# data[].attributes.headline
Six reasons why mass tourism is unsustainable

# data[].attributes.subject
Six reasons why mass tourism is unsustainable

# data[].attributes.body
''It will first and foremost require hosts to wake up and see their world differently - not as a resource to be exploited, but as a sacred place to be protected and celebrated for its uniqueness.

Second, it is important they start to view their customers not as mere units of consumption, but as guests seeking to be healed and transformed. Our conscious or mindful alternative is about less volume, congestion, hassle, destruction and harm and about more meaning, purpose, value, peace and fulfillment. In short, not more but better.''

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
"You never change things by fighting the existing reality.
To change something, build a new model that makes the existing model obsolete." -- Buckminster Fuller

Despite the slow but steady increase in the number of enterprises claiming to be responsible or green, the fact remains that the current system of mass international tourism is utterly unsustainable.

Thanks to the application of the same industrial model developed for cars, houses and consumer goods, international tourism has exploded in size since the 1950s and swept into virtually every nook and cranny of the planet, washing up cash, jobs, golf courses, airports and enormous amounts of real estate.

Claimed by the UN World Tourism Organisation as a stimulant of economic recovery, tourism is, undoubtedly, a force to be reckoned with. It generates more than $2.1tn in annual revenues. In many countries and regions of the world, tourism is now the primary source of foreign exchange, employment and cash.

The to 1.8 billion travelers within the next 17 years, yet many remain in denial that the industry is based on a finite and limited supply of attractions, or accessible places rich in scenic beauty or culture.

The industry resembles a high-speed train, crammed with passengers with cheap tickets, racing toward a cliff edge. So it's worth asking why this challenge generates so little debate in the press and in general business literature.
Ending the unsustainable travel addiction
Clearly the media makes a lot of money from advertising holiday locations around the world, but on a broader level, perhaps providers, customers and regulators have each become so addicted to the promise and pleasures of cheap and frequent travel that the prospect of going without is simply too much to contemplate. Perhaps a form of "willful blindness" has infected us all.

The challenge turns out to be far more complex than just the prospect of run-away volume growth on a finite planet. Many sectors are running themselves into the ground financially as margins dwindle to razor thin. Meanwhile, thanks to congestion or overuse of scarce water and land resources, many destinations are destroying the landscapes and attractions, both natural and cultural, on which they depend.

I have come up with six key reasons why the current tourism model is way past its prime and why more of us need to focus on creating alternatives:

1. Mass industrial tourism is based on the assembly, distribution and consumption of packaged products and, as a consequence, one product is substitutable for another. The commodification of what should be revered as unique is further aggravated by the application of industrial cost cutting strategies of homogenisation, standardisation and automation that further strip out any remaining vestiges of difference, let alone mystique. Tourists "do" places and rarely get the chance to stand in awe and wonder.

2. In most youthful destinations, low barriers of entry and zero regulation encourage rapid growth and speculation. Both local politicians and often not-so-local developers benefit enormously from this growth, but rarely stay put long enough to have to cope with the crises caused by overcapacity and volatile demand.

3. The product is perishable - it's a time-based service - and can't be stocked. So when capacity goes up and demand declines, price discounting is the adaptive tactic of choice.

4. Technological connectivity and price comparison engines have shifted purchasing power to consumers, who have been convinced, by repeated discounting, that cheap travel is now a right - not a privilege. This accelerates the downward pressure on prices and yields.

5. Residents of tourism hotspots, who may have welcomed the first influx of visitors, soon find that cheap travel doesn't reduce their costs. Visitors cause land, food, water, housing and infrastructure prices to increase at a rate closely correlated with the decline in tourism operators' margins. Sadly, more tourism often means less benefit to the host communities.

6. Having fought so hard to be recognised as an industry, the tourism community fragments back into its specific sectors when issues of waste, carbon, water scarcity and other "externalities" are raised. Airlines don't pay taxes on aviation fuel and have fought carbon-related charges for decades.
What's to be done
We need to develop the idea of conscious travel and start to imagine a better alternative. Unfortunately, there is no magic wand or silver bullet; change will need to occur at the grassroots level, one destination at a time.

It will first and foremost require hosts to wake up and see their world differently - not as a resource to be exploited, but as a sacred place to be protected and celebrated for its uniqueness.

Second, it is important they start to view their customers not as mere units of consumption, but as guests seeking to be healed and transformed. Our conscious or mindful alternative is about less volume, congestion, hassle, destruction and harm and about more meaning, purpose, value, peace and fulfillment. In short, not more but better.

Tomorrow, on Guardian Sustainable Business, I will explore how we can start to move in this direction.
Anna Pollock has 40 years experience working as a strategist, analyst and change agent for travel destinations around the world. She is the founder of Conscious Travel.

# data[].attributes.attachment_link.title
Six reasons why mass tourism is unsustainable

# data[].attributes.attachment_link.description
Global tourism is destroying the environment and cultural identities - and doesn't make good business sense. Anna Pollock argues that destinations should be protected and celebrated

# data[].attributes.body
Performance serie georganiseerd door de oude kerk in de wallen

# data[].attributes.attachment_link.title
nachtelijke dwaling #12 met madelon hooykaas

# data[].attributes.attachment_link.description
Het oudste nog bestaande gebouw van Amsterdam

# data[].attributes.body
Observatie Maria Pask van de perfromance serie Nachtelijke Dwaling van de Oude Kerk

# data[].attributes.headline
TripAdvisor: Gezellig echt Amsterdamse buurt

# data[].attributes.subject
TripAdvisor: Gezellig echt Amsterdamse buurt

# data[].attributes.body
Luister naar de persoonlijke verhalen van de gidsen die jarenlang op straat hebben geleefd. Amsterdam Underground is een initiatief van de Regenboog Groep en de enige non-profit aanbieder van daklozenwandelingen in Amsterdam.

# data[].attributes.attachment_link.description
De Regenboog Groep zet zich in voor voor dak- en thuislozen en mensen met psychosociale problemen en/of verslavingsproblematiek. De organisatie zorgt voor opvang, hulpverlening en een zinvolle dagbesteding. Met behulp van buddy's en maatjes voorkomen we sociaal isolement. Bezoekers en deelnemers krijgen een actieve rol binnen de organisatie.

# data[].attributes.body
In plaats van de prostitutie verminderen, kun je niet beter de wafel winkels verminderen?

# data[].attributes.attachment_link.title
Dream out Loud - Designing for tomorrow's demands - Stedelijk Museum Amsterdam

# data[].attributes.attachment_link.title
Een kudtkoekiewall. Omdat dat moet, van de kudtkoekiewet.

# data[].attributes.attachment_link.description
maakt gebruik van cookies en vergelijkbare technieken van haar of derden om I) het gedrag van bezoekers vast te leggen en te analyseren om de websites en apps te verbeteren, II) om het mogelijk te maken content via social media te delen en III) om de inhoud van haar websites en advertenties beter af te stemmen op jouw interesses en IV) om informatie te verzamelen over jouw voorkeuren en de informatie toe te voegen aan jouw klantprofiel.

# data[].attributes.headline
Echte diversiteit & Ruimtelijke nederigheid

# data[].attributes.subject
Echte diversiteit & Ruimtelijke nederigheid

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Tegen 2050 zal het aantal mensen dat in steden woont verdubbeld zijn. Dat maakt verstedelijking tot een van de grootste transformatietrends van de eenentwintigste eeuw. Bevolking, economische activiteiten, sociale en culturele interacties, maar ook de ecologische en humanitaire impact van dit alles wordt steeds meer geconcentreerd in steden. Dat stelt ons voor gigantische duurzaamheidsuitdagingen, onder andere in huisvesting, infrastructuur, basisvoorzieningen, voedselzekerheid, gezondheid, onderwijs, waardig werk en natuurlijke grondstoffen.' Zo opent de tekst die in oktober goedgekeurd moet worden op de VN-top over duurzame steden.

Een van de grootste uitdagingen om de belofte van de stad voor iedereen én duurzaam te realiseren, is de publieke ruimte te vrijwaren tegen speculatie- en privatiseringsgolven. Over die beloften en uitdagingen ging MO* in gesprek met Vlaams bouwmeester Leo Van Broeck, stadssocioloog Stijn Oosterlynck en stedelijk journaliste Floor Milikowski. We geven eerst een synthese van hun inleidingen, daarna een neerslag van het gesprek dat plaatsvond in het Vlaams-Nederlands Huis deBuren.
Floor Milikowski: 'Echte diversiteit is nodig voor succes op lange termijn'
'De druk op Amsterdam neemt de voorbije jaren extreem toe. De vastgoedmarkt explodeert, de drukte van het toerisme neemt toe. Maar Amsterdam behoort wel tot de winnaars in de internationale rat race tussen steden om het aantrekken van de creative class van over de hele wereld. Steden zijn dan ook steeds meer bereid om zich aan te passen aan de verwachtingen van dat talent.'

Floor Milikowski is een Nederlandse onderzoeksjournaliste voor De Groene Amsterdammer, gespecialiseerd in stedelijke en ruimtelijke ontwikkeling en stedelijke cultuur. In de artikelreeks 'Van wie is de stad?' ging ze op zoek naar het ware verhaal achter de toenemende druk op de stad.

'Het gevolg is dat "onrendabelen", zoals ze tegenwoordig wel eens genoemd worden, steeds meer uit de stad worden verdreven. Zij worden uitgestoten, zoals Saskia Sassen dat zo mooi noemt.'

Een stad verliest haar stedelijkheid als het alleen nog maar gaat om vastgoed en grondspeculatie

'Vastgoed is een van de meest zekere beleggingen in deze onzekere tijden, en dus zie je de miljardairs van deze wereld -de koninklijke familie van Qatar, de miljardairs uit Rusland of China, of zelfs de staat Singapore zelf- overal ter wereld vastgoed opkopen als dat perspectief biedt op rendement. Op dit moment begint die evolutie, ook in de "succesvolle steden", steeds meer vragen op te roepen: is dit wel de richting die we uit willen met onze stad?'

'Ook de stedelijke overheden buigen zich opnieuw over de vraag hoe ze ervoor kunnen zorgen dat de stad een plek voor iedereen blijft en haar diversiteit behoudt. Want een stad verliest haar stedelijkheid als het alleen nog maar gaat om vastgoed en grondspeculatie en om het behalen van financiële rendementen.'

'Echte diversiteit is namelijk nodig om succes op lange termijn te verzekeren. Wie te veel van hetzelfde heeft, geraakt verzadigd en komt tot stilstand. Diversiteit, verrassing, toevallige ontmoetingen zijn cruciaal om ervoor te zorgen dat de succesvolle steden niet ten onder gaan aan hun eenvormigheid.'
Leo Van Broeck: Een pleidooi voor ruimtelijke nederigheid
'De mens heeft heel lang geleden een scheiding aangebracht tussen materie en geest, lichaam en ziel, aarde en hemel. De mens zag zichzelf -ten onrechte, weten we intussen- als de enige materie die bezield was, die intelligent was, met als consequentie dat alle andere materie als zielloos en dus minder belangrijk gezien werd. Er was dan ook geen kwaad in het bezitten of verhandelen van die materie.'

'Alleen de culturen van inheemse volkeren zoals de Noord-Amerikaanse indianen hanteerden de filosofie dat de mens te gast is op de aarde, die onze moeder is en die we dus niet kunnen bezitten. Al was het maar omdat we haar delen met 8 miljoen andere levensvormen. Toch hebben we de grond geprivatiseerd, en daardoor ook de "machine" die onze zuurstof en onze wateren produceert.'

Leo Van Broeck is de nieuwe Vlaamse Bouwmeester. Daarnaast is hij al tien jaar hoogleraar architectonisch en stedenbouwkundig ontwerpen aan de KU Leuven. Samen met met Oana Bogdan richtte hij in 2007 het architectenbureau Bogdan & Van Broeck op. Daarnaast is Van Broeck sinds 2013 voorzitter van de Koninklijke Federatie van de Architectenverenigingen van België (FAB).

'We overschrijden op dit moment al de draagkracht van de planeet. Ten minste: als iedereen een westerse levensstijl zou hebben. Volgens een recente studie kan de aarde dan tussen 2,5 en 4 miljard inwoners aan. Met bijna 8 miljard mensen vandaag en straks 11 miljard is het dus duidelijk dat we planeten te kort hebben. Er is nu al structurele ondervoeding, en dat zal erger worden. Er zal dus gevochten worden: om water, om brood, om overleving.'

'Wat we nodig hebben, is ruimtelijke nederigheid. Zowel in steden als buitengebieden moet de mens zich leren wegschrijven, vanuit het besef dat we zeker niet meer dan 70 procent van het vruchtbare aardoppervlak mogen opeisen voor onszelf en onze "behoeften". Vlaanderen heeft momenteel 2,8 procent beschermde natuur. Dat zou 25 procent moeten zijn, in Groot-Brittannië is dat zelfs 28 procent.'

'Als we zouden kiezen voor een inclusieve en toegankelijke stad, die niet meer gebruikt wordt als marktinstrument, moet het hele economische model, samen met de stad opnieuw ontworpen worden. Eindeloze economische groei - en dus eindeloos uitbreidend ruilmtebeslag en stijgende koolstofvoetafdruk- is een absurd idee.'

Wij verkavelen ons kapot. 70 procent van de Vlamingen woont niet in een dorps- of stadskern, en rijdt zich van daaruit vast in de file.

'De kwantitatieve groei moet vervangen worden door kwalitatieve groei. We moeten niet meer hebben, we moeten het beter hebben. Maar zelfs binnen het huidige systeem kunnen we alvast kiezen voor verdichting, de stad zo toegankelijk mogelijk te maken voor mensen met allerlei sociale en economische profielen.'

'We moeten meer levenkwaliteit gaan realiseren op veel minder ruimte. Het Vlaamse model is het tegendeel: wij verkavelen ons kapot. 70 procent van de Vlamingen woont niet in een dorps- of stadskern, en rijdt zich van daaruit vast in de file. We zijn recordhouders in het aantal uren file per werknemer, per kilomter weg, per wooneenheid. We hebben trouwens ook het record aantal echtscheidingen, wat iets zegt over het tekort aan quality time met je partner of kinderen, door al die verspilde uren onderweg.'

'We betalen onze verkavelwoede cash in de infrastructuurkosten voor onze wegen en diensten, in de hoeveelheid politici en ambtenaren. Ook onze voetafdruk wordt er enorm door: een villa heeft een koolstofvoetafdruk van 7 ton per jaar, een stedelijk appartement 1 ton. Een passiefvilla in the middle of nowhere heeft een hogere voetafdruk dan een niet geïsoleerde, 19 de eeuwse stadswoning. Met andere woorden: de stad is een begin van die stedelijke nederigheid.'
Stijn Oosterlynck: Als de stad populair wordt, stijgt ook de vastgoedprijs
'Aandacht voor openbare en groene ruimte is een van de cruciale elementen van het herwonnen zelfvertrouwen van de stad. Dé vraag is wat dat betekent voor de in- en uitsluitingsmechanismen in de stad.'

Stijn Oosterlynck is professor Stadssociologie aan de Universiteit Antwerpen. Hij is gespecialiseerd in thema's als stadsontwikkeling, stadsvernieuwing, gemeenschapsopbouw en nieuwe vormen van solidariteit en diversiteit.

'Het is vandaag niet meer makkelijk te begrijpen, maar na de tweede wereldoorlog kwam er een echte stadsvlucht op gang en trok iedereen die het zich kon veroorloven naar de stadsrand. De vastgoedprijzen kelderden, de stad was niet langer een aangename plek om te wonen en de economie werd een monocultuur van diensten en kantoren.'

'Het is pas in de jaren tachtig dat de idee van de stad als een plek om graag te wonen opnieuw terrein won. Zodra de gebruikswaarde van de stad echter toeneemt, stijgt ook de interesse van de vastgoedsector. Dat leidt via allerlei processen zoals gentrificatie tot uitsluiting van mensen die de gestegen vastgoedprijzen niet kunnen betalen.'

Een buurtcafé dat vervangen wordt door een champagnebar, sluit mensen uit

'We leven in een democratische samenleving, en dat houdt de belofte in dat er een aantal publieke goederen zijn - zoals publieke en groene ruimte- die gelijk toegankelijk zjin voor iedereen. De marktwerking verstoort die belofte, maar ook de veelheid aan hiërarchische relaties tussen mensen. Een buurtcafé dat vervangen wordt door een champagnebar, sluit mensen uit. Als een buurtwinkel verdwijnt om plaats te maken voor een upmarket superette, dan worden er mensen uitgesloten.'

'Dat betekent dat zelfs waar de overheid publieke ruimte toegankelijk maakt, er processen van toeëigening plaatsvinden die op hun eigen manier uitsluitend werken. Wie gaat er aan de lange eettafels zitten in de leefstraten van Gent? Dat is de stedelijke middenklasse. Het is op zich een zeer positieve ingreep, maar niet iedereen voelt dat hij daarvan kan genieten of deel van kan uitmaken.'

In het artikel De wildernis van de openbare ruimte schrijft Tine Hens: 'Eén cijfer blijkt cruciaal [voor de gezondheid en duurzaamheid van steden]: de verhouding tussen particuliere en publieke ruimte. Idealiter is de verdeling rond de 35 tot zelfs 50 procent voor de openbare ruimte en de rest privé; in de meeste Afrikaanse steden beslaat de publieke ruimte nauwelijks 10 procent.' Leo Van Broeck, hoeveel procent is dat in de Vlaamse steden, in Brussel?
Leo Van Broeck: Geen idee, maar het interesseert me wel om dat te weten.

Een shopping center kan ook publieke ruimte zijn

Stijn Oosterlynck: Zoals ze er nu staat, is de stelling te eenvoudig, al is de strekking wel juist. Een shopping center kan ook publieke ruimte zijn. Ze maakt geen gewag van een tussensoort die "parochiale ruimte" genoemd wordt: openbare ruimte die vaak informeel geclaimd wordt door een bepaalde groep. Denk aan de speelstraten, bepaalde hoekjes van een speelplein die het terrein zijn van een groepje jongeren, zitbanken die altijd gebruikt worden door hetzelfde groepje ouderen...

Leo Van Broeck: Die "parochies" zijn gebouwd op collectieve identiteiten. Die zijn enerzijds aan het verdwijnen, maar schieten daardoor in een kramp die hen voor nog een halve of anderhalve generatie net dominant maakt. Dat ontkent de realiteit dat mensen voor 99 procent hetzelfde willen: ontplooiing, liefde, seks, goed eten, kansen... ongeacht afkomst of toebehoren. Ik hoop dat er een tijd komt dat Romeo en Juliette gelijk krijgen -dat je van elkaar kan houden over grenzen van afkomst en klasse heen- en dat de clans zullen vaststellen dat er maar één stam meer overblijft: de mensheid.
De mondialisering en schaalvergroting, bijvoorbeeld binnen de Europese Unie, doet de nationale identiteiten misschien verdampen, maar creëert tegelijk nieuwe identiteiten: je bent misschien minder Belg, maar wordt meer Antwerpenaar.
Leo Van Broeck: Het klopt dat een universele identiteit voor de mensen een absurde, grijze brij is. Daar tegenover staat dat de individuele identiteit aan belang toeneemt. Die individuele parcours laten meer diversiteit toe. Al onze boerinnen in de polders kunnen wokken en hebben feng shui lessen gevolgd. Alle kinderen kennen zowel hun lokale helden en mythen als Pokémon, Batman, SpiderMan...
Toch stelt Floor Milikowski vast dat een stad als Amsterdam niet vrolijk diverser wordt, maar cultureel verarmt door de sociale uitstoting die plaatsvindt.
Floor Milikowski: Je ziet in Amsterdam inderdaad dat veel openbare ruimte ingenomen wordt door een zeer internationale groep mensen die wel allemaal dezelfde capuccino willen drinken, dezelfde panini willen eten, dezelfde champagne willen drinken. De diversiteit neemt af, maar ik weet ook niet zeker of deze mensen zich dan allemaal als Amsterdammer gaan identificeren. Ze blijven ook niet de hele tijd in die ene stad wonen.

Succesvolle steden dreigen elite-enclaves te worden

De doorstroom is intussen zo groot, dat de vraag wie zich Amsterdammer mag noemen ook steeds relevanter wordt. Nationale staten regelen de toegang tot het grondgebied niet op economische gronden, maar in een stad als Amsterdam is dat steeds meer wél het geval. Succesvolle steden dreigen elite-enclaves te worden en daardoor wordt een stedelijke identiteit ook steeds meer een sociale identieit, een klasse bijna.
Om de stad opnieuw van iedereen te maken, moet wellicht ook ingegaan worden tegen de idee dat alles individueel privaatbezit moet worden. Alleen: in 1847 werd collectief bezit afgeschaft in België. Dat moet dus ongedaan gemaakt worden, zegt ruimtelijk planner Pieter Van den Broeck in het artikel Waarom eten wij de ruimte op?

Als de planeet gereduceerd wordt tot vastgoed, worden grond en gebouwen investeringsproducten die kapotverhandeld worden

Leo Van Broeck: Aangezien we met zijn allen op één planeet wonen, heeft die planeet ook vooral collectieve belangen. Zij maakt ons eten, onze zuurstof, ons water. Als je die planeet reduceert tot vastgoed en er de beurslogica op toepast, worden grond en gebouwen investeringsproducten die kapotverhandeld worden. Gentrificatie is alleen goed als ze kwalitatief is.
En dat betekent?
Leo Van Broeck: Kwantitatieve gentrificatie gaat gepaard met ongebreidelde kapitaalgroei, zonder dat je er nog echte verbetering tegenover staat. Kwalitatieve gentricicatie gaat over het verbeteren van achtergestelde wijken waarin mensen in onaanvaardbare omstandigheden wonen -op voorwaarde dat die mensen er dan ook kunnen blijven wonen. Daarvoor zijn gemengde vormen van eigenaarschap en woonrecht nodig.

Stijn Oosterlynck: Het is duidelijk dat de oproep tot verdichting niet volstaat, zeker niet vanuit sociaal standpunt. Want verdichting kan een perfect instrument zijn voor een projectontwikkelaar om meer woningen met minder grond en dus met meer winst te realiseren. Minder verkavelingen, meer hoogbouw. Maar is dat het soort verdichting dat we willen?

Verdichting kan een perfect instrument zijn voor een projectontwikkelaar om meer woningen met minder grond en dus met meer winst te realiseren

Leo Van Broeck: De overheid moet regulerend optreden. Want als we op het platteland bouwgrond willen teruggeven aan de natuur, moet de eigenaar daarvoor gecompenseerd worden. Als we aan de andere kant van vier bouwlagen naar tien gaan in de stad, dan mag de meerwaarde niet louter geprivatiseerd worden voor de toevallige eigenaar van die grond. De overheid, die de bouwregels wijzigt waardoor de meerwaarde ontstaat, moet dus het grootste deel van die meerwaarde opeisen om te investeren in stadsontwikkeling en vergroting van natuurruimte.

De overheid kan Vlaanderen vandaag niet "ontsnipperen" omdat ze dat niet kan betalen. Als we de toename van waarde in de stad door verdichting daarvoor kunnen inzetten, wordt het wel mogelijk. Daar wordt overigens volop over gedacht en aan gewerkt.
Hoe zit dat in Amsterdam? Is de overheid daar geneigd om een actieve riol te spelen, of verkiest ze het spel van vraag en aanbod?
Floor Milikowski: Het grondbedrijf van de gemeente Amsterdam wordt op dit moment bevolkt door mensen uit de financiële sector die na 2008 een nieuwe baan zochten. Zij spelen hun oude spel verder en kiezen dus altjd voor de hoogste bieder. Maar naarmate de macht van de vastgoedsector groter wordt, groeit ook de aandacht voor de commons en de coöperaties, zowel van het beleid als van onderuit. Er wordt onderzoek gedaan naar de vraag hoe je commons in zo'n stedelijk landschap kan creëren. Het neoliberale tijdperk, waarin het allemaal privatisering was dat de klok sloeg, dat lijkt nu toch wel voorbij.

Elke coöperatie is per definitie uitsluitend, want alleen toegankelijk voor wie er lid van is. En vaak zijn dat mensen die op elkaar gelijken.

Stijn Oosterlynck: Ik ben ook voorstander van de commons-beweging, van coöperatief beheerde eigendom in plaats van een volledig geprivatiseerde vastgoedsector of de vaak heel bureaucratische beheersvormen van overheidsbezit. Maar elke coöperatie is per definitie uitsluitend, want alleen toegankelijk voor wie er lid van is. En vaak zijn dat mensen die op elkaar gelijken -een zelfde sociale achtergrond, eenzelfde etniciteit, een zelfde overtuiging, een zelfde belang- omdat daardoor de lijst met regels en verboden minimaal gehouden wordt: je deelt al zo veel, dat er veel vanzelfsprekend is.

Autodeelsystemen gaan bijvoorbeeld uit van vertrouwen, en dat is al snel groter als je het moet geven aan mensen met een zelfde levensstijl, een zelfde scholingsgraad, als jijzelf. Daarom zijn commons meer uitsluitend dan publieke voorzieningen. Een co-housing project sluit meer uit dan sociale huisvesting, omdat de overheid daar de toegang organiseert via bureaucratische regels die voor iedereen gelijk zijn.

Saskia Sassen zegt in het interview in MO* (De stad als belegging) over de negatieve impact van de privatisering van de stad op haar stedelijkheid: 'Openbare ruimte wordt getransformeerd in geprivatiseerde zones waartoe alleen de superrijken nog toegang hebben. Dat is een wezenlijke amputatie van een van de belangrijkste historische functies van de stad, die altijd de plaats was waar mensen zonder macht toch geschiedenis en cultuur konden maken, wat hun machteloosheid een essentiële complexiteit en extra dimensie verleende.'
Stijn Oosterlynck: Het werk van Saskia Sassen focust op de echt grote steden, de global cities zoals Londen, New York, Tokio. Daar zie je echt massieve gentrificatie waarbij hele woningblokken tegen de grond gaan en vervangen worden door dure condominiums. In Brussel, Gent en Antwerpen zie je hier en daar wel gentrificatie, maar de processen van ontstedelijking zoals zij die beschrijft doen zich hier niet voor. Al zie je wel dezelfde tendens: naarmate de vastgoedprijzen stijgen, daalt de diversiteit en dus de stedelijkheid.

Naarmate de vastgoedprijzen stijgen, daalt de diversiteit en dus de stedelijkheid

Maar het gaat in wezen niet om de stad, maar om de ruimte. Als een stad zo uitsluitend wordt dat mensen er niet meer kunnen wonen, dan zullen er nieuwe steden ontstaan. De suburbs worden dan de nieuwe steden.
Intussen is er niet alleen veel menselijke schade, maar verdwijnt er misschien ook iets dat essentieel geweest is voor ons democratische systeem?
Leo Van Broeck: Dat klopt. In Londen is een woontoren door Saoedi's opgekocht en in dat complex is de sharia van toepassing. Dat toont de overmatige kracht van het kapitaal. In New York zie je dat ook heel scherp geïllustreerd als je de parkjes ziet die er heel fraai bij liggen, met een bodje This parc is maintained by Honeywell, waarna een stedelijke woenstijn met zwerfvuil volgt: dat is dan openbaar domein. In Brussel heb je dat niet. Dat heeft een effect op de identiteit van stadsbewoners. In heel Brussel, van Ukkel tot Sint-Joost, zegt meer dan 70 procent van de inwoners dat ze zich Brusselaar voelen, veel meer dan de andere opties.
Bij het verschjinen van een nieuw nummer van MO*magazine organiseert MO* i.s.m. Vlaams-Nederlands Huis deBuren elke keer "MO*talks" over het centrale thema. De volgende editie vindt plaats op 13 december. Herbeluister hier de MO*talks van 14 september.

# data[].attributes.attachment_link.title
Duurzame steden enkel mogelijk met echte diversiteit en ruimtelijke nederigheid

# data[].attributes.attachment_link.description
2,8 procent van de Vlaamse ruimte is beschermde natuur. Dat zou 25 procent moeten zijn. Maar als veel meer mensen in steden en dorpskernen moeten gaan wonen, dan moet de overheid daar ook zorgen voor meer publieke ruimte, en dus paal en perk stellen aan de privatisering van stedelijke ruimte.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wanneer je thuis last hebt van ongedierte is het verstandig om zo snel mogelijk aan de slag te gaan om er iets aan te doen. Doe je dit namelijk niet dan zal het zomaar kunnen dat er een ware plaag ontstaat bij jou in huis, hier zit je waarschijnlijk niet ...

Samenwerken is nu eenmaal nodig van tijd tot tijd. Dit heeft te maken met het feit we normaal op de dag steeds flexibeler willen zijn in onze manier van werken. Hierdoor krijg je dus speciale coworking plekken binnen een bedrijf. Dit zijn ruimtes waar je samen met collega's aan de ...

Wist je dat het mogelijk is om een kantoorpand te huren in plaats van te kopen? Dit is dan ook echt veel handiger dan bij een of andere makelaar. Hier heb je namelijk altijd weer last van al die vervelende regeltjes in je contract, door te kiezen voor viruteel kantoor ...

# data[].attributes.attachment_link.description
Wanneer je thuis last hebt van ongedierte is het verstandig om zo snel mogelijk aan de slag te gaan om er iets aan te doen. Doe je dit namelijk niet dan zal het zomaar kunnen dat er een ware plaag ontstaat bij jou in huis, hier zit je waarschijnlijk niet ...

# data[].attributes.body
Disneyfication tegen gaan door de tourist te laten betalen, lijkt mij het tegen over gestelde effect hebben. De tourist krijgt dan nog meer het gevoel dat hij/zij alles kan maken.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Eigenlijk dacht ik gespaard te blijven. Het grachtje waar ik woon, ligt net buiten het Amsterdamse Wallengebied dat zucht en kraakt onder de toevloed van toeristen. Drollen op de stoep, misbaar van nachtelijke pub crawls, moeite om je eigen voordeur te bereiken - dat waren gruwelverhalen van de Wallen. Dat had ik toch maar mooi bekeken, monkelden vrienden die daar wonen. Wel de lusten, niet de lasten van de mooie binnenstad.

Dat had ik gedacht. Want de ongekend snelle toename van het aantal toeristen, en de door hen veroorzaakte overlast zoals die zich de laatste twee jaar voordoet, beperkt zich niet langer tot de Wallen. De shit rijst de pan uit. Dat werd me duidelijk toen ik de avond voor Koningsdag twee jongens aantrof die doodgemoedereerd in ons portiek stonden te pissen.

Natuurlijk, er waren al langer tekenen aan de wand - en dit voorval dwong me deze in te zien. Ook wij worden steeds vaker getrakteerd op de dreunende holamuziek en het bierglas- en barbecuegekletter op speedboats en open rondvaartboten.

Nog zoiets: de jeugdtoeristen die, hun benen bungelend boven de gracht en genietend van het echte Amsterdam-gevoel, de wallenkant in beslag nemen. Nou zeg, dacht ik als bevriende Wallenbewoners zich daarover beklaagden, wat is daar mis mee? Zo deden wij vijftig jaar geleden toch ook op de straatstenen van Dubrovnik en Béziers ons maal met meloen en camembert?

Maar wij zaten daar niet met een hele groep, niet met harde muziek en niet tot midden in de nacht. Wij zaten daar niet alsof die plekken onze rechtmatige huiskamers waren, met de bewoners als quantité négligeable.

Vorige week heb ik ze, hangend uit het raam, voor 't eerst de huid vol gescholden : Hey! Put it down! There's people living here, and sleeping children! Drie keer moest ik mijn steeds woestere kreten over de gracht laten schallen voor ze de knop wat lager draaiden.

Gaat Amsterdam Venetië achterna? Twee jaar geleden zond de VPRO de documentaire I love Venice uit, over de 'verpretparkisering' van die stad. Bewoners, behorend tot de stijfkoppen die het volhielden (sinds midden vorige eeuw is tweederde vertrokken) klaagden over onbetaalbaar geworden huizen: er was altijd wel een rijke Milanees of Rus die zo'n hebbedingetje aan een van de kanalen aanschafte om er een paar weken per jaar te verblijven.

Een man, zo'n prachtig wit geschminkte commedia dell'arte figuur, legde met falsetstem en grote gebaren uit waar je misschien nog een pak melk kon krijgen: bij de Versace rechtsaf, dan links, naar Prada. Voorbij de Gucci. „Misschien zit daar een kruideniertje. Als 'ie niet is overleden."

De film liet ook kwaaie Venetianen zien die het, net als ik, in machteloze woede op een schreeuwen zetten. „Donder op! Jullie zijn te groot! Ga weg", riepen ze tegen een gigantisch cruiseschip in de lagune. Dat was niet helemaal overtuigend - en niet alleen omdat ze het van een paar honderd meter afstand riepen, en bovendien in het Italiaans. Ook omdat je je kunt afvragen wat de Venetianen zelf hebben bijgedragen aan de verpretparkisering van hun stad. En hoeveel ze eraan hebben verdiend.

Die ongemakkelijke vraag laat zich voor Amsterdam nog scherper stellen. Bij ons gaat het immers niet alleen om de cultureel geïnteresseerde toerist. Wij w lokken, anders dan Venetië, ook het drugs-, sex- en lawaaivolk. Er worden dit jaar 375 festivals in de stad georganiseerd, waarmee ook de buitenwijken het geraas voor hun kiezen krijgen. Intussen heeft de gemeente project 1012, dat de binnenstad aantrekkelijker moest maken voor 'kwaliteitstoeristen', op een zacht pitje gezet.

Er is nog een andere, ongemakkelijke waarheid die zich aan me opdrong bij het zien van die Venetiaanse film. Wat heb ik zelf bijgedragen aan de toenemende populariteit van de mooiste plekken van de wereld - en daarmee aan hun ondergang? Als reizend journalist behoorde ik tot de voorhoede van de grote stroom bezoekers. In 1969 was ik bij het carnaval in Rio (en merkte toen al dat veel inwoners bij die gelegenheid de stad ontvluchtten). In 1987 nam ik een slow boat van Tahiti naar het atol Rangiroa. En in 1989 maakte ik de pelgrimstocht van Santiago de Compostela.

Natuurlijk was ik niet de eerste die boeken en artikelen schreef over deze unieke, met mythische verhalen omklede plekken. In de universiteitsbibliotheek van Auckland, waar ik me in 1987 voorbereidde op mijn bezoek aan Polynesië, stuitte ik op een hele rij liefdesverklaringen van schilders, schrijvers en andere zonderlingen die daar in het voetspoor van Gauguin (1891) waren neergestreken om, in innige aanraking met de authentieke cultuur, in de zon te zitten.

De meeste van hun geboekstaafde lofzangen waren in journaalvorm geschreven. „Vandaag poseerde Ma Iva voor het nieuwe schilderij dat ik heb opgezet. De boot kon niet landen vanwege de hoge golven, dus geen post. Weinig last van mijn lever gehad."

Een belangrijk thema is altijd de verkrachting van de oorspronkelijke cultuur door de blanke horden, waartoe ook de auteur behoort, al denkt hij daar liever niet aan.

Ook deze auteur, moet ik bekennen. Een paar jaar geleden maakte ik een zeiltocht langs de Grenadines, een van de meest idyllische eilandengroepen van het Caraïbisch gebied. Vooral op de Tobago Cays had ik me verheugd: verder dan deze afgelegen landsnippers, alleen bewoond door zeeschildpadden, kon je ter wereld niet komen, leek me.

Maar toen we voor anker gingen in de lagune van Horseshoe Reef, waren we niet alleen. Zeker honderd zeiljachten omringden ons, parlevinkers stoven heen en weer, boven ons cirkelden vliegtuigjes en uit hun krachten gegroeide catamarans met dagjesmensen voeren af en aan.

Een enorm cruiseschip verscheen en zette landingsvaartuigen uit die een invasie op het strand uitvoerden, waar bewoners van het nabijgelegen eiland T-shirts en posters verkochten. Spaans sprekende mannen in Caraïbische pakjes, ongetwijfeld goedkope Mexicaanse arbeiders van de cruisemaatschappij, brachten een barbecue in gereedheid. Daarna kwamen de passagiers, die ik in mijn dagboek omschreef als „grote knauwende vleesbubbels, roze en bleek, duidelijk gisteren ingevlogen".

Zo voegde ook ik me in het koor van elitair-romantische jammeraars, die blijkbaar wel mogen wat anderen niet geoorloofd is. Ontkennen kan ik het niet en evenmin kan ik beloven dat ik voortaan thuis blijf of alleen oninteressante plekken zal bezoeken.

Hoort deze toevloed dan bij de onoplosbare gevolgen van globalisering die we voor lief moeten nemen?

Een bijzondere plek die letterlijk onder de voet dreigt te worden gelopen, is de pelgrimsroute naar Santiago de Compostela. In 1989, toen ik zelf de tocht ondernam, arriveerden er krap 6.000 pelgrims in Santiago. In 1998 waren het er 30.000, in 2009 bijna 150.000 en dit jaar wordt het kwart miljoen waarschijnlijk overschreden.

Voor de authentieke pelgrimservaring kan deze toevloed niet bevorderlijk zijn. De massaliteit staat op gespannen voet met de stilte, eenzaamheid en inkeer die pelgrims zoeken. Bovendien nodigt hij uit tot allerlei commerciële neptoestanden die de wandelaar toch nog dat echte oude pelgrimsgevoel moeten geven.

Zelfs de locals gaan daar soms in geloven. Ergens langs de route vertelde een gastenpater me ontroerd over een groep échte pelgrims die bij hem had overnacht: „Twintig Fransen in de klassieke pelgrimsuitrusting, met staf en kalebas. Er waren medici bij en een televisieproducent. Ze hadden hun bagage in een auto met chauffeur." Pelgrims als acteurs in een hyperreality, een nagespeelde werkelijkheid. De Camino de Santiago als gekunstelde evocatie van iets dat in feite niet meer bestaat.

Het was nu nog slechts een kwestie van tijd, dacht ik, voordat er een levensgrote afbeelding van Sint-Jacobus aan de gevel van de kloosters langs de route zou komen te hangen en er na iedere mis een welgemeend applaus zou opklinken.

Een paar jaar geleden was ik opnieuw in Santiago en zag voor het kantoortje waar je je Compostela moet afhalen, het officiële getuigschrift dat je het gehaald hebt, een rij. Die ging om de hoek, en ging daarna nóg een hoek om.

Ik merkte ook iets anders op. Niet alleen was het aantal pelgrims gegroeid, ook de samenstelling van de stroom pelgrims was veranderd. In 1989 kwamen praktisch alle pelgrims, net als in de middeleeuwen, in grotere of kleinere groepjes aanzetten. Nu schatte ik dat een kwart tot eenderde in z'n eentje onderweg was.

Het leek wel een optocht met een vaste voorgeschreven tussenruimte, zoals meeuwen op het dak een bepaalde afstand tot elkaar in acht nemen, waarvan de grootte afhankelijk is van het aantal vogels. De wandelaars bewaakten fanatiek hun Alleingang.

De reden laat zich makkelijk raden: de individualisering zet ook door op het gebied van geloof en bezinning. Na duizend jaar collectief voortstappen wordt de Camino een persoonlijke onderneming. Daarmee sluit de tocht naadloos aan op de huidige tijdgeest, gericht op zelfontplooiing en 'bijzondere belevenissen'.

Tegelijk lopen al die individuele mensen, met hun individuele mensenwensen, wél dezelfde route. Met een aan de marketingwereld ontleend begrip kun je dat 'massa-individualisering' noemen. Steeds meer mensen ontwikkelen, ieder op eigen houtje en naar eigen voorkeur, hetzelfde idee.

Dat is de paradox van de nieuwe drukte op de Camino.

Ook de Tobago Cays, Venetië, Amsterdam en de andere hier besproken plekken staan bloot aan dat proces van massa-individualisering. Al die bezoekers komen omdat ze ieder voor zich hebben bedacht dat daar iets unieks te ervaren valt: het gevoel even deelgenoot te zijn van de wereldgeschiedenis, of van een nergens geëvenaarde menselijke prestatie.

Intussen doet dat 'zachte' belevingsaspect een harde waarheid licht vergeten: it's the economy! Al die plekken worstelen met het dilemma tussen behoud van authenticiteit en commerciële uitbating. Probeer maar eens nee te zeggen als de hele wereld zwaaiend met bankbiljetten voor je deur staat. Maar dat betekent ook dat we, als we naar oplossingen zoeken, eveneens in termen van vraag en aanbod moeten denken. De plekken waar we het over hebben, zijn schaars in absolute zin: er is ter wereld maar een zeer beperkte hoeveelheid van beschikbaar, die wel kan verminderen maar nooit kan worden aangevuld.

„Hoe je 't wendt of keert, er is maar één Groot-Mokum", zong Johnny Jordaan al. Daar doen die nep-Amsterdams in Chinese en Japanse pretparken niets aan af. Dat vinden de Japanners en Chinezen zelf ook, want dankzij hun welvaartsniveau en goedkope vliegtarieven komen ze en masse opdagen om het échte Amsterdam te bekijken.

Op den duur moeten we de toegang tot deze absoluut schaarse goederen dan ook in economische termen bezien. Wordt deze toegang aan de vrije markt overgelaten, dan worden die goederen óf heel duur, óf het voorwerp van 'roofbouw'. Dan worden ze uiteindelijk opgesoupeerd en verdwijnen ze.

Wanneer essentiële levensbehoeften schaars zijn, zoals voedsel in tijden van oorlog of hongersnood, zal de overheid ingrijpen en zorgen voor een zo eerlijk mogelijk verdeling door middel van quotering en distributie. Dat geldt ook voor een schaars goed dat in publieke handen is, maar dat door een ongebreidelde toegang in zijn voortbestaan wordt bedreigd. Een mengsel van prijsmechanisme en quotering brengt dan uitkomst.

Op die manier wordt bijvoorbeeld het kwetsbare ecosysteem van het Cradle Mountain National Park in Tasmanië beschermd. Je kan daar een unieke zesdaagse wandeltrektocht maken, de Overland Track, maar er mogen niet meer dan 34 wandelaars per dag vertrekken, die bovendien 185 euro 'toegang' moeten betalen. Op de vijfdaagse Otter Trail in Zuid-Afrika worden zelfs maar twaalf wandelaars per dag toegelaten - de wachttijd loopt op tot een jaar. Om het voortbestaan van een plek te garanderen, beknibbelt men dus op het openbare karakter.

Is dat erg? Welnee. Kijk eens naar het Anne Frank Huis, waar het aantal toegelaten bezoekers ook aan strenge beperkingen is gebonden. In het hoogseizoen maakt de wachtrij een rondje om de Westerkerk - de wachttijd loopt soms op tot een paar uur. Het is er gezellig, de rij is geen vervelende hindernis; zij spant de verwachtingen! Het Achterhuis vraagt niet om achteloosheid, maar om geduld. Dat, precies, moesten de onderduikers opbrengen: eindeloos veel geduld. Wachten in de rij getuigt van een bepaald soort toewijding. ' Longest queues in town ' - zo prijst de Time Out- reisgids het Anne Frank Huis dan ook aan.

Beroemdheden delen ook graag in die toewijding. Bob Dylan zorgde in de jaren zeventig voor gegil onder medewerksters toen hij ineens het huis binnenliep. Steven Spielberg wachtte eveneens rustig op zijn beurt. Meryl Streep werd door een attente medewerker in de rij ontdekt, maar wilde van geen bijzondere behandeling weten. En zo stond ook prinses Máxima ineens voor de kassa. Met kinderwagen, haar ouders en een beveiligingsman.

Het lijkt er sterk op dat het verblijf in de rij een eigenstandige attractie is geworden, een ervaring op zich. Het is een prima gelegenheid om ervaringen uit te wisselen - met alle mooie gevolgen van dien. Elk jaar ontvangt het Anne Frank Huis wel een aankondiging van een huwelijk, met dank aan 'de rij'. Quotering werkt dus ook als een zeef: alleen de echt geïnteresseerden hebben het ervoor over, een vorm van spontane selectie aan de poort.

Maar als het nu niet gaat om zeldzame diersoorten of om de kwetsbare vertrekken van het Achterhuis, maar om de binnensteden van Venetië, Barcelona en Amsterdam? Het grapje 'Hoe laat gaat Amsterdam dicht?' zal niet altijd een grapje blijven. Uiteindelijk komen we voor de vraag te staan of we ook de openbare toegang tot deze plekken niet moeten gaan beperken door een vorm van regulering, met als gunstig bijeffect dat de werkelijk betrokken en gemotiveerde bezoekers overblijven.

Vrije toegang is in een geglobaliseerde wereld een illusie. Dat geldt ook voor de toegang tot unieke en kwetsbare plekken.

Herman Vuijsje is socioloog en publicist.

# data[].attributes.attachment_link.title
Straks zijn alle mooie plekken opgesoupeerd

# data[].attributes.attachment_link.description
Eigenlijk dacht ik gespaard te blijven. Het grachtje waar ik woon, ligt net buiten het Amsterdamse Wallengebied dat zucht en kraakt onder de toevloed van toeristen. Drollen op de stoep, misbaar van nachtelijke pub crawls, moeite om je eigen voordeur te bereiken - dat waren gruwelverhalen van de Wallen.

# data[].attributes.body
De tourist voelt zich onaantastelijk. Het gevoel dat je alles kunt maken.

Daarnaast hebben ze niet het gevoel dat er ook echt mensen wonen. Ik wordt raar aangekeken als ik mijn huis inloop.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Is het te druk in Amsterdam?
'Er zijn momenten en plaatsen waarop het te druk is in de stad, maar dat is niet de hele tijd zo. Dat neemt niet weg dat er een enorme clash gaat komen tussen bewoners en toeristen als we zo doorgaan. We wonen immers in een piepkleine stad en het deel waar de meeste toeristen komen is nog veel kleiner.'

'Het bijzondere van Amsterdam is de balans tussen wonen, werken en recreëren. Als dat uit evenwicht raakt, gaat de stad kapot. Dan krijg je disneyficering en wordt het hier een pretpark.'

Wordt het dan nog drukker?
'Ja, de drukte gaat nog veel meer toenemen. Het internationale toerisme naar Amsterdam is vorig jaar twaalf procent gegroeid en de voorspelling is dat het aantal buitenlandse toeristen in Amsterdam de komende tien tot vijftien jaar zal verdubbelen. Dat komt doordat er mondiaal een enorm sterk groeiende middenklasse is voor wie reizen nu mogelijk wordt.'

'In China bijvoorbeeld is de middenklasse gegroeid tot zo'n 400 miljoen mensen. Een paar decennia geleden kon een gewone Chinees niet reizen. Het communisme bracht allerlei reisbeperkingen met zich mee en bovendien hadden veel Chinezen er geen geld voor. Alleen zakenmensen gingen naar het buitenland.'

'Nu is dat anders. De beperkingen zijn er niet meer en de Chinees heeft meer te besteden. En aangezien de reisparticipatie in China nog relatief klein is, werkt het statusverhogend om naar Europa te gaan. Dan kom je terug met een verhaal dat indruk maakt. Het is niet voor niets dat er zes hotels speciaal voor Chinezen in en rondom de stad komen.'

Wat moet er gebeuren om disneyficering te voorkomen?
'Amsterdam heeft nu de kans om gidsstad te worden in het beheersen van toerisme. Er is namelijk wereldwijd nog weinig kennis op dit gebied.'

'In elk geval is er niet één oplossing. Wethouder Kajsa Ollongren wil toeristen spreiden. Dat is echter niet voldoende. Het probleem is dat succesvolle plekken binnen de kortste keren vol zitten. Zoals de Hallen in West. Dat is op zaterdag nu al een compleet gekkenhuis. En daar zitten dan voornamelijk Amsterdammers en andere Nederlanders. Misschien dat twee procent van de bezoekers op zaterdag buitenlandse toeristen zijn. Het duurt even voordat dat soort plekken ook bij toeristen bekend wordt. Met apps gaat het wel iets sneller.'

'Een ander probleem met spreiden van toeristen is dat de meesten hooguit twee nachten in Amsterdam blijven. Dan willen ze naar het Rijksmuseum, het Van Gogh Museum, het Anne Frank Huis en een coffeeshop.'

'Een plek die wel kansrijk is om het centrum groter te maken, is de noordelijke IJoever. Die is vanuit de binnenstad zichtbaar en wordt steeds aantrekkelijker. Nu heb je er al Eye en de Tolhuistuin. Straks komt daar een groot congreshotel bij, de Disney-attractie Flying over Holland en de A'dam Toren. De bereikbaarheid is echter een probleem. Er moet dus snel een brug komen.'

Zijn er te veel hotels in de stad?
'De groei van het aantal hotels en van airbnb in Amsterdam moet beter beheerst worden. Het aantal hotels groeit nu veel te hard, namelijk met twaalf procent in 2015. Dit jaar komen er 3100 hotelkamers bij. Dat is te veel. Als stadsbestuur kun je daar met bestemmingsplannen betere keuzes in maken. Uiteindelijk betekenen meer hotelkamers immers meer toeristen.'

'De gemeente zou een kamerquotum kunnen invoeren. Dan komen de hotels niet meer in Amsterdam, maar direct eromheen. Daarvoor moet je dan goede afspraken maken met de stadsregio over de infrastructuur, want uiteindelijk wil iedereen toch naar de Dam. En je moet de handhaving op airbnb op orde hebben, want anders loopt dat de spuigaten uit.'

Wat kan de gemeente nog meer doen?
'Dingen verbieden, maar daarvoor moet je als stadsbestuur durven in te gaan tegen gevestigde belangen. Ik denk bijvoorbeeld aan een verbod op bierfietsen en op touringcars in de binnenstad.'

'Ook wat betreft evenementen moet je strenger zijn. Een internationaal beachvolleybaltoernooi moet je niet op de Dam houden, midden in de stad. Het argument daarvoor was dat het een mooi plaatje oplevert. Maar een mooi plaatje hebben we echt niet meer nodig voor de marketing van Amsterdam. Zelfs als we stoppen met alle marketing, blijven de toeristen komen.'

Is Amsterdam Marketing overbodig?
'Nee, maar Amsterdam Marketing zou veel meer moeten inzetten om de balans tussen bewoners en bezoekers te behouden. Daarbij helpt het om je te richten op specifieke doelgroepen. Je kunt als stad beter de individueel reizende toerist aantrekken dan de groepen. Ook moeten de minder bekende bezienswaardigheden meer onder de aandacht worden gebracht. De drukte kan de iconen namelijk ook gaan opbreken. Het aantal bezoekers aan iconen als het Rijksmuseum zal verdubbelen. Dat is straks echt niet leuk meer en doet af aan de kwaliteit van het bezoek.'

'Behalve technische mogelijkheden toepassen om de bezoekersstromen te beheersen, zou ik iedere bezoeker ook een mooie kaart geven met een aantal wandelroutes erop. Als je daar verschillende versies van uitdeelt, gaan toeristen ieder op een andere manier de stad verkennen. Ook een komische brochure met informatie over de Amsterdamse gewoonten en bijzonderheden op elke hotelkamer is een idee. Op die manier kun je toeristen erop wijzen hoe fietsers zich gedragen en hoe je het beste rekening met ze kunt houden.'

Het tijdschrift Amsterdam, inspelen op de toekomst is verkrijgbaar bij onder meer Scheltema en Athenaeum (€14,50)

# data[].attributes.attachment_link.title
'Amsterdam dreigt te disneyficeren' - Amsterdam - PAROOL

# data[].attributes.attachment_link.description
Is het te druk in Amsterdam? 'Er zijn momenten en plaatsen waarop het te druk is in de stad, maar dat is niet de hele tijd zo. Dat neemt niet weg dat er een enorme clash gaat komen tussen bewoners en toeristen als we zo doorgaan.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Toeristen brengen dan misschien geld in het laatje, maar ze wekken bij menig Amsterdammer vaak irritatie op. Ze nemen de hele weg in beslag met bierfietsen vol vrijgezellen en lopen je vaak voor de voeten. Dat kan beter!
Gelukkig is er een manier waarop city trippers het beste van Amsterdam zien én de stad een dienst bewijzen: duurzaam toerisme. Toerisme met een lagere CO2-uitstoot, een 'eerlijke' prijs voor producten, aandacht voor dierenwelzijn en het behoud van de lokale cultuur en natuur. Duurzaam toerisme zien we dus niet alleen op de Afrikaanse savanne of in Aziatische dorpjes, maar ook in het dichtbevolkte Amsterdam. 'Groen' Amsterdam biedt volop keuze voor een verantwoorde stedentrip.

Hoe kan een weekendje Amsterdam van zo'n duurzame toerist er uit zien?

Hij laat de meeste taxi's die Amsterdam rijk is natuurlijk mooi langs de weg staan - hij gaat overal met de fiets naartoe. Hij verkent de grachten met een elektrisch aangedreven sloep in plaats van de reguliere rondvaartboten die op brandstof varen. De duurzame toerist die geen genoeg kan krijgen van water kan ook een kano instappen om op Wetlands Safari waarbij hij, vergezeld door een scala aan watervogels, door het 17de-eeuwse landschap aan de rand van Amsterdam vaart. Zijn safari zet hij vervolgens voort in duurzaam Artis, waar alles draait op 100% groene stroom, het afval wordt hergebruikt en het gebruik van bestrijdingsmiddelen wordt verminderd door stokstaartjes in te zetten!

Na deze ecologisch-verantwoorde middag heeft onze duurzame toerist natuurlijk honger gekregen. Natuurlijk bezoekt hij niet één van de Argentijnse steakhouses die in zulke grote getalen door het centrum verspreid liggen, maar gaat hij duurzaam dineren in De Kas, De Vliegende Schotel of de Culinaire Werkplaats. In de Kas komen de groenten regelrecht uit, je raadt het al, de kas naast het restaurant en in de Vliegende Schotel en de Culinaire werkplaats wordt creatief omgegaan met vegetarische ingrediënten - om zo een verrassende maaltijd op tafel te zetten.

Na de maaltijd is het voor onze ecotoerist tijd voor een avond wandeling langs de met LED verlichte grachten en loopt hij misschien even A Touch of Green binnen om te snuffelen aan de duurzame design producten van Droog Design. Misschien is er morgen nog tijd om langs de wijnboer te gaan of een voetbalwedstrijd mee te pakken in de ArenA, het eerste voetbalstadion in de wereld dat klimaatneutraal wordt.

Maar dat is zaak voor morgen. Na een lange dag verantwoord is de duurzame city tripper toe aan een welverdiende nachtrust. Gelukkig heeft hij keuze uit één van de vele hotels met een Green Key-label zodat hij zijn dag in alle comfort en met een sneeuwwit geweten kan afsluiten.

# data[].attributes.attachment_link.description
Toeristen brengen dan misschien geld in het laatje, maar ze wekken bij menig Amsterdammer vaak irritatie op. Ze nemen de hele weg in beslag met bierfietsen vol vrijgezellen en lopen je vaak voor de voeten. Dat kan beter! Gelukkig is er een manier waarop city trippers het beste van Amsterdam zien én de stad een dienst bewijzen: duurzaam toerisme.

# data[].attributes.body
Fashion designed with street teens

# data[].attributes.attachment_link.description
Striking designs on the catwalk from Rambler Designers in Amsterdam and Berlin

# data[].attributes.attachment_link.title
Een dakterras op de Huiskamer van Amsterdam - Reviews - Metropolis M

# data[].attributes.attachment_link.description
Door een gat in het dakterras rijst de klokkentoren van de Oude Kerk naar boven. Voorzien van een omringende zitkuil kan je de toren van dichtbij bekijken. Een close-up van iets dat normaal gesproken enkel van een afstand te zien is. Aan de andere kant van het terras staat een klein wit huisje.

# data[].attributes.attachment_link.title
MIRROR BOX | Performance by Milo Moiré -censored- (Düsseldorf, London, Amsterdam 2016)

# data[].attributes.attachment_link.description
Buy UNCENSORED version: http://milomoire.fetchapp.com/sell/df7806a6 or http://www.unlimitedmuse.com/product_cat/milo-moire-downloads/ "The consensual nature of sexual acts becomes a symbol here." Milo Moiré's performance "Mirror Box" is a societal reflection of human sexuality. It's a expanded reenactment of the "Tap and Touch Cinema" (1968) and a homage to the Austrian artist VALIE EXPORT, who was already fighting for women's rights in the 1960s through artistic actions.

# data[].attributes.headline
Research and statistics Amsterdam tourism

# data[].attributes.subject
Research and statistics Amsterdam tourism

# data[].attributes.body
Op 1 januari 2016 telde de Amsterdamse toeristische sector in totaal 61.392 banen. Vergeleken met januari 2015 zijn er meer dan 4.000 banen bijgekomen, een groei van 8%. Deze groei word veroorzaakt door meer personeel in hotels, restaurants en cafés.

# data[].attributes.attachment_link.title
Hoe de Wallen een openluchtmuseum worden - Amsterdam - PAROOL

# data[].attributes.attachment_link.description
De Wallenbewoners zien hun buurt veranderen in een pretpark. De rosse buurt wordt door toeristen overspoeld. Overlast, onveiligheid en verloedering nemen toe, terwijl de traditionele seksbedrijven fors zijn teruggedrongen.