak chłopak i ma rozbiegany wzrok,

-tajny kwestarz - zakonnik zbierający datki,

- zna łacinę (zmówił krótki pacierz po łacinie - ks. I w. 305),

- nad prawym uchem, nieco wyżej skroni miał bliznę wyciętej skóry ma szerokość dłoni, w brodzie ślad niedawny lancy lub postrzału,

- ruch i głos miał żołnierskie,

- świadomy był spraw politycznych,

- człowiek stary, lecz krępy i bardzo pleczysty,

- właściciel tabakiery, (z niej gen. Dąbrowski zażył cztery razy), (opis tabakierki - ks. IV, w. 386- 397 - maleńka armia, w środku człowiek na rumaku, cesarz w kapocie),

- tabakę miał z Jasnej Góry od księży paulinów z Częstochowy,

- zastrzelił niedźwiedzia z broni Gerwazego, ratując życie Tadeusza i Hrabiego,

- zakrywa Hrabiego swym ciałem podczas walk z Moskalami, ratując mu życie i dostając za niego postrzał,

- podcina nogi Gerwazemu, ratując mu życie gdy dziewięć rur w niego mierzyło,

- nie wyznaje Tadeuszowi prawdy kim jest

- syn Wojewody, u którego Sędzia w młodości był dworzaninem,

- miał córki: Różę,

- właściciel złotej tabakiery, oprawionej w brylanty, w środku portret króla Stanisława ( ojciec Podkomorzego dostał tę tabakierę od króla Poniatowskiego),

- jego psy to: Sprawnik (pies), Strapczyna (suka),

- opis stroju - ks. XI, w. 219-225 - żupan złotem szyty, kontusz gredyturowy z frędzlą i pas lity, karabela z głównią jaszczurową, na szyi szpinka brylantowa, konfederatka biała z pękiem grubych piórek,

- został konfederackim marszałkiem,

- reprezentuje województwa władzę,

- najwyższe miejsce "zabierał" przy stole,

- tańczył poloneza z Zosią w pierwszej parze

- niewiasta w latach dojrzała (ks .I, w. 613)

- przystojna i młoda (ks. I, w. 534),

- wysoka, ramiona silne, pierś szeroka,

- wszyscy ją znali,

- kibić miała wysmukłą, kształtną, pierś powabną,

- w ręku kręciła wachlarz dla zabawy,

- włosy krucze, długie zwijały się w sploty,

- znała język francuski ( "pierwsza z nim po francusku zaczęła rozmowę" - ks. I, w. 654),

- żyła w stolicy długi czas,

- Sędzia zwał ją siostrą, jednak nie łączyło ich pokrewieństwo (tak ich kiedyś wspólni rodzice nazwali),

- Sędzia ją szanował i przed światem lubił,

- sprawowała opiekę na Zosią,

- to Jacek dał Zosię Telimenie na wychowanie,

- adorowała Tadeusza i Hrabiego,

- dawniej mieszkała w Petersburgu i tam miała psa bolończyka (dostała go od księcia Sukina), którego zagryzł chart,

- w biurku chowała różne pamiątki, np. plan domu znajdującego się na rzeką Newą,

- to ona zaproponowała, żeby udać się na grzybobranie,

- często chowała się w lesie w miejscu nazwanym Świątynią dumania,

- miejscowa piękność,

- skąpa w pochwały, lecz nie szczędziła zachętu,

- podarowała Hrabiemu kwiatek niezabudek (ks. III, w. 671),

- rozum i wielkie doświadczenie miała,

- obeszły ją mrówki w Świątyni dumania (ks. IV, w.261- 281),

- naróżowana, grubsza płeć = zniszczona cera, piegi, brakuje dwóch zębów, na czole i na skroni zmarszczki,

- według ks. Robaka - kokietka i trzpiotka, mąci, intryguje,

- uchodziła za osobę dobrą, świat znającą,

- według Tadeusza - miała dobre serce,

- Tadeusz nazwał ją głupią,

- mdlała (np. podczas zajazdu),

- rozpuszczone włosy (podczas zajazdu),

- płaczem próbowała przebłagać majora Płuta,

- podarowała Hrabiemu wstążkę ze swojej sukni, z której zrobiła kokardę,

- zaręcza się z Rejentem,

- właściciel charta Kusego,

- mniej krzykliwy, mniej ruchawy,

- szczuplejszy i mały z postawy,

- ma żądło w języku, tak dowcipne żarciki umiał komponować,

- dawniej żył w dostatku, ale spadek roztrwonił,

- teraz w służbie rządu, by znaczyć w powiecie,

- bardzo lubił myślistwo,

- mówca wielki,

- jego nóż to tasak sanguszkowski,

- strzelba - niewielka fuzyjka, ptaszyna od księcia Sanguszki, Sanguszkówka,

- zazdrosny o Telimenę,

- Hrabia uderzył go w twarz podczas zajazdu,

- zaręczył się z Teklą Hreczeszanką

- Rejent Bolesta, zwany kaznodzieją ("lubił gesta" - ks. I, w. 687),

- dawniej był adwokatem,

- właściciel charta Sokoła,

- mówca wielki,

- strzelba Sagalasówka,

- zaręcza się z Telimeną,

- dał się przebrać po francusku

- paliwoda i kłótnik,

- zwany Wojewodą i Wąsalem,

- wiele znaczył w województwie,

- dowodził rodziną Sopliców i ich trzystu kreskami (głosami w sejmie),

- nic nie posiadał prócz kawałka roli, szabli i wielkich wąsów od ucha do ucha,

- zakochał się z wzajemnością w córce Stolnika - Ewie,

- podano mu czarną polewkę (znak, że rodzic nie oddaje swoje córki za żonę konkurentowi),

- zastrzelił Stolnika Horeszkę,

- wiódł życie hajdamackie (zbójeckie, hultajskie),

- zawadyjaka słynny w całej Litwie,

- ożenił się z pierwszą ubogą dziewczyną, którą napotkał,

- nie kochał swojej żony, a matki Tadeusza, która zmarła z żalu,

- był zły, zemsty opętany biesem,

- wpadł w alkoholizm

- Żyd stary, powszechnie znany z poczciwości,

- zarządzał dwiema karczami po obu stronach drogi, w jednej rej wodził Gerwazy, w drugiej Protazy,

- miał dobre trunki do wyboru,

- rachował się ostrożnie i nie oszukiwał,

- nie cierpiał pijaństwa,

- wielki miłośnik zabaw,

- muzykę znał i słynął muzycznym talentem,

- pięknie grał na cymbałach,

- dość czystą miał polską wymowę,

- szczególnie lubił pieśni narodowe,

- w pobliskim mieście był podrabinkiem (rabinem),

- wszędzie go goszczono i słuchano jego rad,

- znał się na handlu zbożem,

- miał sławę dobrego Polaka,

- brodę ma aż do pasa,

- na głowie nosił kołpak lisi i jarmułkę,

- był powszechnie lubiany,

- bardzo lubił Zosię,

- na prośbę Zosi zagrał podczas biesiady zaręczynowej na cymbałach,

"Ja, niegdyś dumny z rodu, ja, com był junakiem,

Spuściłem głowę, kwestarz, zwałem się Robakiem,

Trzeba było odkupić dobrymi przykłady,

Krwią, poświęceniem się..."

(ks. X, w. 829-834)

Zasługi Jacka Soplicy: (ks. XI, w. 237 - 263)

Przeniósł od Kniaziewicza listy Ryszpansowi

Donoszące, że nasi biorą tył wrogowi.

Obok Kozietulskiego był ranny dwa razy!

Towarzystwa tajemne wiązać i zakładać;

Na koniec w Soplicowie, w swym ojczystym gnieźǳie,

Gdy gotował powstanie zginął na zajeźǳie.

Właśnie o jego śmierci nadeszła wiadomość

Do Warszawy w tę chwilę, gdy cesarz jegomość

Raczył mu dać za dawne czyny bohaterskie

Legĳi Honorowej znaki kawalerskie.

- Protazy Baltazar Brzechalski

- ostatni w Litwie Woźny Trybunału,

- zwany przez Gerwazego - Brzechaczu,

- po kryjomu przeniósł wieczerzę do zamku, co nie podobało się Wojskiemu,

- pomagał rozbierać się Sędziemu, to on umiał pas słucki odwiązywać i składać,

- nosił przy sobie "trybunalską wokandę" - książeczkę, w której spisane były wszystkie sprawy jakie przed laty wywoływał z wokandy,

- był kłótliwy,

- strój podróżny: szerokie rajtuzy i kurta, której poły podpięte były na guzy, można ją było zakasać lub opuścić do kolan, czapka z uszami, sznurkiem na wierzchu związana,

- nosił pałkę,

- przed procesem jak szpieg musiał się kryć pod różną postacią i strojem,

- miał dostarczyć pozew Hrabiemu,

- człek śmiały,

- w kapustę buchnął - uciekł z zajazdu

- nazywany Grafem,

- krewny Stolnika po matce Łowczynie, która urodziła się z drugiej córki Kasztelana, który był wujem Stolnika (krewny po kądzieli) - dziesiąta woda po kisielu,

- panicz bogaty, krewny Horeszków daleki, wielkiego domu dziedzic,

- nigdy nigdzie nie może stawić się w naznaczonej porze,

- strój ( surdut angielski, biały, długi),

- słudzy zwani dżokejami, ubrani w kapelusze jak grzybki, czarne, lśniące, w kurtkach, w butach stryflastych, w pantalonach - spodniach białych,

- lubił widoki niezwykłe i nowe, zwał je romansowemi,

- był wielkim dziwakiem,

- miał dziwne zwyczaje ( często bez pasa, bez strzelby błąkał się po gaju, często siedział nieruchomy przy ruczaju - strumyku),

- szanowano go,

- pan z prapradziadów,

- dobry dla chłopów, ludzki dla sąsiadów i Żydów,

- lubił rysować, nosił przy sobie papier i ołówek,

- lubił myślistwo,

- bardzo dobrze zna się na polowaniach,

- od dzieciństwa chował się w obcych krajach,

- piękny pan, słusznej urody, twarz miał pociągłą, blade policzki, oczy modre, łagodne, włos długi, białawy,

- nosił kapelusz,

- nie znał zwyczaju grzybobrania,

- wg Robaka - pyszałek, głupiec,

- wg Robaka - dziwak, fanatyk, ale młody, poczciwy, dobry Polak, (w rewolucjach bardzo potrzebne dziwaki),

- ma u szlachty wielkie zachowanie,

- nosił orzechowy płaszcz włoskiego kroju, szeroki bez rękawów,

- Gerwazy zakrywa go swym ciałem podczas walk z Moskalami, ratując mu życie i dostając za niego postrzał,

- Telimena podarowała ma wstążkę, którą oderwała od swojej sukienki, z której zrobiła kokardkę,

- wąsik poczerniony i bródka hiszpańska,

- Telimena "zdradziła" go z Rejentem,

- na złość Telimenie zaczął adorować Podkomorzankę

- Nikita Nikitycz Ryków,

- rotny kapitan, miał osim medalów i trzy krzyże,

- gość ("Pan Sędzia go przez grzeczność prosił na wieczerzę"),

- stary żołnierz, mieszkał na kwaterze w pobliskiej wiosce,

- "jadł smaczno, mało wdawał się w rozmowę"

- zuch na szpady,

- poddaje się (oddaje Podkomorzemu swoją nagą szpadę),

- lubi Polaków,

- obiecuje obronić Sopliców podczas ewentualnego śledztwa, a całą winę zrzuci na Płuta,

- nie przyjmuje od Sopliców pieniędzy

- pseudonimy: Półkozic, Mopanku, Szczerbiec, Klucznik,

- ostatni z Horeszki dworzanów,

- wysoki, siwy, twarz miał czerstwą, zdrową, pooraną zmarszczkami, posępną, surową,

- kiedyś słynął z wesołości, po śmierci Stolnika zmienił się (nie chodził na kiermasze, ani wesela, nie opowiadał dowcipów, nie uśmiechał się),

- zawsze nosił liberyję dawną Horeszków ( kurtę z żółtymi połami, dawniej zapewne złotą, wkoło szyte jedwabiem herbowe klejnoty),

- ulubione powiedzenie - Mopanku,

- łysinę miał w szczerbach,

- nosił wielki pęk kluczy za pasem, uwiązany na taśmie "srebrnym kutasem",

- jego rapier to Scyzoryk (rapier sążnistej długości, szeroki na całą piędź, sieczny na dwa boki, miecz teutoński - niemiecki, krzyżacki, z norymberskiej stali),

- mścił się na rodzie Sopliców za śmierć Stolnika (ks. II, w. 347-354),

- skory do bijatyk ("Gerwazy groźny ręką" - ks. IV, w. 272),

- wiedział o sposobie rwania węzów,

- był bardzo silny,

- uratował mu życie ks. Robak,

- zabija majora Płuta, (przyznaje się do tego w ks. X, w. 178-179, 186), czyniąc to "pro publico bono" czyli dla dobra powszechnego,

- ma wąsy ( wąsy najeżał - ks. X, w. 464),

- bardzo lubił Tadeusza,

- oddaje swój Scyzoryk generałowi Kniaziewiczowi

- pierwszy pan w powiecie,

- familijant (człowiek spokrewniony z wieloma wpływowymi osobami),

- miał jedną córkę Ewę,

- został zastrzelony przez Jacka Soplicę podczas napadu Moskali za czasów Kościuszki,

- miał łysą głowę,

- nosił brylantową spinkę,

- podkręcał wąs,

- wzrok dumny miotał,

- umierając wykonał znak krzyża, co symbolizowało, że przebaczył zabójcy - Jackowi Soplicy

Maciej (Matyjasz) Dobrzyński:

- nie działo się w Dobrzynie nic bez rady Maćka,

- wpływów nie szukał, rady udzielał rzadko i nie lada komu,

- wyrzekł zdanie i w niewielu słowach (małomówny),

- zwany był Kurkiem na kościele, Zabokiem, Królikiem, Maćkiem nad Maćkami,

- jego szabla to Rózeczka - pochodziła z Damaszku (damaskowana krzywa karabela),

- starzec dziarski,

- niskiego wzrostu,

- konfederat barski, potem stronnik królewski, trzymał z podskarbim litewskim, leczy gdy król przyjął uczestnictwo w Targowicy Maciej opuścił królewskie stronnictwo ( stąd przydomek Kurek na kościele, bo jak kurek za wiatrem chorągiewkę zwracał),

- lubił wojnę,

- bystry polityk,

- szedł tam, gdzie Ojczyzny dobro upatrywał,

- teraz siedzi w domu jak niedźwiedź, gdy ssie łapę w borze,

- prostak ubogi, był najwięcej czczony,

- wiedział sekreta strzelców i lekarstwa,

- za młodu lubił bijatykę,

- był nieprzyjacielem moskiewskiego rodu,

- nucił piosenkę "Kiedy ranne wstają zorze",

- siwy (biały jak królik),

- Zabok, bo na lewym boku nosił szablę i często ją tam dotykał,

- rozpoznał w ks. Robaku Jacka Soplicę ("bies księżyna")

- mści się na Dobrzyńskim (ks. IX, w. 140-150),

- chce od Sędziego po tysiąc rubli gotówką za głowę każdego, kto wziął udział w zajeździe,

- dał się spić Soplicom, stał się napastliwy względem Telimeny (zachęcał Telimenę do tańca),

- zostaje spoliczkowany przez Tadeusza,

- tchórz, każe Rykowowi walczyć zamiast siebie,

- mówi Gontowi, że jeżeli zastrzeli Tadeusza (wsadzi mu kulę pod piątym żebrem) dostanie od niego cztery ruble srebrem,

- znaleziono go nieżywego w krzakach pokrzywy

- ginie od miecza Gerwazego (ks. IX, w. 730-731),

- według ogólnej opinii zaginął bez śladu, jak gdyby wpadł w wodę

- córka Stolnika Horeszki,

- w niej z wzajemnością kochał się Jacek Soplica,

- wg Jacka Soplicy - piękny, łagodny gołąbek,

- wzrok miała uprzejmy i pogodny, anielski,

- tak ją rodzice pieścili (wychowywali), że była słaba, lękliwa jak robaczek motyli, jak wiosenna gąsieniczka,

- została żoną Wojewody,

- w dniu ślubu mdlała i miała gorączkę,

- miała suchoty (gruźlicę),

- wywieziona na Sybir, tam umarła młodo

""Tak, tak, mój Protazeńku" rzekł Klucznik Gerwazy.

"Tak, tak, mój Gerwazeńku" rzekł Woźny Protazy.

"Tak to, tak!" powtórzyli zgodnie kilka razy,

Kiwając w takt głowami"

A szlachta ciągle pĳe i wiwaty wznosi (...)

# data[].attributes.attachment_link.title
Pan Tadeusz, galeria postaci, kto jest kim, #Oszczyk

# data[].attributes.attachment_link.description
"(...) grupa malownicza! Głowy charakterowe!z kontrastem oblicza!" "Wpadam do Soplicowa (...)tam się człowiek (...) nadysze Ojczyzny" " - uważa Telimenę za siostrę, - stary kawaler, bezdzietny, - kiedyś zaręczony z córką Wojskiego - Martą Hreczeszanką (dziewczyna młodo zmarła), - w młodości przez 10 lat był dworzaninem Wojewody, ojca Podkomorzego oraz retorem w jezuickiej szkole, - pielęgnuje szlacheckie obyczaje i tradycje, - za młodu niemało świata objechał (ks.

# data[].attributes.attachment_link.title
Lektura w pudełku klasa 8 by Wiola Grząśko on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Discover more about Lektura w pudełku klasa 8 ✌️ - Interactive Image

# data[].attributes.body
Obejrzyj zdjęcia prac przygotowanych przez innych uczniów do lektury "Balladyny"

# data[].attributes.body
1. Do pudełka (po ptasim mleczku lub po butach) włóż wszystko, co kojarzy Ci się z lekturą "Pan Tadeusz", np. rysunki, cytaty,  figurki z plasteliny, nakrętek, papieru itd.
2. Zgromadź 6 przedmiotów.
3. Na wieczku napisz informacje o autorze i tytuł lektury.
4. Zadbaj, by przedmioty były różnorodne.
5. Wykonaj zdjęcia pudełka.
6. Zaprezentuj swoje pudełko na lekcji - 10.03.2021 r.

# data[].attributes.headline
Dzieje nieszczęśliwej miłości Jacka Soplicy i Ewy Horeszko 

# data[].attributes.subject
Dzieje nieszczęśliwej miłości Jacka Soplicy i Ewy Horeszko 

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
0:00 / 11:15•Watch full video

# data[].attributes.body
Cechy bohaterów powodujące narastanie konfliktu

# data[].attributes.headline
Słowa Podkomorzego - rehabilitacja Jacka

# data[].attributes.subject
Słowa Podkomorzego - rehabilitacja Jacka

# data[].attributes.body
Wypisz 15 postaci z "Pana Tadeusza"

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.description
STOLNIK, SOPLICA, TADEUSZ, HORESZKO, GERWAZY, ZOSIA, PODKOMORZY, TELIMENA, ASESOR, PROTAZY, JANKIEL, MAĆKO, REJENT, WOJSKI, SĘDZIA.

# data[].attributes.body
Rozwiąż krzyżówkę na temat bohaterów

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zosia - Córka Ewy Horeszkówny., Hrabia - Ostatni z rodu Horeszko., Sędzia - Właściciel Soplicowa., Klucznik - Był nim Gerwazy w zamku Horeszków., Protazy - Woźny, zaufany sługa Sędziego., Telimena - Powabna opiekunka Zosi., Wojski - Był mistrzem gry na rogu., Jankiel - Karczmarz, który wspaniale grał na cymbałach., Stolnik - został zabity przez Jacka Soplicę., Rejent - właściciel psa Kusego., Asesor - oponent Rejenta w sporze o psy.,

# data[].attributes.attachment_link.description
Zosia - Córka Ewy Horeszkówny., Hrabia - Ostatni z rodu Horeszko., Sędzia - Właściciel Soplicowa., Klucznik - Był nim Gerwazy w zamku Horeszków., Protazy - Woźny, zaufany sługa Sędziego., Telimena - Powabna opiekunka Zosi., Wojski - Był mistrzem gry na rogu., Jankiel - Karczmarz, który wspaniale grał na cymbałach., Stolnik - został zabity przez Jacka Soplicę., Rejent - właściciel psa Kusego., Asesor - oponent Rejenta w sporze o psy.,

# data[].attributes.body
Rysunek p. Sylwii Oszczyk

# data[].attributes.body
Odpowiedź na 20 pytań dotyczących lektury

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1) Kto jest autorem Pana Tadeusza? a) Henryk Sienkiewicz b) Stefan Żeromski c) Adam Mickiewicz d) Tadeusz Różewicz 2) Jak ma na imię główny bohater utworu? a) Tadeusz b) Mariusz c) Jacek d) Genonefa 3) Tadeusz jest synem: a) Jacka Soplicy b) Sędziego soplicy c) Stolnika Horeszki d) Scyzoryka 4) Gdzie ma miejsce akcja utworu? a) Na węgrzech b) W Rosji c) W Polsce d) Na Litwie 5) Ile ksiąg liczy "Pan Tadeusz"? a) XV b) XII c) IX d) XIX 6) z jakiego zakonu wywodził się ksiądz Robak? a) Templariuszy b) Albertynów c) Duchaczy d) Bernardynów 7) Czas akcji utworu ma miejsce w: a) XVI w. b) XX w. c) XIX w. d) XXII w. 8) Czy książka zawiera epilog: a) Tak, na samym początku b) Nie, nie zawiera c) Tak, na końcu d) Nie wieadomo 9) Kogo zabija Jacek Soplica podczas ataku Rosjan na zamek? a) Stolnika b) Hrabiego c) Tadeusza d) Telimenę 10) Czym rozpoczyna się utwór "Pan Tadeusz"? a) dedykacją dla Juliusza Słowackiego b) listem do Paryżan c) inwokacją do Litwy d) inwokacją do Boga 11) Gdzie była Zosia, kiedy Tadeusz po raz pierwszy ją ujrzał? a) w kuchni b) w ogrodzie c) w gospodzie d) na balkonie 12) Jak Telimena nazywała polanę na wzgórzu? a) Świątynia Rozmyślań b) Świątynia Myśli c) Polana Miłości d) Świątynia Dumania 13) Kto powitał Tadeusza w Soplicowie? a) Wojski b) Sędzia c) Telimena d) Gerwazy 14) Kim jest Jacek Soplica dla Tadeusza? a) Stryjem b) Dziadkiem c) Ojcem d) Synem 15) W którym mieście Adam Mickiewicz napisał "Pana Tadeusza"? a) w Rzymie b) w Paryżu c) w Krakowie d) w Wilnie 16) W kim był zakochany Jacek Soplica? a) w Telimenie b) w Tadeuszu c) w Katarzynie d) w Ewie Horeszkównie 17) Skąd powraca Tadeusz Soplica? a) z Wilna b) z Krakowa c) z Berlina d) z Moskwy 18) Kto przejmuje rolę narratora w trakcie opowieści o rodzie Horeszków i Sopliców? a) Sędzia b) Tadeusz c) Gerwazy d) Klucznik 19) Co oznaczało podanie czarnej polewki Jackowi Soplicy? a) zakończenie konfliktu b) dezaprobatę na związek Ewy i Jacka c) zgodę na związek Ewy i Jacka d) Sprzedam Opla 20) Jakim gatunkiem literackim jest "Pan Tadeusz"? a) epopeją narodową b) tragedią klasyczną c) sonetem d) komedią

# data[].attributes.attachment_link.description
1) Kto jest autorem Pana Tadeusza? a) Henryk Sienkiewicz b) Stefan Żeromski c) Adam Mickiewicz d) Tadeusz Różewicz 2) Jak ma na imię główny bohater utworu? a) Tadeusz b) Mariusz c) Jacek d) Genonefa 3) Tadeusz jest synem: a) Jacka Soplicy b) Sędziego soplicy c) Stolnika Horeszki d) Scyzoryka 4) Gdzie ma miejsce akcja utworu?

# data[].attributes.body
Wyjdź z zamku.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Przygoda w starym zamczysku

Wejdź tutaj!

wpisz kod

E

EP

EPI

EPIK

EPIKA

Kto opiekował się zamkiem Horeszków? Gdy znajdziesz w świetle świecy właściwą odpowiedź, kliknij ją.

Protazy

Gerwazy

Sędzia

Maciej

Kto opiekował się zamkiem Horeszków? Gdy znajdziesz w świetle świecy właściwą odpowiedź, kliknij ją.

Protazy

Gerwazy

Hrabia

Sędzia

Maciej

przejdź do testu

START

ZNAM "PANA TADEUSZA"

QUIZ

QUESTION01of 05

Kto był matką Zosi?

Telimena

Ewa Horeszkówna

podkomorzyna

brawo!

Następne pytanie

QUESTION01of 05

QUESTION02 of05

Co miał na myśli ksiądz robak, mówiąc gerwazemu: "Ostatnie moje ziemskie uczucie na świecie, Którem tulił, hodował jak najmilsze dziecię, Tyś zabił w oczach ojca"

gerwazy przeszkodził w planowanym powstaniu

gerwazy zranił tADeusza

gerwazy przeszkodził w małżeństwie jacka i ewy

QUESTION02of 05

brawo!

następne pytanie

QUESTION03 of05

które przedmioty znajdowały się w holu dworu soplicowskiego

zegar z kurantem grającym "mazurek dąbrowskiego", portrety wybitnych polaków

ZEGAR Z KURANTEM GRAJĄCYM polkę, PORTRETY WYBITNYCH POLAKÓWANSWER

ZEGAR Z KURANTEM GRAJĄCYM "MAZUREK DĄBROWSKIEGO", obrazy przedstawiające sceny bitew

QUESTION03of 05

brawo!

następne pytanie

QUESTION04 of05

Dlaczego tadeusz oburzył się na hrabiego i telimenę?

nawiązali romans za jego plecami

knuli spisek przeciwko sędziemu

zachwycali się włoskimi pejzażami

QUESTION04 of05

brawo!

następne pytanie

QUESTION05of 05

które tradycje szlacheckie zostały opisane w "panu tadeuszu"?

polowanie, bale, grzybobranie

polowanie, bale

polowanie,grzybobranie

QUIZ zakończony

Przechodzisz dalej

gratulacje! sporo wiesz na temat lektury!

Błędna odpowiedź! Spróbuj jeszcze raz!

Gdy zakończysz test, kliknij w słowa "GRA UKOŃCZONA"

To już ostatnie zadanie!Nie zawiedź duchów!Pojawią się 3 ikony.Każda z nich będzieprzedstawiała elementsymboliczny w "PanuTadeuszu". Kliknijpoprawną odpowiedź,aby przejść dalej. Dobrze sięzastanów, bo, gdypopełnisz bląd, Twojaprzygoda w zamkuzacznie się od nowa. Jesteś gotowy?To wejdź przez drzwido komnaty z zadaniem

WALKA

POWSTANIIE

ZEMSTA

PRZEBACZENIE

ŚMIERĆ

BŁOGOSŁAWIEŃSTWO

TANIEC

ZABAWA

POJEDNANIE

Brawo!

Twoja odpowiedź jest błędna!

# data[].attributes.attachment_link.description
Przygoda w starym zamczysku Wejdź tutaj! wpisz kod E EP EPI EPIK EPIKA Kto opiekował się zamkiem Horeszków? Gdy znajdziesz w świetle świecy właściwą odpowiedź, kliknij ją. Protazy Gerwazy Sędzia Maciej Kto opiekował się zamkiem Horeszków? Gdy znajdziesz w świetle świecy właściwą odpowiedź, kliknij ją.

# data[].attributes.body
Zobacz, jak wyglądał strój szlachty

# data[].attributes.attachment_link.title
Strój szlachecki | „Pan Tadeusz” – świat przedstawiony

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Prawda: „Pan Tadeusz" jest epopeją narodową, „Litwo! Ojczyzno moja" - to apostrofa., „Pan Tadeusz" rozpoczyna się inwokacją., Podmiot liryczny został cudownie ozdrowiony., Podmiot liryczny porównuje ojczyznę do zdrowia., „Pagórków leśnych", „łąk zielonych" - epitet., Podmiot liryczny zwraca się do ojczyzny., Podmiot liryczny pragnie przenieść się nad Niemno., Podmiot liryczny tęskni za ojczyną., „Wyzłacanych pszenicą", „posrebrzanych żytem" - metafora., Fałsz: Podmiot liryczny zwraca się do zdrowia, Pomiot liryczny płakał., Podmiot liryczny przebywa w Częstochowie, Ostra Brama to katedra w Wilnie z cudownym obrazem., Podmiot liryczny przepowiada rychły cud., „Pałać" to znaczy zmieniać się,

Obecnie pracujemy nad poprawą Sortowanie według grup. Pomóż nam, przedstawiając swoją opinię.

Przekaż opinię

# data[].attributes.attachment_link.description
Prawda: „Pan Tadeusz" jest epopeją narodową, „Litwo!

# data[].attributes.headline
Materiały powtórkowe OKE Wiązka 2. Zadanie 7. 

# data[].attributes.subject
Materiały powtórkowe OKE Wiązka 2. Zadanie 7. 

# data[].attributes.attachment_link.title
Kiedy zobaczycie tę wersję "Pana Tadeusza", opadnie wam szczęka. Autor przepisywał ją ręcznie przez rok i jest piękna

# data[].attributes.attachment_link.description
Mamy XXI wiek, ręcznie już się chyba tylko podpisujemy, a nasz rodak z uporem maniaka i dużej ilości atramentu odtworzył naszego wieszcza. Aż rok (!) czasu zajęło Wojciechowi Patro stworzenie rękopisu "Pana Tadeusza" Adama Mickiewicza, ale efekt jest piorunujący. Nie należy do najtańszych: autor wycenił swoją pracę na 17 tysięcy złotych.

# data[].attributes.body
Wykonaj zadania dotyczące epopei A. Mickiewicza

# data[].attributes.attachment_link.title
145. Kto jest kim w "Panu Tadeuszu" Adama Mickiewicza? Matura z polskiego:)

# data[].attributes.body
Ks. VIII - wersy: 424-472

# data[].attributes.attachment_link.title
Anna Maria Jopek Michał Żebrowski  Wspomnienie

# data[].attributes.body
Jak napisać recenzję?

# data[].attributes.attachment_link.title
Język polski 2021 - przykładowy arkusz CKE