# data[].attributes.attachment_link.readable_text
२३ असार, काठमाडौं । एसईई नतिजा आएसँगै कक्षा ११ र १२ को पढाइ हुने विद्यालय र कलेजहरुले भर्ना आह्वान गरिसकेका छन् ।

विद्यार्थीका लागि कक्षा ११ र र १२ को पढाइ यसकारण पनि महत्वपूर्ण छ कि, यही समयमा गरेको मिहिनेतले भविष्य निर्धारण गर्नेछ । उनीहरुले आफ्नो क्षमता र रुचि अनुसार विषय रोज्ने अवसर पनि कक्षा ११ मा पाउँछन् । त्यसैले विद्यार्थीलाई आफ्नो स्वभाव अनुसार उपयुक्त विषय छनोट गर्न यो बेलामा परामर्श आवश्यक पर्ने काठमाडौं विश्वविद्यालयका प्राध्यापक तथा शिक्षाविद् डा.शिक्षाविद् लक्ष्मण ज्ञवाली बताउँछन् ।

विद्यालयहरुले करियर काउन्सिलिङका क्रममा विद्यार्थीको स्वभाव, रुचि अनुसार कुन विषय पढ्दा भविष्यमा के बन्न सकिन्छ, ती विषयको पढाइ कहाँ कहाँ हुन्छ, कति खर्च लाग्छ जस्ता विषय जानकारी दिनुपर्ने उनको भनाइ छ ।

प्रत्येक व्यक्तिको रुचि र क्षमता फरक फरक हुन्छ । तर एसईई उतीर्ण विद्यार्थीले आफैंले आफ्नो क्षमता र रुचि थाहा नपाउन सक्छन् । बरु विद्यालयका शिक्षकहरुले विद्यार्थीलाई राम्रोसँग बुझेका हुन्छन् । त्यसैले शिक्षकले विद्यार्थीको क्षमता के छ भन्ने बताइदिएमा बल्ल उनीहरु आफूले के पढ्ने भन्ने निर्णय गरेर त्यो क्षेत्रमा जान सक्ने ज्ञवाली बताउँछन् ।
कक्षाा ११ मा विषय छनोटबारे ज्ञवालीको सुझाव पढ्नुहोस् : सिक्ने तरिका (लर्निङ स्टाईल) का आधारमा
सिक्ने तरिका अथवा क्षमता व्यक्ति पिच्छे फरक फरक हुन्छ । त्यो सिक्ने क्षमताले पछि काम गर्ने तरिकामा नै फरक पार्छ । त्यसैले विद्यार्थीले विषय रोज्दा उसको सिक्ने क्षमताको आधारमा विषय रोज्दा राम्रो हुन्छ ।

जस्तो यदि तपाईं गफ गर्न सक्नुहुन्छ, कुरा सुन्नुहुन्छ, कथा, रेडियो सुन्नुहुन्छ अथवा टाढाको मान्छेको आवाज सुन्नुहुन्छ, टेलिफोनमा एक चोटी सुनेको मान्छेको आवाज अर्को चोटी चिन्नुहुन्छ भने तपाईंको सुन्ने शक्ति अथवा क्षमता राम्रो छ । सुन्ने शक्ति राम्रो भएको व्यक्तिले साहित्य, दर्शन, कानुन विषयगत समूहमा अथवा क्षेत्रमा जान सकिन्छ ।

अर्को, एकपटक देखेको व्यक्ति नबिर्सने, भिजुअलहरु मनपर्ने स्वभावको व्यक्तिहरु हुन्छ । सामान्यतया यस्ता क्षमता अथवा स्वभाव भएका मानिसको बाह्य आकृति अथवा स्वभाव विचरण गर्ने, आफ्नो लुगा छान्दा पनि रङ, डिजाइन मिलाउने खालका हुन्छन् । यस्ता स्वभाव भएको व्यक्तिहरु चित्रकला, अभिनय क्षेत्रमा अथवा आर्किटेक्चर, डिजाइनर, डिटेक्टिभ सम्बधित विषयहरु पढ्न सक्छन् । यो क्षेत्रमा जाँदा उनीहरुको पेशागत भविष्य राम्रो हुनसक्छ ।

कुनै कुनै बालबालिका शारीरिक रुपमा एकदम सक्रिय हुन्छन् । त्यस्ता बच्चालाई सामान्यतया नेपाली समाजमा चकचके भनिन्छ । त्यस्तो बच्चालाई हात, खुट्टा चलाइरहनुपर्ने, यता उता दौडिरहनुपर्ने हुन्छ । त्यस्तो स्वभावको विद्यार्थीले प्राक्टिकल, प्रेजेन्टेसन गर्न रुचि राख्ने हुन्छन् । त्यस्ता बच्चाहरु फिल्ड वर्क गर्नुपर्ने क्षेत्रमा राम्रो गर्न सक्छन् ।

जस्तो सिभिल इन्जिनियर, पर्यटन अथवा उद्यमी हुनलाई पनि यस्तो सक्रियता आवश्यक हुने भएकाले त्यस्ता विषयगत समूहमा अथवा खेलकुद क्षेत्रमा जान सक्छन् ।

कतिमा चाहिँ सबैको मिश्रित गुण हुन्छ । अर्थात माथिका सबै गुण अलि अलि हुन्छ । त्यस्ता विद्यार्थी शिक्षा, पत्रकारिता विषयमा जान सक्छन् अथवा जुनसुकै फिल्डमा जाँदा पनि राम्रो गर्न सक्ने हुन्छ ।
बहु बौद्धिकता (मल्टिपल इन्टेलिजेन्स) को आधारमा
अर्को बहु बौद्धिकता क्षमता अनुसार विद्यार्थीले उपयुक्त विषय रोज्न सक्छन् अथवा सुझाव दिन सकिन्छ । यसका विभिन्न ९ वटा सूचकको आधारमा विद्यार्थीले आफ्नो रुचि र स्वभावको आधारमा विषय रोज्न सक्छन् । अभिभावकले विषय रोज्ने स्वतन्त्रता दिन सक्छन् । यसका विभिन्न सूचकको आधारमा बालबालिकालाई विषय रोज्न अथवा विद्यार्थीले विषयगत समूह रोज्न सक्छन् ।

इन्ट्रापर्सनल इन्टेलिजेन्स क्षमता भएको व्यक्ति स्व-निर्णय गर्न कमजोर हुन्छ । त्यस्ता विद्यार्थीलाई दर्शन पढाउने, साहित्य पढाउने, समाजशास्त्र पढाउन सकिन्छ । त्यसबाट आफै निर्णय गर्न सक्ने, आलोचनात्मक कुरा बुझ्छ । त्यसले भविष्यमा खोज अनुसन्धान क्षेत्रमा राम्रो गर्न सक्छन् ।

इन्टरपर्सनल इन्टेलिजेन्स भ एको व्यक्तिले अरुसँग कुरा गर्नुपर्ने, प्रभाव पार्नुपर्ने हुन्छ । त्यो भनेको अर्को व्यक्तिसँग कुरा राख्दा सकेसम्म आफ्नो कुरा सुनाउन सक्ने, प्रभाव पार्नको लागि विभिन्न तर्कसंगत राख्न सक्ने हुन्छ । त्यस्ता व्यक्ति व्यवस्थापन पढ्न सक्छ । त्यसबाट उनीहरु भविष्यमा नेता, बैंकर, पीआर (पब्लिक रिलेसन), मार्केटिङ क्षेत्रमा जानसक्छन् । यस्ता स्वभाव भएका व्यक्तिहरु अरुलाई राम्रोसँग बुझाउन सक्ने भएकाले शिक्षा तथा पत्रकारिता जस्ता विषयगत समूहमा पढ्न सक्छन् ।

लिंग्विस्टिक इन्टेलिजेन्स भाषाप्रति रुचि राख्ने, पढ्न रुचाउने स्वभावको बालबालिकाले भाषा प्रयोग हुने विषयगत समूहमा जान ठीक हुन्छ । यस्ता विद्यार्थीले साहित्य, कानुन, विषय पढ्दा राम्रो हुन्छ । साहित्य पढेर लेखनमा राम्रो गर्न सक्छ, अर्को वकालत गर्नको लागि पनि भाषिक ज्ञान हुनुपर्ने भाषिक संयोजन गर्न सक्ने हुनुपर्ने भएकोले कानुनमा पनि राम्रो हुन्छ । त्यस्तै भाषा सम्पादन गर्न सक्छ ।

म्याथमेटिकल स्पेसल इन्टेलिजेन्स भिडियोको माध्यमबाट विद्यार्थीले गणितीय विषय बुझ्न सक्छन् । यस्ता विद्यार्थीले विज्ञान, गणित, इन्जिनियरिङ, अर्थम्याटिक तथा ज्योम्याट्रिक सम्बन्धित विषय समूह रोज्न सक्छन् ।

म्युजिकल इन्टेलिजेन्स यसमा चाहिँ विद्यार्थीको सुन्ने क्षमताको कुरा गरेको छ । गीत सुनेर भाका बुझ्न सक्ने, त्यसप्रति चासो राख्ने, गाउन रुचाउने र संगीत सुनेर त्यहाँ बजेका बाजाहरु छुट्याउन सक्ने क्षमता हुन्छ । त्यस्ता स्वभाव भएका बच्चा संगीत सम्बन्धित विषयमा राम्रो गर्न सक्छ । त्यसैले संगीत विषय पढ्दा राम्रो हुन्छ ।

न्याचुरलिस्टिक इन्टेलिजेन्स त्यो भनेको भौतिकता, प्रकृति सम्बन्धी रुची भएको हो । भू विज्ञान, फलफूल खेतीपातीप्रति चासो राख्ने, बुझ्न मन पराउने, प्रकृतिसँग नजिक हुन खोज्ने हुन्छ । त्यस्ता विद्यार्थीले बनस्पति विज्ञान अथवा कृषि विज्ञान सम्बन्धित विषय पढ्दा राम्रो हुन्छ ।

एक्जिस्टेन्सियल इन्टेलिजेन्स भएका व्यक्तिहरु मानव, समाज, धर्म लगायतको विषयमा रुची राख्छन् । त्यसैले उनीहरु साहित्य, दर्शन, मानवशास्त्र, समाजशास्त्र, राजनीति शास्त्र आदि क्षेत्रमा जान सक्छन् । किनकी उनीहरुले मान्छेको बारेमा, धर्मको बारेमा गहिरो अध्ययन गर्न, बुझ्न रुचि राख्छन् ।

भिलुअल स्पेसालिटी भिजुअल हेरेर सिर्जना बुझ्न सक्ने अथवा रुची भएका विद्यार्थीहरु पनि हुन्छन् । उनीहरु रङसँग खेल्न रुचाउँछन् त्यसले गर्दा डिजाइनर, आर्किटेक्ट, इन्टेरियर डिजाइनर, चित्रकला सम्बन्धित विषय समूह रोज्न सक्छन् ।

कतिपयमा भने माथिका अधिकांश क्षमता मिश्रित रुपमा रहेका हुन्छन् । त्यस्ता व्यक्तिहरु शिक्षा संकाय अथवा त्यो समूहको विषय रोज्न सक्छन् । शिक्षण क्षेत्रमा जानको लागि कुनै एउटा विषयमा मात्रै चासो नभएर धेरै वटा विषयमा पोख्त हुनुपर्छ ।

विद्यार्थीलाई तिम्रो व्यक्तित्व अनुसार कुन विषय रोज्दा तिमीलाई ठीक हुन्छ भनेर परामर्श दिनुपर्ने हुन्छ । तर तिमीले यही लिनुपर्छ भन्ने खालको होइन । तिम्रो व्यक्तित्व अथवा क्षमता यस्तो भएकाले यो विषय पढ्दा तिम्रो लागि उपयुक्त हुनसक्छ भनेर परामर्श दिने हो । त्यो सँगै विषयहरु कहाँ र कसरी पढाइ हुन्छ भन्ने जानकारी दिएपछि विद्यार्थी आफूले चाहेको अनुसार विषय रोज्न सक्छन् ।

तर नेपालमा विद्यार्थीले आवश्यक परामर्श नपाउँदा विषय रोज्दा प्रभावित भएको देखिन्छ । एउटा अभिभावकले पढाउन खोजेको कुराले र अर्को साथीसंगतको प्रभावमा । हाम्रो समाजले मान्ने गरेको सम्मानजनक पेशा रोजेर डाक्टर, इन्जिनियरिङ क्षेत्रमा जानको त्यो विषय समूह अनुसार जाने गरेको र त्यही अनुसार स्नातक तहमा पढ्ने गरेको देखिन्छ ।

जसले गर्दा बीचमा छोड्ने, पास गर्न नसक्ने, पढेर पनि पढेको भन्दा फरक पेशामा लाग्ने हुन्छ । त्यसले गर्दा विद्यालयले विद्यार्थीको स्वभाव, रुचि अनुसार यही विषय पढ नभनेर परामर्श दिन जरुरी छ ।

यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?

खुसी

दुःखी

अचम्मित

उत्साहित

आक्रोशित

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
पढाउने हाम्रो पुरातन तरिका छ, 'विद्यार्थीलाई तिमीले यसरी परीक्षा दिनुपर्छ, यति अंक ल्याउनुपर्छ, यसरी पास हुनुपर्छ ।' यस्तो अभ्यासले पढ्नुको अर्थ पास हुनु भन्ने मनोविज्ञान निर्माण गरिदिएको छ ।

तर, पढनुको अर्थ परीक्षामा पास हुनु मात्रै होइन ।

पढाइलाई परीक्षाको केन्द्रमा राखेर कहिल्यै पनि जाँच्नुहुँदैन । किनभने पढ्नु भनेको परीक्षाको तयारी गर्नु होइन, जीवनको तयारी गर्नु हो ।

पढाउँदा बच्चालाई पास गर्नुपर्छ भनेर दबाव दिनुहुँदैन । परीक्षाको हाउगुजी देखाउँदैनौं । विश्वका कतिपय उन्नत मुलुकमा सबै कक्षा उत्तीर्ण हुन परीक्षा दिनुपर्ने प्रणाली नै छैन । यसको अन्तर्य परीक्षा अनिवार्य होइन र पढाइको लक्ष्य परीक्षा मात्रै होइन ।

पढ्नुको ध्येय भनेको बालबच्चाले आफूमा भएको खुबी, क्षमता पहिल्याउने र त्यसलाई सही मार्गमा डोहोर्‍याउने हो । उनीहरूमा सीप र संस्कारको विकास गर्ने हो । सार्थक जीवन बाँच्नका लागि धरातल निर्माण गर्ने हो ।

पढ्नुको अर्थ डाक्टर, पाइलट, इन्जिनियर बन्नुपर्छ भन्ने होइन । पढेर एउटा विद्यार्थी सहचालक, ज्यामी, प्लम्बर जेपनि बन्न सक्छ । उसले आफ्नो जीवनलाई यी पेशा व्यवसायबाट अत्यन्त सुन्दर र अनुकरणीय बनाउन सक्छन् ।
बच्चा काँचो माटो होइनन्
हामीले एउटा गलत भाष्य निर्माण गरेका छौं, बालबच्चा भनेको काँचो माटो हुन् । उनीहरूलाई जस्तो चाहृयो त्यस्तै बनाउन सकिन्छ ।

यसैको पछि लागेर हामीले बालबच्चालाई तिमी यस्तो बन्नुपर्छ भन्न थाल्यौं । उनीहरू के बन्न चाहन्छन् ? सोधेनौं । उनीहरूको रुचि र खुबी के थियो ? पहिल्याउने जाँगरै गरेनौं । उनीहरूलाई कस्तो वातावरण चाहिएको थियो ? चासो नै राखेनौं । केवल आफ्नो इच्छा र आकांक्षा उनीहरूमाथि लाद्यौं ।

यही कारण हाम्रा बालबच्चा हाम्रो नजरमा असफल ठहरिए ।

जबकि बालबच्चालाई हामीले जस्तो चाहृयो त्यस्तै बनाउने होइन । बालबच्चा कस्तो बन्न चाहन्छन् त्यसमासही मार्गदर्शन मात्र दिलाउने हो । हरेक बालबच्चाको आ-आफ्नै जन्मजात गुण हुन्छ । उनीहरूले जन्मजात नै कुनै न कुनै क्षमता लिएर आउँछन् ।

हामीले त उनीहरूको त्यो जन्मजात क्षमता चिन्ने हो । अनि त्यसैलाई फलाउन फुलाउन उपयुक्त वातावरण दिलाउने हो । यसका लागि जरुरी हुन्छ, संस्कारसहितको शिक्षा ।
संस्कारसहितको शिक्षा
पढाउने क्रममा मूलतः चारवटा कुरालाई जोड दिनुपर्छ- प्रवृत्ति, प्रकृति, संस्कृति र प्रविधि ।

यसको सार हो, एउटा बच्चा शिक्षित भएर मात्र पुग्दैन, मानवीय गुणले सुशोभित हुनुपर्छ । प्रकृति, जीवन र जगतलाई बुझ्ने हुनुपर्छ । संस्कारयुक्त बानी व्यवहार हुनुपर्छ । साथै, आजको समयसँग आफूलाई गतिशील बनाउन सक्ने हुनुपर्छ ।
अनुभवमा आधारित सिकाइ
विगतमा शिक्षकहरू कक्षा कोठामा पसेर आफूले जानेको कुरा मात्र एकोहोरो भट्याउँथे । आफ्नो कुरा विद्यार्थीले कत्तिको बुझिरहेका छन्, कसरी बुझिरहेका छन् थाहा पाउँदैनथे वा थाहा पाउन प्रयास गर्दैनथे । तर, अहिले सिकाइका विधि र प्रविधिहरू फरक भएर आएका छन् । विद्यार्थी धेरै कुरामा जानकार छन् । उनीहरू बहुआयामिक छन् । त्यसैले उनीहरूलाई दिने शिक्षाको स्वरूप पनि फराकिलो भएको छ ।

पुरातन शिक्षाले किताबलाई सर्वोपरी मान्छ, तर आजको शिक्षाले अनुभवमा आधारित व्यवहारिक सिकाइलाई जोड दिन्छ । अहिलेका विद्यार्थीलाई जानकारीको अभाव छैन । जानकारी प्राप्त गर्ने माध्यम पनि अनेकौं छन् । यो पृष्ठभूमिमा विद्यार्थीलाई समूहमा रहेर समूहकार्यबाट जीवनोपयोगी कुराहरू आर्जन गर्ने तरिकाहरू मात्र सिकाए पुग्छ ।
कुनै विद्यार्थी कमजोर हुँदैनन्
कक्षाकोठामा विभिन्न क्षमताका विद्यार्थी हुन्छन्, उनीहरूको रुचि फरक हुन्छ । सिक्ने तरिका र बुझ्ने शैली फरक हुन्छन् । फरक-फरक विद्यार्थीलाई एकै घानमा राखेर एउटै ढर्राले पढाउनु अवैज्ञानिक हो । शिक्षकले विद्यार्थीहरूको रुचि र क्षमतालाई पहिल्याएर उनीहरूलाई सोही ढंगले पठनपाठन गराउनुपर्छ ।

कसैले सुनेर सिक्छन्, कसैले हेरेर सिक्छन् । कसैले कुनै गतिविधि गरेर सिक्छन् । सिक्ने तरिका बच्चा अनुसार फरक हुन्छ । कुन बच्चाले कसरी सिक्छ भन्ने कुरा शिक्षकलाई थाहा हुनुपर्छ । त्यससँगै विद्यालयसँग पुग्दो स्रोत सामग्री हुनुपर्छ । हरेक विद्यार्थी आफैंमा कुनै न कुनै गुणले भरिपूर्ण हुन्छन् । उनीहरूको त्यही गुण उजागर गर्ने वातावरण शिक्षकले मिलाइदिनुपर्छ ।

फलानो विद्यार्थी उत्कृष्ट, फलानो विद्यार्थी कमजोर भनेर कित्ताकाट गर्नुहुँदैन । किनभने एउटा विद्यार्थी पढाइमा राम्रो हुन सक्छ भने अर्को विद्यार्थी खेलकुदमा । एउटा विद्यार्थीले राम्ररी चित्र कोर्न सक्छ भने अर्कोले राम्ररी नृत्य गर्न सक्छ । उनीहरू आफैंमा क्षमतावान छन् । यस्तो स्थितिमा को कमजोर को सबल भन्ने प्रश्न नै आउँदैन ।सबैलाई उत्तिकै राम्रो मान्नुपर्छ र उनीहरूको क्षमता र खुबीलाई फल्ने फुल्ने अनुकूलता मिलाइदिनुपर्छ ।
प्रतिष्पर्धा होइन सहकार्य
हामीले बालबच्चालाई भन्यौं- तिमीले जित्नुपर्छ, सबैलाई उछिन्नुपर्छ, उच्च अंक ल्याउनुपर्छ । सफल हुनुपर्छ । अनि हाम्रा बालबच्चा पनि यो दौडमा सामेल हुन बाध्य भए । तर यसले उनीहरूलाई कहाँ पुर्‍याए त ? मात्र शिक्षालाई अंकसँग जोड्ने काम भयो । दक्ष, इमान्दार, कर्तव्यनिष्ठ, मानवीय, संस्कारी मान्छे बन्न कहिँकतै प्रेरित गरिएन । केवल अरुसँग प्रतिष्पर्धा गर्न मात्र उकासिरहृयो । जबकि प्रतिष्पर्धा होइन, सहकार्य जरुरी थियो ।

अब हामी बच्चालाई प्रतिष्पर्धा होइन, सहकार्य गर्न प्रेरित गर्नुपर्छ । सहकार्यले उनीहरूलाई सामाजिक जीवन बाँच्न सिकाउँछ । जिम्मेवारी र कर्तव्यबोध गराउँछ । मानवीय गुणको विकास गराउँछ । अनि, साँच्चै मान्छे जस्तै बन्न सिकाउँछ ।
त्यही भएर हामीले कक्षाकोठामा विद्यार्थीलाई समूह-समूहमा विभाजित गरेर छलफल, अन्तक्रिया गर्ने वातावरण बनाइदिन्छौं । नयाँ कुरा खोज्दै सिक्ने, काम गर्दै सिक्ने पद्धतिको अभ्यास गर्छौं । त्यससँगै कक्षाभित्रमात्र पर्याप्त हुँदैन, कक्षा बाहिर पनि लैजाने गछौर्ंै । पाठ्यक्रमसँग मिल्दो विषयहरूको खोज गर्न प्रकृति र समाज नजिक लगेर घुलमिल गराउँछौं । यसरी उनीहरूलाई उत्तर दिनेभन्दा पनि प्रश्न गर्ने विद्यार्थी बनाउँछौं । विद्यार्थी जिज्ञासु, उत्सुक र जागरुक हुनुपर्छ र उनीहरूसँग उत्तरभन्दा बढी प्रश्न हुनुपर्छ ।
पुस्तक होइन, पाठ्यक्रम
हामीले शिक्षामा घोक्न सिकायौं, सोच्न सिकाएनौं ।

एउटा शिक्षक कक्षाकोठामा पुगेर पुस्तक हेर्दै पढाउँछन्, मोहनका बुवा किसान हुन् । तर कक्षाकोठामा भएका कुनै मोहन नामक विद्यार्थीका बुवा किसान नहुन सक्छन् । यस्तो स्थितिमा उनीहरू द्विविधाग्रस्त रहन्छन् ।

खासमा पेशाको विषयमा पढाउनको लागि किताबमा यस्तो शिर्षकको लेख राखिएको हुन्छ । किताब पढाउँदा हामी यही कुरा दोहोर्‍याउँछौं । तर, उनीहरूले सही ढंगले नबुझ्न सक्छन् । किताबमा लेखकले जुन दृष्टिकोणबाट लेेखेका हुन्छन्, त्यस तरिकाले विद्यार्थीको दृष्टिकोण निर्माण नहुन सक्छ । त्यसैले हामी पुस्तक लगेर मोहनका बुवा किसान हुन् भनेर पढाउँदैनौं । बरु त्यहाँ उपस्थित विद्यार्थीलाई सोध्छौं- 'तिम्रो बुवाको नाम के हो ? के काम गर्नुहुन्छ ?'

यसरी हरेकले पेशाबारे सहज रूपमा बुझ्न सक्छन् ।

हामीले पुस्तक होइन, पाठ्यक्रमलाई आधार बनाएर पढाउनुपर्छ । नेपाल सरकारका पाठ्यक्रम अत्यन्तै राम्रो छ । उक्त पाठ्यक्रम अन्तर्गतका शिर्षकहरूलाई पढाउन, बुझाउन, अनुभव गराउन विभिन्न सन्दर्भ सामग्रीहरू प्रयोग गर्नुपर्छ ।

हाम्रो शिक्षालाई हेर्ने हो भने हामीले केवल कोर्ष बुक पढाइरहेका छौं । तर पढाउनु पर्ने त पाठ्यक्रम हो । यसले गर्दा व्यवहारिक र अनुभवमा आधारित शिक्षा बालबच्चाले पाउँछन् । खेल्दै र काम गर्दै सिक्ने शिक्षा बढी प्रभावकारी हुन्छ ।
कस्तो हुनुपर्छ शिक्षक ?
विद्यालय भनेको अनुसन्धानको थलो हो । हरेक शिक्षक अनुसन्धानदाता जस्तै हुनुपर्छ । यस हिसाबले शिक्षक पनि खासमा विद्यार्थी नै हो । उनीहरूले नयाँ नयाँ कुरा सिक्नुपर्छ र त्यही कुरा विद्यार्थीमाझ प्रस्तुत गर्नुपर्छ ।

जबकि हाम्रो पुरातन शिक्षा पद्धतिले यसो भन्दैन । शिक्षक सबै कुराका ज्ञाता हुन्, सबैकुरा जान्ने हुन्छन् भन्ने सोच्छन् । यही मनोविज्ञानको कारण शिक्षक ठान्छन् कि मैले केहि सिक्नुपर्दैन । तर शिक्षक पनि विद्याथी जत्तिकै जागरुक र जिज्ञासु हुनुपर्छ । उनले पनि नयाँ नयाँ कुरामा अपडेट रहनुपर्छ । तब पो आफूसँग भएको ज्ञान, सिप, दक्षता विद्यार्थीमाझ राम्ररी पेस गर्न सक्छन् । मैले कसरी सिकाउने भन्दा पनि विद्यार्थीले कसरी सिक्छ भन्ने कुरा खोज्नुपर्छ ।
जरुरी छ आध्यात्मिक ज्ञान
म भन्छु, बच्चालाई अध्यात्मिक चेत जरुरी छ । हाम्रो शिक्षामा अध्यात्म जोड्नुपर्छ भनेर मैले पहिलेदेखि नै बहस गर्दै आएकी छु ।

अध्यात्म भन्नासाथ धेरैलाई लाग्छ, यो त धर्मको कुरा हो । तर, धर्म र अध्यात्म फरक हुन् । यो एक यस्तो विज्ञान हो, जसले जीवन र जगतलाई हेर्ने सही दृष्टिकोण निर्माण गर्छ । अध्यात्मले मान्छेलाई प्राकृतिक जीवन बाँच्ने मेलोमेसो दिन्छ ।

सत्य, दयालु, इमान्दार, नैतिकवान, जिम्मेवार जस्ता सद्गुण विकास गर्ने माध्यम नै अध्यात्म हो । यसले मान्छेलाई दुःखी, निराश, कुण्ठित, इष्र्यालु, लोभी बन्न दिंदैन । जस्तोसुकै स्थितिमा पनि शान्त, सौम्य र सुन्दर बन्न अध्यात्मले सहयोग गर्छ । त्यसैले अध्यात्म जीवनको एउटा विराट पाटो हो । बालबच्चालाई आध्यात्मिक बनाउनु जरुरी मात्र होइन, अनिवार्य पनि छ ।
(अक्षरा स्कुलका संस्थापकसँग कुराकानीमा आधारित)
यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?

खुसी

दुःखी

अचम्मित

उत्साहित

आक्रोशित

# data[].attributes.attachment_link.title
विद्यालयले परीक्षा होइन, जीवनको तयारी गराउनुपर्छ

# data[].attributes.attachment_link.description
145K views, 1.9K likes, 2 comments, 244 shares, Facebook Reels from Motivational coach.