# data[].attributes.body
30/4/2024

Τα παιδιά του 2ου Νηπιαγωγείου Καλυβίων είναι ενεργοί πολίτες και λαμβάνουν μέρος στο 1ο Πανελλήνιο Μαθητικό Συνέδριο Κοινωνικών Επιστημών με τίτλο «Ενεργός Πολιτειότητα. Πολίτης στο Σχολείο. Πολίτης του Κόσμου».

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Η παρουσίαση φορτώνεται. Παρακαλείστε να περιμένετε

To make this website work, we log user data and share it with processors. To use this website, you must agree to our Privacy Policy, including cookie policy. I agree.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
2 απριλίου καλούδη χρυσούλα 2 απριλίου 1805 – 4 αυγούστου 1875 στις 2 απριλίου

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ημέρα γέννησης του μεγάλου παραμυθά χανς κρίστιαν άντερσεν

# data[].attributes.attachment_link.title
2 Απριλίου Καλούδη Χρυσούλα 2 Απριλίου 1805 - 4 Αυγούστου 1875 Στις 2 Απριλίου, ημέρα γέννησης του μεγάλου παραμυθά Χανς Κρίστιαν Άντερσεν, εορτάζεται. - ppt κατέβασμα

# data[].attributes.attachment_link.description
2 Απριλίου 1805 - 4 Αυγούστου 1875 Στις 2 Απριλίου, ημέρα γέννησης του μεγάλου παραμυθά Χανς Κρίστιαν Άντερσεν, εορτάζεται η Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
2ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΠΟΡΤΟ-ΡΑΦΤΗ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
" Αν έχεις έναν κήπο και μια βιβλιοθήκη, έχεις όλα όσα σου χρειάζονται." Κικέρων

Τα βιβλία ανοίγουν την πόρτα της φαντασίας.

Τα βιβλία είναι παράθυρα στον κόσμο.

Τα βιβλία μας ταξιδεύουν,

μας κρατάνε συντροφιά,

ζωντανεύουν τη φαντασία μας,

μας μαθαίνουν καινούργια πράγματα.

Την Τρίτη 14 Ιουνίου 2022 ,το εκπαιδευτικό προσωπικό και οι μαθητές/τριες του 2ου, 3ου και 4ου Νηπιαγωγείου Πόρτο Ράφτη παρουσία της Αντιδημάρχου Παιδείας του Δήμου Μαρκοπούλου-Μεσογαίας και των συναδέλφων του 2ου Νηπιαγωγείου Καλυβίων κ.κ. Σπύρου Λίζας, Κατερίνας Μπαρτσώκα και Χριστοδουλοπούλου Ειρήνης , εγκαινίασαν την πρώτη Βιβλιοφωλιά στο λιμάνι του Πόρτο Ράφτη.

Η δράση μας πλαισιώθηκε με μουσική και τραγούδια για το Νηπιαγωγείο και τα βιβλία και αφού έγινε μια μικρή παρουσίαση από τις οργανώτριες της δράσης, κόπηκε η κόκκινη κορδέλα από την Αντιδήμαρχο Παιδείας κα Μένη Βαμποράκη.

Aκολούθησε η αφήγηση του παραμυθιού:

" Η κουκουβάγια που ήθελε να είναι όμορφη. "

Μια γλυκιά ιστορία για τη διαφορετικότητα και τη δύναμη της φιλίας.

Την ιστορία αφηγήθηκε η συγγραφέας κα Κόλλια Έλενα που μας έκανε την τιμή να παραβρεθεί στην εκδήλωσή μας. Η μουσική του παραμυθιού είναι του κου Νίκου Διαμαντόπουλου. Το τραγούδι ερμηνεύουν οι μικροί μαθητές του Νηπιαγωγείου μας: Ηλίας, Δανάη και Χρήστος Διαμαντόπουλος. Οι πανέμορφες εικόνες φιλοτεχνήθηκαν από την εικονογράφο κα Κατερίνα Χονδρομπίλα. Την αφήγηση συνόδευσε μουσική και οι εικόνες του παραμυθιού προβλήθηκαν σε βιντεοπροβολέα.

Μετά την αφήγηση του παραμυθιού τα παιδιά του 2 ου Νηπιαγωγείου Πόρτο Ράφτη τραγούδησαν το ομώνυμο τραγούδι.

Τέλος μοιράστηκαν δώρα σελιδοδείκτες στους μικρούς μας φίλους.

Η βραδιά έκλεισε όμορφα, όπως όμορφα έκλεισε με αυτή τη δράση για την προώθηση της φιλαναγνωσίας και την γνωριμία των μαθητών μας με την ιδέα της ανταλλακτικής βιβλιοθήκης και η σχολική μας χρονιά.

Ας βοηθήσουμε τα βιβλία να ταξιδεύουν και να μας ταξιδεύουν.

Διαβάζω, ανταλλάζω, τον κόσμο τον αλλάζω.

Ευχαριστούμε όλους όσους ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμά μας.

Ευχαριστούμε την κα Κόλλια Έλενα για την προθυμία και την συνεργασία της.

Ευχαριστούμε τις συναδέλφους που εμπνεύστηκαν και υλοποίησαν το Δίκτυο Συνεργασίας Σχολικών Μονάδων " ΒΙΒΛΙΟΦΩΛΙΕΣ ΠΑΝΤΟΥ.

Ευχαριστούμε την κα Λία Σιαμέτη που μοιράζεται μαζί μας τις ιδέες της.

Ευχαριστούμε την Αντιδήμαρχο Παιδείας κα Μένη Βαμποράκη που στηρίζει τις προσπάθειές μας.

Ευχαριστούμε πάρα πολύ τα βιβλιοπωλεία " Οίδα" και " Αερόστατο " για την χορηγία τους σε βιβλία.

Η Βιβλιοφωλιά ανήκει σε όλους μας , ας τη φροντίσουμε με αγάπη!!!

Αν θέλουμε να ξαναταξιδέψουμε στη λίμνη του Ουράνιου Τόξου όπου

διαδραματίζεται η ιστορία της κουκουβάγιας που ήθελε να είναι όμορφη

μπορούμε να επισκεφθούμε το link στο YouTube.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
2ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΠΟΡΤΟ-ΡΑΦΤΗ

# data[].attributes.attachment_link.title
ΕΓΚΑΙΝΙΑ ΒΙΒΛΙΟΦΩΛΙΑΣ ΠΟΡΤΟ ΡΑΦΤΗ - 2ο ΝΗΠΙΑΓΩΓΕΙΟ ΠΟΡΤΟ-ΡΑΦΤΗ

# data[].attributes.attachment_link.description
" Αν έχεις έναν κήπο και μια βιβλιοθήκη, έχεις όλα όσα σου χρειάζονται." Κικέρων Τα βιβλία ανοίγουν την πόρτα της φαντασίας. Τα βιβλία είναι παράθυρα στον κόσμο. Τα βιβλία μας ταξιδεύουν, μας κρατάνε συντροφιά, ζωντανεύουν τη φαντασία μας, μας μαθαίνουν καινούργια πράγματα.

# data[].attributes.attachment_caption
ΒΙΒΛΙΟΦΩΛΙΕΣ ΠΑΝΤΟΥ

# data[].attributes.headline
ΒΙΒΛΙΟΦΩΛΙΕΣ ΠΑΝΤΟΥ!!!

# data[].attributes.subject
ΒΙΒΛΙΟΦΩΛΙΕΣ ΠΑΝΤΟΥ!!!

# data[].attributes.body
Μια ακόμη σχολική χρονιά έφτασε στο τέλος της.
Μια χρονιά με ποικίλες αναζητήσεις, μια χρονιά γεμάτη από ταξίδια στον μαγικό κόσμο των βιβλίων.
Τα ταξίδια αυτά μας έδωσαν πολλή χαρά και αποφασίσαμε αυτή τη χαρά να μεταδώσουμε και αλλού.
Άλλωστε τα ταξίδια είναι ωραίο να τα κάνεις με καλή παρέα. Έτσι σκεφτήκαμε να συνεχίσουμε τη δράση που είχαμε ξεκινήσει το 2020 με το 9ο Ν/Γ Παλλήνης και να την επεκτείνουμε σε άλλες σχολικές μονάδες όμορες και μη. Με στόχο τη δημιουργία ενός δικτύου συνεργασίας μεταξύ σχολικών μονάδων ξεκίνησε το κάλεσμα και η ανταπόκριση ήταν μεγάλη! Ευχαριστούμε τις αγαπητές και αξιόλογες συναδέλφους από τα Νηπιαγωγεία: 9ου Παλλήνης, Κουβαρά, 1ου Αναβύσσου, Παλαιάς Φωκαίας, 2ου και 3ου Πόρτο Ράφτη και 3ου Μαρκοπούλου που ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμά μας και δημιούργησαν υπέροχες Βιβλιοφωλιές, για να μπορούν τα βιβλία να ταξιδεύουν και να μας ταξιδεύουν.

# data[].attributes.attachment_link.title
" Εγώ, ο απίθανος " - Παιδικό παραμύθι για τη μοναδικότητα - Jeffie

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.attachment_link.title
Εσύ Γέμισες Ένα Κουβαδάκι Σήμερα; - Παιδικό Παραμύθι - Ελληνική Αφήγηση & Υπότιτλοι

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.attachment_link.title
Το Αόρατο Αγόρι - Παιδικό Παραμύθι - Ελληνική Αφήγηση & Υπότιτλοι

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.attachment_link.title
Είμαι Εδώ και Είμαι Εγώ - Παιδικό Παραμύθι - Ελληνική Αφήγηση & Υπότιτλοι

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ο Ένας και Μοναδικός Εαυτός σου - Παιδικό Παραμύθι - Ελληνική Αφήγηση & Υπότιτλοι

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.attachment_link.title
Εγώ είμαι εγώ

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.attachment_link.title
ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΖΟΥΜΕ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΜΑΣ

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.attachment_link.title
Το ραγισμένο δοχείο (διασκευή)-Βαμβακόπουλο Χανίων-Γ1΄

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.attachment_link.title
Τα Γυαλιά της Διαφορετικότητας Μέρος 1ο

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.headline
Είμαστε μοναδικοί γι

# data[].attributes.body
Είμαστε μοναδικοί γιατί είμαστε διαφορετικοί!!!

# data[].attributes.attachment_link.title
«Όλοι διαφορετικοί, όλοι ίσοι»

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.headline
To N από τα νηστίσιμ

# data[].attributes.body
To N από τα νηστίσιμα

# data[].attributes.attachment_link.title
ΕΝΑ ΓΡΑΜΜΑ ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑ - Η Ντροπαλή Ντομάτα (Ν)

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.headline
Το Σ της κυρα-Σαρακο

# data[].attributes.body
Το Σ της κυρα-Σαρακοστή

# data[].attributes.attachment_link.title
Το γράμμα Σ - Μαθαίνω την Αλφαβήτα με εικόνες

# data[].attributes.headline
Ξέρουμε να διαλέγουμ

# data[].attributes.body
Ξέρουμε να διαλέγουμε τα σαρακοστιανά; Ας δοκιμάσουμε να τα βρούμε!

# data[].attributes.attachment_link.title
Σαρακοστιανα φαγητά

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Σαρακοστή αγαπημένη...

Δημιουργός: Elena Gabale

Τι είναι η Σαρακοστή;

Σαρακοστή είναι το χρονικό διάστημα από την Καθαρά Δευτέρα μέχρι και το Πάσχα, δηλαδή 40 ημέρες. Είναι μια περίοδος νηστείας και προετοιμασίας των ανθρώπων που είναι Χριστιανοί για την μεγάλη γιορτή του Πάσχα. Νηστεύω θα πει καθαρίζω το σώμα μου και τον πνεύμα (μυαλό) μου τρώγωντας συγκεκριμένες τροφές που είναι νηστίσιμες και κάνοντας προσευχή στο Θεό.

Τι κάνουν τα παιδάκια τη Σαρακοστή;

Τα μικρά παιδιά έχουν ανάγκη από όλες τις οικογένειες τροφών για να αναπτυχθούν σωστά. Μπορούν όμως να συμμετάσχουν σε αυτή την προετοιμασία προς το Πάσχα μειώνοντας τα γλυκά που αποτελούν αγαπημένη τους συνήθεια, σαν μια προσπάθεια εγκράτειας. Άλλωστε, νηστεία είναι η προσπάθεια επικοινωνίας με το Θείο. Με αυτόν τον τρόπο δείχνουμε πως όταν έχουμε θέληση μπορούμε να τα καταφέρουμε.

Ποιες τροφές τρώμε στη νηστεία και ποιες όχι;

Η θρησκεία μας λέει...

Γενικός κανόνας της νηστείας, είναι ότι απαγορεύεται η κατανάλωση τροφών που έχουν αίμα, δηλαδή κρέας και ψάρι, ενώ παράλληλα απαγορεύονται τα γαλακτοκομικά (γάλα-γιαούρτι-τυρί-βούτυρο), τα αβγά και το λάδι (αν και όχι η ελιά) και το κρασί. Για την ακρίβεια, από λάδι και οίνο απέχουμε όχι μόνο Τετάρτες και Παρασκευές αλλά από Δευτέρα μέχρι και Παρασκευή. Το λάδι και ο οίνος επιτρέπεται μόνο τα Σάββατα και τις Κυριακές.Νηστίσιμες τροφές είναι : τα θαλασσινά (οστρακοειδή-μαλάκια) όπως χταπόδι, καλαμάρι, γαρίδες, σουπιές, μύδια, στρείδια, φρούτα και χυμοί, όσπρια όπως φακές ή φασόλια, λαχανικά, σπανάκι, μπρόκολο, ζυμαρικά, ρύζι, νιφάδες βρώμης, πολύσπορο ψωμί και ξηροί καρποί.Εξαιρέσεις της νηστείας της Μεγάλης Τεσσαρακοστής:1.Τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου καταλύουμε και ψάρι (25 Μαρτίου)2.Των Αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων επιτρέπεται η κατάλυση οίνου και ελαίου3.Την Κυριακή των Βαϊων καταλύουμε ψάρι

Νηστίσιμες τροφές

Νηστίσιμες τροφές

Αρτύσιμες τροφές

Ποια είναι η κυρά Σαρακοστή;

Η κυρά Σαρακοστή

Το έθιμο της κυρά-Σαρακοστής είναι από τα παλιότερα έθιμα που σχετίζονται με τη γιορτή του Πάσχα, σήμερα όμως λίγο πολύ ξεχασμένο. Χρησίμευε πάντα ως ημερολόγιο για να μετράμε τις εβδομάδες από την Καθαρά Δευτέρα μέχρι τη Μεγάλη Εβδομάδα, καθώς η κυρά-Σαρακοστή έχει 7 πόδια, ένα για κάθε εβδομάδα της περιόδου της Σαρακοστής. Πρόκειται για ένα έθιμο που παλαιότερα το συναντούσαμε σε όλο τον ελλαδικό χώρο με διάφορες παραλλαγές και χρησιμοποιούνταν ως ημερολόγιο που μετρούσε τις εβδομάδες της Μεγάλης Σαρακοστής.Η κυρά-Σαρακοστή, στις περισσότερες περιοχές, ήταν μια χάρτινη ζωγραφιά, που απεικόνιζε μια γυναίκα, που έμοιαζε με καλόγρια, με 7 πόδια, σταυρωμένα χέρια γιατί προσεύχεται, ένα σταυρό γιατί πήγαινε στην εκκλησία και χωρίς στόμα γιατί νηστεύει. Στο τέλος κάθε εβδομάδας, αρχής γενομένης από το Σάββατο μετά την Καθαρά Δευτέρα, της έκοβαν ένα πόδι. Το τελευταίο το έκοβαν το Μεγάλο Σάββατο. Αυτό το κομμάτι χαρτί το δίπλωναν καλά και το έκρυβαν σε ένα ξερό σύκο ή καρύδι (περιοχή της Χίου), το οποίο τοποθετούσαν μαζί με άλλα. Όποιος το έβρισκε θεωρούνταν τυχερός και γουρλής. Σε κάποιες περιοχές, το έβδομο πόδι το τοποθετούσαν μες στο ψωμί της Ανάστασης και όποιος το έβρισκε του έφερνε γούρι.Σε άλλες περιοχές της Ελλάδας, η κυρά-Σαρακοστή φτιάχνεται από ζυμάρι με απλά υλικά και, κυρίως, πολύ αλάτι για να μη χαλάσει. Εξάλλου, δεν τρωγόταν, αφού χρησιμοποιούνταν ως ημερολόγιο. Αλλού πάλι, την έφτιαχναν από πανί και τη γέμιζαν με πούπουλα.

Σταυρό στο κεφάλιΧωρίς στόμα, γιατί νηστεύειΣταυρωμένα χέρια, γιατί προσεύχεταιΕπτά πόδια, όσες οι εβδομάδες μέχρι το Πάσχα

Κυρά Σαρακοστή-Τα χαρακτηριστικά της

Ας παρακολουθήσουμε ένα ευχάριστο βίντεο για την κυρά Σαρακοστή

Η κυρά Σαρακοστή

Παραμύθι:"Επτά παππούτσια για την κυρά-Σαρακοστή" της Άννας Ιακώβου

"Επτά παππούτσια για την κυρά Σαρακοστή" της Άννα Ιακώβου

"Μπορεί η κυρά Σαρακοστή να βάλει παντελόνι;"

Παραμύθι από την Καταλονία της Ισπανίας

Παραμύθι από την Καταλονία

Φτιάχνουμε το ζυμαράκι για την κυρά Σαρακοστή...

Υλικά για ζυμαράκι

Τραγουδώ την κυρά Σαρακοστή

Ας τραγουδήσουμε...

Μαθαίνω, παίζοντας...

Πατήστε στα αστεράκια για να παίξετε διασκεδαστικά και εκπαιδευτικά παιχνίδια

https://www.askitikon.eu/agiologio/megali-tessarakosti/4866/pos-akrivos-nistevoume-ti-megali-sarakosti-ke-giati-2220/

Ευχαριστώ πολύ τους ανθρώπους που εργάστηκαν πριν από μένα, το υλικό των οποίων χρησιμοποίησα γι' αυτή την παρουσίαση!

https://wakelet.com/wake/kZhOFWyhXo4ulNW8lnLBM- Τάνια Μάνεση

https://sway.office.com/6bCdqFiOo9DUyoXs?ref=Link -Έλενα Γιαννακοπούλου

http://nipiagogosgiapanta.blogspot.com/- Ειρήνη Ματθαιάκη

https://el.wikipedia.org/

https://sifnaiko-fos.gr/

ΠΗΓΕΣ:

You can use all these animated icons for your recipes!

# data[].attributes.attachment_link.title
Η Κυρά- Σαρακοστή by elenagabale on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Σαρακοστή αγαπημένη... Δημιουργός: Elena Gabale Τι είναι η Σαρακοστή; Σαρακοστή είναι το χρονικό διάστημα από την Καθαρά Δευτέρα μέχρι και το Πάσχα, δηλαδή 40 ημέρες. Είναι μια περίοδος νηστείας και προετοιμασίας των ανθρώπων που είναι Χριστιανοί για την μεγάλη γιορτή του Πάσχα.

# data[].attributes.attachment_link.title
Η κυρά Σαρακοστή

# data[].attributes.attachment_link.title
H κυρά Σαρακοστή μίλησε

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Δημιουργήστε καλύτερα μαθήματα γρηγορότερα

# data[].attributes.attachment_link.description
Σύρετε και τοποθετήστε τις πινέζες στη σωστή θέση τους στην εικόνα.. ΨΩΜΙ, ΛΑΧΑΝΙΚΑ, ΖΥΜΑΡΙΚΑ, ΧΕΡΙΑ, ΣΤΟΜΑ, ΣΤΑΥΡΟΣ, ΠΟΔΙΑ, ΦΡΟΥΤΑ.

# data[].attributes.attachment_link.description
Σύρετε τα γράμματα στις σωστές θέσεις για να ξεμπερδέψετε τη λέξη ή τη φράση.. ΣΑΡΑΚΟΣΤΗ - ΣΑΡΑΚΟΣΤΗ, ΧΑΛΒΑΣ - ΧΑΛΒΑΣ, ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ - ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ, ΛΑΓΑΝΑ - ΛΑΓΑΝΑ.

# data[].attributes.headline
Παιχνίδια σαρακοστια

# data[].attributes.body
Παιχνίδια σαρακοστιανά

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Δημιουργήστε καλύτερα μαθήματα γρηγορότερα

# data[].attributes.attachment_link.description
1) Την καθαρά Δευτερα 2) Την Σαρακοστη 3) Πόσα πόδια έχει η κυρα-Σαρακοστη 4) Γιατί η κυρά-Σαρακοστή δεν έχει στομα 5) Από τι φτιάχνεται η κυρά-Σαρακοστή

# data[].attributes.headline
Παιχνίδια με την Κυρ

# data[].attributes.body
Παιχνίδια με την Κυρά Σαρακοστή!!

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Δημιουργήστε καλύτερα μαθήματα γρηγορότερα

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1) Πόσα πόδια έχει η Κυρά Σαρακοστή; a) 2 b) 5 c) 7 d) 8 2) Πόσους χαρταετούς βλέπεις; a) 4 b) 6 c) 7 d) 9 3) Με τι έφτιαχναν οι γιαγιάδες την Κυρά Σαρακοστή; a) με αλεύρι και αυγά b) με αλεύρι και νερό c) με λάδι και ψωμί d) με όσπρια 4) Με τι στόλιζαν το κεφάλι της Κυράς Σαρακοστής; a) Κολιέ b) Λουλούδι c) Σταυρό d) Καρδιά 5) Τι φαγητά τρώμε την Σαρακοστή; a) ΜΑΚΑΡΟΝΙΑ ΜΕ ΚΙΜΑ b) ΦΑΚΕΣ c) ΛΑΧΑΝΙΚΑ d) ΛΑΓΑΝΑ e) ΚΡΕΑΣ 6) ΠΟΙΑ ΓΙΟΡΤΗ ΠΕΡΙΜΕΝΟΥΜΕ ΝΑ ΕΡΘΕΙ; a) ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ b) ΑΠΟΚΡΙΕΣ c) ΓΕΝΕΘΛΙΑ d) ΠΑΣΧΑ 7) Τι εποχή έχουμε τώρα; a) ΑΝΟΙΞΗ b) ΧΕΙΜΩΝΑΣ c) ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ d) ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ 8) ΤΙ ΣΧΗΜΑ ΕΧΕΙ Ο ΧΑΡΤΑΕΤΟΣ; a) ΚΥΚΛΟ b) ΡΟΜΒΟ c) ΤΕΤΡΑΓΩΝΟ d) ΤΡΙΓΩΝΟ

# data[].attributes.attachment_link.description
1) Πόσα πόδια έχει η Κυρά Σαρακοστή; a) 2 b) 5 c) 7 d) 8 2) Πόσους χαρταετούς βλέπεις; a) 4 b) 6 c) 7 d) 9 3) Με τι έφτιαχναν οι γιαγιάδες την Κυρά Σαρακοστή; a) με αλεύρι και αυγά b) με αλεύρι και νερό c) με λάδι και

# data[].attributes.headline
Ελάτε να παίξουμε !!

# data[].attributes.body
Ελάτε να παίξουμε !!!

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Δημιουργήστε καλύτερα μαθήματα γρηγορότερα

# data[].attributes.attachment_link.title
ΝΗΣΤΙΣΗΜΑ-ΑΡΤΥΣΙΜΑ ΦΑΓΗΤΑ

# data[].attributes.attachment_link.description
ΑΡΤΥΣΙΜΑ: Κοτόπουλο, Ψάρι, Παστίτσιο, Μακαρόνια με κιμά, Σοκολάτα, Τούρτα, Μπισκότα , Σαλάμι, ΝΗΣΤΙΣΗΜΑ: Ελιές, Φακές, Αρακάς, Χαλβάς, Σαλάτα, Φρούτα.

# data[].attributes.headline
Ας ζυμώσουμε μαζί τη

# data[].attributes.body
Ας ζυμώσουμε μαζί την Κυρά Σαρακοστή!

# data[].attributes.attachment_link.title
Κυρά Σαρακοστή! 🌞

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.attachment_link.title
Η ΣΑΡΑΚΟΣΤΗ ΤΗΣ ΓΙΑΓΙΑΣ

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.headline
Ας τραγουδήσουμε την

# data[].attributes.body
Ας τραγουδήσουμε την Κυρά Σαρακοστή

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.attachment_link.title
Τραγουδάμε για το ΕΠΤΑ

# data[].attributes.attachment_link.title
Εφτά παπούτσια για την κυρά Σαρακοστή

# data[].attributes.headline
Εδώ Νηπιαγωγείο!

# data[].attributes.subject
Εδώ Νηπιαγωγείο!

# data[].attributes.body
2021-2022
Μια νέα χρονιά ξεκινά!
Καλή μας αρχή!

# data[].attributes.headline
Μέρα - νύχτα

# data[].attributes.subject
Μέρα - νύχτα

# data[].attributes.body
Παρακολουθήστε ένα βίντεο για το πώς έρχεται η μέρα και η νύχτα!

# data[].attributes.attachment_link.title
Μέρα, νύχτα - Eκπαιδευτικό video picou picou

# data[].attributes.headline
Ένας ήλιος, μια γη ένα φεγγάρι

# data[].attributes.subject
Ένας ήλιος, μια γη ένα φεγγάρι

# data[].attributes.body
...και ένα τραγουδάκι για να εμπνευστούμε περισσότερο!

# data[].attributes.attachment_link.title
Ένας Ήλιος, μία Γη, ένα Φεγγάρι

# data[].attributes.headline
Παιχνίδια με τον Φεγγαροσκεπαστή!

# data[].attributes.subject
Παιχνίδια με τον Φεγγαροσκεπαστή!

# data[].attributes.body
Απαντήστε σωστά στις ερωτήσεις της ιστορίας!

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Create better lessons quicker

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1) Πώς ονομάζεται ο ηλικιωμένος φεγγαροσκεπαστής; a) Γέρο-Ναπολέων b) Γέρο-Τιμολέων 2) Τι κάνει ένας φεγγαροσκεπαστής; a) Καλύπτει το φεγγάρι με ένα σεντόνι. b) Φωτίζει με ένα φακό το φεγγάρι. 3) Πότε ξεκουράζεται ο φεγγαροσκεπαστής; a) Τις νύχτες με πανσέληνο. b) Τις νύχτες χωρίς φεγγάρι. 4) Τι χρειάζεται για να καταφέρεις τη δουλειά του φεγγαροσκεπαστή; a) Ταλέντο στην μαγειρική και την ορθοφωνία, b) Επιδεξιότητα, δυνατά χέρια και γερό μυαλό. 5) Ποιος πρέπει να πάρει τη θέση του ηλικιωμένου φεγγαροσκεπαστή; a) Η Χλόη b) Ο Τιμολέων 6) Ποιο είναι το επάγγελμα του Λέανδρου; a) Εφημεριδοπώλης b) Συγγραφέας 7) Ο Λέανδρος έφτιαξε ένα τεράστιο ... αεροπλάνο. a) μεταλλικό b) χάρτινο 8) Η Δάφνη έχει ένα μαγαζί που πουλάει ... a) παιχνίδια b) παγωτά 9) Η Δάφνη έδωσε στον Τιμολέοντα έναν... a) πύραυλο b) χαρταετό 10) Πώς σκίστηκε ο χαρταετός; a) Από το ράμφος ενός παγωνιού. b) Από ένα δυνατό μπουρίνι. 11) Ποιο είναι το επάγγελμα του Πολυχρόνη; a) Ρολογάς b) Υποδηματοποιός 12) Ο Πολυχρόνης έβαλε στα παπούτσια του Τιμολέοντα ... a) δύο τεράστια ελατήρια. b) δύο ρόδες από ποδήλατο. 13) Ο Τζίμης ο παλικαράς έφτιαξε... a) μια τεράστια σφεντόνα. b) μια σαΐτα από χαρτί Α4. 14) Η Χλόη πρότεινε να φτιάξουν μια ... σκάλα. a) ξύλινη b) ανθρώπινη 15) Ο Τιμολέων έφτασε στο φεγγάρι... a) περπατώντας 384.400 χιλιόμετρα. b) πατώντας στους ώμους των φίλων του.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ο φεγγαροσκεπαστής

# data[].attributes.attachment_link.description
1) Πώς ονομάζεται ο ηλικιωμένος φεγγαροσκεπαστής; a) Γέρο-Ναπολέων b) Γέρο-Τιμολέων 2) Τι κάνει ένας φεγγαροσκεπαστής; a) Καλύπτει το φεγγάρι με ένα σεντόνι. b) Φωτίζει με ένα φακό το φεγγάρι. 3) Πότε ξεκουράζεται ο φεγγαροσκεπαστής; a) Τις νύχτες με πανσέληνο. b) Τις νύχτες χωρίς φεγγάρι.

# data[].attributes.headline
Παίζουμε με τον Φεγγαροσκεπαστή! 

# data[].attributes.subject
Παίζουμε με τον Φεγγαροσκεπαστή! 

# data[].attributes.body
Τοποθετήστε τις εικόνες της ιστορίας στη σωστή σειρά!

# data[].attributes.attachment_link.title
Φεγγαροσκεπαστης- Χρονική ακολουθία worksheet

# data[].attributes.attachment_link.description
Χρονική ακολουθία online worksheet for Νηπιαγωγείο. You can do the exercises online or download the worksheet as pdf.

# data[].attributes.headline
Η έναστρη νύχτα του VAN GOGH

# data[].attributes.subject
Η έναστρη νύχτα του VAN GOGH

# data[].attributes.body
Παρατηρήστε τον πίνακα και προσπαθήστε να φτιάξετε τη δική σας έναστρη νύχτα με ότι υλικά έχετε στο σπίτι!
Περιμένουμε να δούμε τις δικές σας ευφάνταστες δημιουργίες!

# data[].attributes.attachment_link.title
αρχείο λήψης (1)

# data[].attributes.headline
Πρώτη φορά στη σελήνη!

# data[].attributes.subject
Πρώτη φορά στη σελήνη!

# data[].attributes.attachment_link.title
Neil Armstrong - First Moon Landing 1969

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.headline
"ΟΙ ΦΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΕΛΗΝΗΣ"

# data[].attributes.subject
"ΟΙ ΦΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΕΛΗΝΗΣ"

# data[].attributes.body
Όπως ξέρουμε η Σελήνη δεν έχει δικό της φώς. Το φώς της το παίρνει από την αντανάκλαση του ηλίου.

Ανάλογα με την θέση της Σελήνης σε σχέση με την Γη και τον Ήλιο έχουμε τις διάφορες φάσεις.

Και έτσι το φεγγάρι στις αρχές είναι σκοτεινό γιατί η Γη βλέπει την πλευρά του φεγγαριού που δεν φωτίζεται καθόλου από τον Ήλιο.

Όπως το φεγγάρι γυρίζει γύρω από την γη και σε σχέση με τον Ήλιο αλλάζει και η εικόνα που βλέπουμε στον ουρανό.

Πάμε να το παρατηρήσουμε;

# data[].attributes.attachment_link.title
Φάσεις της σελήνης

# data[].attributes.attachment_link.description
Οι φάσεις και οι θέσεις της Σελήνης στη διαδρομή των συνόδων της. Αναπαράσταση που συνδυάζει το φαινόμενο και τη θέαση του ορατού ημισφαιρίου της σελήνης σε συγκεκριμένη στιγμή. http://www.mogi-vice.com/Pagine/Downloads.html Δικτυακός τόπος που ο δημιουργός του, Mogi Vicentini, συγκεντρώνει τα τρισδιάστατα γραφικά και τα βίντεο που κατασκεύασε για το Πλανητάριο του Μιλάνου της Ιταλίας (http://www.comune.milano.it/planetario/index.html).

# data[].attributes.headline
ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ-"ΟΙ ΦΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΕΛΗΝΗΣ"

# data[].attributes.subject
ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ-"ΟΙ ΦΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΕΛΗΝΗΣ"

# data[].attributes.body
Ας κατασκευάσουμε τις φάσεις της σελήνης!

# data[].attributes.headline
ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ-"ΟΙ ΦΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΕΛΗΝΗΣ"

# data[].attributes.subject
ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ-"ΟΙ ΦΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΕΛΗΝΗΣ"

# data[].attributes.body
...και άλλη όμορφη ιδέα!

# data[].attributes.attachment_link.title
Moon Phases Learning Toy [Video] [Video] | Science experiments kids, Moon for kids, Science for kids

# data[].attributes.attachment_link.description
Aug 9, 2019 - A fun and interactive way to learn about moon phases, using plastic cups! Turn the cup to see the moon change. Learn how to make one here.

# data[].attributes.headline
ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ-"ΟΙ ΦΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΕΛΗΝΗΣ"

# data[].attributes.subject
ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ-"ΟΙ ΦΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΕΛΗΝΗΣ"

# data[].attributes.headline
Ο ΦΕΓΓΑΡΟΣΚΕΠΑΣΤΗΣ

# data[].attributes.subject
Ο ΦΕΓΓΑΡΟΣΚΕΠΑΣΤΗΣ

# data[].attributes.body
Με αφορμή το παραμύθι αυτό, μπορείτε να μιλήσετε λίγο με τα παιδιά,  για τον ήρωα. Πως ένα πρόβλημα μπορεί  να γίνει μια ευκαιρία για κάτι καινούργιο, διαφορετικό ή ακόμη και μοναδικό; Πως μια ευκαιρία μπορεί να γεννήσει μια καινούργια ιδέα; Ποιοι και Πόσοι προσφέρθηκαν για να τον βοηθήσουν; Πως τα κατάφεραν;
Άραγε έτσι γίνεται στη σελήνη και... άλλοτε εμφανίζεται και... άλλοτε εξαφανίζεται; Για τις φάσεις της σελήνης, τη μέρα και τη νύχτα, και για το ηλιακό μας σύστημα.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ο ΦΕΓΓΑΡΟΣΚΕΠΑΣΤΗΣ

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.headline
Χωρίς Λόγια!

# data[].attributes.subject
Χωρίς Λόγια!

# data[].attributes.attachment_link.title
Celebrate 40 Years of Disney and Make-A-Wish With New Short Film | Disney & Make-A-Wish

# data[].attributes.headline
Η αγάπη είναι για όλους!

# data[].attributes.subject
Η αγάπη είναι για όλους!

# data[].attributes.attachment_link.title
CGI Animated Short Film: "Thatching Eggs" by Max Marlow | CGMeetup

# data[].attributes.attachment_link.title
CGI **Award-Winning** 3D Animated Short : "Espero (Hope)" - by Team Espero | TheCGBros

# data[].attributes.headline
Η αίσθηση του αριθμού!

# data[].attributes.subject
Η αίσθηση του αριθμού!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Συχνά οι άνθρωποι, όταν μιλούν για μαθηματικά, αναφέρουν το όρο "αίσθηση αριθμού" . Γνωρίζουν όμως τι ακριβώς σημαίνει αυτό; Πως σχετίζεται με παιδιά που δυσκολεύονται στα μαθηματικά; Διαβάστε ποιες δεξιότητες περιλαμβάνει αλλά και το πως μπορείτε να τις αναπτύξετε.

Τι σημαίνει πραγματικά ο όρος "Αίσθηση αριθμού"

Αυτό που πολλοί εννοούν όταν χρησιμοποιούν τον όρο "αίσθηση αριθμού" είναι στην πραγματικότητα ένα σύνολο δεξιοτήτων που επιτρέπει στα παιδιά να δουλέψουν με τους αριθμούς. Περιλαμβάνει την ικανότητα να:

Κατανοεί τις ποσότητες.

Να αντιλαμβάνεται έννοιες όπως ¨περισσότερο", "λιγότερο" , "μεγαλύτερο¨, ¨μικρότερο".

Να αναγνωρίζει συσχετισμούς ανάμεσα σε μεμονωμένα αντικείμενα και σύνολα αντικειμένων (π.χ. ότι επτά,σημαίνει ένα σύνολο επτά μεμονωμένων αντικειμένων) .

Να κατανοεί σύμβολα που δείχνουν ποσότητες (π.χ ότι το 7 σημαίνει το ίδιο πράγμα με την λέξη επτά).

Να κάνει συγκρίσεις αριθμών (π.χ. ότι το 12 ειναι μεγαλύτερο από το 10, ότι το 4 είναι το μισό του 8).

Να κατανοεί την σειρά των αριθμών στην σειρά 1ος, 2ος, 3ος, κ.λ.π

Μερικοί άνθρωποι έχουν περισσότερο ανεπτυγμένη "αίσθηση αριθμού" από άλλους. Παιδιά με δυσαριθμησία, συχνά δυσκολεύονται σε αυτές τις πολύ βασικές δεξιότητες. Αυτό δημιουργεί δυσκολίες τόσο στο σχολείο όσο και στην καθημερινότητα.

Χρησιμοποιώντας αυτές τις δεξιότητες για να μάθετε μαθηματικά

Τα μαθηματικά απαιτούν από τους μαθητές να μπορούν να χειριστούν ποσότητες όταν προσθέτουν, αφαιρούν, πολλαπλασιάζουν ή διαιρούν. Αυτό απαιτεί μια πολύ ισχυρή δεξιότητα "αίσθησης αριθμού".

Παιδιά που κατέχουν αυτή την δεξιότητα, μπορούν εύκολα και γρήγορα να συγκρίνουν ποιο σύνολο είναι μεγαλύτερο ή ποιο είναι μικρότερα. Καταλαβαίνουν τι σημαίνει το να αυξήσουν ή να μειώσουν την ποσότητα των αντικειμένων σε ένα σύνολο. Ακόμη είναι σε θέση να συνθέσουν ή να διασπάσουν σύνολα με μεγαλύτερα η μικρότερα μέρη.

Κατανοούν ακόμη ότι τα σύμβολα των αριθμών, μπορούν να αντιστοιχούν με συγκεκριμένα πραγματικά αντικείμενα. Γα παράδειγμα, ένα έχουμε σωρό από 7 χάνδρες, μπορούν εύκολα να ανακαλέσουν τον αριθμό 7.

Δυσκολίες στις μαθηματικές πράξεις

Όταν ένα παιδί έχει αδύναμη αίσθηση αριθμού, τότε συνήθως δυσκολεύεται και με βασικές αριθμητικές πράξεις. Μπορεί να μην κατανοεί για παράδειγμα, τι σημαίνει το να προσθέσεις, να αφαιρέσεις από ένα σύνολο αντικειμένων.

Πάρτε ένα σωρό από 7 χάνδρες. Αν βγάλετε 2 από αυτές, το παιδί, μπορεί να μην καταλάβει ότι ο αριθμός από τις χάνδρες μειώθηκε. Μπορεί να μην κατανοεί ότι το να αφαιρέσεις χάνδρες, σημαίνει ότι τώρα το σύνολο των 7 έχει γίνει ένα σύνολο από πέντε.

Παρομοίως και όταν πρέπει να προσθέσεις 3 χάνδρες σε ένα σύνολο, δεν θα μπορεί να καταλάβει ότι το σύνολο αυξήθηκε. Και ότι προσθέτοντας 3 σε ένα σύνολο από 7, θα κάνει το σύνολο να έχει 10.

Η αδύναμη αίσθηση αριθμού, μπορεί να δυσκολέψει το παιδί και στον πολλαπλασιασμό. Μπορεί να μην μπορεί να αντιληφθεί ότι είναι πιο εύκολο να ομαδοποιήσεις πολλαπλασιάζοντας τα, αντί να προσθέσεις.

Με παρόμοιο τρόπο , μπορεί να έχει δυσκολίες στην διαίρεση, να μην μπορεί να κατανοήσει ότι η διαίρεση είναι πιο απλός τρόπος διαχωρισμού του συνόλου.

Δυσκολίες σε έννοιες που σχετίζονται με τα μαθηματικά

Οι μαθηματικές πράξεις, δεν είναι οι μόνες που επηρεάζονται από την αδύναμη αίσθηση αριθμού. Ο μαθητής μπορεί να έχει δυσκολίες στο να συλλάβει βασικές έννοιες όπως η ταχύτητα και η απόσταση. Αυτό γιατί οι έννοιες αυτές, χρησιμοποιούν αριθμούς που συμβολίζουν ποσότητες.

Μπορεί ακόμη να έχει δυσκολίες στις μετρήσεις. Το να μπορεί να μετράει απαιτεί καλή κατανόηση των σχέσεων του τμήματος και του όλου.

Πως μπορεί το σχολείο να βοηθήσει

Τα παιδιά, μπορούν να αναπτύξουν αυτές τις βασικές δεξιότητες, αλλά όχι γρήγορα. Είναι μια αργή και μακροχρόνια διαδικασία με πολλή εξάσκηση στους αριθμούς. Έτσι η αποκατάσταση δυσκολιών στην αίσθηση του αριθμού στο σχολείο, απαιτεί πολύ δουλειά, παρόμοια με τις δυσκολίες γραπτού και προφορικού λόγου.

Όταν ένα παιδί δυσκολεύεται στα μαθηματικά, συνήθως το σχολείο, επικεντρώνεται στην διδασκαλία από την αρχή βασικών μαθηματικών δεξιοτήτων . Ο δάσκαλος, μπορεί να δίνει επιπλέον εργασίες στον μαθητή, η να χρησιμοποιεί σχετικά λογισμικά για περισσότερη εξάσκηση.

Αυτές οι πρακτικές, συνήθως δεν αποδίδουν για μαθητές που έχουν αδύναμη αίσθηση αριθμού και έτσι τα σχολεία, συνήθως σε αυτή την περίπτωση προσφεύγουν σε άλλου είδους παρεμβάσεις. Με αυτές τα παιδιά συνήθως:

Δουλεύουν με χειροπιαστά υλικά, όπως τουβλάκια κ.λ.π. προκειμένου να κατανοήσουν τις σχέσεις των ποσοτήτων,

Κάνουν ασκήσεις όπου πρέπει να ταιριάξουν αριθμητικά σύμβολα με ποσότητες.

Εξασκούνται πολύ στο να "μαντεύουν" υπολογίζοντας νοερά.

Μαθαίνουν στρατηγικές για να ελέγχουν εάν το αποτέλεσμα είναι λογικό.

Μιλούν με τον εκπαιδευτικό σχετικά με τις στρατηγικές που ακολουθούν στην επίλυση προβλημάτων.

Τους δίνεται βοήθεια έτσι ώστε να διορθώνουν τα λάθη που κάνουν στην πορεία της άσκησης.

Για πολλούς μαθητές, με αδύναμη αίσθηση αριθμού, η παρέμβαση είναι αρκετή έτσι ώστε να προχωρήσουν. Αλλά μαθητές με δυσαριθμησία, χρειάζονται περισσότερη βοήθεια και υποστήριξη. Πρέπει να αξιολογηθούν ανάλογα, έτσι ώστε να λάβουν την αντίστοιχη βοήθεια.

Πως μπορείτε να βοηθήσετε το παιδί στο σπίτι

Ε'αν το παιδί σας δυσκολεύεται με την αίσθηση του αριθμού, υπάρχουν τρόποι να το βοηθήσετε στο σπίτι, να την αναπτύξει. Μια καλή ιδέα είναι να αρχίσετε με τα βασικά.

Εξασκηθείτε στην αρίθμηση και στην ομαδοποίηση αντικειμένων. Αργότερα μπορείτε να προσθέτετε, να αφαιρείτε και να διαχωρίζετε αντικείμενα, έτσι ώστε να εξασκηθεί στις πράξεις. Μπορείτε ακόμη, να χωρίζετε σε ομάδες, για να δείξετε τον πολλαπλασιασμό. Προσπαθήστε μετά να ταιριάξετε τους αριθμούς με την ποσότητα των αντικειμένων κ.λ.π.

Δουλέψτε εκτιμώντας. Ανοίγεται καθημερινά συζητήσεις, χρησιμοποιώντας φράσεις όπως "περίπου πόσα" ή "πόσα μπορεί να είναι"

Μιλήστε σχετικά με τις συσχετίσεις και ποσότητες. Μιλήστε και βοηθήστε το παιδί σας να εκφραστεί με φράσεις όπως "περισσότερο" "λιγότερο" για να συγκρίνετε ποσότητες αντικειμένων.

Αρπάξτε ευκαιρίες, έτσι ώστε να συζητάτε με για χρήματα και χρόνο. Για παράδειγμα μπορείτε να ζητήσετε από το παιδί σας, να κρατήσει τον χρόνο που θα χρειαστείτε για να κάνετε έναν περίπατο ή για να μεταβείτε στον μανάβη. Ρωτήστε πότε κάνετε περισσότερο χρόνο, για να πάτε στο σχολείο ή για να πάτε στο σούπερ μάρκετ.

Καλό είναι να μην εντάξετε όλες αυτές τις δραστηριότητες μέσα σε λίγο χρονικό διάστημα. Θα χρειαστεί χρόνο , το παιδί σας να αναπτύξει την αίσθηση του αριθμού και σίγουρα δεν πρέπει να το κάνετε να νοιώσει άσχημα ή πιεσμένο. Χρησιμοποιείστε αυτές τις δραστηριότητες, όποτε βολεύει, σε μια περίοδο μερικών μηνών. Επαναλάβετε δραστηριότητες αλλά αφήστε να περάσει λίγος χρόνος.

Διαβάστε σχετικά άρθρα σχετικά με το πως μπορεί ζητήματα προσοχής να δυσκολεύουν την ανάπτυξη μαθηματικών δεξιοτήτων. Μιλήστε με τον εκπαιδευτικό σχετικά με ειδικές προσαρμογές στην διδασκαλία και στην αφομοίωση. Συζητήστε σχετικά με τον τρόπο που διδάσκονται τα μαθηματικά στην τάξη.

# data[].attributes.attachment_link.title
Αίσθηση αριθμού - D-all

# data[].attributes.attachment_link.description
Με μια ματιά Πολλοί άνθρωποι χρησιμοποιούν την έννοια αίσθησης αριθμού. για να περιγράψουν ένα σύνολο βασικών μαθηματικών δεξιοτήτων. Παιδιά που έχουν δυσκολίες στα μαθηματικά συμπεριλαμβανομένης και της δυσαριθμησίας, μπορεί να έχουν αδυναμίες σε αυτές τις δεξιότητες. Οι δεξιότητες που σχετίζονται με την αίσθηση του αριθμού, μπορούν να αναπτυχθούν σταδιακά στην διάρκεια του χρόνου.

# data[].attributes.headline
Οι φάσεις της Σελήνης!

# data[].attributes.subject
Οι φάσεις της Σελήνης!

# data[].attributes.attachment_link.title
Φάσεις της σελήνης

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.attachment_link.title
Dark Footage - Astronauts Falling on the Moon

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.attachment_link.title
Astronauts falling on the Moon, NASA Apollo Mission Landed on the Lunar Surface

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.headline
Σχηματίζουμε τη λέξη διαστημόπλοιο ! 

# data[].attributes.subject
Σχηματίζουμε τη λέξη διαστημόπλοιο ! 

# data[].attributes.attachment_link.title
Βάζω τα γράμματα στη σωστή σειρά για να φτιάξω τη λέξη ΔΙΑΣΤΗΜΟΠΛΟΙΟ.

# data[].attributes.attachment_link.description
Βάζω τα γράμματα στη σωστή σειρά ώστε να σχηματιστεί η λέξη ΔΙΑΣΤΗΜΟΠΛΟΙΟ. Βάλε την καρτέλα με τη λέξη διαστημόπλοιο πρώτη (στη θέση 1).

# data[].attributes.headline
Προσομοίωση εκτόξευσης πυραύλων

# data[].attributes.subject
Προσομοίωση εκτόξευσης πυραύλων

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.headline
Συγκρίσεις πυραύλων που εκτοξεύτηκαν στο διάστημα.

# data[].attributes.subject
Συγκρίσεις πυραύλων που εκτοξεύτηκαν στο διάστημα.

# data[].attributes.headline
Εκτόξευση με προσομοίωση

# data[].attributes.subject
Εκτόξευση με προσομοίωση

# data[].attributes.headline
Εκτόξευση πυραύλου στο διάστημα!

# data[].attributes.subject
Εκτόξευση πυραύλου στο διάστημα!

# data[].attributes.attachment_link.title
Shuttle Atlantis STS-132 - Amazing Shuttle Launch Experience

# data[].attributes.headline
Ένωσε τα κομμάτια, φτιάξε το ηλιακό μας σύστημα!

# data[].attributes.subject
Ένωσε τα κομμάτια, φτιάξε το ηλιακό μας σύστημα!

# data[].attributes.attachment_link.title
SOLAR SYSTEM - Play Jigsaw Puzzle for free at Puzzle Factory

# data[].attributes.attachment_link.description
Puzzle SOLAR SYSTEM - online jigsaw puzzle games. Jigsaw puzzles, puzzle games for kids. Play free jigsaw puzzle SOLAR SYSTEM.

# data[].attributes.attachment_link.title
SOLAR SYSTEM - Play Jigsaw Puzzle for free at Puzzle Factory

# data[].attributes.attachment_link.description
Puzzle Solar system - online jigsaw puzzle games. Jigsaw puzzles, puzzle games for kids. Play free jigsaw puzzle Solar system.

# data[].attributes.headline
Παίζουμε δημιουργώντας  το ηλιακό σύστημα!

# data[].attributes.subject
Παίζουμε δημιουργώντας  το ηλιακό σύστημα!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
This fun game allows students to create and print their own solar systems. They can specify planets, planet names, planet sizes, planet order, and whether or not planets have rings or moons.

# data[].attributes.attachment_link.description
This fun game allows students to create and print their own solar systems. They can specify planets, planet names, planet sizes, planet order, and whether

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.headline
Ταξίδι στον Γαλαξία μας!

# data[].attributes.subject
Ταξίδι στον Γαλαξία μας!

# data[].attributes.body
Travel in our Galaxy

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.headline
Στο διάστημα!

# data[].attributes.subject
Στο διάστημα!

# data[].attributes.attachment_link.title
Το Ηλιακό Σύστημα

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.attachment_link.title
National Geographic | Επιστήμη 101 | To Ηλιακό Σύστημα

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.headline
Οι πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος.

# data[].attributes.subject
Οι πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος.

# data[].attributes.attachment_link.title
ΤΟ ΗΛΙΑΚΟ ΜΑΣ ΣΥΣΤΗΜΑ - ΟΙ ΟΚΤΩ ΠΛΑΝΗΤΕΣ - ΟΙ ΤΡΟΧΙΕΣ ΤΩΝ ΠΛΑΝΗΤΩΝ (HD)

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.headline
Πολιτιστικά Δρώμενα!

# data[].attributes.subject
Πολιτιστικά Δρώμενα!

# data[].attributes.headline
ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΤΙΣ ΜΕΡΕΣ ΜΑΣ."ΜΕΝΟΥΜΕ ΑΣΦΑΛΕΙΣ" ΣΤΙΣ ΜΕΡΕΣ ΤΟΥ COVID 19

# data[].attributes.subject
ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΤΙΣ ΜΕΡΕΣ ΜΑΣ."ΜΕΝΟΥΜΕ ΑΣΦΑΛΕΙΣ" ΣΤΙΣ ΜΕΡΕΣ ΤΟΥ COVID 19

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Τηλεκδήλωση 14-12-2020

Αναρτήθηκε στο κανάλι μας στο Youtube η Τηλεκδήλωση που πραγματοποιήθηκε 18:00-20:00, με τίτλο : την Δευτέρα, 14 Δεκεμβρίου ώρες:

ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΤΙΣ ΜΕΡΕΣ ΤΟΥ #ΜΕΝΟΥΜΕ ΑΣΦΑΛΕΙΣ : ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΝΔΗΜΙΑ COVID-19 - ΜΕΡΟΣ Γ'

Μπορείτε να δείτε τις απαντήσεις που δόθηκαν από τους εισηγητές σε ερωτήσεις των θεατών.

Πρόγραμμα

Δείτε πιο κάτω το Πρόγραμμα της ενημερωτικής εκδήλωσης.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
πρωτοβάθμια εκπαίδευση

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
δευτεροβάθμια εκπαίδευση

# data[].attributes.attachment_link.description
Αναρτήθηκε στο κανάλι μας στο Youtube η Τηλεκδήλωση που πραγματοποιήθηκε 18:00-20:00, με τίτλο : την Δευτέρα, 14 Δεκεμβρίου ώρες: ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΙ ΣΤΙΣ ΜΕΡΕΣ ΤΟΥ #ΜΕΝΟΥΜΕ ΑΣΦΑΛΕΙΣ : ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΝΔΗΜΙΑ COVID-19 - ΜΕΡΟΣ Γ' Μπορείτε να δείτε τις απαντήσεις που δόθηκαν από τους εισηγητές σε ερωτήσεις των θεατών.

# data[].attributes.headline
Κελαϊδίσματα πουλιών

# data[].attributes.subject
Κελαϊδίσματα πουλιών

# data[].attributes.attachment_link.title
Κελαϊδίσματα πουλιών

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.headline
Χτίζοντας τη φωλιά!!!

# data[].attributes.subject
Χτίζοντας τη φωλιά!!!

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
dinfo - Τα καλά νέα της ημέρας!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Κάθε πουλί φτιάχνει την φωλιά του ανάλογα με το μέρος που ζει και τα υλικά που μπορεί να βρει για να τη φτιάξει.
Άλλα τη φτιάχνουν με λάσπη όπως τα χελιδόνια, άλλα με κλαδάκια, άλλα με χόρτα, σπάγκο, φτερά και ό,τι άλλο μπορέσουν να βρουν στην γύρω περιοχή.

Έχετε δει ποτέ πουλιά να κατασκευάζουν την φωλιά τους; Μάλλον όχι..

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
πουλιά χτίζουν φωλιά

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
πουλια χτιζουν φωλια

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
η φωλιά των πουλιών

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
φωλια των πουλιων

# data[].attributes.attachment_link.title
Χτίζοντας την φωλιά

# data[].attributes.attachment_link.description
Κάθε πουλί φτιάχνει την φωλιά του ανάλογα με το μέρος που ζει και τα υλικά που μπορεί να βρει για να τη φτιάξει. Άλλα τη φτιάχνουν με λάσπη όπως τα χελιδόνια, άλλα με κλαδάκια, άλλα με χόρτα, σπάγκο, φτερά και ό,τι άλλο μπορέσουν να βρουν στην γύρω περιοχή.

# data[].attributes.headline
Ας πετάξουμε ψηλά μαζί με τα πουλιά!!

# data[].attributes.subject
Ας πετάξουμε ψηλά μαζί με τα πουλιά!!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Published on

Αποδημητικά πουλιά, μετανάστευση πουλιών. Ψυχρές - Θερμές χώρες, Χειμώνας - 'Ανοιξη, Μελέτη Περιβάλλοντος, Β΄ τάξη, Δημοτικό Σχολείο

1. 1. Απξδημηςικά πξσλιά ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

2. 2. Φάοςηπ Μεςαμάρςεσρηπ

3. 3. Οη πεξηζζφηεξεο πνξείεο μεθηλνύλ από ην λόην πξνο ηνλ βνξξά. Με ηνλ εξρνκφ ηνπ θζηλνπψξνπ, ηα πνπιηά πνπ δνχλε ζε δεζηά θιίκαηα απνδεκνχλ ζε κέξε ηξνπηθά πνπ βξίζθνληαη πην θνληά ζηνλ Ηζεκεξηλφ. Κάζε είδνο αθνινπζεί ηε δηθή ηνπ πνξεία θαη ηα δηθά ηνπ κνλνπάηηα. Τπάξρνπλ ηέζζεξηο βαζηθέο πνξείεο: 1. Σα πνπιηά απφ ηε Βόξεηα Ακεξηθή (ρήλεο, γεξαλνί) πεγαίλνπλ πξνο ηηο λφηηεο πνιηηείεο ή ηε Νόηηα θαη ηελ Κεληξηθή Ακεξηθή. 2. Δπξωπαϊθά θαη Αζηαηηθά πνπιηά (Δπξαζηαηηθνί γεξαλνί, ιεπθνί πειαξγνί, ρειηδφληα) πνπ θαηεπζύλνληαη γηα ηελ Αθξηθή κέζσ Μεζνγείνπ, Ηζπαλίαο ή Μέζεο Αλαηνιήο. 3. Αζηαηηθά πηελά (΢ηβεξηθνί γεξαλνί) πεγαίλνπλ πξνο ηελ Ιλδία, πεηψληαο πάλσ απφ ηα Ηκαιάηα. 4. Άιια είδε Αζηαηηθώλ πηελώλ πεγαίλνπλ πξνο ηε λφηην-αλαηνιηθή Αζία θαη θηάλνπλ σο θαη ηελ Απζηξαιία θαη ηνλ Δηξεληθό.

4. 4. Τα πνπιηά θαηά ηε κεηαλάζηεπζε ηνπο νδεγνύληαη από: 1. Τνλ ήιην. Απηφ πξνυπνζέηεη φηη δηαζέηνπλ έλα αθξηβέο βηνινγηθφ ξνιφη πνπ ηνπο επηηξέπεη λα γλσξίδνπλ πνπ πξέπεη λα βξίζθεηαη θάζε ψξα ν ήιηνο θαη λα ξπζκίδνπλ αλάινγα ηελ πνξεία ηνπο. 2. Τνπο αζηεξηζκνύο, φηαλ ηα πνπιηά ηαμηδεχνπλ ηε λχρηα, π.ρ. αθνινπζνχλ ηελ θαηεχζπλζε ηνπ πνιηθνχ αζηέξα, φηαλ είλαη ΄Αλνημε θαη ζέινπλ λα πεηάμνπλ πξνο ην Βνξξά. 3. Τν καγλεηηθό πεδίν ηεο γεο, φηαλ ν ήιηνο θξπθηεί πίζσ απφ ηα ζχλλεθα. 4. Τνλ άλεκν. Αλ ν άλεκνο είλαη επλντθφο, ηα πνπιηά κπνξνχλ λα αεξνγιηζηξνχλ γηα κεγάιεο απνζηάζεηο ρσξίο λα θνπξάδνληαη. 5. Όηαλ θηάζνπλ ζηε ζσζηή πεξηνρή ρξεζηκνπνηνχλ ηελ όζθξεζε θαη ηελ αθνή γηα λα εληνπίζνπλ ραξαθηεξηζηηθέο νζκέο θαη ήρνπο ηνπ γλψξηκνπ πεξηβάιινληνο.

5. 5. ΢ςημ Ελλάδα

6. 6. Έουξμςαι ςημ Άμξινη Έουξμςαι για μα νεκαλξκαιοιάρξσμ, όπωπ ξ πελαογόπ και ςξ υελιδόμι. Έουξμςαι από ςημ Ατοική ςξ Μάοςιξ και τεύγξσμ ςξμ Αύγξσρςξ για μα νευειμωμιάρξσμ ρςημ Ατοική ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

7. 7. Φελιδόμι Σα ρειηδφληα είλαη απφ ηα πιένλ γλσζηά κεηαλαζηεπηηθά πνπιηά πνπ θαηαθιχδνπλ απφ ηηο αξρέο ηνπ Μάξηε ηελ ρψξα καο αιιά θαη άιιεο Μεζνγεηαθέο ρψξεο πξνθεηκέλνπ λα αλαπαξαρζνχλ θαη ζηηο αξρέο ηνπ θζηλνπψξνπ ζπγθεληξψλνληαη θαηά δεθάδεο εθαηνληάδεο ζε ζκήλε θαη κεηαλαζηεχνπλ κε ζεακαηηθφ ηξφπν πξνο ηα ζεξκά θιίκαηα ηεο Αθξηθήο, γηα λα επηζηξέςνπλ θαη πάιη ζηα γλψξηκα εδάθε ηελ επφκελε Άλνημε, δηαλχνληαο κεγάιεο ρηιηνκεηξηθέο απνζηάζεηο. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

8. 8. Δπηζηήκνλεο πνπ έρνπλ κειεηήζεη ηα πνπιηά απηά, έρνπλ θαηαιήμεη ζην ζπκπέξαζκα φηη δηαζέηνπλ έλα εζσηεξηθφ ξνιφη ζπγρξνληζκέλν κε ηελ θίλεζε ηνπ ήιηνπ θαζψο θαη κηα καγλεηηθή ππμίδα θαη ρξεζηκνπνηψληαο ηνλ ήιην, ηα αζηέξηα θαη ηε ζειήλε θαηαθέξλνπλ λα πξνζαλαηνιηζηνχλ κε αθξίβεηα δηαηεξψληαο ζηαζεξή πνξεία θαη αλαγλσξίδνληαο θάπνηα ηνπηθά ζεκεία αλαθνξάο, επηζηξέθνληαο ζηελ δηθή ηνπο θωιηά. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

9. 9. Πελαογόπ Έξρνληαη ζηελ ρψξα καο θάζε ρξφλν γχξσ ζηνλ Μάξηε γηα λα δεπγαξψζνπλ, λα κεγαιψζνπλ ηα κηθξά ηνπο θαη λα μαλαθχγνπλ ην θζηλφπσξν γηα ηελ Αθξηθή. Καηά ηελ δηάξθεηα ηνπ κεηαλαζηεπηηθνχ ηνπο ηαμηδηνχ είλαη ηθαλνί λα δηαλχζνπλ απνζηάζεηο κέρξη θαη 20.000 ρηιηνκέηξσλ. Λίγα είλαη ηα δεπγάξηα πνπ παξακέλνπλ θαη ηνλ ρεηκψλα ζηελ παηξίδα καο. Ο Πειαξγφο κφιηο έξζεη, ζα πξνεηνηκάζεη ηελ θσιηά ηνπ. Σν ρηίζηκν ηεο θσιηάο απφ έλα δεπγάξη κπνξεί λα δηαξθέζεη κέρξη θαη 8 εκέξεο. Γχξσ ζηνλ Απξίιην ε ζειπθηά γελλάεη θάζε δεχηεξε κέξα ζπλνιηθά απφ 2 έσο 5 νιφιεπθα θαη ειιεηπηηθνχ ζρήκαηνο απγά ην βάξνο ησλ νπνίσλ αγγίδεη ηα 100 γξακκάξηα. Ζ επψαζε θξαηάεη έλα κήλα πεξίπνπ θαη ζπκκεηέρνπλ εμίζνπ. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

10. 10. Μασοξπελαογόπ ΢ηελ Διιάδα ην ζπλαληάκε ζηελ Θξάθε, ηε Μαθεδνλία, ηελ Ήπεηξν, ηε Λέζβν θαη ηελ βφξεην Θεζζαιία ζε δαζηθέο πεξηνρέο. Οη ζεκαληηθφηεξεο είλαη ηα ζηελά ηνπ Νέζηνπ φπνπ θσιηάδνπλ ηα κηζά απφ ηα πεξίπνπ 50 δεχγε πνπ θσιηάδνπλ ζηελ Διιάδα, ν Όιπκπνο, ε Υαιθηδηθή θαη ε Πίλδνο. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

11. 11. Πελεκάμξπ Ο αξγπξνπειεθάλνο ήηαλ θάπνηε επξέσο εμαπισκέλνο ζηελ Δπξψπε (κέρξη ζηελ Οπγγαξία) θαη ζηελ Αζία, αιιά ηα ηειεπηαία εθαηφ ρξφληα ν πιπζεζκφο ηνπ κεηψζεθε δξακαηηθά θαη ε εμάπισζε ηνπ ζηελ Δπξψπε πεξηνξίζηεθε ζε νξηζκέλνπο πγξνηφπνπο ησλ Βαιθαλίσλ. Κχξηεο αηηίεο απηήο ηεο κείσζεο ήηαλ νη απνμεξάλζεηο πγξνηφπσλ γηα ηελ απφθηεζε γεσξγηθήο γεο θαη ην θπλήγη. ΢ήκεξα, ην 13% ησλ δεπγαξηψλ αξγπξνπειεθάλνπ πνπ απνκέλνπλ ζ 'νιφθιεξν ηνλ θφζκν θηινμελείηαη ζε δχν πεξηνρέο ηεο Διιάδαο: ζηε ιίκλε κηθξή Πξέζπα ηνπ λνκνχ Φιψξηλαο θαη ζηηο ιηκλνζάιαζζεο ηνπ Ακβξαθηθνχ θφιπνπ. Ο Ρνδνπειεθάλνο είλαη κεηαλαζηεπηηθφ πνπιί, ζπάληνο ζηε δπηηθή Διιάδα, κηα απνηθία ππάξρεη κφλν ζηε Μηθξή Πξέζπα. Αλαπαξάγεηαη ζε ξερέο ιίκλεο. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

12. 12. Εοωδιξί: Λεσκξςριμιάπ Απνδεκεηηθφ θπξίσο πνπιί, πνπ πεξλάεη από ηελ Διιάδα θαηά ηελ κεηαλάζηεπζή ηνπ από ηελ Βόξεηα Δπξώπε πξνο ηελ Αθξηθή θαη αληίζηξνθα. Ζ ηξνθή ηνπ απνηειείηαη θπξίσο απφ κηθξά ςάξηα, βαηξάρηα, έληνκα θαη ζθνπιήθηα πνπ ηζηκπάεη κέζα απφ ηα λεξά θαη ηε ιάζπε ησλ πγξνηφπσλ, φπσο ιηκλνζάιαζζεο, ιίκλεο, ξπάθηα θαη έιε. Φσιηάδεη θαηά απνηθίεο πάλσ ζε ζάκλνπο θαη δέληξα. Γελλάεη απφ ηνλ Απξίιην έσο ηνλ Ηνχλην 3-5 γαιαδνπξάζηλα αβγά πνπ θισζάλε θαη νη δχν γνλείο γηα 21-22 κέξεο . Μεηά απφ 40-45 εκέξεο νπφηε θαη εγθαηαιείπνπλ ηελ θσιηά ηνπο. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

13. 13. Πξοτσοξςρικμιάπ Έξρεηαη ζηελ Διιάδα ηελ άλνημε θαη θεχγεη ην θζηλφπσξν. Κακνπθιάξεηαη ηέιεηα κέζα ζηηο θαιακηέο θαη ζηνπο αγξνχο ιφγσ ηεο κνξθήο θαη ηνπ ρξψκαηφο ηνπ. Εεη ζε θαιακηψλεο, αιπθέο, ιηκλνζάιαζζεο, έιε, πνηακνχο θαη γεληθά ζε πγξνηφπνπο. Σξέθεηαη κε κηθξά πνπιάθηα, ςάξηα, ακθίβηα, αζπφλδπια, ζαχξεο θαη κηθξά ζειαζηηθά (πνληίθηα). ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

14. 14. ΢ςαυςξςρικμιάπ Ο κεγαιχηεξνο εξσδηφο ηεο Δπξψπεο κε 90 πεξίπνπ εθαηνζηά κήθνο. Παξαηεξείηαη φιν ην ρξφλν ζηελ Διιάδα. Πνιιά πνπιηά είλαη απνδεκεηηθά πνπ πεξλνχλ απφ πνιιά κέξε ηεο ρψξαο καο θαηά ηελ πεξίνδν κεηαλάζηεπζεο. Γελλά 2-7 απγά (ζπλήζσο 3-6) ρξψκαηνο αλνηρηνχ γαιάδηνπ. Καη νη δχν γνλείο θισζνχλ ηα απγά ηνπο γηα 23-28 κέξεο. Οη λενζζνί δέρνληαη ηηο θξνληίδεο θαη ηελ ηξνθή ηνπο θαη απφ ηνπο δχν γνλείο θαη κέλνπλ ζηε θσιηά γηα 50-55 εκέξεο. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

15. 15. Καλαμξκαμάπ Αζπξφκαπξν πνπιί κε πνιχ καθξηά θφθθηλα πφδηα ηα νπνία πξνεμέρνπλ πνιχ απφ ηελ νπξά θαηά ηελ πηήζε. Άζπξν ρξψκα έρεη ζην ζηήζνο ζηελ θνηιηά θαη ζηελ νπξά, ελψ καχξε είλαη ε ξάρε θαη νη θηεξνχγεο. Ο Καινκαθαλάο είλαη κεηαλαζηεπηηθφ είδνο, δηαδεδνκέλνο θαινθαηξηλόο επηζθέπηεο ζηελ Διιάδα απφ Μάξηην κέρξη ηνλ ΢επηέκβξε. Αλαπαξάγεηαη ζε πγξφηνπνπο κε ξερά λεξά, ζπρλά ζε αικπξφβαιηνπο, αιπθέο, ξερά έιε. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

16. 16. Φαλκόκξςα Ξερεηκσληάδεη ζηελ Αθξηθή θαη πξνο ηα ηέιε Μαξηίνπ - αξρέο Απξηιίνπ μεθηλά ην καθξηλφ ηεο ηαμίδη πξνο ηε Ν.Α. Δπξψπε φπνπ ζπλήζσο θσιηάδεη θαη πεξλά ηα θαινθαίξηα ηεο. Φσιηάδεη ζηε ρψξα καο ζηνπο κεγάινπο πγξφηνπνπο ηεο Βφξεηαο θαη Γπηηθήο Διιάδαο. ΢πλήζσο ζηνπο πγξφηνπνπο ιίκλε Μηθξή Πξέζπα, ιίκλε Κεξθίλε θαη ζηνλ Ακβξαθηθφ θφιπν. ΢ρεκαηίδεη απνηθίεο, πνιιέο θνξέο καδί κε ηνπο εξσδηνχο, ζε δέληξα , ζάκλνπο θαη θπξίσο κεγάινπο θαιακηψλεο. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

17. 17. Αγκαθξκαλημάμα Ζ Αγθαζνθαιεκάλα είλαη είδνο ραξαδξηνχ κε κήθνο πνπ θηάλεη ηα 27 εθ. Πξνηηκά λα δεη ζηα αλνηθηά εδάθε θαη ζηα έιε, ηδηαίηεξα ζηα αικπξά. Γηα θσιηά αλνίγεη έλα κηθξφ θνίισκα ζην έδαθνο. Δθεί απνζέηεη ηα πηηζηισηά ειαηφρξσκα απγά ηεο. Ζ Διιάδα είλαη απ' φηη θαίλεηαη, ε κνλαδηθή ρψξα ηεο Δπξσπατθήο Ζπείξνπ φπνπ θσιηάδεη ε Αγθαζνθαιεκάλα. ΢ήκεξα, έρνπλ απνκείλεη κφλν 30-40 δεπγάξηα ζην Γέιηα Nέζηνπ (κείσζε 70%) θαη θαηά ζπλέπεηα ε αγθαζνθαιεκάλα ζεσξείηαη έλα απφ ηα πιένλ απεηινχκελα είδε πνπιηψλ ηεο Eπξψπεο. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

18. 18. Αηδόμι Σν γλήζην αεδφλη είλαη έλα κηθξφζσκν πνπιί, ζπλνιηθνχ κήθνπο πεξίπνπ 16,5 εθ. κε άλνηγκα πηεξχγσλ 24 εθ. Εεη ζε ξεκαηηέο, δάζε, θήπνπο κε ππθλή βιάζηεζε, ζπρλά θνληά ζε λεξφ, αιιά κπνξεί λα δεη θαη ζε πην άλπδξα κέξε πνπ λα έρεη ππθλνχο ζάκλνπο. Δίλαη θαινθαηξηλόο επηζθέπηεο ζηελ ρψξα καο, απφ ηα ηέιε ηνπ Μαξηίνπ κέρξη ηηο αξρέο ηνπ ΢επηέκβξε, φπσο θαη ζε άιιεο επξσπατθέο ρψξεο κε εχθξαην θιίκα, απ φπνπ θαη απνδεκεί πξνο ηελ Αθξηθή θαη ηελ Ννηηναλαηνιηθή Αζία. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

19. 19. Κξύκξπ Ο εξρνκφο ηνπ θνχθνπ ζηελ παηξίδα καο έρεη ζπλδεζεί ζηελά κε ηνλ εξρνκό ηεο Άλνημεο, γηα απηφ θαη ζεσξείηαη απφ ηνλ ιαφ σο ν θχξηνο πξνάγγειφο ηεο. ΢πλαληάηαη ζε πνηθίιεο δαζηθέο πεξηνρέο, ζε αλνηρηά ζακλψδε κέξε, ζε αγξνχο θηι. ΢ηελ παηξίδα καο δεη θαη αλαπαξάγεηαη ζηελ Κεληξηθή θαη Νφηηα Διιάδα θαη ζε πεδηλά κέξε ηεο Βφξεηαο Διιάδαο. Δίλαη επξχηαηα δηαδεδνκέλν πνπιί ζε φιε ηελ Δπξψπε, ηελ Αζία θαη ηα παξάιηα ηεο Βνξείνπ Αθξηθήο. Καηαθέξλεη θαη γελλά κηκεηηθά απγά, δειαδή απγά πνπ κνηάδνπλ κε ηα απγά ησλ άιισλ πνπιηψλ θαη ηνπνζεηεί έλα απγφ θάζε θνξά ζε κηα δηαθνξεηηθή θωιηά θαη εθείλα κε ηελ ζεηξά ηνπο φρη κφλν θιωζνύλ ην απγό ηνπ θνύθνπ, αιιά ην πηνζεηνχλ θαη ην θξνληίδνπλ ζαλ δηθφ ηνπο. Σν κφλν πνπιί πνπ θαηαθέξλεη θαη αλαγλσξίδεη ηα απγά ηνπ θνχθνπ είλαη ν κπγνράθηεο, ελψ θαξαθάμεο, θειάδεο θαη άιια πνπιηά αλαιακβάλνπλ άζειά ηνπο, αιιά κε πνιχ κεγάιε επηηπρία, ην ξφιν ησλ ζεηψλ γνληψλ. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

20. 20. Σοσγόμι Ζ επηζηξνθή ηνπο αξρίδεη από ηα ηέιε Απξίιε κε απνθνξχθσζε γχξσ ζηελ 1ε ηνπ Μάε φπνπ ζπγθεληξψλνληαη θαη ζκήλε πνπιηψλ πάλσ ησλ 100 πνπιηψλ λα κπαίλνπλ κε ζεηξά απφ ηελ κεξηά ηεο ζάιαζζαο θαη εμαληιεκέλα απφ ην κεγάιν ηαμίδη λα θάζνληαη ζε δέληξα θαη ζάκλνπο γηα λα μεθνπξαζηνχλ. Σν είδνο αληηκεησπίδεη ηελ θαηαζηξνθή ηφζν απφ ηα αξπαθηηθά πνπιηά φζν θαη απφ ηνλ άλζξσπν πνπ ην θπλεγά γηα ην θξέαο ηνπ. ΢ηελ ρψξα καο ην θπλήγη ηνπ επηηξέπεηαη απφ ηηο 20 Απγνχζηνπ κέρξη 10 Φεβξνπαξίνπ. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

21. 21. Σραλαπεςειμόπ Ακέζσο κεηά ηα ρειηδφληα, ην πνπιί πνπ είλαη ζπλδεδεκέλν κε ηνλ εξρνκό ηεο 'Αλνημεο. Απφ ηα εληππσζηαθά πνπιηά ηεο θχζεο , μερσξίδεη απφ ην καθξχ ινθίν ηνπ κε ηηο καχξεο κχηεο, πνπ κπνξεί λα ζεθσζεί. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

22. 22. Μελιρρξτάγξπ Ο πνιχρξσκνο Μειηζζνθάγνο θσιηάδεη ζε αξθεηά κέξε ηεο Διιάδαο, θπξίσο ηεο βφξεηαο, αιιά κπνξεί λα παξαηεξεζεί ζρεδφλ παληνχ θαηά ηε κεηαλάζηεπζε, ζρεδφλ πάληα ζε κηθξά ή κεγαιχηεξα θνπάδηα. Θεσξείηαη απεηινχκελν είδνο ζηελ Δπξψπε, ιφγσ ηεο κείσζεο ησλ πιεζπζκψλ ηνπ, θάηη ην νπνίν ηζρχεη θαη γηα ηε ρψξα καο, φπνπ ιηγφηεξα απφ 3.000 δεπγάξηα θσιηάδνπλ. Απεηιείηαη απφ ηελ θαηαδίσμή ηνπ απφ ηνλ άλζξσπν, ηελ ππνβάζκηζε ησλ βηνηφπσλ ηνπ θαη ηα θπηνθάξκαθα. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

23. 23. Αμπελξσογόπ Δίλαη απνδεκεηηθφ πνπιί πνπ θηάλεη ζηελ Διιάδα ζηηο αξρέο Μαΐνπ γηα λα θσιηάζεη. Παξακέλεη κέρξη ηέιε Ηνπιίνπ θαη κεηαλαζηεχεη ζηε Μέζε Αλαηνιή γηα λα δηαρεηκάζεη. Φηηάρλεη ηελ θσιηά ηνπ ζε ζρήκα αλνηρηνχ θππέιινπ πάλσ ζε ρακεινχο ζάκλνπο θαη ζπρλά κέζα ζε ακπειψλεο. Γελλά κία θνξά ην ρξφλν, ηελ πεξίνδν Μαΐνπ-Ηνπλίνπ, 4-5 απγά. Σελ επψαζε θαη ηε θξνληίδα ησλ λενζζψλ ηελ αλαιακβάλεη θαηά απνθιεηζηηθφηεηα ην ζειπθφ. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

24. 24. Μαυηςήπ Καηά ηελ πεξίνδν ηνπ θαινθαηξηνύ αλαγλσξίδεηαη εχθνια ιφγσ ηνπ γακήιηνπ θηεξψκαηνο πνπ απνθηά κε ην εληππσζηαθφ ινθίν θαη ηελ ηξαρειηά. Δκθαλίδεηαη ζηα πγξνιίβαδα ηελ άλνημε κε ζεκαληηθφ αξηζκφ αηφκσλ σο ελδηάκεζν κεηαλαζηεπηηθφ ζηαζκφ θαηά ην ηαμίδη ηνπ απφ ηελ Αθξηθή, φπνπ μερεηκσληάδεη, πξνο ηηο βφξεηεο ρψξεο ηεο Δπξψπεο πνπ αλαπαξάγεηαη. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

25. 25. Λιμόζα Δκθαλίδεηαη ηελ άλνημε ζε κηθξνχο πιεζπζκνχο ζηα πγξνιίβαδα ηεο Διιάδαο. Παξαηεξείηαη ζε κηθξέο νκάδεο ζπλήζσο καδί κε καρεηέο. Παξακέλεη κφλν γηα ιίγεο κέξεο πξηλ ζπλερίζεη ην κεηαλαζηεπηηθφ ηεο ηαμίδη πξνο ηελ Αθξηθή. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

26. 26. ΢ςαυςξπεςοξκλήπ Δίλαη απνδεκεηηθφ είδνο πνπ εκθαλίδεηαη ζηελ πεξηνρή ηελ άλνημε, παξακέλεη φιν ην θαινθαίξη, ελψ ην θζηλφπσξν κεηαλαζηεχεη ζηελ Αθξηθή γηα λα δηαρεηκάζεη. Κπξίσο εληνπίδεηαη ζηα ςειφηεξα ζεκεία ηεο ιεθάλεο απνξξνήο ηεο ιίκλεο, ζε πεξηνρέο κε ρακειή βιάζηεζε θαη βξάρηα. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

27. 27. Νσυςξκόοακαπ ΢ηελ Δπξψπε θαη ηελ Διιάδα είλαη θαινθαηξηλόο επηζθέπηεο. ΢ηελ Διιάδα θηάλεη ηνλ Μάξηην θαη αλαρσξεί γχξσ ζηνλ ΢επηέκβξην. Μπνξνχκε λα ην δνχκε ζηε ιίκλε ηεο Καζηνξηάο, ΢ηηο Πξέζπεο, ζηνλ Ακβξαθηθφ θφιπν, ζηελ Λίκλε Κεξθίλε, ζην δέιηα Αμηνχ, ζην δέιηα Έβξνπ θαη ζηε ιίκλε Βηζηνλίδα. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

28. 28. Οοςύκι Σα νξηχθηα είλαη εδαθφβηα πνπιηά ηα νπνία δείρλνπλ ηδηαίηεξε πξνηίκεζε ζηα αλνηρηά ιηβάδηα κε ππθλή θαη ςειή ζπλήζσο βιάζηεζε, φπσο νη δηάθνξεο θαιιηέξγεηεο ζηηεξψλ, ηξηθπιιηψλ θιπ. Καηά ην δηάζηεκα φκσο ηεο κεηαλάζηεπζή ηνπο ηα νξηχθηα ζα ρξεζηκνπνηήζνπλ κηα επξχηεξε ζεηξά βηνηφπσλ, φπσο παξάθηηεο ζακλψδεηο πεξηνρέο θαη νάζεηο εξήκσλ, ζαλ ελδηάκεζεο ζηάζεηο ηεο απνδεκίαο ηνπο. ΢ηελ ρψξα καο δεη θπξίσο ζε πεδηλέο θαιιηεξγήζηκεο πεξηνρέο θαη ζε πεξηνρέο κε αξαηή ζακλψδεο βιάζηεζε, ρακεινχ πάληα πςνκέηξνπ. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

29. 29. Σριυλξπξςαμίδα Δπηζθέπηεηαη ηελ Διιάδα ζηα ηέιε ηεο άλνημεο, ζε ζεκαληηθνχο αξηζκνχο θαη παξακέλεη φιν ην θαινθαίξη. Απαληάηαη ζηνπο θαιακψλεο. Αλαπαξάγεηαη ζηελ Διιάδα. Καηαζθεπάδεη ηε θσιηά ηεο κέζα ζηνπο θαιακψλεο ζε ζρήκα θαιαζηνχ. Γελλά κία - δχν θνξέο ην ρξφλν, ηελ πεξίνδν Μαΐνπ - Απγνχζηνπ, 3-6 απγά θάζε θνξά. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

30. 30. Καρςαμξλαίμηπ Δκθαλίδεηαη ηελ άλνημε ζε κεγάινπο αξηζκνχο, παξακέλεη ην θαινθαίξη, ελψ ην θζηλφπσξν κεηαλαζηεχεη ζηελ Αθξηθή γηα λα δηαρεηκάζεη. Απαληάηαη ζε κέξε κε ρακειή βιάζηεζε φπσο ζε ιηβάδηα, ζηηο πιαγηέο ησλ ιφθσλ θαη ζε ζακλνζθεπείο εθηάζεηο. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

31. 31. ΢ςαυςξμσγξυάτςηπ Δκθαλίδεηαη ζηελ Διιάδα ην Μάξηην, παξακέλεη φιν ην θαινθαίξη, ελψ ηνλ Οθηψβξην κεηαλαζηεχεη ζηελ Αθξηθή γηα λα δηαρεηκάζεη. ΢πλήζσο ζηέθεηαη κφλνο ηνπ ζε μεξά θιαδηά, θξάρηεο θαη ειεθηξνθφξα θαιψδηα απφ φπνπ κπνξεί λα εληνπίζεη επθνιφηεξα ηε ιεία ηνπ (έληνκα). ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

32. 32. Αεςξμάυξπ Ωδηθφ πνπιί κε ζπκπεξηθνξά αξπαθηηθνχ. Kαινθαηξηλόοεπηζθέπηεο, θσιηάδεη ζε φιε ηελ επεηξσηηθή Διιάδα θαη ζε νξηζκέλα λεζηά. Ο αξζεληθφο Αεηνκάρνο έρεη ππξφμαλζν θηέξσκα ζηε ξάρε ηνπ ελψ ην πξφζσπφ ηνπ απιαθψλεηαη απφ κηα θαξδηά θαη ραξαθηεξηζηηθή καχξε ισξίδα. Ο ιαηκφο, ηα κάγνπια θαη ην θξχδη έρνπλ ρξψκα ιεπθφ. Θα ηνλ ζπλαληήζνπκε ζε αλνηρηέο πεξηνρέο κε ζάκλνπο αιιά θαη ζε μέθσηα ηνπ δάζνπο, λα θαξαδνθεί φρη κφλν γηα έληνκα αιιά θαη γηα πνληίθηα, βαηξάρηα θαη κηθξά πνπιηά. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

33. 33. ΢σκξτάγξπ Καινθαηξηλφο επηζθέπηεο ζηελ παηξίδα καο θαηά ηνπο κήλεο απφ Απξίιην κέρξη ΢επηέκβξην, ζπλαληάηαη επξέσο ζε φιε ηελ επηθξάηεηα ηδίσο θαηά ηελ κεηαλάζηεπζε. Οη ζπθνθάγνη δνπλ θαη αλαπαξάγνληαη ζηηο εχθξαηεο πεξηνρέο ηεο Δπξψπεο, ηεο Αζίαο θαη ηεο βνξείνπ Αθξηθήο, ελψ δηαρεηκάδνπλ ζηηο ηξνπηθέο πεξηνρέο. Αλ θαη ην ζπγθεθξηκέλν γέλνο πεξηιακβάλεη πεξίπνπ 28 είδε, κφλν δχν απφ απηά, εθ ησλ νπνίσλ ν Δπξσπατθφο ζπθνθάγνο, είλαη απνδεκεηηθά. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

34. 34. Φαλκξκξσοξύμα ΢ηελ Διιάδα, ε ραιθνθνπξνχλα έξρεηαη ηα θαινθαίξηα γηα λα αλαπαξαρζεί, απφ ηνλ Απξίιην έσο ηνλ Οθηψβξην, πεξίπνπ. Φσιηάδεη ζε ηξχπεο ζε βξάρνπο θαη δέληξα, αθφκα θαη ζε εγθαηαιεηκκέλα ιαηνκεία, θηίξηα θαη γέθπξεο. ΢πρλά ηελ βιέπεη θαλείο λα θάζεηαη ζε θάπνην γπκλφ θιαδί ή ζε ζχξκαηα θαη θξάθηεο πεξηκέλνληαο λα δεη θάπνην έληνκν πνπ απνηειεί ηελ ηξνθή ηεο. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

35. 35. Κξκκιμξκεταλάπ Έξρεηαη ηελ άλνημε ζε ζεκαληηθνχο αξηζκνχο. Παξακέλεη φιν ην θαινθαίξη θαη ην θζηλφπσξν κεηαλαζηεχεη ζηελ Αθξηθή γηα λα δηαρεηκάζεη. Απαληά ζε πεξηνρέο κε ρακειή βιάζηεζε θαη ιίγα δηάζπαξηα δέληξα. ΢πρλά επίζεο ζηέθεηαη πάλσ ζε ζάκλνπο ζηα πεξηζψξηα ησλ δξφκσλ. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

36. 36. Κιςοιμξρξσρξσοάδα Δίλαη απνδεκεηηθφ πνπιί. Ζ Κηηξηλνζνπζνπξάδα πεξλάεη απφ ηελ Διιάδα απφ ηα ηέιε Μαξηίνπ κέρξη ηα κέζα Μαΐνπ πεγαίλνληαο βφξεηα ησλ Βαιθαλίσλ. Μεηαλαζηεχεη λφηηα ζηα ηέιε Απγνχζηνπ κε ηέιε ΢επηέκβξε γηα ηα ρεηκεξηλά εδάθε ηεο ζηελ ππν-ζαράξηα Αθξηθή (απφ ην ΢νπδάλ κέρξη ηε Νφηην Αθξηθή). Παξαηεξείηαη ζε ζεκαληηθνχο αξηζκνχο ζε πγξνιίβαδα θαη ζε άιιεο πεξηνρέο κε ρακειή βιάζηεζε θαη παξνπζία λεξνχ. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

37. 37. Γλαοόμια Αογσοξγλάοξμξ Μασοξγλάοξμξ Μξσρςακξγλάοξμξ ΢ηελ Eιιάδα έρνπλ παξαηεξεζεί 11 είδε γιαξνληώλ απφ ηα νπνία ηα ελληά είλαη ηαθηηθνί επηζθέπηεο πνπ είηε πεξλνχλ επνρηθά κεηαλαζηεχνληαο, είηε έξρνληαη ηελ άλνημε γηα λα θσιηάζνπλ. Σν Mαπξνγιάξνλν , ην Aξγπξνγιάξνλν θαη ην Mνπζηαθνγιάξνλν είλαη είδε ηα νπνία εκθαλίδνληαη ζε πνιχ κεγάια θνπάδηα ζε πεξηνρέο πγξνηφπσλ κεηαλαζηεχνληαο θαηά ηελ άλνημε. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

38. 38. Ναμξγλάοξμξ, Πξςαμξγλάοξμξ Σν Ναλνγιάξνλν θαη ην Πνηακνγιάξνλν έρνπλ επξεία αλαπαξαγσγηθή θαηαλνκή κε απνηθίεο ζηνπο πεξηζζφηεξνπο παξάθηηνπο πγξνηφπνπο απφ ηε ιηκλνζάιαζζα Κνηχρη έσο ην Γέιηα Έβξνπ θαη ζε αξθεηά κεγάια λεζηά. Σηηο ίδηεο πεξηνρέο ηα ζπλαληάκε θαη θαηά ηε κεηαλάζηεπζε. Φσιηάδνπλ ζε κηθξέο λεζίδεο ή ζε ζέζεηο πνπ βξίζθνληαη ζε ινπξνλεζίδεο θαη αλαρψκαηα ή λεζίδεο αιπθψλ. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

39. 39. Αιγαιξγλάοξπ Οη Αηγαηνγιάξνη εκθαλίδνληαη ζηηο ζέζεηο σνηνθίαο ζηα ηέιε Μαξηίνπ κε αξρέο Απξηιίνπ θαη θηηάρλνπλ απιέο θσιηέο ζην έδαθνο γχξσ ζηα ηέιε Απξηιίνπ. Γελλνχλ 2-3 απγά ηα νπνία επσάδνπλ γηα ηξεηο πεξίπνπ εβδνκάδεο. Σα απγά εθθνιάπηνληαη ζηα κέζα Μαΐνπ θαη νη λενζζνί παξακέλνπλ ζηελ θσιηά γηα ιίγεο κέξεο. Σα λεαξά, πνπ έρνπλ θαθε-γθξί ρξψκα, αξρίδνπλ λα πεηάλε κεηά απφ 20-30 κέξεο θαη απφ ηα κέζα Ηνπιίνπ, ελήιηθα θαη λεαξά, εγθαηαιείπνπλ ηελ απνηθία. Τνλ ρεηκώλα εμαπιώλεηαη θπξίωο ζηα λόηηα θαη ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ αλαηνιηθά παξάιηα ηεο Μεζνγείνπ.

40. 40. Υξιμικόπςεοξ (τλαμίμγκξ) Πεξηζζφηεξν γλσζηφ κε ην φλνκα Φιακίλγθν, ην πδξφβην απηφ πνπιί καγλεηίδεη ηα βιέκκαηα ράξε ζηελ ππέξθνκςε, ςειφιηγλε ζηινπέηα ηνπ θαη ην ξφδηλν ρξψκα ησλ θηεξψλ ηνπ. Τελ Διιάδα επηζθέπηεηαη κεγάινο αξηζκόο Φνηληθόπηεξωλ πνπ δεη θπξίωο ζηνπο πγξνβηόηνπνπο ηεο Θξάθεο. Σν ζπγθεθξηκέλν είδνο , πνπ θζάλεη ηα 127 εθαηνζηά, έρεη ηελ επξχηεξε εμάπισζε απφ φια ηα είδε ηεο νηθνγέλεηαο. Απνηειεί έλα λνκάδα ηεο Μεζνγείνπ πνπ κπνξεί λα πεξηπιαληέηαη ρξφληα κέρξη λα βξεη ηηο θαηάιιειεο ζπλζήθεο γηα ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ λα θσιηάζεη.

41. 41. Έουξμςαι ςξ υειμώμα Έξρνληαη εδψ γηα λα μερεηκωληάζνπλ, φπσο ε Καιεκάλα, ν Κχθλνο, ν Κνξκνξάλνο πνπ έξρνληαη απφ ηε Βφξεηα Δπξψπε ην Υεηκψλα. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

42. 42. Κύκμξπ Γηαρεηκάδνπλ ζηε ρώξα καο. Μεηαλαζηεχνπλ πεηψληαο ζε δηαγψλην ζρεκαηηζκφ ή ζε ζρήκα V, πεηψληαο ζε κεγάιν χςνο. Δίλαη ην κφλν πδξφβην πνπιί πνπ πεηά θαη θνιπκπά κε ηφζε κεγάιε ηαρχηεηα. Με ην ηαίξη πνπ ζα δηαιέμεη ν θχθλνο γηα ζχληξνθν ζα είλαη γηα πάληα καδί. Σν ζειπθφ επσάδεη πεξίπνπ 6 απγά, αλνηρηφρξσκα κε θειίδεο. Όηαλ γελλεζνχλ νη λενζζνί, έρνπλ καθξχ ιαηκφ θαη είλαη ρλνπδσηά. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

43. 43. Αγοιόυημα Ζ Αζπξνκεησπφρελα είλαη απφ ηηο πην θνηλέο ρήλεο πνπ επηζθέπηνληαη ηελ Διιάδα θαηά ηνπο ρεηκεξηλνύο κήλεο. Δίλαη ζρεηηθά κεγάιε ρήλα (69-76 εθαη.), κε ζθνχξεο θαθέ θαη γθξη απνρξψζεηο, επδηάθξηηα άζπξε θνηιηά θαη καχξεο ξαβδψζεηο ζην ζηήζνο. Υαξαθηεξηζηηθφ άζπξν "κπάισκα" ζην κέησπν απφ ην νπνίν πήξε ην φλνκά ηεο. Σα πφδηα έρνπλ πνξηνθαιί ρξψκα. Ζ ΢ηαρηφρελα ζηελ Διιάδα ην είδνο ζήκεξα είλαη ζπάλην/ηνπηθφ επηδεκεηηθφ θαη αζπλήζηζηνο ρεηκεξηλφο επηζθέπηεο. Φσιηάδεη πιένλ κφλν ζηε Λ. Μηθξή Πξέζπα (12-15 δεπγ., 120-140 άηνκα) ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

44. 44. Αγοιόπαπια Τρικμόπαπια Κσμηγόπαπια ρξσβλόπαπια Στσοιυςάοι Ζ ΢νπβιφπαπηα, ην ΢θπξηρηάξη ην Κηξθίξη, ε Κπλεγφπαπηα θαη ε Σζηθλφπαπηα, είλαη είδε αγξηφπαπηαο πνπ επηζθέπηνληαη ηελ ρψξα καο. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ Κιοκίοι

45. 45. Ναμξποίρςηπ Δκθαλίδεηαη ζηελ Διιάδα ζπνξαδηθά θαηά ηε ρεηκεξηλή πεξίνδν ζε πνιχ κηθξνχο αξηζκνχο. Αξρέο ηεο άλνημεο κεηαλαζηεχεη πξνο ηηο βφξεηεο πεξηνρέο ηεο Δπξψπεο. Απαληάηαη ζπλήζσο καδί κε ηνπο Υελνπξίζηεο. Γελ αλαπαξάγεηαη ζηε ρψξα καο ζηελ νπνία απιά δηαρεηκάδεη. ΢ηηο ΢θαλδηλαβηθέο Υψξεο θαη ζηε Ρσζία βξίζθνληαη νη ηφπνη αλαπαξαγσγήο ηνπ. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

46. 46. Υαλαοίδα Έξρνληαη ηνλ Οθηψβξην ζηε ρψξα καο θαη δηαρεηκάδνπλ ζηε ΢ηεξεά Διιάδα θαη ηελ Πεινπφλλεζν. Δίλαη έλα απφ ηα πνιππιεζέζηεξα πδξφβηα πνπιηά πνπ επηζθέπηνληαη αιιά θαη δηαβηνχλ ζηελ ρψξα καο. Έλα αξθεηά έμππλν θαη πνλεξφ πνπιί ηνπ νπνίνπ ην θπλήγη παξνπζηάδεη αξθεηά κεγάιε δπζθνιία. ΢ηελ ρψξα καο απαληάηαη κε κηα ζεηξά απφ νλφκαηα φπσο αγξηνπνπιάδα, θαξαθνχζη, ινχθα, καπξφθνηα θ.α. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

47. 47. Μασοξβξσςηυςάοι Δίλαη κεηαλαζηεπηηθφ είδνο πνπ εκθαλίδεηαη ζηε ιίκλε ηεο Καζηνξηάο ηε ρεηκεξηλή πεξίνδν ζε κηθξνχο πιεζπζκνχο, ελψ αξρέο ηεο άλνημεο κεηαλαζηεχεη βνξεηφηεξα γηα λα αλαπαξαρζεί. Σφπνη αλαπαξαγσγήο ηνπ είδνπο είλαη νη ρψξεο ηεο Βνξεηαλαηνιηθήο Δπξψπεο. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

48. 48. Αβξκέςα Ζ Αβνθέηα, κεηαλαζηεχεη απφ ηε λφηηα Οπθξαλία θαη Απζηξία, μερεηκωληάδεη ζην Μεζνιφγγη, ζηνπο παξάθηηνπο πγξφηνπνπο ηνπ Θεξκατθνχ, ζην Πφξην Λάγνο, Ακβξαθηθφ, Κεξακσηή θαη ζηνπο πγξνηφπνπο ηεο Λέζβνπ θαη Λήκλνπ. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

49. 49. Φξσλιαοξμύςα Δίλαη πνιχ ζπάλην πηελφ ζε φιε ηελ Δπξψπε θαη ζηελ Διιάδα φπνπ ν πιεζπζκφο ηνπ ηα ηειεπηαία ρξφληα έρεη κεησζεί ζεκαληηθά. Σα ιίγα άηνκα πνπ έξρνληαη ηα βξίζθνπκε ζηνπο πεξηζζφηεξνπο κεγάινπο πγξνβηφηνπνπο πνπ έρνπλ απνκείλεη ζηε ρψξα. Ζ Υνπιηαξνκχηα θπξίσο παξαηεξείηαη θαηά ηε κεηαλάζηεπζε, φηαλ 10 - 20 πνπιηά πεξλνχλ απφ αξγά ην Μάξηην κέρξη κέζα Ματνπ θαη απφ ηηο αξρέο ΢επηεκβξίνπ κέρξη ηέιε Οθησβξίνπ. ΢ηελ ππφινηπε Δπξψπε ην βξίζθνπκε θπξίσο ζηηο λφηηεο πεξηνρέο. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

50. 50. Κξομξοάμξπ Δίλαη απφ ηα ιίγα πδξφβηα πνπιηά, πνπ φηαλ θάλνπλ βνπηηά γίλνληαη κνχζθεκα. (Σν λεξφ δηαπεξλά ηα θηεξά ηνπο γηαηί ηνπο ιείπεη ε νπζία πνπ ηα θάλεη αδηάβξνρα) ΢ηελ Διιάδα κπνξνχκε λα ηνλ ζπλαληήζνπκε ην Χεηκώλα θαζψο έξρεηαη απφ ηελ Βφξεηα θαη Αλαηνιηθή Δπξψπε ζηελ Διιάδα, θπξίσο ζην Θεξκατθφ θαη ΢αξσληθφ θφιπν αιιά θαη ζε νξηζκέλεο ιίκλεο, φπσο ηε Μηθξή Πξέζπα, ηελ Κεξθίλε θαη ηελ Οξεζηηάδα. ΢πλαληάηαη επίζεο θαη ζην Γέιηα ηνπ Αμηνχ. ΢πρλά ηνλ βιέπνπκε λα θάζεηαη ζε ζηήινπο θαη βξάρηα θνληά ζηε ζάιαζζα ή ζε ιίκλεο θαη πνηάκηα κε αλνηρηέο ηηο θηεξνχγεο γηα λα ηηο ζηεγλψζεη. Άξηζηνο θνιπκβεηήο θαη θαιφο ςαξάο. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

51. 51. Καλημάμα Απφ ηα ηέιε ηνπ θζηλνπψξνπ αιιά θπξίωο ηνλ ρεηκώλα, κεγάια θνπάδηα απφ Kαιεκάλεο θαηαθζάλνπλ ζηε ρψξα καο, κεηαλαζηεχνληαο απφ ηελ Kεληξηθή θαη Βφξεηα Eπξψπε γηα λα εθκεηαιιεπηνχλ ην ήπην θιίκα πνπ επηθξαηεί εδψ θαη λα ηξαθνχλ. Όκσο ην κεγαιχηεξν κέξνο ησλ πιεζπζκψλ απηψλ επηζηξέθνπλ ηελ άλνημε πξνο ηηο πεξηνρέο ηεο θεληξηθήο Δπξψπεο θαη ηηο πεξηνρέο αλαπαξαγσγήο ηνπο φπνπ ηα ζκήλε δηαιχνληαη ζε δεπγάξηα γηα λα αλαπαξαρζνχλ. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

52. 52. Μπεκάςρα Ζ κπεθάηζα είλαη κνλαρηθφ είδνο. ΢πλήζσο κεηαλαζηεχεη κφλε ηεο , κεξηθέο θνξέο αλά δχν θαη ζπαληφηεξα ζε νκάδεο ησλ 6 ή πεξηζζφηεξεο. Φσιηάδεη ζηελ Οπθξαλία θαη Ρσζία θαη κεηαλαζηεχεη θαη μερεηκωληάδεη ζηελ Διιάδα ην θζηλφπσξν απφ ηα ηέιε ηνπ Οθησβξίνπ κέρξη 15 Ννεκβξίνπ. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

53. 53. Ναμξρκαλίδοα Αλαδεηά ηξνθή ζε πνιχ ξερά λεξά. Αλαπαξάγεηαη θνληά ζηνλ Αξθηηθφ Κχθιν θαη μερεηκωληάδεη λόηηα. Κάπνηεο παξακέλνπλ ζηελ Διιάδα αιιά νη πεξηζζφηεξεο ζπλερίδνπλ ην ηαμίδη ηνπο έσο ηελ Αθξηθή. Σν ρεηκψλα ε Ναλνζθαιίδξα απαληά θπξίσο ζηελ παξάθηηα δψλε ζε ελδηαηηήκαηα φπσο ιαζπνηφπηα, ακκψδεηο αθηέο, ιηκλνζάιαζζεο, θαη αιπθέο. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

54. 54. Φαλικξκσλιρςήπ ΢ηελ Διιάδα, ν Υαιηθνθπιηζηήο δελ αλαπαξάγεηαη, αιιά έξρεηαη κφλν γηα λα μερεηκωληάζεη ή είλαη δηαβαηηθφο θαηά ηηο κεηαλαζηεχζεηο. Μπνξεί λα απαληεζεί ζε ραιηθψδεηο θαη ρνξηαξηαζκέλεο αθηέο ιηκλνζαιαζζψλ, ιίκλεο θαη βαιηψδεηο πεξηνρέο. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

55. 55. ΢πίμξπ Σν ρεηκψλα ε ρψξα καο δέρεηαη θαη άθζνλνπο ρεηκεξηλνύο επηζθέπηεο ηνπ είδνπο απφ ηηο πην παγσκέλεο βφξεηεο ρψξεο. Σελ άλνημε αλαρσξνχλ πάιη θαη επηζηξέθνπλ ζηνλ ηφπν απφ φπνπ πξνήιζαλ, πξνθεηκέλνπ λα εηνηκαζηνχλ γηα ηελ αλαπαξαγσγή. Δίλαη ειαθξψο πην κεγαιφζσκνο απφ ηνλ θνηλφ ζπίλν, κε αλνηρηφγθξηδν θσληθφ, δπλαηφ θαη καθξχ ξάκθνο θαη φπσο καξηπξάεη ην φλνκά ηνπ έρεη γθξηδνγάιαδν ρξψκα. Σν θειάεδεκα ηνπ αξζεληθνχ είλαη έλα απφ ηα πην κεισδηθά πνπ κπνξνχκε λα αθνχζνπκε ζηελ Διιάδα. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

56. 56. Καοβξσμιάοηπ ΢ηελ Διιάδα, ν Καξβνπληάξεο απαληάηαη ηφζν σο κφληκν αλαπαξαγφκελν είδνο, φζν θαη σο ρεηκεξηλόο θαη κεηαλαζηεπηηθόο επηζθέπηεο ζε φιε ηελ επηθξάηεηα. Εεη θαη αλαπαξάγεηαη φρη κφλν ζε νξεηλέο πιαγηέο, ζε ζακλψδεηο εθηάζεηο, ζε ειαηψλεο θαη ζε αθηέο, αιιά ζπλαληάηαη επξχηαηα θαη ζε αζηηθέο πεξηνρέο, πφιεηο, ιηκάληα, αξραηνινγηθνχο ρψξνπο, φπνπ θαη επηιέγεη λα θσιηάδεη ζε εζνρέο ή ηξχπεο βξάρσλ θαη θηηξίσλ. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

57. 57. Αλκσόμα ΢ηελ Διιάδα θζάλεη πεξίπνπ πεξί ην ηέινο ηνπ Καινθαηξηνύ, αξρέο ΢επηεκβξίνπ θαη αλαρσξεί πεξί ηα ηέιε Μαξηίνπ. Ζ Αιθπφλα γελλάεη ηα απγά ηεο ην ζπλήζσο κέζα ζηνλ παγεξφ Ιαλνπάξην. Δπηιέγεη άιινηε πεξηνρέο κε ξπάθηα κε γιπθφ λεξφ θαη βιάζηεζε ζηηο φρζεο, άιινηε βξάρνπο θνληά ζηελ ζάιαζζα αιιά θαη βαιηψδεηο εθβνιέο πνηακψλ κε ππθλέο θαιακηέο γηα λα θηηάμεη ηελ θσιηά ηεο. ΢θάβεη βαζηά ηξχπα κέρξη θαη βάζνπο ελφο κέηξνπ ζηηο θάζεηεο φρζεο, θαη εθεί γελλάεη ηα απγά ηεο. Δίλαη απφ ηα ιίγα πνπιηά πνπ γελλάεη ηα απγά ηεο ζηελ θαξδηά ηνπ ρεηκψλα θαη γηα λα κπνξέζεη λα ηα επσάζεη, ε θύζε θξνληίδεη θαηά ην δηάζηεκα ηεο επώαζεο λα δεζηαίλεη ν θαηξόο γηα λα κπνξέζεη λα πνιιαπιαζηαζηεί ην είδνο. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

58. 58. Απξδημηςικά αοπακςικά ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

59. 59. Σρίτςηπ Σν είδνο είλαη επίζεο ζηε ρψξα καο, θπξίσο ζηνπο κεγάινπο πγξφηνπνπο ηεο βφξεηαο Διιάδαο, φπσο π.ρ. ην Γέιηα Έβξνπ (30-40 άηνκα θάζε ρεηκψλα), ηε ιίκλε Κεξθίλε θ.α. Πην δηαδεδνκέλν θαηά ηε (θζηλνπσξηλή θπξίσο) κεηαλάζηεπζε, νπφηε κηθξά ζκήλε ή κεκνλσκέλα άηνκα απαληψληαη λφηηα ζηε Ν.Γ. Πεινπφλλεζν, ζηελ Κξήηε θ.α. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

60. 60. Υιδαεςόπ Ο Φηδαεηφο είλαη κεηαλαζηεπηηθφο κεζαίνπ κεγέζνπο αεηφο. Δίλαη ν πην ζπλεζηζκέλνο αεηφο ηνπο θαινθαηξηλνύο κήλεο. Καηά ηε κεηαλάζηεπζε κεγάινη αξηζκνί πεξλνχλ απφ ηνπο πγξνηφπνπο ηεο βνξείνπ Διιάδαο θαη αθνινπζψληαο ηα θαξάγγηα ησλ πνηακψλ φπνπ βξίζθνπλ αλνδηθά ξεχκαηα δηαρένληαη ζε νιφθιεξε ηελ Δπξψπε. Ο αλαπαξαγσγηθφο πιεζπζκφο ηεο Διιάδαο εθηηκάηαη ζε 300-500 δεπγάξηα. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

61. 61. Χαοαεςόπ ΢ηελ Διιάδα είλαη θπξίσο ζεξηλόο επηζθέπηεο. Καηά ηελ αλαπαξαγσγηθή πεξίνδν κπνξνχκε λα ηνλ βξνχκε κε κηθξνχο πιεζπζκνχο ζε κεξηθνχο απφ ηνπο κεγαιχηεξνπο πδξνβηφηνπνπο ηεο ρψξαο φπσο ην δέιηα ηνπ Έβξνπ. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

62. 62. Δεμςοξγέοακξ Γηα ηνλ ειιαδηθφ ρψξν, ην Γεληξνγέξαθν απνηειεί απνδεκεηηθφ είδνο. Έξρεηαη δειαδή ηα θαινθαίξηα γηα λα αλαπαξαρζεί θαη θεχγεη λσξίο ην θζηλφπσξν γηα ηελ Αθξηθή, φπνπ θαη πεξλάεη ην ρεηκψλα. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

63. 63. Λιβαδόκιοκξπ Ο ζπλνιηθφο ηνπ πιεζπζκφο ππνινγίδεηαη ζε 20-30 δεπγ. θαη ζεσξείηαη ζηαζεξφο, αλ θαη απνκνλσκέλνο. Σν είδνο είλαη πνιχ πην θνηλφ θαηά ηε κεηαλάζηεπζε, θπξίσο φκσο ηελ άλνημε, κε αηρκή ηα κέζα/ηέιε Απξηιίνπ. Φσιηάδεη ζην έδαθνο ζε αγξνχο θπξίσο δεκεηξηαθψλ, ππάξρνπλ φκσο ελδείμεηο φηη κπνξεί λα θσιηάδεη θαη ζε αιπηθά ιηβάδηα. Σξέθεηαη κε κηθξά πνπιηά, ζειαζηηθά, εξπεηά θαη κεγάια έληνκα. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

64. 64. ΢τηκιάοηπ Καινθαηξηλόο επηζθέπηεο ζηελ Δπξψπε ν ΢θεθηάξεο ζπλαληάηαη ζε φιεο ηηο ρψξεο. Ο πιεζπζκφο ηνπ εθηηκάηαη ζε 110.000-160.000 δεπγάξηα θαη ζεσξείηαη πσο απνηειεί θαη ην 75% ηνπ παγθφζκηνπ πιεζπζκνχ. ΢ηελ Διιάδα ην είδνο παξνπζηάδεη επξεία θαηαλνκή αλ θαη ηα πεξηζζφηεξα δεπγάξηα ελδεκνχλ ζε ΢ηεξεά Διιάδα, Μαθεδνλία θαη Θξάθε. Ο ζπλνιηθφο αξηζκφο δεπγαξηψλ ηνπ είδνπο ζηελ ρψξα καο ππνινγίδεηαη ζε 1.000-2.000. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

65. 65. Γεοακίμα Αξθεηά ζπρλή ζηελ Διιάδα θαη εηδηθά ην ρεηκψλα, φπνπ έξρεηαη ην ρεηκώλα απφ βνξεηφηεξεο ρψξεο. Αλαπαξάγεηαη ζε νιφθιεξε ηελ επεηξσηηθή ρψξα θαη ηα λεζηά. Πξφθεηηαη γηα είδνο κε κεγάιε πξνζαξκνζηηθφηεηα. Υξεηάδεηαη πάλησο θάπνηα αλνηθηά κέξε κε ρακειή βιάζηεζε γηα λα θπλεγάεη αιιά θαη ςειά δέληξα γηα λα μεθνπξάδεηαη θαη λα ρηίδεη ηε θσιηά ηεο. ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

66. 66. ΠΗΓΕ΢ http://www.katakali.net/drupal/?q=odika/ http://el.wikipedia.org/wiki/ http://www.poulia.info/2011/10/blog-post_4783.html http://strofyliakotyhi.blogspot.gr/2013/04/phoenicopterus-ruber.html http://users.uoa.gr/~alegakis/index_el_files/PDFfiles/TelikiAnafora.pdf http://oikologia.wordpress.com/ ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ

# data[].attributes.attachment_link.title
Αποδημητικά πουλιά

# data[].attributes.attachment_link.description
Published on Αποδημητικά πουλιά, μετανάστευση πουλιών. Ψυχρές - Θερμές χώρες, Χειμώνας - 'Ανοιξη, Μελέτη Περιβάλλοντος, Β΄ τάξη, Δημοτικό Σχολείο 1. Απξδημηςικά πξσλιά ΢ΣΑΤΡΟΤ ΗΛΙΑΝΑ 2. Φάοςηπ Μεςαμάρςεσρηπ 3. Οη πεξηζζφηεξεο πνξείεο μεθηλνύλ από ην λόην πξνο ηνλ βνξξά. Με ηνλ εξρνκφ ηνπ θζηλνπψξνπ, ηα πνπιηά πνπ δνχλε ζε δεζηά θιίκαηα απνδεκνχλ ζε κέξε ηξνπηθά πνπ βξίζθνληαη πην θνληά ζηνλ Ηζεκεξηλφ.

# data[].attributes.headline
Τρισδιάστατη προβολή αρκούδας στο σπίτι

# data[].attributes.subject
Τρισδιάστατη προβολή αρκούδας στο σπίτι

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Όταν κάνετε αναζήτηση στο Google, μπορείτε να δείτε ορισμένα αποτελέσματα σε τρισδιάστατη προβολή και επαυξημένη πραγματικότητα (AR).

Τι χρειάζεστε

Για να δείτε αποτελέσματα σε τρισδιάστατη προβολή: Ένα τηλέφωνο Android με Android 7 και νεότερες εκδόσεις.

Για αλληλεπίδραση με αποτελέσματα σε τρισδιάστατη προβολή στο AR: Ένα τηλέφωνο Android που υποστηρίζει το ARCore. Ελέγξτε ποιες συσκευές υποστηρίζουν το ARCore.

Εντοπίστε τα αποτελέσματα τρισδιάστατης προβολής και αλληλεπιδράστε με αυτά

Τι είναι διαθέσιμο στο AR

Σημαντικό: Αυτή η λειτουργία είναι διαθέσιμη σε ορισμένες γλώσσες.

Ακολουθούν ορισμένα παραδείγματα σχετικά με το τι μπορείτε να αναζητήσετε και να ζήσετε στο AR:

Χερσαία ζώα

Τίγρης, γιγάντιο πάντα, λεοπάρδαλη, κατσίκι, γατόπαρδος, πόνι, καφέ αρκούδα, γκρίζος λύκος, πόνι των Σέτλαντ, πύθωνας, Αραβικό άλογο, ρακούν, σκαντζόχοιρος και ελάφι

Υποβρύχια ζώα και ζώα που ζουν σε υγρότοπους

Πρασινοκέφαλη πάπια, αλιγάτορας, λευκός καρχαρίας, χταπόδι, λοφιόμορφα ψάρια και θαλάσσια χελώνα

Πουλιά

Μακάο, αυτοκρατορικός πιγκουίνος και αετός

Κατοικίδια ζώα

Πομεράνιαν, Γκόλντεν Ριτρίβερ, Λαμπραντόρ, Ροτβάιλερ, Γαλλικό Μπουλντόγκ, Παγκ και γάτα

Ανθρώπινα ανατομικά συστήματα

Ανθρώπινο πεπτικό σύστημα, αναπνευστικό σύστημα, ενδοκρινικό σύστημα, αναπαραγωγικό σύστημα γυναικών, νευρικό σύστημα, λεμφικό σύστημα, αναπαραγωγικό σύστημα ανδρών, καλυπτήριο σύστημα, απεκκριτικό σύστημα, περιφερικό νευρικό σύστημα, ουροποιητικό σύστημα, ερειστικό σύστημα, μυϊκό σύστημα και καρδιαγγειακό σύστημα

Κυψελοειδείς κατασκευές

Μιτοχόνδριο, προκαρυώτης, ενδοπλασματικό δίκτυο, βακτηρίδιο, ευκαρυωτικό, φυτικό κύτταρο, σκληρό ενδοπλασματικό δίκτυο, πυρηνίσκος, μαστίγιο, κυτταρική μεμβράνη, ζωικό κύτταρο, σωμάτιο Γκόλτζι, ριβόσωμα, ομαλό ενδοπλασματικό δίκτυο, χρωματίνη, πυρηνική μεμβράνη, κροσσοί, βακτηριακή κάψουλα, πλασμίδια, κεντρικό κενοτόπιο, κυτταρική μεμβράνη, κυτταρικό τοίχωμα, δεξαμενές

Όροι Χημείας

Δραστική ομάδα, Οργανική χημεία, Οξικός μεθυλεστέρας, Προπανόλη, Σαλικυλικό οξύ, 1-Βρωμοβουτάνιο, Υδρογονάνθρακας, Αλκάνιο, Ηλεκτρολύτης, Ιονικός δεσμός, Ομοιοπολικός δεσμός, Χημικός δεσμός, Μεταλλικός δεσμός, Χημική ένωση, Αιθυλένιο, Υβριδισμός τροχιακών και Κβαντομηχανικό μοντέλο

Όροι Βιολογίας

Μονοκοτυλήδονα, Δικοτυλήδονα, Δομή ευκαρυωτικών χρωμοσωμάτων, Ερυθρό αιμοσφαίριο, Μονοκύτταρο, Ουδετερόφιλο, Βασεόφιλο και Ηωσινόφιλο

Όροι Φυσικής

Μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς

Chiché Itzá, Πύλη του Βρανδεμβούργου, Μνημείο Τόμας Τζέφερσον, Πύλη της Ινδίας, Σπήλαιο Σωβέ και Ahu Nau Nau

Αντικείμενα πολιτιστικής αξίας

Μονάδα ελέγχου του Apollo 11 και Neil Armstrong

Επιπλέον πόροι

# data[].attributes.attachment_link.title
Απολαύστε τρισδιάστατη προβολή και επαυξημένη πραγματικότητα στην Αναζήτηση

# data[].attributes.attachment_link.description
Όταν κάνετε αναζήτηση στο Google, μπορείτε να δείτε ορισμένα αποτελέσματα σε τρισδιάστατη προβολή και επαυξημένη πραγματικότητα (AR). Για να δείτε αποτελέσματα σε τρισδιάστατη προβολή: Ένα τηλέφωνο Android με Android 7 και νεότερες εκδόσεις. Για αλληλεπίδραση με αποτελέσματα σε τρισδιάστατη προβολή στο AR: Ένα τηλέφωνο Android που υποστηρίζει το ARCore.

# data[].attributes.headline
ΑΡΚΟΥΔΑ...ένα ζώο αξιοσέβαστο!

# data[].attributes.subject
ΑΡΚΟΥΔΑ...ένα ζώο αξιοσέβαστο!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Οι πρώτες αρκούδες, εμφανίσθηκαν στη γη στα βάθη του Μειόκαινου δηλαδή εδώ και 25-30 εκατομμύρια χρόνια όταν στη νότια Ευρώπη και στη χερσόνησο της Βαλκανικής κυριαρχούσαν αχανείς στέπες!

Σε αυτή την ασύλληπτη για τα ανθρώπινα δεδομένα χρονική κλίμακα η φυσική εξέλιξη σε συνδυασμό με τις κοσμογονικές βιοκλιματικές αλλαγές που συνέβησαν στην επιφάνεια του πλανήτη μας, σφυρηλάτησαν την προσαρμοστικότητα της οικογένειας των αρκούδων (ή "αρκτίδων") όπως και πολλών άλλων ζωντανών οργανισμών του πλανήτη.
Η αρκούδα Ursus minimus είναι η πρώτη μορφή αρκούδας που έμοιαζε εξωτερικά με τις σημερινές αρκούδες και εμφανίσθηκε στην Ευρώπη εδώ και 3-8 εκατομμύρια χρόνια. Μελέτες μεταγενέστερων απολιθωμάτων αναγνωρίζουν τελικά σε μία άλλη νεότερη μορφή, την Ursus etruscus ("ετρουσκική αρκούδα") ηλικίας 2 εκατομμυρίων χρόνων, την πραγματική αφετηρία του γένους των αρκούδων που σήμερα περιλαμβάνει 8 είδη:

πολική αρκούδα
καφέ αρκούδα
μαύρη αρκούδα της Αμερικής
μαύρη ασιατική αρκούδα
αρκούδα του μελιού
αρκούδα του ήλιου
διοπτροφόρο αρκούδα των Άνδεων
το πάνδα

Σε μια τόσο μεγάλη χρονική κλίμακα οι περιβαλλοντικές διακυμάνσεις είχαν ως αποτέλεσμα την ενσωμάτωση μίας εκπληκτικής προσαρμοστικότητας στο γενετικό υλικό των αρκούδων.

Από τα 8 διαφορετικά είδη αρκούδας, τα 2 ζουν σήμερα στα πιο ακραία περιβάλλοντα του πλανήτη μας: η πολική αρκούδα ( Ursus maritimus ) ζει βόρεια του πολικού κύκλου και η διοπτροφόρος αρκούδα των Άνδεων ζει σε τροπικό περιβάλλον.

Οι παγετώνες άφησαν αρχικά πίσω τους αχανείς άδενδρες εκτάσεις και έντονο κρύο. Η έλλειψη δασών και άρα φυσικού καλύμματος αλλά και η αφθονία ζωικής λείας (άγρια φυτοφάγα) διαμόρφωσε στα πρώτα είδη αρκούδας μία πιο επιθετική συμπεριφορά σε συνδυασμό με ένα κατεξοχήν σαρκοφάγο διαιτολόγιο.

Στη συνέχεια η εύκρατη και η ψυχρή ζώνη της παλαιαρκτικής καλύφθηκαν κατά ένα μεγάλο μέρος από δάση. Η σημερινή καφέ αρκούδα ( Ursus arctos ) προσαρμόστηκε σε αυτές τις καινούργιες συνθήκες με συγκεκριμένους μηχανισμούς (εξέλιξη διαιτολογίου σε παμφάγο, χειμέριος λήθαργος κλπ) και βρίσκοντας έτσι πιο εύκολα ευνοϊκό περιβάλλον διαβίωσης με αποτέλεσμα να εξαπλωθεί σε όλο το βόρειο ημισφαίριο (παλαιαρκτική ζώνη) και τη Β. Αφρική.

Με κέντρο διασποράς την δυτική Κίνα εδώ και 400.000 χρόνια, η πρόγονος της σημερινής καφέ αρκούδας εξαπλώθηκε στη Β. Αμερική μέσω του Βερίγγιου πορθμού ενώ μέσω του συμπλέγματος των μεγάλων λιμνών Αράλης-Κασπίας εποίκισε την Ευρώπη εδώ και 200.000 χρόνια περίπου!
Η αρκούδα στην Ελλάδα και στην Ευρώπη
Στην Ευρώπη οι δύο τελευταίοι αιώνες, στάθηκαν αρκετοί για να μειωθούν κατά 50% οι πληθυσμοί της και κατά 60% ο βιότοπός της!

Η καφέ αρκούδα εξαφανίστηκε από τη Δανία πριν 5.000 χρόνια περίπου, από τη Μ. Βρετανία τον 10ο αιώνα και από τη Γερμανία, Ελβετία και Αυστρία τους 18ο, 19ο και 20ο αιώνες αντίστοιχα.

Σήμερα, στην Ευρώπη η καφέ αρκούδα ζει σε μικρούς αποκομμένους πληθυσμούς και θεωρείται πλέον επίσημα είδος υπό εξαφάνιση στην δυτική, κεντρική και νότια Ευρώπη.

Βασικά αίτια γι'αυτή την κρίσιμη κατάσταση, το κυνήγι -που απαγορεύθηκε μόλις πριν 3 δεκαετίες στην Ελλάδα - και η συνεχιζόμενη καταστροφή του βιότοπου δηλαδή του απαραίτητου φυσικού χώρου όπου η αρκούδα επιτελεί όλες τις λειτουργίες του βιολογικού της κύκλου.

Η κατάσταση για το μέλλον του είδους στην δυτική και νότια Ευρώπη είναι κρίσιμη : στην Γαλλία σκοτώθηκε το 2004 από λαθροκυνηγούς η τελευταία θηλυκή αρκούδα στα δυτικά Πυρηναία με αποτέλεσμα το είδος να θεωρείται πλέον εκλιπόν. Στα Κεντρικά και Ανατολικά Πυρηναία η συστηματική και μακρόχρονη προσπάθεια για επανεισαγωγή του είδους αντιμετώπισε και πολλά προβλήματα, ωστόσο τα τελευταία χρόνια ο πληθυσμός στην περιοχή φαίνεται να ανακάμπτει σταθερά. Στην Ισπανία (Αν. Καταβρηγικά όρη) ζουν μόνο 13-20 αρκούδες ενώ στην Β. Ιταλία και συγκεκριμένα στην περιοχή του Trentino (Δολομιτικές Άλπεις) έχει ξεκινήσει εδώ και περίπου 15 χρόνια ένα μεγάλο ερευνητικό πρόγραμμα με στόχο την ενίσχυση του πληθυσμού και τη επανεισαγωγή και διάσωση του είδους. Σήμερα οι αρκούδες στην περιοχή έχουν ξεπεράσει τις 25 και οι προοπτικές ανάκαμψης του πληθυσμού αρκούδας στο Trentino είναι ενθαρρυντικές.

Στην Ελλάδα και σύμφωνα με στοιχεία που προέκυψαν από τρία κοινοτικά Προγράμματα LIFE "ΑΡΚΤΟΣ" (α' κ& β' φάσεις) (1994-1999) και LIFE "Γράμμος-Ροδόπη" (2000-2002) για τη διατήρηση της αρκούδας στην χώρα μας, αλλά και το πρόγραμμα συστηματικής παρακολούθησης του πληθυσμού στην Ανατολική Πίνδο (2003-2009) με αφορμή την κατασκευή της Εγνατίας Οδού, αλλά και συμπληρωματικές έρευνες της ΜΚΟ "Αρκτούρος" με την μέθοδο της γενετικής, το ελάχιστο μέγεθος του πληθυσμού υπολογίσθηκε σε περίπου 500 άτομα (Pilidis et al 2015), με τάσεις ανάκαμψης σε ορισμένες περιοχές της Πίνδου. Η γεωγραφική κατανομή της αρκούδας με μόνιμη παρουσία του είδους καλύπτει ένα μεγάλο μέρος της οροσειράς της Πίνδου με τα παρακλάδια της καθώς και την οροσειρά της Ροδόπης σε μια συνολική έκταση περίπου 13.500 τετ. χλμ. (δηλ. ~ το 10% της επικράτειας) Οι δύο πυρήνες κατανομής δεν επικοινωνούν γεωγραφικά μεταξύ τους. Η χώρα μας φιλοξενεί το 50% του πληθυσμού καφέ αρκούδας στη δυτική και νότια Ευρώπη.

Την δεκαπενταετία 1995-2010 παρατηρήθηκανν συστηματικά περιπτώσεις επανεμφάνισης (ή επαν-αποίκησης) της αρκούδας σε περιοχές όπου είχε εξαφανιστεί εδώ και δεκαετίες και ειδικά στον ορεινό άξονα της Νότιας Πίνδου αλλά και σε άλλους ορεινούς όγκους όπως: Βόρας, Πάϊκο, Βέρμιο, Ανατ. Χάσια, Κάτω Όλυμπος. Για ένα μεγάλο θηλαστικό όπως η αρκούδα, η επαναποίκηση περιοχών, θεωρείται φαινόμενο απόλυτα φυσιολογικό που εξελίσσεται αργά και έχει επιστημονική βάση και εξήγηση. Προκύπτει μέσω του "μηχανισμού" της γεωγραφικής διασποράς ( dispersal ) και μπορεί να συνδέεται άμεσα και με τις ακόλουθες συνθήκες: μία πληθυσμιακή ανάκαμψη του είδους που μπορεί να συμβαίνει και σε τοπική κλίμακα, τις οικολογικές απαιτήσεις ( ecological requirements ) του είδους: η μεγάλη κινητικότητα καθώς και οι αυξημένες απαιτήσεις της σε ζωτικό χώρο και τροφή, τη γεωγραφική σύνδεση κατάλληλων συνθηκών βιότοπου (συνεχόμενο και έντονο ανάγλυφο σε συνδυασμό με σχετικά συμπαγή δασοκάλυψη υψηλά τροφικά διαθέσιμα κλπ) που ευνοούν τη διασπορά.

Πέραν όμως από την αισιόδοξη πλευρά του ζητήματος υπάρχει και η άλλη πλευρά που δυστυχώς από ότι φαίνεται δεν ευνοεί πολύ αφενός την επαν-εγκατάσταση της αρκούδας στις "νέες" περιοχές και αφετέρου την επιβίωση του είδους σε περιοχές μόνιμης παρουσίας της. Αν και υπό απόλυτο καθεστώς προστασίας στην Ελλάδα από το 1969, αν και είδος προτεραιότητας σύμφωνα με την Κοινοτική νομοθεσία (Κ.Ο. 92/43 "Περί Οικοτόπων και ειδών χλωρίδας και πανίδας") , η αρκούδα απειλείται από το παράνομο κυνήγι και τα δηλητηριασμένα δολώματα. Συστηματικά στοιχεία για την περίοδο 1994-2013 δείχνουν ότι οι πληθυσμοί καφέ αρκούδας στη χώρα μας επιβαρύνονται κατά μέσο όρο ετησίως με απώλειες της τάξης του 8% του ελάχιστου πληθυσμού!

Η κατάσταση είναι ανησυχητική αν συγκριθεί με το ανώτατο "επιτρεπτό" όριο επιβάρυνσης ενός φυσικού πληθυσμού αρκούδας που είναι 4%.

Σημαντικό είναι επίσης το γεγονός ότι μόνο στο διάστημα (1998-2013) έχουν καταγραφεί πάνω από πενήντα 50 περιστατικά θανάτωσης αρκούδων σε τροχαία δυστυχήματα στους κύριους οδικούς άξονες της βορειοδυτικής Ελλάδας (21 περιστατικά την περίοδο 2009-2013 στην Εγνατία Οδό και τους κάθετους άξονες)! Αυτό αποδεικνύει πόσο μεγάλο πρόβλημα θνητότητας αποτελούν για την πανίδα οι μεγάλοι οδικοί άξονες ταχείας κυκλοφορίας πέραν του προβλήματος της κατάτμησης των βιοτόπων που προκαλούν.

Για τα πιο πρόσφατα στοιχεία σχετικά με την εξάπλωση των μεγάλων σαρκοφάγων στην Ευρώπη επισκεφτείτε την σελίδα της Eυρωπαϊκής Ένωσης, όπου μπορείτε να κατεβάσετε σε μορφή pdf το φυλλάδιο του LCIE στην έρευνα του οποίου συνετέλεσε η Καλλιστώ.

Επίσης μπορείτε να επισκεφτείτε την επίσημη βάση δεδομένων για την κατάσταση των 5 ειδών σαρκοβόρων σε Ευρώπη και Βαλκάνια που αποτελεί το αποτέλεσμα του προγράμματος του ΙΕΑ/LCIE όπου η Καλλιστώ είχε την ευθύνη για τα Βαλκάνια.
Τα βιολογικά χαρακτηριστικά της αρκούδας:
Η αρκούδα έχει εξαιρετικά ανεπτυγμένη ακοή και όσφρηση και λιγότερο καλή όραση : βλέπει αρκετά καλά σε απόσταση 80 μέτρων αλλά δεν είναι ικανή να διακρίνει άνθρωπο στα 300 μέτρα.
Το ύψος ενός ενήλικου ζώου στον τράχηλο μπορεί να φθάσει τα 1,10 μ ενώ το συνολικό μήκος από την άκρη της μουσούδας ως την πολύ μικρή ουρά κυμαίνεται από 1,70 - 2,20 μ.

Τα στοιχεία από ένα δείγμα 35 αρκούδων στην Ελλάδα στις οποίες έχει τοποθετηθεί ραδιοπομπός για ερευνητικούς σκοπούς δείχνουν ότι το ενήλικο θηλυκό ζυγίζει κατά μέσο όρο 106 κιλά (από 70 έως 148 κιλά μέγιστο) ενώ το ενήλικο αρσενικό είναι συνήθως πιο μεγαλόσωμο και το βάρος του κυμαίνεται από 110 έως 280 κιλά (μέσος όρος 195 κιλά).

Οι πιο μεγαλόσωμες αρκούδες του πλανήτη είναι η γιγαντιαία καφέ αρκούδα των νησιών Kodiak στην Αλάσκα και η πολική αρκούδα: το βάρος τους μπορεί να φθάσει αλλά και να ξεπεράσει τα 750 κιλά.

Το βάρος της αρκούδας δεν είναι ποτέ σταθερό. Το φθινόπωρο γίνεται μέγιστο εφόσον το ζώο έχει αποθηκεύσει μεγάλες ποσότητες λίπους για να καλύψει τις ανάγκες του κατά την περίοδο του χειμέριου λήθαργου ενώ την άνοιξη έχει το ελάχιστο μίας και όλο το λίπος έχει καταναλωθεί κατά την διάρκεια του χειμέριου λήθαργου.

Μία ιδιομορφία στη διάπλαση της αρκούδας είναι ότι βαδίζει πατώντας με όλο το πέλμα ειδικά στα πίσω πόδια (πελματοβάμων). Αυτό της δίνει τη δυνατότητα να σταθεί όρθια στα δύο πόδια. Η στάση αυτή, που συχνά παρεξηγείται ως επιθετική, τη βοηθά στην πιο προσεκτική ανίχνευση του γύρω χώρου και παρατηρείται πιο συχνά στα θηλυκά όταν έχουν μικρά λόγω συνεχούς εγρήγορσης που συνδέεται με ένα πολύ ανεπτυγμένο μητρικό ένστικτο.

Η αρκούδα είναι πλαγιοβαδιστική, δηλ. μετακινεί τα δύο πόδια της ίδιας πλευράς σε κάθε βήμα, γεγονός που την κάνει να φαίνεται αργή και αδέξια. Στη πραγματικότητα όμως είναι πολύ ευέλικτη ενώ σε γρήγορες και ξαφνικές επιταχύνσεις μπορεί να αναπτύξει ταχύτητα μέχρι και 60 χλμ την ώρα! Έχει επίσης ιδιαίτερες δεξιότητες αναρρίχησης. Σε αυτό βοηθούν η μεγάλη μυϊκή της δύναμη και τα πολύ ανεπτυγμένα και δυνατά νύχια της.

Η αρκούδα ζει γύρω στα 20 με 25 χρόνια. Ζώο με εξαιρετική ευφυΐα, θεωρείται το πιο έξυπνο θηλαστικό μετά τα πρωτεύοντα (τους πιθήκους), τον ελέφαντα και τα δελφίνια! Έχει πολύ καλή μνήμη, ικανότητα προγραμματισμού και σύνεση.
Αναπαραγωγή:
Η εποχή του ζευγαρώματος (από μέσα Μαΐου μέχρι μέσα Ιουλίου) είναι η μόνη κοινωνική φάση στη συμπεριφορά της αρκούδας καθώς τα ενήλικα ζώα ψάχνουν για το ταίρι τους. Τη περίοδο αυτή τα αρσενικά είναι ικανά να διανύσουν πολύ μεγάλες αποστάσεις (της τάξης των δεκάδων έως και εκατοντάδων χιλιομέτρων) σε αναζήτηση θηλυκής συντρόφου σε οίστρο.

Η συμπεριφορά αυτή εξηγείται από την εξαιρετική πτητικότητα των οιστρογόνων ουσιών (φερόμενες) του θηλυκού καθώς και από την εξαιρετικά ανεπτυγμένη όσφρηση του ζώου.

Αν και η γονιμοποίηση του ωαρίου γίνεται την εποχή του ζευγαρώματος (δηλ. Μάιο με Ιούλιο) η πραγματική ανάπτυξη του εμβρύου δηλ. η πραγματική εγκυμοσύνη αρχίζει προς τα τέλη του φθινοπώρου δηλ. 5 μήνες αργότερα!

Επιστημονικές έρευνες έδειξαν ότι το γονιμοποιημένο ωάριο πέφτει σε λανθάνουσα κατάσταση.

Η αναβολή της πραγματικής εγκυμοσύνης αποτελεί έναν από τους αξιοθαύμαστους μηχανισμούς προσαρμογής της αρκούδας στις συνθήκες του φυσικού περιβάλλοντος. Η εγκυμοσύνη καθυστερεί τόσο ώστε το θηλυκό να προλάβει πρώτα να συσσωρεύσει αρκετό λίπος μέσω της τροφής έτσι ώστε να μπορεί να θρέψει τον εαυτό της, τα αναπτυσσόμενα έμβρυα αλλά και τα πολύ ευάλωτα νεογνά που θα γεννηθούν στο καταχείμωνο μέσα στη φωλιά.

Σε περίπτωση που η ποσότητα ή ποιότητα φυσικής τροφής του δάσους δεν είναι ικανοποιητική, φαινόμενο αρκετά συχνό, τότε το έμβρυο αποβάλλεται και η εγκυμοσύνη διακόπτεται. Ένα θηλυκό είναι ικανό να αναπαραχθεί από την ηλικία των 4-5 ετών και η συνολική περίοδος γονιμότητάς του δεν ξεπερνά τα 15-20 χρόνια.

Οι πιθανότητες θανάτου των νεογνών από φυσικά αίτια κατά τον πρώτο χρόνο της ζωής τους είναι πολύ μεγάλες (φτάνουν το 50%) . Εάν προστεθεί σε αυτό και ένα 25% θνησιμότητας που αποδίδεται σε ανθρωπογενή αίτια τότε βάσει όλων των παραπάνω στοιχείων εύκολα συμπεραίνουμε ότι ο αριθμός των αρκούδων που ενηλικιώνονται είναι πολύ μικρός και ότι η αύξηση του πληθυσμού τελικά δεν είναι καθόλου εύκολη.

Η αρκούδα γεννάει στα μέσα του χειμώνα σε αντίθεση με όλα τα άλλα ανώτερα θηλαστικά. Η φωλιά της ετοιμόγεννης θηλυκής αρκούδας είναι ιδιαίτερα προφυλαγμένη και ειδικά διαμορφωμένη με ένα άνετο στρώμα από φύλλα, κλαδιά, ξερά χόρτα και μούσκλια που λειτουργούν ως τέλεια μονωτικά. Συνήθως η στενή είσοδος της φωλιάς σφραγίζεται με χιόνι και στο εσωτερικό της επικρατεί ένα μικροκλίμα. Η ζεστή αγκαλιά του θηλυκού και ολόκληρη η φωλιά λειτουργούν σαν θερμοκοιτίδα για τα νεογνά που ζυγίζουν μόλις 350- 400 γραμμάρια και είναι τυφλά και χωρίς τρίχωμα!

Πολύ συχνά η ίδια φωλιά με λίγες μόνον επισκευές χρησιμοποιείται από ολόκληρες γενιές θηλυκών από μάνα σε κόρη. Η ανάπτυξη των νεογνών είναι ταχύτατη και αυτό χάρις στην πολύ υψηλή θρεπτική αξία του μητρικού γάλακτος. Μέχρι τα πρώτα τους γενέθλια το βάρος των μικρών μπορεί να έχει πολλαπλασιαστεί έως και 50 φορές!

Τα αρκουδάκια μένουν κοντά στη μητέρα τους για 1,5-2 χρόνια. Το θηλυκό αναλαμβάνει εξολοκλήρου την ανατροφή τους. Το αρσενικό δεν μετέχει καθόλου στο μεγάλωμα των μικρών, αντίθετα μπορεί να φανεί και επικίνδυνο σκοτώνοντάς τα μερικές φορές! Τα μικρά είναι ικανά να ακολουθήσουν την μητέρα τους στο δάσος την πρώτη κιόλας άνοιξη, δηλ. 3-4 μήνες μετά την γέννα, και θα μάθουν από αυτήν όλους τους απαραίτητους μηχανισμούς επιβίωσης: πώς να αναγνωρίζουν την τροφή τους, πώς να την αναζητούν και να την εντοπίζουν, πώς να την αξιοποιούν με τον πιο "αποδοτικό" τρόπο.

Η φάση εκμάθησης των νεογνών κοντά στην μητέρα είναι ζωτικής και καθοριστικής σημασίας για την μετέπειτα φάση ανεξαρτητοποίησης των μικρών. Σε περίπτωση που διαταραχθεί και διακοπεί (με φόνο της μητέρας από λαθροκυνηγούς ή άλλα ανθρωπογενή αίτια) ειδικά κατά τον πρώτο χρόνο εκμάθησης, είναι πολύ πιθανόν τα μικρά να μην επιβιώσουν.

Έρευνες στην περιοχή της Ροδόπης με την μέθοδο της τηλεμετρίας και την παρακολούθηση μιας θηλυκής αρκούδας με τα δύο μικρά της επί δύο χρόνια (2000-2002) , έδειξαν ότι το θηλυκό όταν ήταν με τα μικρά του διένυσε πολλαπλάσιες αποστάσεις και χρειάστηκε τριπλάσιο ζωτικό χώρο από ότι όταν βρέθηκε μόνο του στη συνέχεια. Κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσης μάλιστα το ένα από τα δύο μικρά χάθηκε, ενώ σε περιόδους έντονης και διάχυτης κυνηγετικής δραστηριότητας στην περιοχή, θήρας τα στοιχεία τηλεμετρίας έδειξαν ότι το θηλυκό με το άλλο μικρό έκαναν συστηματικές μετακινήσεις για να αποφύγουν την όχληση από το κυνήγι.

Διαπιστώνουμε λοιπόν στην περίπτωση της αρκούδας πόσο επισφαλής είναι η διαιώνιση του είδους αν λάβουμε υπόψη όλους τους "ευαίσθητους" παράγοντες που καθορίζουν την φάση της αναπαραγωγής αλλά και της ανατροφής και "εκπαίδευσης" των μικρών.
Χειμέριος λήθαργος:
Ο χειμέριος λήθαργος είναι ένας άλλος μηχανισμός προσαρμογής της αρκούδας στις αντίξοες συνθήκες του χειμώνα. Η ακούσια επιβράδυνση του μεταβολισμού λόγω κατάστασης λήθαργου ελαττώνει τις καύσεις και μειώνει τις τροφικές ανάγκες της αρκούδας. Παράλληλα, το ισοθερμικό μικροπεριβάλλον της φωλιάς βοηθάει στην θερμορύθμιση μειώνοντας στο ελάχιστο τις απώλειες θερμότητας του σώματος του ζώου. Ο χειμέριος λήθαργος αποτελεί μία από τις σημαντικότερες και πιο αξιοθαύμαστες φάσεις του βιολογικού της κύκλου και διαφέρει ουσιαστικά από την γνωστή χειμερία νάρκη που χαρακτηρίζει άλλα είδη θηλαστικών (όπως τον σκαντζόχοιρο, τον μυωξό, τον σπερμόφιλο κλπ).

Οι βασικότερες διαφορές είναι:

Κατά την χειμέρια νάρκη : η θερμοκρασία του σώματος του ζώου πλησιάζει την θερμοκρασία περιβάλλοντος (σχεδόν στους 0 β. Κελσίου).

Οι καρδιακοί παλμοί και ο αναπνευστικός ρυθμός ελαττώνονται δραματικά. Στη περίπτωση του σπερμόφιλου π.χ. οι παλμοί περνούν από 350/λεπτό σε 3-4/λεπτό κατά τη χειμέρια νάρκη (ελάττωση κατά 95%).Το ζώο ξυπνά κατά διαστήματα για να αποβάλλει (ούρα και κόπρανα).

Κατά τον χειμέριο λήθαργο : η θερμοκρασία του σώματος της αρκούδας ελαττώνεται κατά 1-2 βαθμούς περίπου σε σχέση με την κανονική (38 β. Κελσίου).

Οι καρδιακοί παλμοί και ο αναπνευστικός ρυθμός δεν ελαττώνονται δραματικά. Από 52 παλμούς/λεπτό περνούν στους 24/λεπτό σε κατάσταση λήθαργου (δηλ. ελάττωση κατά 43%).Το επίπεδο εγρήγορσης είναι υψηλότερο απ' ότι στην προηγούμενη κατηγορία, γι' αυτό και η αρκούδα ξυπνάει πολύ εύκολα όταν ενοχληθεί στη φωλιά της. Εδώ βρίσκεται και η μεγαλύτερη ευαισθησία της αρκούδας διότι:

δύσκολα ξαναπέφτει σε λήθαργο

στη χειμερινή περιπλάνησή της δύσκολα ξαναβρίσκει τροφή με αποτέλεσμα να καταναλώνει νωρίτερα το αποθηκευμένο λίπος της

να γίνεται πιο δύσκολη η επιβίωσή της την άνοιξη που υπάρχει λιγοστή φυσική τροφή.

Οι πρώτες χιονοπτώσεις και οι χαμηλές θερμοκρασίες είναι τα καθοριστικά εξωτερικά ερεθίσματα που ωθούν την αρκούδα στην αναζήτηση της χειμερινής φωλιάς. Ωστόσο έχουν παρατηρηθεί στα μέσα του χειμώνα περιπτώσεις επαναδραστηριοποίησης της αρκούδας (κυρίως ενήλικων ατόμων) είτε λόγω ενόχλησης από το κυνήγι είτε λόγω παροδικής επιρροής ευμενών καιρικών συνθηκών. Είναι πάντως βέβαιο ότι φωλιάζουν και ακινητοποιούνται πλήρως τα ετοιμόγεννα θηλυκά.

Κατά το χειμέριο λήθαργο η αρκούδα δεν καταναλώνει ούτε τροφή ούτε νερό και δεν αποβάλλει ούτε ούρα ούτε κόπρανα!

Το τελευταίο αυτό χαρακτηριστικό έχει προσελκύσει το επιστημονικό και ιατρικό ενδιαφέρον καθότι η αρκούδα είναι το μόνο ζώο που λειτουργεί σε "κλειστό κύκλωμα" κατά την φάση αυτή, κατορθώνοντας με κάποιους μηχανισμούς, που αποδίδονται μάλλον σε ορμονικούς παράγοντες, να ανακυκλώνει τα τοξικά απόβλητα του οργανισμού της μετατρέποντάς τα εκ νέου σε απλούστερες ενώσεις και θρεπτικές ουσίες χωρίς κανένα σύμπτωμα τοξαιμίας!

Το φαινόμενο αυτό ανοίγει νέους ορίζοντες στην ιατρική αλλά και διαστημική έρευνα! Με την ανακάλυψη αυτών των μηχανισμών η θεραπεία της νεφρικής ανεπάρκειας αλλά και η επιβίωση πληρωμάτων σε διαπλανητικά ταξίδια μεγάλης διάρκειας θα είναι ίσως εφικτά!

Η διάρκεια του χειμερίου λήθαργου επηρεάζεται άμεσα από τις θερμοκρασιακές διακυμάνσεις της ατμόσφαιρας και είναι αντιστρόφως ανάλογη προς το γεωγραφικό πλάτος κατανομής του είδους. Έτσι, στα βόρεια κλίματα με τους δριμείς χειμώνες είναι παρατεταμένη (6 μήνες για τους πληθυσμούς της Σκανδιναβίας), ενώ νοτιότερα όπου επικρατούν πιο ήπιοι χειμώνες είναι μικρότερης διάρκειας (2-3 μήνες για τους πληθυσμούς της νότιας Ευρώπης).

Στην Ελλάδα υπολογίστηκε (με την μέθοδο της τηλεμετρίας) ότι η μέση διάρκεια του χειμέριου ύπνου ήταν 84 ημέρες . Ωστόσο η διάρκεια του χειμέριου ύπνου δεν ισχύει εξίσου για όλες τις αρκούδες.
Τροφικές συνήθειες : ένας εκλεκτικός "οπορτουνιστής"
Η αρκούδα είναι ζώο παμφάγο με προτίμηση στις τροφές φυτικής προέλευσης (κατά 85%) και έχει ανάγκη από μεγάλες ποσότητες τροφής για να συντηρήσει τον σωματικό της όγκο και τη δύναμή της.

Τρέφεται με όλων των ειδών τους διαθέσιμους καρπούς του δάσους: βατόμουρα, κορόμηλα, κεράσια, μήλα, αχλάδια, σμέουρα, καρπούς σορβιάς, καρπούς αγριοτριανταφυλλιάς, αγριοφράουλες, βελανίδια, καρπούς οξιάς, αλλά και βολβούς, ρίζες, και χόρτα. Συμπληρώνει το διαιτολόγιό της με μέλι, μικρά και μεγάλα θηλαστικά, έντομα (κυρίως μυρμήγκια) και χελώνες.

Η δυσκολότερη περίοδος για την αρκούδα είναι ή άνοιξη όταν επανέρχεται από τον χειμέριο λήθαργο έχοντας χάσει το 30% του βάρους της. Την άνοιξη οι καρποί του δάσους είναι ανύπαρκτοι καθώς δεν έχει αρχίσει ακόμη η καρποφορία οπωροφόρων δένδρων και θάμνων. Έτσι η αρκούδα για να αναπληρώσει αναζητά άλλες συμπληρωματικές τροφικές πηγές που είναι διαθέσιμες και θρεπτικές εκείνη την εποχή όπως : χόρτα, βολβούς, ρίζες, μυρμήγκια κλπ . Την εποχή αυτή αρχίζουν και οι πρώτες επισκέψεις σε μελισσοκομικές μονάδες και κοπάδια. Πολύ ευνοϊκές συνθήκες τροφής για την αρκούδα αποτελούν επίσης και οι μικρές καλλιέργειες δημητριακών (σιτάρι, καλαμπόκι), ψυχανθών (τριφύλλι) καθώς και οπωροφόρων (συστηματικές ή όχι). Η διάταξη των παραπάνω σε γειτνίαση με το δάσος αποτελούν τον ιδανικότερο συνδυασμό τροφής και κάλυψης για την αρκούδα στην Πίνδο.

Πολλές φορές την άνοιξη, εκτός από άφθονα χόρτα και βολβούς η αρκούδα τρώει και καρπούς της προηγούμενης χρονιάς (όπως αγριόμηλα, άγρια αχλάδια, καρπούς αγριοτριανταφυλλιάς, βελανίδια κλπ) που έχουν διατηρηθεί από τις χαμηλές θερμοκρασίες του χειμώνα, βρίσκοντας έτσι ένα σωτήριο τροφικό υποκατάστατο.

Το φθινόπωρο είναι σίγουρα η εποχή που η αρκούδα "αφιερώνει" τον περισσότερο χρόνο στην αναζήτηση και κατανάλωση τροφής. Είναι η λεγόμενη φάση της "υπερφαγίας" Δύο είναι οι βασικοί λόγοι :

α. η αφθονία και η μεγάλη ποικιλία των φθινοπωρινών καρπών του δάσους και β. η ανάγκη δημιουργίας αποθεμάτων λίπους για την επερχόμενη περίοδο του χειμέριου λήθαργου, οπότε η αρκούδα δεν τρέφεται.

Οι πιο κατάλληλοι καρποί για την δημιουργία αποθεμάτων λίπους είναι τα βελανίδια και οι καρποί της οξιάς. Η αφθονία τους ακολουθεί τριετείς ή τετραετείς κύκλους.

Χάρη στην πολύ ανεπτυγμένη αίσθηση της όσφρησης η αρκούδα είναι ικανή να εντοπίζει τους καρπούς του δάσους στο πιο θρεπτικό στάδιο ωρίμανσής τους. Είναι γνωστό ότι οι ώριμοι καρποί εκπέμπουν κάποιες χαρακτηριστικές μυρωδιές που μόνο η πολύ ανεπτυγμένη όσφρηση ορισμένων ζώων είναι ικανή να τις εντοπίσει.

Τα αποτελέσματα από την μελέτη και ανάλυση των τροφικών συνηθειών της αρκούδας (ανάλυση 1.500 περιττωμάτων) έδειξαν ότι το διαιτολόγιο της αρκούδας στην Ελλάδα συνθέτουν όχι λιγότερα από 67 είδη φυτικών και ζωικών οργανισμών.

Αυτό δείχνει μία αξιοσημείωτη τροφική ευελιξία και αποτελεί έναν επίσης σημαντικό μηχανισμό προσαρμογής της αρκούδας, στις συνθήκες του περιβάλλοντος που καθορίζουν τη διαθεσιμότητα των τροφικών πηγών.

Μία άλλη ενδιαφέρουσα πλευρά στην τροφική συμπεριφορά της αρκούδας είναι ότι με τη σύσταση του διαιτολογίου και την κινητικότητα που την χαρακτηρίζουν, η αρκούδα λειτουργεί ακούσια σαν φυσικός μεταφορέας-σπορέας φυτικών ειδών, μέσω των περιττωμάτων της, επηρεάζοντας έτσι την σύσταση της δασικής βλάστησης. Η φυτρωτικότητα των σπόρων από τους καρπούς που καταναλώνει η αρκούδα ενεργοποιείται με την διέλευσή τους από το πεπτικό σύστημα της αρκούδας.

Με άλλα λόγια η αρκούδα συμβάλλει έμμεσα στην ανάπτυξη θάμνων και μικρών δένδρων. Αποτέλεσμα είναι να πυκνώνει η χαμηλή βλάστηση του δάσους και έτσι από την αυξημένη πυκνότητα φυτών και ριζών να συγκρατείται καλύτερα το δασικό χώμα και το νερό της βροχής.
Αρκούδα : ένας δασόβιος οργανισμός
Η αρκούδα ζει σε εκτεταμένα μικτά ή και αμιγή δάση φυλλοβόλων (δρυς, οξιά κλπ) και κωνοφόρων (μαυρόπευκο, έλατο, ερυθρελάτη, ρόμπολο κλπ) της ορεινής και ημιορεινής ζώνης.

Η αρκούδα δεν φαίνεται να χρησιμοποιεί όλους τους τύπους δασικής βλάστησης ανάλογα με την έκτασή τους αλλά ανάλογα με τη βιολογική τους αξία και αυτό σε σχέση με τις ανάγκες της στη διάρκεια του ετήσιου και βιολογικού κύκλου της (τροφή, καταφύγιο, αναπαραγωγή).

Με δεδομένο ότι ο παράγοντας "τροφή" είναι κυρίαρχος στον ετήσιο κύκλο της αρκούδας, η δομή και σύσταση της δασικής βλάστησης επηρεάζουν άμεσα τις κινήσεις της αρκούδας στο δάσος. Η αρκούδα δείχνει ιδιαίτερη προτίμηση για τα δάση φυλλοβόλων (οξιάς, δρυός) σε αμιγή η μικτή μορφή και αυτό διότι αποτελούν σημαντικά αποθέματα τροφής. Σε ορισμένες περιοχές όμως ευνοείται πολύ από την συνύπαρξη μικρών αγροτικών καλλιεργειών που βρίσκονται σε άμεση γειτνίαση με το δάσος. Είναι ίσως οι ιδανικές συνθήκες για κάλυψη και εύκολη άφθονη εποχιακή τροφή.

Είναι ζώο μονήρες και κινείται κυρίως το ξημέρωμα, το σούρουπο και το βράδυ.

Στη διάρκεια του ετήσιου κύκλου η δραστηριότητα της αρκούδας στην Ελλάδα κορυφώνεται στις αρχές του καλοκαιριού και το φθινόπωρο.

Οι δύο αυτές φάσεις φαίνεται να αντιστοιχούν στην αναπαραγωγική περίοδο (Ιούνιος-Ιούλιος) αφενός, καθώς και στην έντονη δραστηριότητα για αναζήτηση τροφής:

Παρατηρείται επίσης μία χαρακτηριστική κάμψη στη δραστηριότητα της αρκούδας στα μέσα του καλοκαιριού. Αυτό το φαινόμενο θα μπορούσε να αποδοθεί στην επίδραση των υψηλών θερμοκρασιών (η αρκούδα λόγω όγκου και βάρους αποφεύγει τις μεγάλες μετακινήσεις με τις έντονες ζέστες) αλλά και στην πιο έντονη ανθρώπινη παρουσία στο δάσος που αποτελεί ταυτόχρονα και πρόσθετη πηγή όχλησης.

Η αρκούδα χρειάζεται ένα ελάχιστο ζωτικό χώρο για να επιτελέσει τις βιολογικές της λειτουργίες.
Επιστημονική έρευνα με εφαρμογή στη διατήρηση της αρκούδας:
Η χωρική συμπεριφορά της αρκούδας μελετήθηκε πολύ συστηματικά στην Ελλάδα τα τελευταία 10 χρόνια σε ένα συνολικό δείγμα 35 ζώων με την μέθοδο της τηλεμετρίας και συγκεκριμένα σε 3 περιοχές: Γράμμο, Καστοριά, Ροδόπη και Ανατ. Πίνδο (περιοχή Γρεβενών). Η τοποθέτηση του κολάρου-πομπού στο λαιμό του ζώου είναι μία λεπτή και πολύ δύσκολη επιχείρηση που προϋποθέτει την ακινητοποίηση και αναισθητοποίηση του ζώου. Η παρακολούθηση των αρκούδων με ραδιοπομπό γίνεται συνήθως για 1-2 χρόνια με την βοήθεια κατάλληλου εξοπλισμού (δέκτη-κεραίας) σε καθημερινή βάση από την επιστημονική ομάδα πεδίου. Τα τελευταία χρόνια η τεχνολογία του εξοπλισμού έχει εξελιχθεί αλματωδώς και έτσι σήμερα στις περισσότερες αρκούδες οι επιστήμονες της Καλλιστώ χρησιμοποιούν ραδιοκολλάρα με σύστημα GPS/SMS. Οι ραδιοεντοπισμοί έρχονται με μήνυμα κινητής τηλεφωνίας κατευθείαν σε τερματικό ηλεκτρονικό υπολογιστή!

Από την τεχνική αυτή προκύπτει πληθώρα χρήσιμων στοιχείων για τις μετακινήσεις και κινήσεις της αρκούδας, για τη δραστηριότητά της, για το χώρο που χρησιμοποιεί και τις ανάγκες της χρειάζεται κλπ. Όλα αυτά τα στοιχεία χαρτογραφούνται με την βοήθεια ειδικού υπολογιστικού συστήματος γνωστό ως Γεωγραφικό Σύστημα Πληροφοριών (ΓΣΠ).

Στην περίπτωση του Γράμμου, μελετήθηκαν με αυτή την μέθοδο 6 αρκούδες : 4 ενήλικες αρσενικές, μία νεαρή αρσενική και μία ενήλικη θηλυκή.

Τα αναλυτικά αποτελέσματα της ραδιοτηλεμετρίας των 6 αρκούδων έδειξαν ότι:

Οι αρσενικές αρκούδες διανύουν μεγαλύτερες αποστάσεις ημερησίως (κατά μέσο όρο 2,56 χλμ) σε σχέση με ένα ενήλικο θηλυκό που μετακινείται κατά μέσο όρο 1,5 χλμ την ημέρα. Οι εποχές που οι αρκούδες κινούνται περισσότερο διανύοντας μεγάλες αποστάσεις είναι η άνοιξη και το φθινόπωρο. Οι μεγαλύτερες αποστάσεις που διανύθηκαν είναι 178 χλμ το φθινόπωρο και 189 χλμ την άνοιξη! Η μεγαλύτερη απόσταση που διένυσε αρκούδα μέσα σε μία ημέρα υπολογίστηκε σε 18 χλμ!

Φάνηκε επίσης ότι οι αρκούδες τόσο οι αρσενικές όσο και η θηλυκή (χωρίς μικρά) είναι περισσότερο δραστήριες το σούρουπο και την νύχτα.

Ο ζωτικός χώρος που χρειάζονται οι αρκούδες σε όλο τον ετήσιο κύκλο κυμαίνεται από 206 έως 507 τετ. χλμ. (δηλ. 206.000-507.000 στρέμματα!) (αρσενικά μ.ο. 280 τετ.χλμ, θηλυκά μ.ο. 118 τετ.χλμ). Η μεγαλύτερη ανάγκη σε ζωτικό χώρο εντοπίζεται το φθινόπωρο όπου μία ενήλικη αρκούδα χρειάζεται περίπου 373 τετ.χλμ. για να βρει τροφή. Οι ζωτικοί χώροι των αρκούδων που μελετήθηκαν εμφάνισαν σημαντική γεωγραφική επικάλυψη.

Οι πληροφορίες αυτές χρησίμευσαν για την διαμόρφωση προτάσεων που κατέληξαν στον προσδιορισμό σημαντικών περιοχών για την αρκούδα στον ορεινό όγκο του Γράμου, γεγονός που διευκόλυνε και την ζώνωση της περιοχής με βασικό στόχο την διατήρηση του είδους. Το ίδιο συνέβη και στην περιοχή της οροσειράς της Ροδόπης καθώς και στην περιοχή Βόρειας Πίνδου. Που ανακηρύχθηκαν σε Εθνικά Πάρκα.

Για να οριοθετήσει μία τόσο μεγάλη περιοχή όσο είναι η επικράτειά της και για να κάνει γνωστή τη παρουσία της (ιδιαίτερα κατά την περίοδο του ζευγαρώματος), η αρσενική αρκούδα αφήνει χαρακτηριστικά σημάδια (από νυχιές ή δαγκωματιές) πάνω σε κορμούς δένδρων (στην πλειοψηφία τους κωνοφόρα αλλά και σε στύλους της ΔΕΗ και του ΟΤΕ) σε χαρακτηριστικά σημεία του δάσους (περάσματα). Αυτή η "σηματοδότηση" έχει εξελιχθεί σε ένα πολύπλοκο κώδικα επικοινωνίας. Το ύψος που αφήνονται τα σημάδια πληροφορεί και προειδοποιούν για την παρουσία, το μέγεθος και την ηλικία και άρα την ιεραρχική θέση του ζώου που τα άφησε.

Η μέθοδος της τηλεμετρίας βοήθησε επίσης σε αρκετές περιπτώσεις να εντοπιστούν τα σημεία όπου βρίσκονται οι χειμερινές φωλιές των αρκούδων. Αυτό η πληροφορία είναι εξαιρετικά σημαντική για να προστατευθούν αυτοί οι τομείς από οχλούσες ανθρώπινες δραστηριότητες. Βρέθηκε επίσης ότι κάποιες αρσενικές αρκούδες δεν πέφτουν σε χειμέριο ύπνο αλλά παραμένουν δραστήριες παρά τις δυσμενείς χειμερινές συνθήκες.

Τα στοιχεία της τηλεμετρίας έδειξαν επίσης ότι οι αυξημένες τροφικές ανάγκες μπορούν να την οδηγήσουν την αρκούδα σε ημερήσιες μετακινήσεις της τάξης των δεκάδων χιλιομέτρων (42 χλμ για μία από τις ενήλικες αρσενικές αρκούδες). Έδειξαν επίσης και που βρίσκονται οι σημαντικότερες πηγές τροφής με στόχο την διατήρηση και επαύξησή τους.

Από τα παραπάνω στοιχεία προκύπτει ότι οι βασικότερες παράμετροι για τις εποχιακές μετακινήσεις των αρκούδων είναι η διαθεσιμότητα τροφής και η αναζήτηση καταφυγίου.

Από τα παραπάνω επίσης φαίνεται ότι οι πλέον σημαντικές περιοχές για την αρκούδα στο Γράμμο είναι:

* Τα απρόσιτα σημεία του δάσους χωρίς δρόμους και όχληση για θερινό και για χειμερινό καταφύγιο.

* Οι περιοχές με ώριμα δρυοδάση και καστανιές, που παρέχουν συνεχώς τροφή το φθινόπωρο.

* Οι περιοχές με άγρια οπωροφόρα σε εγκατειλημμένους αγρούς και λιβάδια ή μη εντατικά εκμεταλλευόμενες εκτάσεις.

* Τα λιβάδια μέσα σε ψηλά δάση με άγρια οπωροφόρα.

* Οι απρόσιτες παραποτάμιες εκτάσεις.

* Αλλά και οι καλλιεργημένες εκτάσεις κοντά σε οικισμούς και δασικές εκτάσεις

Εξίσου σημαντικά στοιχεία προέκυψαν και σε μια άλλη περίπτωση όπου εφαρμόστηκε η μέθοδος της τηλεμετρίας: πρόκειται για την περίπτωση της παρακολούθησης των επιπτώσεων από την κατασκευή της Εγνατίας Οδού (Τμήμα "Γρεβενά-Μέτσοβο") στον πληθυσμό αρκούδας που ζει στην ανατολική Πίνδο. Από το 2003 έως το 2008 ραδιοσημάνθηκαν συνολικά 19 αρκούδες στην περιοχή του έργου και τα στοιχεία έδειξαν σταδιακό επηρεασμό των αρκούδων από την όχληση της κατασκευής του αυτοκινητοδρόμου και την αλλοίωση του βιότοπου. Τα στοιχεία βοήθησαν επίσης στην καλύτερη χωροθέτηση των περασμάτων που κατασκευάστηκαν πάνω στον αυτοκινητόδρομο για να επιτρέψουν την ασφελέστερη διάβαση της πανίδας. Πρόβλημα βέβαια παραμένει ακόμα η ανεπάρκεια της περίφραξης του αυτοκινητόδρομου. Η παράβλεψη των προδιαγραφών κατασκευής της περίφραξης που έχουν επανειλημμένα προτείνει οι περιβαλλοντικές οργανώσεις είχε σαν αποτέλεσμα μόνο το 2009 να σκοτωθούν 10 αρκούδες σε τροχαία ατυχήματα. Στις καθέτους της Εγνατίας όπου έχει σημειωθεί και ο μεγαλύτερος αριθμός τροχαίων ατυχημάτων, πέρα από την έλλειψη κατάλληλης περίφραξης, δεν έχει προβλεφθεί ούτε η κατασκευή ειδικών περασμάτων για την αρκούδα όπως είναι για παράδειγμα οι κάτω διαβάσεις πανίδας ή οι πράσινες γέφυρες .
Αρκούδα και άνθρωπος: βιώσιμη συνύπαρξη;
Στο παρελθόν, η εκμετάλλευση των φυσικών πόρων, γινόταν από τον άνθρωπο με παραδοσιακούς/ ήπιους τρόπους, γεγονός που δεν επηρέαζε αρνητικά την δυναμική των φυσικών οικοσυστημάτων, εξασφαλίζοντας την αρμονική συνύπαρξη ανθρώπου-φύσης.

Η ραγδαία εξέλιξη των τεχνικών μέσων επέφερε ριζικές αλλαγές στα κριτήρια και τρόπους εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων και κατά συνέπεια στα κοινωνικό-οικονομικά μεγέθη και δεδομένα.

Παράλληλα η ερήμωση της υπαίθρου, αποτέλεσμα μιας καλπάζουσας αστικοποίησης πυροδότησε τη διάλυση του κοινωνικού ιστού της υπαίθρου, την αναθεώρηση ενός ολόκληρου συστήματος αξιών, οδηγώντας έτσι μοιραία στην περιθωριοποίηση πολλών περιοχών και κοινωνιών με αξιόλογο φυσικό και πολιτιστικό πλούτο.

Οι ανθρώπινοι πληθυσμοί που απέμειναν είχαν ως μόνο οικονομικό κίνητρο και επιλογή την εντατική εκμετάλλευση του φυσικού πλούτου αγνοώντας τις συνέπειες στο φυσικό περιβάλλον.

Σήμερα η αρκούδα και ο άνθρωπος εξακολουθούν να είναι "μέτοχοι" στον ίδιο φυσικό χώρο, με τελείως διαφορετικές "διεκδικήσεις".

Η αρκούδα αποτελούσε πάντα αναπόσπαστο στοιχείο ενός πολύπλοκου φυσικού οικοσυστήματος. Ο άνθρωπος λειτουργεί ως εξωτερικός "ρυθμιστής" (συνειδητά ή ασυνείδητα).

Μία ιεράρχηση στο χώρο και στο χρόνο των ανθρώπινων δραστηριοτήτων στις περιοχές όπου επιβιώνει ακόμη η αρκούδα επιτρέπει μία καλύτερη αξιολόγηση της σημερινής κατάστασης:

1) Δραστηριότητες σταθερές στο χρόνο και στο χώρο: πρόκειται κυρίως για τις δραστηριότητες που εκτυλίσσονται σε μία περιορισμένη ακτίνα γύρω από αυτές από τους ορεινούς οικισμούς (καλλιέργειες μικρής κλίμακας κλπ).

2) Δραστηριότητες περιοδικού χαρακτήρα αλλά σταθερές στο χώρο, με σταθερούς άξονες διέλευσης και σημεία εγκατάστασης : π.χ.νομαδική κτηνοτροφία, μελισσοκομία.

3) Δραστηριότητες περιοδικού χαρακτήρα αλλά διάσπαρτες στο χώρο: πρόκειται για την δασική εκμετάλλευση και το κυνήγι.

4) Δραστηριότητες ή καταστροφές αστάθμητου χαρακτήρα στο χώρο και τον χρόνο με βραχυπρόθεσμο η μακροπρόθεσμο άμεσο ή έμμεσο αντίκτυπο στη διατήρηση του βιότοπου: επεμβάσεις, έργα μεγάλης κλίμακας στα πλαίσια αναπτυξιακών προγραμμάτων αξιοποίησης των φυσικών πόρων (ΥΗΕ φράγματα), διάνοιξη μεγάλων οδικών αξόνων (π.χ. Εγνατία οδός), βοηθητικό οδικό δίκτυο, πυρκαγιές κλπ.

Ειδικότερα, η συνεχής και ραγδαία επέκταση του δασικού οδικού δικτύου (σήμερα της τάξης των 40.000 χιλιομέτρων σε όλη την Ελλάδα-αύξηση κατά 700% (!) σε διάστημα 20 χρόνων(1971-1991)) συντελεί στον κατατεμαχισμό του δασικού βιότοπου της αρκούδας είτε δημιουργώντας τεχνητά και μόνιμα διάκενα διαταράσσοντας έτσι τη φυσική συνέχεια του βιότοπου είτε υποβαθμίζοντας τομείς υψηλής βιολογικής αξίας. Επιπλέον με τους δρόμους πολλαπλασιάζονται οι άξονες διείσδυσης του ανθρώπου στα πιο αδιατάρακτα σημεία του βιότοπου.

Μπορούμε να θεωρήσουμε ότι οι δύο πρώτες κατηγορίες δραστηριοτήτων "εντάσσονται πιο ομαλά" στις στρατηγικές χρήσης του δασικού βιότοπου από την αρκούδα.

Παράλληλα όμως οι κατηγορίες 2,3,4, επικαλύπτουν την περίοδο της πιο έντονης δραστηριότητας της αρκούδας (Ιούνιος-Οκτώβριος). Αυτό συνεπάγεται μεγάλες πιθανότητες αρνητικών "παρεμβολών" του ανθρώπινου παράγοντα σε μία κρίσιμη φάση του ετήσιου ή βιολογικού κύκλου της.

Στην προκειμένη περίπτωση τίθεται εύλογα το εξής ερώτημα: ποια είναι τα όρια "της οικολογικής ανοχής" της αρκούδας;

Η μεγάλη προσαρμοστικότητα που χαρακτηρίζει το είδος επαρκεί άραγε για να αποσβέσει τις αρνητικές επιπτώσεις τέτοιων επεμβάσεων αφομοιώνοντάς τες και ενσωματώνοντάς τις σε μία νέα στρατηγική χρήσης του χώρου και ως πότε;

Με τις ενδείξεις και στοιχεία που διαθέτουμε μέχρι σήμερα για τον ελληνικό πληθυσμό αρκούδας, δεν μένει χρόνος για τέτοιου είδους πειραματισμούς... Η απάντηση είναι εξίσου εύλογη...

Είναι αναγκαία όσο ποτέ άλλοτε η θέσπιση μίας γενικότερης στρατηγικής για μία ομαλή και βιώσιμη διευθέτηση της συνύπαρξης αρκούδας-ανθρώπου, και κατ'επέκταση ανθρώπου και ορεινών οικοσυστημάτων, τοποθετημένης σε νέες βάσεις και κανόνες χρήσης του χώρου από τον άνθρωπο.

Μέσα από το Ευρωπαϊκό και Εθνικό Πρόγραμμα δίδονται ευκαιρίες για μία διεξοδική αυτοψία του προβλήματος. Τα επιστημονικά στοιχεία και αποτελέσματα συνέβαλαν στη θέσπιση της πρώτης εθνικής στρατηγικής για τη διατήρηση της αρκούδας στην Ελλάδα αλλά και στη νότιο βαλκανική.

Τα στοιχεία υπάρχουν, οι χρηματοδοτικοί μηχανισμοί επίσης. Απομένει η άμεση εφαρμογή των μέτρων και ρυθμιστικών παρεμβάσεων που προτείνονται προτού ενεργοποιηθούν εγγενείς μηχανισμοί πληθυσμιακής κατάρρευσης με απρόβλεπτες όσο και απαισιόδοξες για την διατήρηση αυτού του είδους - συμβόλου στην χώρα μας.
Ευρωπαϊκή Νομοθεσία:
Νομικό καθεστώς προστασίας της αρκούδας:

Ι. Διεθνές και Ευρωπαϊκό Νομικό Πλαίσιο Προστασίας της καφέ αρκούδας ( Ursus arctos ).

Τα βασικότερα διεθνή νομικά κείμενα για την προστασία της καφέ αρκούδας είναι:

1) Η Διεθνής Σύμβαση της Βέρνης (Νόμος 1335/83) "Περί προστασίας των απειλούμενων ειδών και των βιοτόπων τους".

Η καφέ αρκούδα περιλαμβάνεται στον κατάλογο των ειδών υπό αυστηρή προστασία. Η σύμβαση απαγορεύει :

α. τη σύλληψη, κατοχή ή θανάτωση ατόμων του είδους,

β. τη υποβάθμιση των τόπων αναπαραγωγής του είδους

γ. τη διακίνηση, η κατοχή και η εμπορία ζώων ζωντανών, νεκρών,

ταριχευμένων ή μερών του σώματος τους.

2) Η Οδηγία 92/43 ΕΟΚ. "για την διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας".

Η καφέ αρκούδα περιλαμβάνεται στον κατάλογο ειδών προτεραιότητας (Παράρτημα Ι) και στον κατάλογο των ειδών η διατήρηση των οποίων επιβάλλει το καθορισμό δικτύου ειδικών ζωνών προστασίας.

3) Η Σύμβαση της Ουάσιγκτον "για την ρύθμιση του διεθνούς εμπορίου απειλούμενων ειδών άγριας πανίδας και χλωρίδας".( CITES ). Εφαρμόζεται στη χώρα μας από 01-01-84 (ΦΕΚ 112/Β/01-03-85).

Η καφέ αρκούδα περιλαμβάνεται στον κατάλογο των ειδών βάσει του οποίου απαγορεύεται το εμπόριό τους καθώς και το εμπόριο τμημάτων τους.

Κανονισμοί της Ευρωπαϊκής Ένωσης (με αλλεπάλληλες τροποποιήσεις) ρυθμίζουν την εφαρμογή της Σύμβασης σε επίπεδο χώρο των κρατών μελών.(Κανονισμός 3418/83 και 3675/91).

Δυστυχώς η Αλβανία είναι η μόνη από τις γειτονικές μας χώρες που δεν έχει υπογράψει ακόμη την σύμβαση. Το γεγονός αυτό δημιουργεί πρόβλημα στην αποτελεσματική τήρηση της σχετικής νομοθεσίας εφόσον η χώρα αυτή αποτελεί δίαυλο παράνομης διακίνησης ειδών στα Βαλκάνια. Ένα από τα βασικά αίτια αυτού του φαινομένου είναι η δύσκολη οικονομική κατάσταση στην οποία βρίσκεται αυτή τη περίοδο η χώρα. Το αποτέλεσμα είναι να αναζητώνται οικονομικά κίνητρα πάσης φύσεως, ακόμη και στην παράνομη διακίνηση ειδών συμπεριλαμβανομένης και της αρκούδας.

4) Τέλος διάφορες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που ρυθμίζουν θέματα περιβάλλοντος συνδέονται έμμεσα με την προστασία του είδους ή των ενδιαιτημάτων του π.χ. Οδηγία 85/337 "για την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων" .Η νομοθεσία αυτή προβλέπει την εκπόνηση ειδικών μελετών γνωστών ως "Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (Μ.Π.Ε.)" που έχουν ως αντικείμενο την ακριβή εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων ενός σχεδιαζόμενου έργου σε μία οικολογικά ευαίσθητη περιοχή και σε σχέση με ένα ή πολλά απειλούμενα είδη καθώς και τη θέσπιση "περιβαλλοντικών όρων" για την υλοποίηση του έργου έτσι ώστε να διασφαλίζονται οι συνθήκες βιωσιμότητας των απειλούμενων ειδών ή περιοχών. Η υλοποίηση του εκάστοτε έργου εξασφαλίζεται μόνον με την επίσημη (διϋπουργική) έγκριση των περιβαλλοντικών όρων
Ελληνική νομοθεσία:
Σύμφωνα με το άρθρο 258, παρ. 2ε και 2ζ (Ν.Δ. 86/69) του Δασικού Κώδικα, απαγορεύεται ο φόνος, η αιχμαλωσία, η κατοχή και η έκθεση σε δημόσια θέα της καφέ αρκούδας .

Το παραπάνω αποτελεί και το μοναδικό νομικό κείμενο της ελληνικής νομοθεσίας που αναφέρεται ρητά και σαφώς (αν και όχι αποκλειστικά) στο συγκεκριμένο είδος.

Ο ίδιος νόμος έρχεται σε αντίφαση με το επιθυμητό καθεστώς απόλυτης προστασίας του είδους εφόσον προβλέπει σε άλλη παράγραφο την δυνατότητα άρσης του καθεστώτος προστασίας του είδους με έγκριση του Υπουργού Γεωργίας! Αυτό προβλέπεται για τις περιπτώσεις όπου κρίνεται ότι παρουσιάζεται περιοδική έξαρση περιστατικών επιδρομών του ζώου σε παραγωγικό κεφάλαιο με επιπτώσεις στην αγροτική οικονομία. Τέτοια εφαρμογή του νόμου έγινε για τελευταία φορά το 1981 στη περιοχή Ζαγορίου - Ιωαννίνων με μαζική εξόντωση ζώων!

Η αντίφαση αυτή ενισχύεται από το γεγονός ότι η αρμοδιότητα της κατά περίπτωση άρσης του καθεστώτος προστασίας της καφέ αρκούδας έχει εξολοκλήρου μεταβιβαστεί στους κατά τόπους νομάρχες των περιοχών όπου επιβιώνει το είδος, με τις διατάξεις του Β.Δ. 733/69!

Τέλος η καφέ αρκούδα περιλαμβάνεται στο "Κόκκινο Βιβλίο των Απειλούμενων Ειδών" ( Red Data Book ) όπου χαρακτηρίζεται ως "κινδυνεύον" είδος. Σύμφωνα με τον παραπάνω κατάλογο, που αποτελεί και την πρώτη συστηματική και επίσημη καταγραφή μίας σημαντικής κατηγορίας απειλούμενων ειδών στη χώρα μας, η πανίδα των χερσαίων θηλαστικών της Ελλάδας (εξαιρουμένων των κητωδών) περιλαμβάνει 99 είδη. Η μεγάλη αυτή βιοποικιλότητα κατατάσσει την Ελλάδα στην τέταρτη θέση μεταξύ των 31 χωρών της Ευρώπης.

Από τα παραπάνω είδη, τα 45 χαρακτηρίζονται σύμφωνα με το "Κόκκινο Βιβλίο" ως: 1. Υπό εξαφάνιση, 2. Απειλούμενα, 3.Τρωτά, 4. Ενδημικά, 5. Σπάνια σε ευρωπαϊκή και παγκόσμια κλίμακα.

Γ. Μερτζάνης - Δρ. βιολόγος-ζωολόγος

Επιστημονικός υπεύθυνος ΚΑΛΛΙΣΤΩ

# data[].attributes.attachment_link.description
Οι πρώτες αρκούδες, εμφανίσθηκαν στη γη στα βάθη του Μειόκαινου δηλαδή εδώ και 25-30 εκατομμύρια χρόνια όταν στη νότια Ευρώπη και στη χερσόνησο της Βαλκανικής κυριαρχούσαν αχανείς στέπες!

# data[].attributes.attachment_link.title
Swan Mom Carries ALL Her Babies Under Her Wing | The Dodo

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.headline
Πτηνά εν πτήση!!!

# data[].attributes.subject
Πτηνά εν πτήση!!!

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ο Κόσμος Των Ζώων - Τα Πουλιά

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ως μετανάστευση πτηνών ορίζεται το, μεταξύ δύο εποχικών περιόδων συντήρησης, υποκείμενο σε ετήσιο βιολογικό ρυθμό και πυροδοτούμενο από διάφορους παράγοντες, φαινόμενο του συνόλου των μετακινήσεων ορισμένων ειδών πτηνών, κυρίως εκείνων που τα εδάφη αναπαραγωγής και διαχείμασης βρίσκονται σε απομακρυσμένες, ως προς το γεωγραφικό πλάτος, οικοζώνες.

Ωστόσο, ο ορισμός αυτός αναφέρεται στην πλειονότητα των επί μέρους συνιστωσών που καθορίζουν τις μεταναστευτικές κινήσεις και, πέραν μιας -λίγο ή πολύ- κανονικότητας που τις χαρακτηρίζει, υπόκειται σε πολλαπλή "ανάγνωση". Ο όρος αποδημία, επίσης, χρησιμοποιείται συχνά στην ελληνική βιβλιογραφία αντί του όρου μετανάστευση, τις περισσότερες φορές επιτυχημένα, σε άλλες όμως όχι, διότι έχει ευρύτερη και, κάποτε, μεταφορική σημασία.

Υπάρχουν πολλά μεταναστευτικά είδη πτηνών και, στην πλειονότητά τους, η διαδικασία της μετανάστευσης συνεπάγεται υψηλό κόστος θνησιμότητας, συμπεριλαμβανομένης της θήρευσης από τον άνθρωπο. Η μετανάστευση πυροδοτείται κυρίως από την διαθεσιμότητα τροφής και από τις καιρικές συνθήκες που επικρατούν στα εδάφη αναπαραγωγής και διαχείμασης. Παρατηρείται κυρίως στο Βόρειο ημισφαίριο, όπου τα πουλιά "διοχετεύονται" σε συγκεκριμένα δρομολόγια με φυσικά "εμπόδια", όπως είναι η Μεσόγειος και η Καραϊβική.

Ιστορικά, η μετανάστευση είχε καταγραφεί ακόμη και πριν από 3.000 χρόνια, στα έργα αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων, συμπεριλαμβανομένων του Ομήρου και του Αριστοτέλη, όπως και στην Βίβλο (βιβλίο του Ιώβ), για διαδεδομένα είδη όπως πελαργούς, τρυγόνια και γεράκια. Από τους σημαντικότερους που ασχολήθηκαν με την μετανάστευση, κατά πιο επιστημονικό τρόπο, ήταν ο Φινλανδός ορνιθολόγος Γιοχάνες Λέχε, ο οποίος θεωρείται ο πρώτος ερευνητής που ξεκίνησε να καταγράφει τις ημερομηνίες των εαρινών αφίξεων στην Φινλανδία, το 1749. Οι σημερινές καταγραφές βασίζονται κυρίως σε μελέτες που χρησιμοποιούν προηγμένες τεχνικές δακτυλίωσης και δορυφορικής παρακολούθησης. Οι κίνδυνοι για τα αποδημητικά πουλιά έχουν αυξηθεί με την καταστροφή των βιοτόπων, κυρίως στις περιοχές ανάπαυλας και διαχείμασης, καθώς και από τεχνολογικές δομές όπως οι γραμμές μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και τα αιολικά πάρκα.

Οι αποστάσεις που διανύουν τα αποδημητικά πτηνά ποικίλλουν ευρύτατα και μπορεί να κυμαίνονται από μερικές δεκάδες χιλιόμετρα, μέχρι από πόλο σε πόλο. Πολλά θαλασσοπούλια κατέχουν τα ρεκόρ μετανάστευσης μεγάλων αποστάσεων διότι, εκ φύσεως, πετούν πάνω από τους μεγάλους ωκεανούς, όπου οι αποστάσεις από στεριά σε στεριά (συνήθως νησιά και νησίδες) είναι πολύ μεγάλες. Στον αντίποδα, πολλά πτηνά που ζουν στα ηπειρωτικά, τροπικών κυρίως περιοχών, πραγματοποιούν μικρότερα ταξίδια και, σε πολλές από αυτές τις περιπτώσεις, είναι ορθότερο να αναφερόμαστε σε μετακινήσεις και όχι μεταναστεύσεις.

Ο χρονισμός της μετανάστευσης φαίνεται να ελέγχεται κυρίως από τις αλλαγές στην διάρκεια της ημέρας. Τα αποδημητικά πουλιά πλοηγούνται χρησιμοποιώντας κυρίως δεδομένα από την ουράνια σφαίρα, είτε από τον Ήλιο είτε από τα αστέρια, από το μαγνητικό πεδίο της Γης, καθώς και από "εσωτερικούς χάρτες" καταγεγραμμένους στον εγκέφαλό τους. Η μετανάστευση έχει αναπτυχθεί κατά ανεξάρτητο τρόπο, σε διαφορετικές ομάδες πτηνών και δεν φαίνεται να απαιτεί κάποια γενετική αλλαγή. Μερικά είδη έχουν αποκτήσει μεταναστευτική συμπεριφορά μόλις από την τελευταία Εποχή των Παγετώνων και μετά.

Ιστορικά δεδομένα αναφοράς μεταναστευτικών πτηνών υπάρχουν ακόμη και πριν από 3.000 χρόνια. Ο Ησίοδος, ο Όμηρος, ο Ηρόδοτος και ο Αριστοτέλης είναι κάποιοι από τους αρχαίους Έλληνες που ασχολήθηκαν με το φαινόμενο αυτό. Ο τελευταίος, μάλιστα, σημειώνει ότι, οι γερανοί ταξιδεύουν από τις στέπες της Σκυθίας στα έλη των πηγών του Νείλου. Αργότερα, ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος, στο έργο του Historia Naturalis, επιβεβαιώνει τις παρατηρήσεις του Αριστοτέλη.

Η Αγία Γραφή σημειώνει, επίσης, στο βιβλίο του Ιώβ (39:26): "Είναι από τη διορατικότητά σου ότι το γεράκι, απλώνει τα φτερά του προς το νότο;" Ο συγγραφέας του Ιερεμία (8: 7) γράφει: "Ακόμη και ο πελαργός στους ουρανούς γνωρίζει τις εποχές του και, το τρυγόνι, το χελιδόνι και ο γερανός τηρούν την ώρα άφιξής τους". Ωστόσο, ο Αριστοτέλης υποστήριζε ότι τα χελιδόνια και άλλα πτηνά έπεφταν σε χειμερία νάρκη.

Αυτή η πεποίθηση υπήρχε για δεκάδες αιώνες, μάλιστα, το 1878 ο Αμερικανός χειρουργός και ορνιθολόγος Έ. Κάουζ (Elliott Coues, 1842-1899) παρέθεσε τουλάχιστον 182 "εργασίες", με θέμα την χειμερία νάρκη των χελιδονιών. Ακόμη και ο -πολύ παρατηρητικός- Άγγλος φυσιοδίφης Γ. Ουάιτ (Gilbert White, 1720-1793) στο έργο του The Natural History of Selborne που δημοσιεύθηκε μεταθανάτια, το 1789, ανέφερε την ιστορία ενός ανθρώπου για χελιδόνια που βρέθηκαν αναίσθητα σε ασβεστολιθικό γκρεμό, στο Μπράιτελμστοουν, όταν ήταν μαθητής". Όμως, ο ίδιος γράφει, επίσης, ότι "ως προς τα χελιδόνια που βρίσκονται σε κατάσταση νάρκης κατά τη διάρκεια του χειμώνα στο Isle of Wight, ή σε οποιοδήποτε άλλο μέρος της χώρας, ποτέ δεν άκουσα κάποιαν αξιομνημόνευτη αναφορά".

Δεν ήταν παρά στα τέλη του 18ου αιώνα, που η μετανάστευση τέθηκε ως εξήγηση για την "εξαφάνιση" των πουλιών τον χειμώνα στα βόρεια κλίματα και, μάλιστα, έγινε δεκτή. Ο σημαντικός Άγγλος ορνιθολόγος Τόμας Μπιούικ στο εξαιρετικό του έργο History of British Birds αναφέρει μια έκθεση καταστρώματος ενός "πολύ παρατηρητικού πλοιάρχου", που "ανάμεσα στα νησιά Μινόρκα και Μαγιόρκα, είδε μεγάλο αριθμό χελιδονιών να πετούν προς βορράν", και παρουσιάζει την κατάσταση στη Βρετανία ως εξής: ...τα χελιδόνια συχνά κουρνιάζουν το βράδυ, μετά αρχίζουν να συγκεντρώνονται στις όχθες των ποταμών και τις λεκάνες νερού, κάτι που έχει λανθασμένα εκληφθεί ότι ξεκουράζονται μέσα στο νερό....

Στην συνέχεια, αφού περιγράψει κάποιο πείραμα που έγινε για να κρατήσει τα χελιδόνια ζωντανά στη Βρετανία για πολλά χρόνια, όπου παρέμειναν σε ζεστές και ξηρές συνθήκες καταχείμωνα, καταλήγει: ...αυτά τα πειράματα έχουν έκτοτε επιβεβαιωθεί περίτρανα από ... τον Νάτερερ (σημ. πρόκειται για τον Αυστριακό φυσιοδίφη Γιόχαν Νάτερερ της Βιέννης ... και το αποτέλεσμα αποδεικνύει ξεκάθαρα, -κάτι που όλοι σήμερα παραδέχονται- ότι τα χελιδόνια δεν διαφέρουν σε τίποτε από τα άλλα πουλιά ως προς την φύση και τις τάσεις τους [για τη ζωή στον αέρα], αλλά ότι μάς αφήνουν, όταν η χώρα αυτή δεν μπορεί πλέον να τα εφοδιάσει με την κατάλληλη και φυσική τροφή τους...

Η μεταναστευτική ηθολογία έχει εξελιχθεί δια μέσου των γεωλογικών αιώνων ως το συνολικό αποτέλεσμα κάποιων πλεονεκτημάτων και μειονεκτημάτων. Για παράδειγμα, ο κάτοικος της ευρωπαϊκής ηπείρου πιστεύει ότι ένα λ.χ. χελιδόνι, εγκαταλείπει την ήπειρο πετώντας προς την Αφρική, όπου οι θερμοκρασίες και τα αποθέματα τροφής σε έντομα θα τού επιτρέψουν να διαχειμάσει, μέχρις ότου οι συνθήκες στα ευρωπαϊκά εδάφη αναπαραγωγής του θα είναι ευνοϊκές και πάλι ώστε να επιστρέψει. Αυτή όμως η αντίληψη είναι λανθασμένη. Η αλήθεια είναι ότι η Αφρική είναι η "πατρίδα" του χελιδονιού και ότι έρχεται στην Ευρώπη για να εκμεταλλευτεί τα αποθέματα τροφής και να μεγαλώσει τα μικρά του και αυτό δείχνουν τα εξελικτικά μοτίβα της μετανάστευσης.

Πριν από 15.000 χρόνια, το βόρειο και το μεγαλύτερο ποσοστό του κεντρικού τμήματος της Ευρώπης καλυπτόταν από πάγους, ενώ ακόμη και η νότια Ευρώπη ήταν όπως η σημερινή αρκτική τούνδρα. Με το λιώσιμο των πάγων, τα φυτικά είδη άρχισαν να επεκτείνονται, σταδιακά, όλο και βορειότερα, με τους ζωϊκούς οργανισμούς που εξαρτώνται από αυτά να τα ακολουθούν. Το ίδιο συνέβη και με τα πουλιά, τα οποία "ανέβηκαν" βορειότερα ακολουθώντας την επέκταση των φυτικών και ζωικών ειδών. Αυτό, ωστόσο, ήταν θέμα καίριας σημασίας μόνον για εκείνα τα είδη πτηνών που οι επικράτειές τους ήσαν γειτονικές με τις περιοχές όπου άρχισε το λιώσιμο των πάγων. Τα είδη που διαβιούσαν νοτιότερα, δεν είχαν -θεωρητικά- κάποιον ιδιαίτερο λόγο να "πάνε" βόρεια, αφού οι περιοχές όπου ζούσαν τούς προσέφεραν κατάλληλες καιρικές συνθήκες και τροφή. Όμως, δεν συνέβη αυτό αλλά, αντιθέτως, πολλά από αυτά τα είδη του νότου "αποφάσισαν" να αναλάβουν ταξίδια και να έλθουν στις βόρειες επικράτειες όπου οι συνθήκες είχαν καλυτερέψει.

Πιθανολογείται ότι, ο ανταγωνισμός με άλλα είδη πτηνών για τα αποθέματα τροφής στα νότια, ήταν πολύ μεγάλος και, τα "ασθενέστερα" είδη έπρεπε να υποχωρήσουν. Έτσι, στο προαναφερθέν παράδειγμα του χελιδονιού, μεγάλοι πληθυσμοί που ζούσαν στη Αφρική, άρχισαν σιγά-σιγά να έρχονται βόρεια, όπου τα "καινούργια" εδάφη ήσαν "άδεια" από πτηνά και κατέλαβαν σταδιακά κάποιον συγκεκριμένο οικολογικό θώκο. Εκεί, φώλιαζαν, γεννούσαν και έτρεφαν τα μικρά τους, όσο κρατούσε η θερμή περίοδος και, όταν οι συνθήκες χειροτέρευαν επέστρεφαν στις πατρογονικές τους εστίες, διανύοντας μικρές αποστάσεις. Η φυσική επιλογή άρχισε να ευνοεί τον μετανάστη (sic).

Όσο οι πάγοι άρχισαν να υποχωρούν περισσότερο, τα απελευθερωμένα εδάφη άρχισαν να "ανεβαίνουν" βορειότερα, αλλά οι αποστάσεις μεταξύ των παλαιοτέρων εδαφών διαβίωσης με αυτά, παρέμεναν σχετικά μικρές, οπότε τα περισσότερα από τα πτηνά αναλάμβαναν ταξίδια προς και από τα νέα εδάφη, παρέμεναν δηλαδή, μεταναστευτικά. Ωστόσο, οι πάγοι συνέχισαν να υποχωρούν και, πλέον, οι αποστάσεις μεταξύ των "παλαιών" και των "νέων" εδαφών γίνονταν ολοένα και μεγαλύτερες. Τα πτηνά που, στην συντριπτική τους πλειονότητα ήταν μεταναστευτικά, ήλθαν αντιμέτωπα με το ερώτημα: αξίζει να κάνουν κάθε χρόνο αυτό το διπλό ταξίδι; Οι κίνδυνοι είναι αυξημένοι ενώ χρειάζονται πολύ μεγάλα ενεργειακά αποθέματα για κάθε τέτοια μετακίνηση. Η εξέλιξη έθεσε σταδιακά την απάντηση: το ταξίδι αξίζει μόνον όταν, οι πιθανότητες θανάτου κατά την διάρκειά του, είναι μικρότερες από τις πιθανότητες θανάτου από λοιμό ή άλλες αιτίες στα εδάφη φωλιάσματος, κατά την διάρκεια του χειμώνα.

Ως επακόλουθο, πρέπει να θεωρηθεί ότι, η μετακίνηση προς βορράν είναι το αποτέλεσμα της διαδικασίας της φυσικής επιλογής που ευνόησε εκείνα τα μέλη ενός είδους που ανατρέφουν μεγάλο αριθμό νεοσσών, η δε μετακίνηση προς νότον είναι το αποτέλεσμα ανάλογης εξελικτικής προσαρμογής που προσφέρει στα μέλη κάποιου άλλου είδους την μεγαλύτερη πιθανότητα επιβίωσης, ώστε να μπορέσει να αναπαραχθεί και το επόμενο έτος. Μεταξύ των δύο αυτών καταστάσεων τείνει να υπάρχει ισορροπία η οποία, ωστόσο, είναι δυναμική και όχι στατική, διότι η εξέλιξη είναι αέναη.

Σταδιακά, λοιπόν, τα πάλαι ποτέ καθ' ολοκληρίαν μεταναστευτικά είδη, άρχισαν να διαχωρίζονται σε δύο διακριτές κατηγορίες: στην πρώτη κατηγορία πέρασαν εκείνα τα πτηνά που η φυσική επιλογή απεφάσισε γι' αυτά ότι, το ταξίδι "δεν αξίζει", για τους προαναφερθέντες λόγους. Έτσι, με το πέρασμα των αιώνων, άρχισαν να δημιουργούνται τα πρώτα επιδημητικά ή καθιστικά ή μόνιμα είδη πτηνών , τα οποία παραμένουν στις ίδιες, λίγο-πολύ, επικράτειες καθ' όλη την διάρκεια του ημερολογιακού έτους. Στην δεύτερη κατηγορία παρέμειναν εκείνα τα είδη που συνέχισαν να είναι μεταναστευτικά ( migratory), διότι η φυσική επιλογή απεφάσισε γι' αυτά ότι, το ταξίδι προς και από τα εδάφη φωλιάσματος "αξίζει" να πραγματοποιείται.

Στην εξελικτική πορεία, δημιουργήθηκαν διάφορες "υποκατηγορίες". Έτσι, πολλά από τα μεταναστευτικά πτηνά έκριναν ότι, ναι μεν κάνουν το ταξίδι, αλλά όχι μέχρι τέλους και, προτίμησαν να "σπάσουν" την απόσταση φθάνοντας σε περιοχές όπου οι συνθήκες είναι αρκετά ανεκτές για να διαχειμάσουν, ενώ τα υπόλοιπα δεν αρκούνται σε ήπιες, αλλά θέλουν άριστες συνθήκες διαχείμασης και συνέχισαν μέχρι τέλους την "πατρογονική" τους πορεία. Έτσι δημιουργήθηκαν οι μετανάστες μικρών αποστάσεων και οι μετανάστες μεγάλων αποστάσεων, αντίστοιχα.

Επίσης, πολλά από τα καθιστικά είδη διαμοιράζονται σε πληθυσμούς, εκ των οποίων κάποιοι αποφασίζουν να μεταναστεύσουν σε νοτιότερες περιοχές, ενώ άλλοι παραμένουν στην ευρύτερη περιοχή. Αυτά τα πτηνά αποκαλούνται μερικώς μεταναστευτικά επειδή, ακριβώς, περιλαμβάνουν τόσο επιδημητικούς όσο και μεταναστευτικούς πληθυσμούς. Η αναφορά σε αυτά τα είδη συνήθως περιλαμβάνει και την ευρύτερη περιοχή μετακίνησης. Για παράδειγμα, ο κοκκινολαίμης είναι μεταναστευτικός για την Φινλανδία, μερικώς μεταναστευτικός για το Ηνωμένο Βασίλειο και επιδημητικός για την Ισπανία. Μάλιστα, για να τονιστεί η αντιπαράθεση με τους μερικώς μεταναστευτικούς πληθυσμούς, προτιμάται ο όρος πλήρως μεταναστευτικός στην πρώτη περίπτωση. Η μερική μετανάστευση είναι πολύ κοινή στις νότιες οικογεωγραφικές ζώνες, όπως στην Αυστραλία, όπου το 44% των μη-στρουθιόμορφων και το 32% των στρουθιόμορφων πτηνών είναι μερικώς αποδημητικά.

Αλλά και τα καθιστικά είδη πτηνών, δεν είναι απόλυτα καθιστικά. Το αντίθετο, μάλιστα, στην πλειονότητα των περιπτώσεων οι περισσότεροι πληθυσμοί που αναπαράγονται σε ορεινές θέσεις μετακινούνται σε μικρότερα υψόμετρα για να διαχειμάσουν, ενώ το αντίστροφο συμβαίνει στις θερμές εποχές αναπαραγωγής. Έτσι δημιουργούνται οι αποκαλούμενοι υψομετρικοί μετανάστες ( altitudinal migrants) (βλ. Υψομετρική μετανάστευση), οι περισσότεροι από τους οποίους ζουν στις τροπικές περιοχές. Όταν το συγκεκριμένο φαινόμενο παρατηρείται σε, σχετικά, περιορισμένες εκτάσεις, τότε είναι ορθότερο να γίνεται αναφορά σε υψομετρική μετακίνηση και όχι, μετανάστευση. Πρακτικά, ιδιαίτερα στις περιοχές με έντονο ανάγλυφο, δεν υπάρχουν αναπαραγόμενοι πληθυσμοί που να μην μετακινούνται υψομετρικά και, κατά την διάρκεια του χειμώνα, κατεβαίνουν χαμηλότερα για να διαχειμάσουν και τα άτομα που τούς απαρτίζουν αποκαλούνται εκτοπιστικά ή πλάνητες.

Η κατάσταση μετακίνησης των πληθυσμών του εκάστοτε είδους ποικίλλει ακόμη και εντός μιας ευρύτερης περιοχής, η οποία δεν έχει αναγκαστικά μεγάλη έκταση. Σε χώρες με μεγάλη έκταση (ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα, κ.ο.κ.) εύλογο είναι ότι, οι πληθυσμοί ενός και μόνον είδους μπορεί να απαντούν σε περισσότερες από μία καταστάσεις μετακίνησης. Σε μικρότερες επικράτειες υπάρχουν μικρότερες διαφοροποιήσεις και συγχώνευση πληθυσμών. Τα πτηνά που έρχονται σε μια χώρα ή περιοχή κατά την διάρκεια μιας συγκεκριμένης εποχής ονομάζονται ανάλογα με την εποχή, ως διαχειμάζοντα ή διαθερίζοντα, ωστόσο αυτοί οι όροι μπορούν να χρησιμοποιηθούν και για μεμονωμένους πληθυσμούς εντός του είδους. Όταν κάποια είδη περνούν πάνω από μια περιοχή χωρίς να εγκαθίστανται, αλλά απλώς χρησιμοποιούν τα ενδιαιτήματα της συγκεκριμένης περιοχής ως σταθμούς ανάπαυλας και ανεφοδιασμού, αποκαλούνται διαβατικά.

Τέλος, υπάρχουν είδη που βρίσκονται σε μια περιοχή εντελώς αναπάντεχα, χωρίς δηλαδή να αναμένεται η παρουσία τους σε αυτές ή να μην συντρέχει κάποιος προφανής λόγος. Η αιτία για κάτι τέτοιο μπορεί να αποδοθεί σε αποπροσανατολισμό από καιρικές συνθήκες ή για κάποιον άλλο λόγο που, συνήθως, εξετάζεται μετά την εμφάνιση του πτηνού. Τα άτομα αυτής της κατηγορίας αποκαλούνται τυχαία ( vagrant) ή τυχαία περιπλανώμενα ή απλά επισκέπτες και είναι κατά κανόνα σπάνια για την εν λόγω περιοχή και αποτελούν αιτία προσέλκυσης Παρατηρητών Πτηνών (Bird Watchers). Στις περιπτώσεις αυτές, κάποια αποδεικτικά στοιχεία απαιτούνται έτσι, ώστε να καταχωριστεί το "νέο" παρατηρηθέν είδος στον ορνιθολογικό κατάλογο της περιοχής -και, κατ' επέκτασιν- στο κράτος όπου ανήκει αυτή. Συνήθως, η φωτογράφηση του πτηνού αποτελεί επαρκές αποδεικτικό στοιχείο, ιδιαίτερα με την χρήση ειδικών τηλεφακών.

Στην Ελλάδα ο Κατάλογος των Πτηνών της Ελλάδας, ελέγχεται από την Επιτροπή Αξιολόγησης Ορνιθολογικών Παρατηρήσεων, Τον Ιανουάριο του 2015, ένα χιονοτσίχλονο ( Plectrophenax nivalis) παρατηρήθηκε και φωτογραφήθηκε από παρατηρητές, στον υγροβιότοπο Δέλτα του Αξιού. Πρόκειται για ενδημικό πουλί των βορείων αρκτικών και υποαρκτικών περιοχών, σε Ευρασία και Αμερική.

Σε πολλές περιπτώσεις, μεταναστευτικοί πληθυσμοί ενός συγκεκριμένου είδους διαχειμάζουν σε περιοχές όπου υπάρχουν μόνιμοι, επιδημητικοί πληθυσμοί του ιδίου είδους, με τους οποίους συγχωνεύονται. Αυτές οι "συγχωνεύσεις" συνήθως πραγματοποιούνται σε περιοχές που βρίσκονται σε μέσες αποστάσεις μεταξύ των μεταναστευτικών και των μονίμων πληθυσμών. Για παράδειγμα, κάποια πουλιά των περιοχών της Β. Ελλάδας παραμένουν εκεί τον χειμώνα, ενώ άλλοι πληθυσμοί του ιδίου είδους έρχονται για να διαχειμάσουν από την κεντρική και την βόρεια Ευρώπη και συγχωνεύονται με τους ελληνικούς. Τέτοια φαινόμενα είναι πολύ συνηθισμένα και σε αυτά οφείλεται η απότομη αύξηση των πληθυσμών ενός γνωστού είδους μιας περιοχής.

Η μετανάστευση των πτηνών διέπεται από τακτική, υποκείμενη σε κανονικότητα, εποχική μετακίνηση, συχνά κατά την διεύθυνση Βορράς ↔ Νότος, που αναλαμβάνουν να την φέρουν εις πέρας πολλά είδη. Αυτές οι μετακινήσεις, πραγματοποιούνται σε συνάρτηση με τις αλλαγές στην διαθεσιμότητα τροφής, των οικοτόπων ή των καιρικών συνθηκών. Μερικές φορές, δεν πρόκειται για πραγματική μετανάστευση, αλλά για μικρές αλλαγές θέσης που οφείλονται σε μη-τακτικά αίτια (νομαδική ζωή, εισβολές, επιδρομές) ή γίνονται προς μία μόνον κατεύθυνση χωρίς επάνοδο στην περιοχή αναχώρησης (διασπορά ενηλίκων και νεαρών ατόμων μακριά από την περιοχή γέννησης). Η μετανάστευση χαρακτηρίζεται από ετήσια εποχικότητα, ενώ εκείνα τα είδη πτηνών που δεν μεταναστεύουν, αλλά παραμένουν στις ίδιες -λίγο ή πολύ- θέσεις καθ' όλη τη διάρκεια του έτους, ονομάζονται καθιστικά ή επιδημητικά. Περίπου 1800 από 10.000 είδη πτηνών είναι μετανάστες μεγάλων αποστάσεων.

Πολλοί πληθυσμοί μεταναστεύουν σε μεγάλες αποστάσεις κατά μήκος συγκεκριμένων διαδρόμων. Το πιο κοινό μοντέλο περιλαμβάνει αναχώρηση προς τα βόρεια την άνοιξη, με σκοπό την αναπαραγωγή στις εύκρατες ή αρκτικές περιοχές το καλοκαίρι και επιστροφή το φθινόπωρο με σκοπό την διαχείμαση, στις περιοχές αναχώρησης που είναι θερμότερες και βρίσκονται στα νότια. Φυσικά, αυτό το μοτίβο αφορά στο Βόρειο ημισφαίριο, διότι στο Νότιο, η κατεύθυνση αναστρέφεται, αν και υπάρχει λιγότερη έκταση γης στις νοτιότερες περιοχές για να στηρίξει την μετανάστευση μεγάλων αποστάσεων.

Όπως προαναφέρθηκε, το κύριο κίνητρο για την μετανάστευση των πτηνών φαίνεται να είναι η διαθεσιμότητα τροφής. Αυτός είναι ο λόγους που, ορισμένα κολιμπρί επιλέγουν να μη μεταναστεύσουν εάν υπάρχει αρκετή τροφή κατά την διάρκεια του χειμώνα. Επίσης, οι μεγαλύτερης διάρκειας ημέρες του καλοκαιριού στο βόρειο ημισφαίριο, παρέχουν αρκετό χρόνο στα αναπαραγόμενα πουλιά για να μεγαλώσουν τους νεοσσούς τους. Αυτό βοηθά τα ημερόβια είδη να παράγουν μεγαλύτερες γέννες από αντίστοιχα μη-αποδημητικά είδη που παραμένουν στους τροπικούς. Καθώς οι μέρες μικραίνουν το φθινόπωρο, τα πουλιά επιστρέφουν σε θερμότερες περιοχές όπου η διαθέσιμη τροφή αλλάζει ελάχιστα, ανάλογα με την εποχή.

Αυτά τα πλεονεκτήματα αντισταθμίζουν το υψηλό στρες, την σωματική καταπόνηση και τους άλλους κινδύνους της μετανάστευσης, κυρίως τους θηρευτές (φυσικούς ή τον άνθρωπο). Για παράδειγμα, ο μαυροπετρίτης, που αναπαράγεται στα νησιά της Μεσογείου, έχει πολύ όψιμη εποχή φωλιάσματος, ώστε να συμπίπτει με το πέρασμα των φθινοπωρινών μεταναστευτικών στρουθιόμορφων προς τα νότια, με τα οποία τρέφει τα μικρά του. Παρόμοια στρατηγική υιοθετείται από τον μεγάλο νυχτοβάτη, που τρέφεται με στρουθιόμορφα που μεταναστεύουν κατά την διάρκεια της νύκτας. Οι υψηλές συναθροίσεις αποδημητικών πτηνών στους σταθμούς ανάπαυλας, τα καθιστούν επιρρεπή σε παράσιτα και παθογόνους μικροοργανισμούς, οπότε απαιτείται αυξημένη ανοσολογική απόκριση.

Εντός ενός είδους, δεν είναι απαραίτητο όλοι οι πληθυσμοί να είναι αποδημητικοί, φαινόμενο που αναφέρεται και ως μερική μετανάστευση, τα δε άτομα του είδους αυτού αποκαλούνται μερικώς μεταναστευτικά.

Σε ορισμένα είδη, εκείνοι οι πληθυσμοί που διαβιούν σε μεγαλύτερα γεωγραφικά πλάτη τείνουν να είναι μεταναστευτικοί και, συχνά, διαχειμάζουν σε μικρότερα γεωγραφικά πλάτη. Επίσης, τα αποδημητικά πουλιά τείνουν να παρακάμπτουν τα γεωγραφικά πλάτη όπου, κάποιοι πληθυσμοί του ιδίου είδους είναι εγκατεστημένοι ως καθιστικοί και μεταβαίνουν σε μη κατειλημμένα, κατάλληλα ενδιαιτήματα διαχείμασης, τα οποία βρίσκονται νοτιότερα. Αυτό το φαινόμενο, το οποίο δεν εμφανίζεται συχνά, αποκαλείται μετανάστευση με άλμα-βατράχου. Εμφανίζεται ιδιαίτερα σε κάποια βορειοαμερικανικά είδη πτηνών, όπως το κόκκινο σπουργιτοτσίχλονο, είδος σπουργιτιού. Παρά τις προταθείσες θεωρίες για την εξήγηση του φαινομένου, μέχρι σήμερα δεν έχει δοθεί κάποια ικανοποιητική απάντηση

Μέσα σε έναν πληθυσμό, είναι σύνηθες για διαφορετικές ηλικίες και/ή φύλα να εμφανίζουν διαφορετικά μοτίβα χρονισμού και διανυομένης απόστασης. Λόγου χάριν, οι θηλυκοί σπίνοι που διαβιούν στην Ανατολική Φινοσκανδιναβία μεταναστεύουν νωρίτερα το φθινόπωρο από ό, τι οι αρσενικοί.

Οι περισσότερες μεταναστεύσεις αρχίζουν, με τα πουλιά να ταξιδεύουν σε ελεύθερο σχηματισμό που μπορεί να έχει πλάτος δεκάδων χιλιομέτρων. Αυτός ο τρόπος ταξιδιού αποκαλείται πτήση σε ευρύ μέτωπο ( broad front flight). Ωστόσο, το μέτωπο συχνά στενεύει σταδιακά, με τα πουλιά να ακολουθούν σε πιο παράλληλες στοιχίσεις, το ένα πίσω από το άλλο, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται περισσότερο διάδρομοι, παρά μέτωπα. Αυτό συμβαίνει διότι τα πουλιά αναγκάζονται να ακολουθήσουν τις φυσικές γεωγραφικές καμπύλες, που μπορεί να είναι οροσειρές ή ακτές, μερικές φορές ποτάμια, ή πρέπει να επωφεληθούν από τα ανοδικά ρεύματα και άλλες κινήσεις του ανέμου, ή να αποφύγουν γεωγραφικά εμπόδια όπως μεγάλα τμήματα ανοικτού νερού. Αυτές οι διαδρομές μπορεί να είναι γενετικά προγραμματισμένες ή αποτέλεσμα μάθησης. Οι διαδρομές που ακολουθούνται κατά την αναχώρηση, πολύ συχνά είναι διαφορετικές από εκείνες της επιστροφής. Τέτοιο συνηθισμένο μοτίβο παρατηρείται στην Βόρεια Αμερική, όπου πολλά είδη μεταναστεύουν ακολουθώντας την φορά των δεικτών του ρολογιού, ή την αποκαλούμενη δεξιόστροφη μετανάστευση ( clockwise migration). Κατ' αυτήν, τα πουλιά που πετούν προς τα βόρεια τείνουν να διατηρούν πορεία περισσότερο δυτική, ενώ όταν κινούνται νότια, τείνουν να μετατοπίζονται προς τα ανατολικά.

Τα περισσότερα πουλιά μεταναστεύουν κατά σμήνη που, ειδικά για τα μεγαλύτερα σε μέγεθος, μειώνει σημαντικά το κόστος ενέργειας. Έτσι, οι χήνες που πετάνε σε V-σχηματισμό, εξοικονομούν ποσοστό 12-20% της ενέργειας που θα σπαταλούσαν εάν πετούσε η κάθε μία μόνη της. Τα σμήνη από κοκκινοσκαλίδρες ( Calidris canutus) και λασποσκαλίδρες μετρήθηκαν να πετούν κατά 5 χλμ./ώρα ταχύτερα από ό, τι όταν πετούσαν μοναχικά.

Η πτήση των πτηνών πραγματοποιείται σε διάφορα υψόμετρα κατά την διάρκεια της μετανάστευσης. Μια αποστολή στο Έβερεστ βρήκε σκελετούς από σουβλόπαπιες και λιμόζες στα 5.000 μ. στον Παγετώνα Κούμπου (Khumbu Glacier). Ινδικές χήνες έχουν καταγραφεί με GPS να πετούν έως τα 6.540 μ., κατά την διέλευση των Ιμαλαΐων, από τα μεγαλύτερα επιβεβαιωμένα υψόμετρα για μεταναστευτικό πτηνό. Κάποιες ανέκδοτες αναφορές τις φέρουν να πετούν ακόμη ψηλότερα, αλλά χρειάζονται επιστημονικές αποδείξεις γι' αυτό.

Αντίθετα με ό, τι πιστεύεται, η μετανάστευση δεν περιορίζεται μόνο στα πτηνά με πτητική ικανότητα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα περισσότερα είδη πινγκουίνων της οικογενείας Spheniscidae, που μεταναστεύουν μέσω κολύμβησης. Μάλιστα, οι διαδρομές που καλύπτουν μπορεί να ξεπεράσουν τα 1.000 χιλιόμετρα/620 μίλια. Άλλα παραδείγματα είναι τα εμού στην Αυστραλία, τα οποία έχουν παρατηρηθεί να ταξιδεύουν σε μεγάλες αποστάσεις με τα πόδια, κατά την διάρκεια παρατεταμένης ξηρασίας.

Τυπική εικόνα μεταναστευτικών ειδών μπορεί να έχει κάποιος, από πολλά πτηνά που ζουν στα βόρεια ηπειρωτικά του Βορείου ημισφαιρίου, όπως τα χελιδόνια της οικογενείας Hirundinidae, αλλά και αρπακτικών πτηνών, που πραγματοποιούν πτήσεις μεγάλων αποστάσεων προς τις τροπικές περιοχές. Ωστόσο, παρατηρείται το φαινόμενο, πολλά είδη που αναπαράγονται στην Ολαρκτική οικοζώνη (Holarctic), όπως των οικογενειών Anatidae και Fringillidae, να διαχειμάζουν στην βόρεια εύκρατη ζώνη, σε περιοχές με χειμώνες που έχουν ηπιότερες καιρικές συνθήκες από ό, τι εκείνες που επικρατούν το καλοκαίρι στις περιοχές αναπαραγωγής τους. Για παράδειγμα, η βραχύραμφη χήνα μεταναστεύει από την Ισλανδία στην Βρετανία και τις γειτονικές χώρες, κατά την διάρκεια του χειμώνα, ενώ το μολυβοτσίχλονο αφήνει τις πολύ ψυχρές, αρκτικές και υποαρκτικές περιοχές, για τις θερμότερες στα ηπειρωτικά των ΗΠΑ. Οι μεταναστευτικές διαδρομές που ακολουθούνται, όπως και οι περιοχές διαχείμασης, είναι "πατροπαράδοτες" και διδάσκονται στα νεαρά πουλιά από τους γονείς τους, κατά την διάρκεια της πρώτης μετανάστευσης. Μερικές πάπιες, όπως οι σαρσέλες, μεταναστεύουν πλήρως ή μερικώς προς τις τροπικές περιοχές. Ο μαυρομυγοχάφτης ακολουθεί επίσης αυτό το μεταναστευτικό σχήμα, αναπαραγόμενος στην Ασία και την Ευρώπη και διαχειμάζοντας στην Αφρική.

Τα ίδια δεδομένα, σχετικά με τα εμπόδια και τις παρακάμψεις, που ισχύουν για τα μεταναστευτικά είδη μεγάλων αποστάσεων που ζουν στα ηπειρωτικά, ισχύουν και για τα θαλασσοπούλια, αλλά με αντίστροφο σκεπτικό: μια μεγάλη περιοχή γης, χωρίς μάζες νερού που προσφέρει πηγές τροφής σε ένα πουλί της στεριάς, μπορεί να αποτελεί σοβαρό εμπόδιο για ένα πουλί που τρέφεται στην ανοικτή θάλασσα. Οι παρακάμψεις προς αποφυγή τέτοιων εμποδίων είναι αναπόφευκτες. Για παράδειγμα, οι δαχτυλιδόχηνες ( Branta bernicla) που αναχωρούν από την Χερσόνησο Tαϊμίρ της Σιβηρίας, κατευθύνονται προς την Θάλασσα Βάντεν, κατά μήκος των ακτογραμμών της Λευκής Θάλασσας και της Βαλτικής και όχι μέσω του Αρκτικού Ωκεανού και της Β. Σκανδιναβίας, παρόλο που η δεύτερη διαδρομή είναι συντομότερη.

Παρόμοια κατάσταση συμβαίνει και με τα παρυδάτια, καλοβατικά πτηνά. Αρκετά είδη, όπως οι λασποσκαλίδρες και οι νανοσκαλίδρες της Αλάσκας, υποχρεούνται σε μεγάλες μετακινήσεις από τις αρκτικές περιοχές αναπαραγωγής τους σε θερμότερες περιοχές του ίδιου ημισφαιρίου, ενώ άλλα όπως η καναδέζικη νανοσκαλίδρα, καλύπτουν μεγαλύτερες αποστάσεις προς τις τροπικές περιοχές του Νότιου Ημισφαιρίου. Για ορισμένα είδη παρυδάτια πτηνά, η επιτυχία της μετανάστευσης εξαρτάται από την διαθεσιμότητα ορισμένων κρισίμων πόρων τροφής, στους σταθμούς ανάπαυλας κατά μήκος της μεταναστευτικής διαδρομής. Αυτό δίνει στους ταξιδευτές την ευκαιρία να ανεφοδιαστούν με "καύσιμα" για το επόμενο σκέλος του ταξιδιού. Δύο παραδείγματα τέτοιων σημαντικών σταθμών στη Βόρεια Αμερική είναι οι κόλποι Φάντυ και Ντέλαγουερ.

Μερικές θαλασσολιμόζες κατέχουν το ρεκόρ της μεγαλύτερης καταγεγραμμένης πτήσης χωρίς ενδιάμεση στάση, περίπου 11.000 χιλιόμετρα από την Αλάσκα σε περιοχές διαχείμασης της Νέας Ζηλανδίας. Υπολογίζεται ότι ποσοστό 55% του σωματικού τους βάρους χάνεται σε αυτό το υπερπόντιο ταξίδι.

Τα θαλασσοπούλια μεταναστεύουν κατά τρόπο παρόμοιο με εκείνον των καλοβατικών και άλλων υδρόβιων πτηνών. Μερικά, όπως ο μαυρόκεπφος και ορισμένοι γλάροι είναι, σχετικά, καθιστικά είδη. Άλλα, όπως τα περισσότερα γλαρόνια και οι αλκίδες που αναπαράγονται στο εύκρατο Βόρειο ημισφαίριο, μεταναστεύουν σε διάφορες αποστάσεις νότια, κατά τη διάρκεια του χειμώνα.

Το χιονογλάρονο, σύμφωνα με όλα τα στοιχεία, φαίνεται να κατέχει το απόλυτο ρεκόρ διανυομένης απόστασης -με στάσεις- από οποιοδήποτε άλλο μεταναστευτικό πτηνό και άρα, βλέπει περισσότερο ημερήσιο φως από οποιοδήποτε άλλο πουλί, ταξιδεύοντας από τις αρκτικές περιοχές αναπαραγωγής του, όπου η ημέρα διαρκεί περίπου 6 μήνες, μέχρι την Ανταρκτική όπου διαχειμάζει, εκεί όπου η αντίστοιχη ημέρα διαρκεί πάλι το ίδιο. Ένα δακτυλιωμένο άτομο -ως νεοσσός- στα νησιά Φάρν του Νορθάμπερλαντ, στα σύνορα της Αγγλίας με την Σκωτία, ανακτήθηκε στην Μελβούρνη της Αυστραλίας, τρεις μήνες μετά, έχοντας καλύψει την απίστευτη απόσταση των 22.000 χιλιομέτρων/14.000 μιλίων, δηλαδή περισσότερο από την μισή γήινη περιφέρεια στο ύψος του ισημερινού.

Συνολικά, τα πελαγικά είδη της τάξης Ρινοτρυπόμορφα, είναι οι μεγαλύτεροι περιηγητές καθώς, τα άλμπατρος από τους νότιους ωκεανούς μπορούν εύκολα να πραγματοποιήσουν τον γύρο της Γης, δεδομένου ότι "δαμάζουν" τους διαβόητους, ισχυρούς δυτικούς ανέμους των ωκεανών μεταξύ 40° και 50° γεωγραφικού πλάτους, χωρίς αυτό, βέβαια, να λογίζεται ως μεταναστευτικό ταξίδι υπό την αυστηρή του έννοια (sensu stricto). Τα ρινοτρυπόμορφα έχουν την τάση να διασπείρονται ευρέως σε μεγάλες περιοχές του ανοικτού ωκεανού, αλλά επανασυναθροίζονται όταν υπάρχει άφθονη, διαθέσιμη τροφή.

Πάντως, ακόμη και σε αυτή την "ομάδα" αρκετά είδη ανήκουν στους μετανάστες μεγάλων αποστάσεων. Για παράδειγμα, ο αιθαλόμυχος ( Puffinus griseus) που φωλιάζει στα νησιά Φώκλαντ ταξιδεύει 14.000 χιλιόμετρα/8.700 μίλια, για να ξεχειμωνιάσει στον βόρειο Ατλαντικό, στα ανοικτά της Νορβηγίας. Επίσης, μερικοί μύχοι ( Puffinus puffinus), κάνουν το ίδιο ταξίδι με αντίστροφη φορά. Δεδομένου ότι είναι μακρόβια πουλιά, μπορούν να καλύπτουν, συνολικά, τεράστιες αποστάσεις κατά τη διάρκεια της ζωής τους.

Ένας δακτυλιωμένος μύχος, κατά τη διάρκεια των 50 ετών ζωής του, υπολογίστηκε ότι είχε διανύσει γύρω στα 8.000.000 χιλιόμετρα, ή 200 φορές την γήινη περιφέρεια στο ύψος του ισημερινού.

Ορισμένα είδη με μεγάλες και πλατιές πτέρυγες βασίζονται στα θερμά, ανοδικά ρεύματα για να ανακτούν ύψος. Εδώ περιλαμβάνονται πολλά είδη ημερόβιων αρπακτικών, όπως γύπες, αετοί και γερακίνες, όπως και πολλοί πελαργοί. Αυτά τα είδη είναι απαραίτητο να μεταναστεύουν κατά τη διάρκεια της ημέρας, διότι χρειάζονται την θέρμανση του εδάφους απ;o το ηλιακό φως. Για τον ίδιο λόγο έχουν μεγάλη δυσκολία να διασχίζουν τις μεγάλες υδάτινες μάζες, αφού τα θερμικά ρεύματα σχηματίζονται μόνον επάνω από την ξηρά και, λόγω όγκου, δεν μπορούν να διατηρήσουν ενεργή πτήση (δηλαδή με συνεχή φτεροκοπήματα) για μεγάλες αποστάσεις. Έτσι, όταν πρέπει να διασχίσουν λ.χ. την Μεσόγειο, κατευθύνονται στα στενότερα σημεία. Αυτός είναι ο λόγος που, πολύ μεγάλοι αριθμοί ημερόβιων αρπακτικών -και πελαργών- περνούν από σημεία-ορόσημα όπως το Γιβραλτάρ και ο Βόσπορος, όταν μεταναστεύουν. Πιο κοινά είδη ημερόβιων αρπακτικών, όπως ο σφηκιάρης, διαβαίνουν τα στενά κατά εκατοντάδες χιλιάδες το φθινόπωρο.

Εμπόδια όπως οι οροσειρές, μπορούν επίσης να προκαλέσουν "κυκλοφορική συμφόρηση" στα περάσματα, ιδιαίτερα στα μεγάλα ημερόβια αρπακτικά. Αξιοσημείωτο παράδειγμα τέτοιας "συμφόρησης" (bottleneck), αποτελεί η Κεντρική Αμερική, η οποία αποτελεί σημαντικότατο μεταναστευτικό διάδρομο. Επίσης, η περιοχή του Καυκάσου γύρω από το Μπατούμι της Γεωργίας, αποτελεί από τις πολυπληθέστερες μεταναστευτικές "χοάνες" στην Γη. Αποφεύγοντας να πετούν πάνω από την Μαύρη Θάλασσα και τα γύρω ψηλά βουνά, εκατοντάδες χιλιάδες πουλιά συναθροίζονται σε μια σχετικά μικρή περιοχή γύρω από την πρωτεύουσα της Γεωργίας.

Τα μεγάλα αρπακτικά που μεταναστεύουν με τη χρήση θερμικών ανοδικών ρευμάτων χάνουν μόνο 10%-20% του βάρους τους κατά τη διάρκεια της μετανάστευσης, κάτι που μπορεί να εξηγήσει γιατί ανεφοδιάζονται λιγότερο κατά τη διάρκεια της μετανάστευσης από ό, τι τα μικρότερα αρπακτικά με πιο ενεργή πτήση όπως τα γεράκια.

Πολλά από τα μικρότερα εντομοφάγα πτηνά, μερικά από τα οποία είναι τα κολιμπρί οι συλβίες και οι μυγοχάφτες, μεταναστεύουν σε μεγάλες αποστάσεις, συνήθως τη νύχτα. Προσεδαφίζονται το πρωί και μπορεί να εφοδιαστούν για λίγες ημέρες πριν από την επανέναρξη του ταξιδιού τους.

Τα πτηνά που παραμένουν για σύντομα χρονικά διαστήματα μεταξύ των τόπων προέλευσης και προορισμού αναφέρονται ως περαστικά μεταναστευτικά ( passage migrants) στις περιοχές όπου παρατηρούνται. Οι νυκτερινοί μετανάστες ελαχιστοποιούν τους κινδύνους θήρευσης, αποφεύγουν την υπερθέρμανση και μπορούν να τροφοδοτούνται κατά τη διάρκεια της ημέρας. Ένα μειονέκτημα της νυκτερινής μετανάστευσης είναι η απώλεια ύπνου, γι' αυτό και πολλά από αυτά τα πουλιά είναι σε θέση να αλλάξουν την ποιότητα ύπνου τους για να αντισταθμίσουν αυτήν την κατάσταση.

Πολλοί μετανάστες μεγάλων αποστάσεων φαίνεται να είναι γενετικά προγραμματισμένοι να ανταποκρίνονται στην μεταβαλλόμενη διάρκεια της ημέρας. Είδη που ταξιδεύουν μικρές αποστάσεις, ωστόσο, μπορεί να μη χρειάζονται έναν τέτοιο μηχανισμό χρονισμού, αλλά να μετακινούνται αποκρινόμενα στις τοπικές καιρικές συνθήκες. Παραδείγματος χάριν, ο νεροκότσυφας μετακινείται μόνον προς τις περιοχές μικροτέρου υψομέτρου για να αποφύγει το κρύο, ενώ το νανογέρακο προχωρεί περαιτέρω, προς την ακτή ή προς τα νότια. Οι πληθυσμοί των σπίνων είναι πολύ λιγότερο μεταναστευτικοί στη Βρετανία από τους πληθυσμούς της ηπειρωτικής Ευρώπης και, ως επί το πλείστον δεν μετακινούνται περισσότερο από 5 χιλιόμετρα σε όλη τη ζωή τους. Βέβαια, σε αυτές τις περιπτώσεις, δεν πρόκειται για "πραγματική" μετανάστευση, αλλά είναι ορθότερο να χρησιμοποιείται ο όρος μετακίνηση.

Στους τροπικούς υπάρχει μικρή μεταβολή της διάρκειας της ημέρας όλο το έτος, ενώ και η θερμοκρασία διατηρείται σε επίπεδα που επιτρέπουν την συνεχή διαθεσιμότητα τροφής, Σε αυτές τις περιοχές, εμφανίζεται κυρίως η αποκαλούμενη υψομετρική μετανάστευση.

Η υψομετρική μετανάστευση αποτελεί, κατ' ουσίαν, τμήμα της μετανάστευσης μικρών αποστάσεων και συνίσταται σε μετακινήσεις από τα μικρότερα στα μεγαλύτερα υψόμετρα και, αντιστρόφως. Παρατηρείται, όχι μόνο στα πτηνά, αλλά και σε πολλά ακόμη σπονδυλωτά -κυρίως θηλαστικά- και πιστεύεται ότι συμβαίνει ως απόκριση προς τις αλλαγές των κλιματικών συνθηκών και της διαθεσιμότητας τροφής, καθώς και -ολοένα και περισσότερο- στην ανθρωπογενή επίδραση. . Οι μετακινήσεις αυτές μπορεί να πραγματοποιούνται τόσο κατά τη διάρκεια της αναπαραγωγικής όσο και της μη αναπαραγωγικής εποχής. Παρατηρείται κυρίως στις τροπικές περιοχές και, στα τυπικά χαρακτηριστικά των μεταναστευτικών ειδών περιλαμβάνονται: υψηλό ποσοστό οπωροφάγων ή/και νεκταροφάγων ατόμων, και εναλλασσόμενη μετακίνηση μεταξύ περιοχών με μικρό υψόμετρο κατά τη διάρκεια της μη-αναπαραγωγικής εποχής, σε μεγαλύτερο κατά τη διάρκεια της αναπαραγωγικής, είτε σε σταθερό ετήσιο ή σε εποχικό κύκλο.

Ωστόσο, ακόμη και στα είδη που μεταναστεύουν υψομετρικά, μέρος του πληθυσμού παραμένει στις θέσεις αναπαραγωγής όλο το έτος. Αυτό, μάλιστα, μπορεί να χαρακτηρίζει το φύλο, όπως συμβαίνει με τα είδη του γένους Junco, στο οποίο τα αρσενικά είναι λιγότερο πιθανό να μεταναστεύσουν από τα θηλυκά. Το νοτιοαμερικανικό στρουθιόμορφο ( Corapipo altera) αποτελεί καλό παράδειγμα των μεταναστών αυτής της κατηγορίας, με την εμφάνιση όλων αυτών των χαρακτηριστικών. Έχει υψηλό ποσοστό οπωροφαγίας, μεταναστεύει από μικρότερα σε μεγαλύτερα υψόμετρα σε έναν προβλέψιμο κύκλο που βασίζεται στην ετήσια αναπαραγωγή και, τμήμα του πληθυσμού είναι αποδημητικό, με ένα μικρό μέρος να παραμένει στις θέσεις αναπαραγωγής όλο το έτος.

Υπάρχουν αρκετά τεκμηριωμένα παραδείγματα εναλλαγής μεταναστευτικών πληθυσμών σε συνάρτηση με την υψομετρική κλίση στα εύκρατα κλίματα. Αυτό συμβαίνει διότι ο μηχανισμός των υψομετρικών μεταναστεύσεων στις εύκρατες περιοχές έχει μελετηθεί πολύ και είναι περισσότερο κατανοητός από εκείνον στους πληθυσμούς των τροπικών οικοσυστημάτων. Γενικά πάντως, η υψομετρική μετανάστευση εμφανίζεται συνήθως μεταξύ των ταξινομικών μονάδων (taxa) που βρίσκονται σε ορεινές περιοχές. Γενικά, όσο αυξάνεται το υψόμετρο, μειώνεται η αφθονία των ειδών.

Όπως προαναφέρθηκε, στους τροπικούς, οι υψομετρικές μεταναστεύσεις παρατηρούνται συχνότερα μεταξύ οπωροφάγων ή/και νεκταροφάγων ειδών, όπως λ.χ. στα κολιμπρί. Ωστόσο, έχει παρατηρηθεί σε 16 είδη ημερόβιων αρπακτικών, τουλάχιστον, όπως και στο κετζάλ. Αν και λιγότερο συχνή, σε είδη πτηνών που διαβιούν στις εύκρατες περιοχές, η εκεί υψομετρική μετανάστευση εξακολουθεί να διαδραματίζει ρόλο στα μεταναστευτικά μοτίβα της ορεινής ζώνης.

Η μετανάστευση ως απόκριση στην διαθεσιμότητα τροφής υπήρξε η πιο αποδεκτή υπόθεση για τα είδη που μεταναστεύουν υψομετρικά. Σύμφωνα με αυτήν, τα πουλιά ανταποκρίνονται συναρτησιακά με τις κορυφώσεις ( peaks) στην αφθονία τροφής κατά μήκος ενός μετρήσιμου παράγοντα, όπως είναι π.χ. η κλίση μιας βουνίσιας πλαγιάς. Αυτές οι κορυφώσεις συχνά συμπίπτουν με την εποχή αναπαραγωγής. Μερικά οπωροφάγα πτηνά, όπως το Corapipo altera, μεταναστεύουν σε μεγαλύτερα υψόμετρα για να εκμεταλλευτούν τις κορυφώσεις σε αφθονία φρούτων. Καταγεγραμμένα στοιχεία υποστηρίζουν την πιθανότητα ότι, οι μετανάστες έχουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα σε σύγκριση με τους μη-μετανάστες (καθιστικά άτομα) στην ίδια περιοχή, λόγω της αυξημένης διαθεσιμότητας τροφής, με αποτέλεσμα την μεγαλύτερη πρόσληψη θρεπτικών συστατικών. Ωστόσο, ενώ αυτή η υπόθεση υποστηρίζεται ευρέως, ως η πλέον αποδεκτή, αποτυγχάνει να εξηγήσει για ποιόν λόγο οι "υψομετρικοί" μετανάστες επιστρέφουν σε μικρότερα υψόμετρα, ή αν αυτό γίνεται ως απόκριση προς την μετατόπιση των διατροφικών πόρων.

Σε πολλά είδη πτηνών, η αναπαραγωγή αποτελεί μία ή και την μοναδική αιτία υψομετρικής μετανάστευσης των πληθυσμών τους. Τα περισσότερα είδη κολιμπρί στο Μοντεβέρδε της Κόστα Ρίκα αναχωρούν για μεγαλύτερα υψόμετρα κατά τη διάρκεια της υγρής περιόδου, προκειμένου να αναπαραχθούν. Από τα 16 είδη αρπακτικών πουλιών των τροπικών περιοχών, συμπεριλαμβανομένου του κόνδορα των Άνδεων, τα περισσότερα αναπαράγονται στις υψηλές περιοχές των Άνδεων και κατεβαίνουν στις πεδινές περιοχές κατά τις μη-αναπαραγωγικές περιόδους.

Μελέτες έχουν δείξει μειωμένο κίνδυνο θήρευσης των νεοσσών σε μεγαλύτερα υψόμετρα, στοιχείο που μπορεί να εξηγήσει την εποχική, αναπαραγωγική υψοομετρική μετανάστευση ορισμένων στρουθιόμορφων πτηνών. Πείραμα που έγινε με την χρήση 385 φωλιών σε διάφορα σημεία σε ορεινή πλαγιά της Κόστα Ρίκα που έβλεπε στον Ατλαντικό, έδειξε μείωση της συγκεκριμένης θήρευσης σε μεγάλα υψόμετρα, ενώ αυτή εμφανιζόταν αυξημένη σε ενδιάμεσα υψόμετρα. Αυτή η υπόθεση προτείνει ότι, η υψομετρική μετανάστευση μπορεί να έχει εξελιχθεί μεταξύ ορισμένων ειδών ως απόκριση στην θήρευση των νεοσσών και επακόλουθη μείωση των κινδύνων που αυτή συνεπάγεται.

Η αλλαγή του κλίματος θα μπορούσε να ωθήσει τα πρότυπα μετανάστευσης να στραφούν σε νωρίτερο χρονισμό, ο οποίος θα συμπίπτει με νωρίτερη έναρξη της περιόδου ανάπτυξης των νεοσσών. Αυτό, πρακτικά, σημαίνει ότι τα αποδημητικά είδη μπορούν να αναπαράγονται πλέον, σε μεγαλύτερα υψόμετρα από εκείνα των τωρινών περιοχών αναπαραγωγής τους, παρόλο που αυτές οι νέες περιοχές αναπαραγωγής δεν διαθέτουν τους αναγκαίους διατροφικούς πόρους για αυτή την εξέλιξη. Ορισμένα είδη που διανύουν μικρότερες αποστάσεις, μπορεί να είναι σε θέση να επιστρέψουν σε χαμηλότερες περιοχές και να περιμένουν, αλλά διατρέχουν τον κίνδυνο να ξεμείνουν από διατροφικούς πόρους, που μπορεί να είναι διαθέσιμοι μόνο για μικρό χρονικό διάστημα.

Επειδή, ποσοστό πτηνών -και άλλων ειδών- μεγαλύτερο του 30%, που ζουν σε ορεινά δάση εμφανίζουν το φαινόμενο της υψομετρικής μετανάστευσης, οποιεσδήποτε αλλαγές στο κλίμα και την εποχικότητα (μείωση ή αύξηση) θα επηρεάσουν μεγάλο μέρος, κυρίως των τροπικών ειδών, ενώ έχουν την δυνατότητα να προκαλέσουν σοβαρές διαταραχές ή/και ρήγματα ( trophic cascade) στην τροφική αλυσίδα σε επίπεδο οικολογικής-κοινότητας. Περαιτέρω, η κλιματική αλλαγή μπορεί να προκαλέσει εποχικές καταιγίδες και αλλαγές στην συχνότητα των βροχοπτώσεων, μετατοπίζοντας τον χρονισμό ή/και την ανάγκη για υψομετρική μετανάστευση στο μέλλον, μέσω της μετατόπισης της διαθεσιμότητας των τροφικών πόρων, η οποία θεωρείται η βασική κινητήρια αιτία της.

Η μετατόπιση κάποιων ειδών σε μεγαλύτερα υψόμετρα, η οποία προκαλείται από την κλιματική αλλαγή, έχει επίσης τη δυνατότητα να προκαλέσει βαθμιαία εξαφάνιση κάποιων άλλων, τα οποία ζουν μόνιμα στις ορεινές περιοχές, με ταυτόχρονη φθορά ειδών που διαβιούν στα πεδινά. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα τροπικά οικοσυστήματα στερούνται ειδών που μπορούν να αντιμετωπίσουν την αύξηση της θερμοκρασίας, οπότε μπορεί να συμβεί συνολική απώλεια της βιοποικιλότητας, λόγω της ύπαρξης λιγότερων αποδημητικών ειδών που μπορούν να αντικαταστήσουν εκείνα που χάνονται. Αυτό, έχει ήδη αρχίσει να συμβαίνει: το μεσοδιάστημα του μέσου χρόνου άφιξης και αναχώρησης σε περιοχές με μεγάλο υψόμετρο για την αμερικανική τσίχλα ( Turdus migratorius), έχει μετατοπιστεί μέχρι και δύο εβδομάδες, λόγω της αλλαγής στα εποχικά μοτίβα διαθεσιμότητας πόρων και στην θερμοκρασία.

Τα μεταναστευτικά οπωροφάγα πτηνά των τροπικών πραγματοποιούν σύνθετες υψομετρικές μετακινήσεις και είναι υπεύθυνα για την διασπορά πολλών φυτικών ειδών, μέσω των σπερμάτων τους, στις κατά Χόλντριτζ (Holdridge) βιοζώνες των ορεινών οικοσυστημάτων. Τυχόν αλλαγές στις μεταναστευτικές τους συνήθειες, είναι πιθανόν να προκαλέσουν μείωση της αποτελεσματικότητας και της ικανότητάς τους, ως παράγοντες διάδοσης των σπερμάτων.

Ενίοτε, περιστάσεις όπως μια καλή εποχή αναπαραγωγής σε κάποια χρονιά, η οποία ακολουθείται από πτωχή διαθεσιμότητα τροφής στην αμέσως επόμενη, έχουν ως συνέπεια εισβολές (sic), κατά τις οποίες μεγάλοι αριθμοί ενός είδους πτηνών μεταναστεύουν πολύ πέρα από το φυσιολογικό εύρος μετακίνησής τους. Για παράδειγμα, οι βομβυκίλες ( Bombycilla garrulus) εμφανίζουν αυτές τις "εκρήξεις" στις μεταναστεύσεις τους, αρκετά συχνά, με πέντε μεγάλες "εισβολές" στη Βρετανία κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα, και 18 μεταξύ των ετών 1937 και 2000. Παρομοίως, ο σταυρομύτης πραγματοποιεί, ιστορικά, τέτοιες εκτεταμένες εισβολές σε όλη την Αγγλία (π.χ. 1251, 1593, 1757, και 1791 μ.Χ.).

Η μετανάστευση των πτηνών είναι κατά κύριο λόγο, αλλά όχι εξ ολοκλήρου, ένα φαινόμενο που παρατηρείται στο Βόρειο ημισφαίριο. Αυτό συμβαίνει επειδή τα πουλιά της ξηράς που διαβιούν σε μεγάλα -βόρεια- γεωγραφικά πλάτη, όπου η τροφή γίνεται σπάνια τον χειμώνα, εγκαταλείπουν αυτές τις περιοχές για νοτιότερες χώρες (συμπεριλαμβανομένου του Νοτίου ημισφαιρίου), όπου και ξεχειμωνιάζουν και, επίσης, επειδή η συνολική έκταση της ξηράς είναι πολύ μεγαλύτερη στο Βόρειο ημισφαίριο. Σε αντίθεση, μεταξύ των όλων των πελαγικών ειδών (θαλασσοπούλια), τα είδη του νοτίου ημισφαιρίου είναι πιο πιθανό να μεταναστεύσουν, επειδή υπάρχει πολύ μεγάλη έκταση ωκεανού στο νότιο ημισφαίριο και πολλά νησιά κατάλληλα για φώλιασμα.

Ως φυσιολογικό φαινόμενο, η μετανάστευση των πτηνών ελέγχεται από εξωτερικούς και εσωτερικούς παράγοντες, οι οποίοι πυροδοτούν τον μηχανισμό της. Ο έλεγχος, ο χρονισμός και η απόκρισή της, όλα ελέγχονται γενετικά και, φαίνεται να πρόκειται για αρχέγονο, εξελικτικά, χαρακτηριστικό ( primitive trait) που υπάρχει ακόμα και σε μη-μεταναστευτικά είδη πουλιών.

Η ικανότητα των μεταναστευτικών πτηνών να πλοηγούνται και να προσανατολίζονται κατά τα ταξίδια τους, είναι ένα πολύ σύνθετο φαινόμενο που μπορεί να περιλαμβάνει, τόσο εσωτερικώς καταγεγραμμένα "προγράμματα" όσο και εφαρμογές της εκμάθησης κατά την πορεία της ζωής τους.

Ο κύριος παράγοντας που δείχνει να "πυροδοτεί" τον μεταναστευτικό μηχανισμό στα πτηνά είναι οι αλλαγές στην διάρκεια της ημέρας. Αυτές οι αλλαγές φαίνεται να σχετίζονται, εν πολλοίς, με ορμονικές αλλαγές στον οργανισμό τους. Κατά τις ημέρες πριν από την μετανάστευση, πολλά πουλιά εμφανίζονται περισσότερο δραστήρια και "ανήσυχα", ηθολογικό στοιχείο γνωστό με τον όρο Zugunruhe που περιγράφηκε για πρώτη φορά από τον Γερμανό ερευνητή Γ. Φ. Νάουμαν (Johann Friedrich Naumann, 1780-1957) το 1795. Επίσης εμφανίζουν και φυσιολογικές, δομικές αλλαγές όπως αυξημένη εναπόθεση λίπους. Η εμφάνιση του Zugunruhe ακόμη και σε πουλιά που έχουν γεννηθεί και μεγαλώσει μέσα σε κλουβιά, χωρίς περιβαλλοντικά ερεθίσματα (π.χ. συντόμευση της ημέρας και πτώση της θερμοκρασίας), καταδεικνύει σαφώς τον ρόλο των ενδογενών κιρκαδικών προγραμματισμών, όσον αφορά στον έλεγχο της ανάγκης για μετανάστευση.

Τα αιχμάλωτα ωδικά πτηνά, όταν αφήνονται ελεύθερα κατά την μεταναστευτική εποχή, εμφανίζουν κατεύθυνση πτήσης που αντιστοιχεί με εκείνην των άγριων ατόμων και, οποιαδήποτε αλλαγή της συμπίπτει με εκείνην που έχουν τα ελεύθερα ομοειδή αδέλφια τους.

Στα πολυγαμικά είδη με σημαντικό σεξουαλικό διμορφισμό, τα αρσενικά τείνουν να επιστρέφουν νωρίτερα στους τόπους αναπαραγωγής από τα θηλυκά. Αυτό το φαινόμενο αποκαλείται πρωτανδρία ( protandry).

Η πλοήγηση των μεταναστευτικών πτηνών βασίζεται σε ποικιλία παραγόντων/αισθήσεων. Πολλά πουλιά έχουν την τάση να χρησιμοποιούν τον Ήλιο ως πυξίδα για να προσανατολίζονται και, βέβαια, έχοντάς τον ως σημείο αναφοράς καθίσταται απαραίτητη η "ανάγνωση" του χρόνου από την θέση του στον ορίζοντα. Ωστόσο, συνολικά, η πλοήγηση των πουλιών φαίνεται να είναι συνδυασμός και με άλλες "ικανότητες", όπως η ανίχνευση μαγνητικών πεδίων ( magnetoception), η χρήση γεωγραφικών σταθερών σημείων (οροσήμων) ( landmarks) καθώς και οσφρητικά ερεθίσματα ( olfactory cues). Τα μεταναστευτικά πτηνά μεγάλων αποστάσεων πιστεύεται ότι, διασπείρονται όταν ακόμη βρίσκονται σε νεαρή ηλικία και "προσκολλώνται" σε πιθανούς τόπους αναπαραγωγής ή/και αγαπημένους τόπους διαχείμασης. Μόλις γίνει η "προσκόλληση", εμφανίζουν υψηλή πιστότητα στις συγκεκριμένες περιοχές, τις οποίες επισκέπτονται χρόνο με τον χρόνο.

Η ικανότητα των πτηνών να πλοηγούνται κατά τις αποδημίες δεν μπορεί να εξηγηθεί πλήρως μέσω του "εσωτερικού προγραμματισμού", ακόμη και αν δεχθούμε την λογική της απόκρισης σε περιβαλλοντικά ερεθίσματα. Πιθανώς, η μόνη εξήγηση είναι η γνωστική ικανότητα να αναγνωρίζουν γεωγραφικά σημεία, σε συνδυασμό με "εσωτερικούς χάρτες" καταγεγραμμένους στον εγκέφαλό τους. Δορυφορική παρακολούθηση ημερόβιων μεταναστευτικών αρπακτικών όπως είναι οι ψαραετοί και οι σφηκιάρηδες έχει δείξει ότι τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας διαθέτουν μεγαλύτερη ικανότητα διόρθωσης πορείας (sic), όταν πνέουν δυνατοί άνεμοι (βλ. και Απώλεια προσανατολισμού). Επομένως, τα μεταναστευτικά πτηνά μπορούν να χρησιμοποιούν δύο "ηλεκτρομαγνητικά" εργαλεία για να βρίσκουν τον προορισμό τους: ένα που είναι εντελώς έμφυτό και ένα άλλο που βασίζεται στην εμπειρία. Η διαδικασία είναι, πραγματικά, θαυμαστή και περιλαμβάνει τα εξής στάδια (όχι χρονικά, αλλά με ιδιαίτερα περίπλοκο τρόπο συνδεόμενα}:

Κάποιο νεαρό πουλί στην πρώτη μετανάστευσή του, πετά προς την σωστή κατεύθυνση, σύμφωνα με το μαγνητικό πεδίο της Γης, αλλά δεν γνωρίζει πόσο μακρύ θα είναι το ταξίδι του. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω ενός πολύπλοκου μηχανισμού χημικής αντίδρασης ελευθέρων ριζών με χρωστικές ευαίσθητες σε μεγάλα μήκη κύματος φωτός που επηρεάζονται από το γήινο μαγνητικό πεδίο.

Αν και αυτός ο μηχανισμός λειτουργεί μόνο κατά την διάρκεια της ημέρας, δεν χρησιμοποιεί τη θέση του Ηλίου καθ' οποιονδήποτε τρόπο. Σε αυτό το στάδιο, το πουλί παρομοιάζεται πολύ επιτυχημένα με " πρόσκοπο που διαθέτει πυξίδα, αλλά όχι χάρτη", μέχρι να εξοικειωθεί με το ταξίδι και να μπορεί να χρησιμοποιεί και τις υπόλοιπες δυνατότητές του. Με την εμπειρία που αποκτά, ταξίδι με ταξίδι, μαθαίνει να αναγνωρίζει διάφορα γεωγραφικά σημεία-ορόσημα (landmarks) (λ.χ. το χαρακτηριστικό κωνικό σχήμα μιας βουνοκορφής, ή το ρομβοειδές σχήμα μιας λιμνοθάλασσας) και χαρτογραφεί (sic) το ταξίδι στον εγκέφαλό του, όπως ακριβώς γίνεται η χαρτογράφηση στα σύγχρονα συστήματα GPS. Στην διαδικασία χαρτογράφησης που, στην ουσία πρόκειται για πολύπλοκες χημικές αντιδράσεις στον εγκέφαλο του πτηνού, συμμετέχουν μαγνητίτες (Fe3O4) του τριδύμου (5ου κρανιακού νεύρου, CNV), που "πληροφορούν" το πουλί, το μέγεθος ισχύος του μαγνητικού πεδίου.

Ο δεξιός οφθαλμός των αποδημητικών πτηνών περιέχει φωτοευαίσθητες πρωτεϊνικές ουσίες που ονομάζονται κρυπτοχρώματα ( cryptochromes). Το προσπίπτον φως διεγείρει αυτά τα μόρια και παράγονται ασύζευκτα ηλεκτρόνια, τα οποία αλληλεπιδρούν με το μαγνητικό πεδίο της Γης, παρέχοντας πληροφορίες κατεύθυνσης.

Επειδή τα πουλιά μεταναστεύουν, στην συντριπτική πλειονότητα, μεταξύ βορείων και νοτίων περιοχών, οι εντάσεις του μαγνητικού πεδίου στα διαφορετικά γεωγραφικά πλάτη, τούς επιτρέπουν να "ερμηνεύσουν" την πληροφορία που ξεκινάει, όπως προαναφέρθηκε, από τους μηχανισμούς χημικής αντίδρασης των ελευθέρων ριζών και καταλήγουν με αρκετά μεγάλη ακρίβεια στο τμήμα του εγκεφάλου που την υποδέχεται. Η εγκεφαλική αυτή περιοχή επεξεργασίας της πληροφορίας αποκαλείται και δέσμη Ν ( Cluster Ν) βρίσκεται στο πρόσθιο τμήμα του εγκεφάλου, φαίνεται να συνδέεται με το οπτικό νεύρο και, είναι έντονα ενεργή κατά την διάρκεια του μεταναστευτικού προσανατολισμού. Η αντίληψη των μαγνητικών πεδίων από τα αποδημητικά πτηνά έχει υποτεθεί ότι εξαρτάται από την όραση και δεν είναι κάτι "διαισθητικό". Γι αυτό, μετακινούν το κεφάλι τους κατά την ανίχνευση του προσανατολισμού τους, γεγονός που υποδηλώνει ότι τα πτηνά, πιθανότατα, μπορεί να είναι σε θέση να βλέπουν (sic) το μαγνητικό πεδίο της γης, κάτι αδιανόητο για τα δεδομένα του ανθρώπινου εγκεφάλου.

Το πουλί, πλέον, είναι σε θέση να αναγνωρίζει εάν και κατά πόσον πλησιάζει στον προορισμό του.

Τα μεταναστευτικά ωδικά πτηνά χρησιμοποιούν επίσης το μαγνητικό πεδίο της Γης, τα αστέρια, τον ήλιο, και το πολωμένο φως για την "χάραξη" των μεταναστευτικών ταξιδιών τους. Αμερικανική μελέτη έδειξε ότι τα μεταναστευτικά σπουργίτια της σαβάνας ( Passerculus sandwichensis) εκμεταλλεύονται το πολωμένο φως από μια περιοχή του ουρανού κοντά στον ορίζοντα, για να αναπροσαρμόζουν το μαγνητικό σύστημα πλοήγησής τους, τόσο κατά την ανατολή όσο και κατά τη δύση του ηλίου. Αυτό σημαίνει ότι οι εμφανιζόμενες προβολές του πολωμένου φωτός στον ουράνιο θόλο, αποτελούν το κύριο σημείο αναφοράς για όλα τα αποδημητικά ωδικά πουλιά. Ωστόσο, διερευνάται το, κατά πόσον τα πτηνά είναι πραγματικά σε θέση να ανιχνεύουν άμεσα την κατεύθυνση της πόλωσης, ή αντ' αυτού ανταποκρίνονται σε δευτερεύοντες δείκτες της γωνίας πόλωσης.

Παρά τον εξαιρετικό μηχανισμό πλοήγησης που διαθέτουν, τα μεταναστευτικά πτηνά μπορεί να χάσουν τον προσανατολισμό τους και να απομακρυνθούν από τον προορισμό τους, μερικές φορές υπέρμετρα (βλ. Ανάστροφη μετανάστευση). Αυτό μπορεί να οφείλεται στο ότι, σε κάποιες περιπτώσεις, πετούν πέραν από το σημείο προσεδάφισής τους, όπως στην αποκαλούμενη εαρινή υπέρβαση ( spring overshoot) όταν, κατά την εαρινή επιστροφή τους στα εδάφη αναπαραγωγής ξεπερνούν τις θέσεις άφιξής τους και καταλήγουν βορειότερα από ό, τι προβλεπόταν. Τέτοιες περιοχές "υπέρβασης", θεωρούνται εξαιρετικά σημεία Ορνιθολογικής Παρατήρησης (Bird Watching) για τα εν λόγω πτηνά. Παραδείγματα είναι το Εθνικό Πάρκο Πόιντ Πίλι (Point Pelee) στο Οντάριο του Καναδά και το Σπερν (Spurn) της ΒΑ. Αγγλίας.

Πολλές φορές, η αιτία του αποπροσανατολισμού είναι πολύ απλή και οφείλεται στους ισχυρούς ανέμους που πνέουν κατά την διάρκεια της πτήσης. Είναι πιο πιθανό να συμβεί σε νεαρά άτομα που μεταναστεύουν νότια το φθινόπωρο, επειδή τα άπειρα άτομα είναι λιγότερο ικανά να αντιμετωπίσουν αυτή την αντιξοότητα, σε σχέση με τους ενήλικες, οι οποίοι κατευθύνονται βόρεια την άνοιξη. Η συμπαράσυρση από τους ανέμους (drift) συνεπικουρείται από αποπροσανατολιστικές (sic) συνθήκες όπως ομίχλη ή ψιλόβροχο, και μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα, μεγάλος αριθμός πουλιών να καταφθάνει ταυτόχρονα σε μια περιοχή, συνήθως κοντά στην ακτή, στην οποία δεν παρατηρείται το είδος τους. Στο Ηνωμένο Βασίλειο αυτό το φαινόμενο αποκαλείται "πτώση" ( fall), ενώ στις ΗΠΑ είναι ως "αποτυχία" ( fallout), αν και στην τελευταία αυτή περίπτωση, δεν χρειάζεται να περιλαμβάνει αποκλειστικά περιπλανώμενα πτηνά.

Στην Ευρώπη, κλασσικά παραδείγματα πτηνών που παρασύρονται συχνά από ισχυρούς ανέμους, οι οποίοι πνέουν κατά τον Σεπτέμβριο, είναι ο γαλαζολαίμης ( Luscinia svecica), ο στραβολαίμης ( Jynx torquilla) και ο κοκκινολαίμης, πολλά άτομα εκ των οποίων, καταλήγουν από την περιοχή της Σκανδιναβίας στις ανατολικές ακτές της Αγγλίας και της Σκωτίας.

Η ανάστροφη μετανάστευση ( reverse migration) είναι ένα φαινόμενο που παρατηρείται σε κάποιες περιπτώσεις νεαρών, κυρίως, αποδημητικών πτηνών, όταν ο μεταναστευτικός προγραμματισμός -γενετικός ή μη- "πάει στραβά". Έτσι, κατά την πρώτη φθινοπωρινή αποδημία του, το νεαρό άτομο αναχωρεί, ακολουθώντας πορεία 180° σε σχέση με αυτήν που πρέπει να πάρει. Αυτό φαίνεται στο διάγραμμα, όπου η περιοχή αναπαραγωγής ενός υποθετικού ασιατικού είδους απεικονίζεται με κίτρινο χρώμα. Η σωστή μεταναστευτική διαδρομή για τις περιοχές διαχείμασης προς τα νοτιοανατολικά απεικονίζεται με κόκκινο χρώμα, αλλά το πουλί ακολουθεί αντίθετη -πορτοκαλί- βορειοδυτική πορεία.

Έτσι, διάφορα μεταναστευτικά πτηνά όπως οι νανοφυλλοσκόποι ( Phylloscopus proregulus) καταλήγουν χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά από όπου θα έπρεπε να βρίσκονται κανονικά, όπως καταλήγει μελέτη των πτηνών που προέρχονται από τα ανατολικά της λίμνης Βαϊκάλης στη Σιβηρία. Τα περισσότερα από αυτά τα περιπλανώμενα άτομα θανατώνονται λόγω των καιρικών συνθηκών που επικρατούν στα -ακατάλληλα- εδάφη διαχείμασης, αλλά υπάρχουν κάποιες ενδείξεις ότι, μερικά εξ αυτών καταφέρνουν να επιβιώσουν και, είτε επαναπροσανατολίζονται σε κατάλληλους τόπους διαχείμασης, είτε επιστρέφουν στα εδάφη αναχώρησης.

'Αρθρο δημοσιευμένο το 2003, υπέθεσε ότι ο αποπροσανατολισμός (misorientation) αυτών των ατόμων γίνεται προς τυχαίες κατευθύνσεις, αλλά αυτό πιθανόν, συμβαίνει λόγω του ότι η διαφοροποιημένη επιβίωση σε διάφορες κατευθύνσεις συνδυάζεται με ασύμμετρη κάλυψη παρατήρησης των περιπλανωμένων ατόμων. Παρά το γεγονός ότι, η ανάστροφη μετανάστευση σίγουρα συμβαίνει, και έχει τεκμηριωθεί καλά σε πολλές περιπτώσεις, δεν ευθύνεται ως φαινόμενο για την εμφάνιση στην Ευρώπη των ασιατικών πτηνών που θα έπρεπε να βρίσκονται τον χειμώνα στην Α. Αφρική, ή πολλών πτηνών της Ν. Ευρώπης, τα οποία εμφανίζονται καταχείμωνα στο Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ έπρεπε κανονικά να βρίσκονται στην Δ. Αφρική.

Ιδιαίτερη περίπτωση, αποτελεί σχετικό με την μετανάστευση φαινόμενο που αποκαλείται abmigration (κυριολ. "απομετανάστευση"). Κατ' αυτήν, πληθυσμοί του ιδίου είδους που προέρχονται από διαφορετικά εδάφη αναπαραγωγής, συναντώνται στα ίδια εδάφη διαχείμασης και επιστρέφουν μαζί στα εδάφη αναπαραγωγής του ενός από τους δύο πληθυσμούς, κατά την εαρινή μετανάστευση. Το φαινόμενο αυτό είναι ιδιαίτερα συχνό σε κάποια υδρόβια πτηνά (λ.χ. σε κάποια είδη της οικογενείας Anatidae).

Τα πτηνά οφείλουν να μεταβάλλουν τον μεταβολισμό τους, προκειμένου να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της μετανάστευσης. Η αποθήκευση ενέργειας μέσω της συσσώρευσης λίπους και η ρύθμιση του ύπνου για τις νυκτερινές μεταναστεύσεις απαιτούν ειδικές φυσιολογικές προσαρμογές. Επιπλέον, τα φτερά ενός πουλιού "υποφέρουν" από τις συνεχείς φθορές που υφίστανται και απαιτείται η διαδικασία της έκδυσης ( moulting). Η χρονική περίοδος που πραγματοποιείται αυτή -συνήθως μία φορά το χρόνο, μερικές φορές, δύο- διαφέρει. Κάποια είδη πτηνών αλλάζουν πτέρωμα πριν από την φθινοπωρινή αποδημία στα εδάφη διαχείμασης, ενώ άλλα εκδύονται το πτέρωμα πριν από την επιστροφή στους τόπους αναπαραγωγής τους. Όμως, εκτός από τις φυσιολογικές προσαρμογές, η διαδικασία της μετανάστευσης απαιτεί, μερικές φορές, αλλαγές στην ηθολογία τους όπως πτήσεις κατά σμήνη, για την μείωση της ενέργειας που απαιτείται ή του κινδύνου θήρευσης.

Η μετανάστευση στα πτηνά είναι εξαιρετικά επιρρεπής σε μεταβολές και πιστεύεται ότι έχει διαμορφωθεί κατά ανεξάρτητο τρόπο σε διαφορετικές φυλογενετικές γραμμές. Ενώ έχει συμφωνηθεί ότι οι ηθολογικές και φυσιολογικές προσαρμογές που απαιτούνται για τη μετανάστευση είναι υπό γενετικό έλεγχο, μερικοί συγγραφείς έχουν υποστηρίξει ότι ουδεμία γενετική αλλαγή είναι απαραίτητη για την μεταναστευτική συμπεριφορά στα καθιστικά είδη, επειδή το γενετικό πλαίσιο για την μεταναστευτική συμπεριφορά υπάρχει σε όλες, σχεδόν, τις εξελικτικές φυλογενετικές γραμμές των πτηνών. Αυτό μπορεί να εξηγήσει την ταχεία εμφάνιση της μεταναστευτικής συμπεριφοράς στα πτηνά, μετά την πιο πρόσφατη κορύφωση της Εποχής των Παγετώνων.

Θεωρητικές αναλύσεις δείχνουν ότι, οι παρακάμψεις που αυξάνουν την απόσταση πτήσης έως και 20%, συχνά αποτελούν προσαρμοστική διαδικασία για λόγους αεροδυναμικής, αφού ένα άτομο που έχει μόλις ανεφοδιαστεί και πρέπει να διασχίσει κάποιο γεωγραφικό εμπόδιο (βουνοκορφή, μεγάλη υδάτινη επιφάνεια), πετάει λιγότερο αποτελεσματικά, εξαιτίας αυξημένου βάρους. Ωστόσο, σε ορισμένα είδη πτηνών, αυτές οι "πλάγιες" μεταναστευτικές διαδρομές που εμφανίζουν, αντικατοπτρίζουν την ιστορική επέκταση του φάσματος κατανομής τους και απέχουν πολύ από το να θεωρηθούν βέλτιστες, από οικολογική άποψη. Παράδειγμα αποτελεί η μετανάστευση των πληθυσμών της τσίχλας του Σουάινσον ( Catharus ustulatus) που, από τα εδάφη αναπαραγωγής της στον ΒΔ. Καναδά και την Αλάσκα, πετάει αρχικά με ανατολική κατεύθυνση διασχίζοντας ολόκληρη, σχεδόν την Βόρεια Αμερική, πριν στραφεί νότια και, μέσω Φλόριντας, φθάσει στην βόρεια Νότια Αμερική, όπου και διαχειμαζει. Η οδός αυτή που ακολουθείται, πιστεύεται ότι είναι συνέπεια μιας επέκταση του εύρους κατανομής του πτηνού, που συνέβη πριν από 10.000 χρόνια, περίπου. Παρακάμψεις μπορεί επίσης να προκληθούν από τις συνθήκες ανέμων που επικρατούν, τον κίνδυνο θήρευσης ή άλλους παράγοντες.

Η μετανάστευση των πτηνών βοηθάει, επίσης, στην διασπορά άλλων ειδών κυρίως μικρών σε μέγεθος, συμπεριλαμβανομένων εξωπαρασίτων όπως είναι τα τσιμπούρια και οι ψείρες που, με τη σειρά τους, μεταφέρουν μικροοργανισμούς, μερικοί από τους οποίους είναι παθογόνοι για τον άνθρωπο. Λόγω της παγκόσμιας εξάπλωσης της γρίπης των πτηνών, η μετανάστευση των πουλιών έχει μελετηθεί ως πιθανός μηχανισμός μετάδοσης της νόσου, αλλά έχει διαπιστωθεί ότι δεν παρουσιάζει κάποιον αυξημένο κίνδυνο, αντίθετα με τα εισαγόμενα οικιακά ζωάκια συντροφιάς (pets), που αποτελούν μεγαλύτερη απειλή διάδοσης ασθενειών. Ωστόσο, μερικοί ιοί που διατηρούνται στα πτηνά χωρίς θανατηφόρες συνέπειες γαι τα ίδια, όπως ο ιός του Δυτικού Νείλου μπορούν να μεταδοθούν από τα αποδημητικά πουλιά.

Τα μεταναστευτικά πτηνά μπορούν, επίσης, να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην διασπορά των πολλαπλασιαστικών μονάδων των φυτών και του πλανκτόν. Ορισμένα αρπακτικά επωφελoύνται από τις, συνήθως μεγάλες, συναθροίσεις των πτηνών κατά την διάρκεια της μετανάστευσης, ιδιαίτερα στους σταθμούς ανάπαυλας και ανεφοδιασμού τους. Για παράδειγμα, η νυχτερίδα Nyctalus lasiopterus τρέφεται με στρουθιόμορφα πουλιά που μεταναστεύουν την νύκτα. Επίσης, κάποια ημερόβια αρπακτικά πτηνά ειδικεύονται στην θήρευση καλοβατικών μεταναστευτικών.

Οι πρώτες μελέτες σχετικά με τον χρονισμό της μετανάστευσης των πτηνών ξεκίνησε το 1749 στη Φινλανδία (βλ. Γενικά). Οι διαδρομές που ακολουθούν τα μεταναστευτικά πτηνά έχουν παρατηρηθεί και μελετηθεί μέσω διαφόρων τεχνικών, η παλαιότερη από τις οποίες είναι το σημάδεμα ( marking). Ήδη από το 1560, περίπου, οι πρώτοι κύκνοι σημαδεύονταν με μια λεπτή χάραξη στο ράμφος τους. Ωστόσο, η μεγάλη "επανάσταση" στην επιστημονική κοινότητα υπήρξε η μέθοδος της δακτυλίωσης, με πρωτοπόρο τον Δανό ορνιθολόγο Χανς Κρίστιαν Κορνέλιους Μόρτενσεν (Hans Christian Cornelius Mortensen, 1856-1921), το 1899. Άλλες τεχνικές περιλαμβάνουν παρακολούθηση με ραντάρ και GPS.

Μελέτες με σταθερά ισότοπα υδρογόνου, οξυγόνου, άνθρακα, αζώτου και θείου μπορούν να συσχετίσουν διάφορους μεταναστευτικούς πληθυσμούς, μεταξύ των περιοχών διαχείμασης και αναπαραγωγής. Βασίζονται σε χωρικές ισοτοπικές μικροδιαφορές που προέρχονται από τα ιχνοστοιχεία διατροφής των πτηνών, που έχουν ενσωματωθεί σε αδρανείς ιστούς, όπως τα φτερά, ή σε αναπτυσσόμενους ιστούς, όπως τα νύχια, οι μύες ή το αίμα.

Μία, όχι τόσο λεπτομερής, προσέγγιση για τον προσδιορισμό της έντασης της μετανάστευσης χρησιμοποιεί μικρόφωνα στραμμένα προς τον ουρανό, για να καταγράφουν τις φωνές που αρθρώνουν τα διερχόμενα, νυκτερινά μεταναστευτικά σμήνη. Τα δεδομένα αναλύονται, κατόπιν, σε ειδικό εργαστήριο για την μέτρηση του χρόνου (time), της συχνότητας (frequency) και του είδους (species).

Ανάλογη νυκτερινή, παλαιότερη τεχνική για την ποσοτικοποίηση της μετανάστευσης χρησιμοποιούσε την πανσέληνο, στο φόντο της οποίας γινόταν καταμέτρηση των σιλουετών των διερχομένων πτηνών καθώς πετούν την νύκτα, μέθοδος ελάχιστα ακριβής ως αναμένεται.

Οι μελέτες προσανατολιστικής συμπεριφοράς διεξάγονται, παραδοσιακά, χρησιμοποιώντας παραλλαγές μιας εγκατάστασης που είναι γνωστή ως χοάνη των Ίμλεν ( Emlen funnel). Το εφεύρημα αυτό, το οποίο ονομάστηκε έτσι από τους επινοήσαντες Stephen T. Emlen και Hohn T. Emlen (1966), δεν είναι παρά μιά απλούστατη, φθηνή αλλά ευφυέστατη κατασκευή, η οποία αποτελείται από έναν κυκλικό κλωβό με την οροφή να καλύπτεται από γυαλί ή -καλύτερα- δικτυωτό πλέγμα, τα πλαϊνά παρουσιάζουν κλίση με το πλατύ μέρος προς τα πάνω, το δε δάπεδο καλύπτεται απο τάπητα επιστρωμένο με μελάνι.

Η χοάνη τοποθετείται σε θέσεις διάβασης των αποδημητικών πτηνών, σε περιοχές με καθαρό, ανέφελο εάν είναι δυνατόν ουρανό, συνήθως κοντά σε πλανητάρια. Η μεθοδολογία βασίζεται στα ίχνη που αφήνει το προσελκυόμενο πτηνό στο δάπεδο, κοιτώντας τον ουρανό και προσανατολίζοντας το σώμα του στην κατεύθυνση που θα ήθελε να ακολουθήσει. Τα ίχνη του δαπέδου επαυξάνονται από συμπληρωματικά ίχνη που αφήνει το έγκλειστο άτομο στα χοανοειδή τοιχώματα στην προσπάθειά του να διαφύγει, πάντοτε με τα δάκτυλα να κατευθύνονται προς την πορεία προσανατολισμού του πτηνού κοιτώντας τους αστερισμούς. Στην συνέχεια, το πουλί αφήνεται ελεύθερο και, το δάπεδο της χοάνης μαζί με τα κεκλιμένα τοιχώματα, εξετάζονται λεπτομερώς και αξιολογούνται. Η κατανομή και πυκνότητα των ιχνών σε κάποιο ή κάποια σημεία είναι μεγαλύτερη και δείχνει την κατεύθυνση της πορείας.

Αυτές, μπορούν να προκαλέσουν σημαντική μείωση στους πληθυσμούς των μεταναστευτικών πτηνών, ιδιαίτερα κατά την διάρκεια της πτήσης. Τα περισσότερα από τα καιρικά φαινόμενα που αυξάνουν την θνησιμότητα κατά την πτήση, είναι οι καταιγίδες, η ομίχλη και η έντονη βροχή. Εύλογο είναι ότι, τα στρουθιόμορφα και άλλα μικρού μεγέθους πτηνά είναι αυτά που πλήττονται ιδιαίτερα από τις δυσμενείς -εν πτήσει- καιρικές συνθήκες, ωστόσο, μεγαλύτερα πουλιά όπως αετοί και κύκνοι, μπορούν επίσης να θανατωθούν.

Η θνησιμότητα στα εδάφη αναπαραγωγής οφείλεται και πάλι στις έντονες καιρικές αλλαγές, με τα μικρά, εντομοφάγα είδη να αποτελούν και πάλι την πλειονότητα. Επίσης, πλήττονται πολλά παρυδάτια πουλιά, ιδιαίτερα τα νεαρά και χωρίς πείρα άτομα, ως πιο ευάλωτα από τους ενήλικες σε ακραίες καιρικές συνθήκες.

Η θνησιμότητα στις περιοχές διαχείμασης οφείλεται στις -αδικαιολόγητα- χαμηλές θερμοκρασίες. Σε αυτήν την περίπτωση, είναι πιθανόν να αποδεκατιστεί ποσοστό 30%-90% του διαχειμάζοντος πληθυσμού. Για παράδειγμα, από 27.000 έως και 62.000 πάπιες, ως επί το πλείστον μαυροκέφαλες ( Aythya fuligula) και γκισάρια λιμοκτόνησαν κατά τη διάρκεια του χειμώνα, τον Μάρτιο του 1986.

Η Συνθήκη για τα Μεταναστευτικά Πτηνά ( MBTA, ΗΠΑ 1916) και η Πράξη Σύμβασης για τα Μεταναστευτικά Πτηνά ( MBCA, Καναδάς 1917), ορίζουν ότι είναι παράνομη η θήρευση ή σύλληψη πτηνών κατά την διάρκεια της μετανάστευσής τους. Ωστόσο, αυτές οι "πράξεις εκεχειρίας", πολλές από τις οποίες είχαν νομοθετηθεί ήδη από τον 19ο αιώνα, ποτέ δεν εφαρμόστηκαν και, πολλές χώρες δεν διαθέτουν ακόμη κάποια νομοθεσία ή προγράμματα για την προστασία των αποδημητικών πτηνών. Το κυνήγι μαζί με το διεθνές εμπόριο πτηνών, συνιστούν βιομηχανίες πολλών δισεκατομμυρίων δολλαρίων ετησίως, με αναρίθμητα πουλιά να θανατώνονται ή να συλλαμβάνονται -ιδιαίτερα τα εξωτικά είδη-και, στην συνέχεια, να πωλούνται σε όλο τον κόσμο.

Η Μάλτα, ένα αρχιπέλαγος μικρών νησιών στην Μεσόγειο, αποτελεί σημαντικότατο μεταναστευτικό σταθμό ανάπαυλας και ανεφοδιασμού για τα πουλιά. Για πολλές δεκαετίες, οι κυνηγοί είχαν σκοτώσει εκατοντάδες εκατομμύρια πουλιά στην περιοχή. Για την προστασία των επιδημητικών και των αποδημητικών πτηνών, η BirdLife International διοργανώνει ειδικές εκδηλώσεις με σεμινάρια και κατασκηνώσεις, από τα τέλη της δεκαετίας του 1990. Ελπιδοφόρο είναι το γεγονός ότι, παρόλο που το κυνήγι αποτελεί τμήμα της "κουλτούρας" των Μαλτέζων, η παρέμβαση και συμμετοχή των ορνιθολόγων και παρατηρητών πτηνών από όλο τον κόσμο, έχει ως αποτέλεσμα την μείωση του κυνηγιού στα νησιά.

Σε πολλές περιπτώσεις, το κυνήγι μπορεί να αποβεί καταστροφικό για τα μεταναστευτικά πτηνά. Κλασσικό παράδειγμα αποτελεί η τραγική κατάληξη που είχαν τα περίφημα ταξιδιωτικά περιστέρια Ectopistes migratorius της Β. Αμερικής. Το συγκεκριμένο είδος, αποτελούσε ένα από τα πολυπληθέστερα μεταναστευτικά πτηνά παγκοσμίως, στα τέλη του 19ου αιώνα. Μάλιστα, θεωρείτο ότι σχημάτιζε τα πολυπληθέστερα μεταναστευτικά σμήνη ανώτερων ζωικών οργανισμών, υπολειπόμενο μόνον της ακρίδας των Βραχωδών Ορέων ( Melanoplus spretus). Το εντατικότατο κυνήγι υπήρξε η κύρια αιτία της ραγδαίας μείωσης των πληθυσμών του, με αποτέλεσμα την εξαφάνισή του στις αρχές του 20ού αιώνα. Το τελευταίο άτομο, ένα θηλυκό, πέθανε το 1914 στον ζωολογικό κήπο του Σινσινάτι.

Ενώ το κυνήγι είναι υπεύθυνο για τον θάνατο εκατομμυρίων αποδημητικών -και μη- πτηνών της ξηράς, οι δραστηριότητες που σχετίζονται με την εμπορική αλιεία είναι υπεύθυνες για το μεγαλύτερο μέρος των απωλειών στα αποδημητικά πτηνά που υπερίπτανται των θαλασσών. Οι επιστήμονες έχουν υπολογίσει ότι μεταξύ 2.679 και 45.586 πτηνών θανατώνονται κάθε χρόνο ως "παράπλευρες απώλειες" των αλιευμάτων. Οι τράτες, τα γρι-γρι, τα παραγάδια, ακόμη και τα εμμέσως συμμετέχοντα μηχανήματα εκβάθυνσης είναι μερικές από τις κύριες αιτίες απωλείας πτηνών, ειδικά τα αλιευτικά με τα τεράστια δίχτυα και οι τράτες σάρωσης βυθού. Για την αλιεία του τόνου και άλλων ψαριών, πολλά αλιευτικά σκάφη σέρνουν χιλιόμετρα πετονιάς με γάντζους, πίσω τους. Τα θαλασσοπούλια, στην προσπάθειά τους να πιάσουν τα παγιδευμένα ψάρια, γατζώνονται στα μεγάλα άγκιστρα και πνίγονται.

Σημαντικές περιοχές τροφοληψίας για πολλά περιπλανώμενα θαλασσοπούλια (κυρίως άλμπατρος) τείνουν να βρίσκονται μέσα στα πλουσιότερα αλιευτικά πεδία στον κόσμο, αυξάνοντας έτσι τα ποσοστά των παράπλευρων απωλειών. Με αυτόν τον τρόπο, η αλιεία θα μπορούσε επίσης να επηρεάσει έμμεσα την τροφική δομή και τον τρόπο αναζήτησης τροφής στα θαλασσοπούλια. Δεδομένου ότι τα περισσότερα από αυτά είναι μακρόβια και έχουν χαμηλά ποσοστά αναπαραγωγής, ακόμη και μικρή αύξηση της θνησιμότητάς τους, θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντικές μειώσεις των πληθυσμών τους.

Τα μεταναστευτικά πτηνά χρησιμοποιούν ενδιάμεσους σταθμούς για να ξεκουραστούν και να ανεφοδιαστούν, ώστε να συνεχίσουν το ταξίδι τους. Σήμερα, πολλοί από αυτούς τους σταθμούς απειλούνται λόγω της αύξησης της αστικοποίησης, την εντατικοποίηση της γεωργίας, την εκμετάλλευση φυσικού αερίου, την αλιεία, τον τουρισμό και πολλές άλλες ανθρωπογενείς δραστηριότητες. Μελέτη έδειξε ότι, τα πτηνά με υψηλή φαινοτυπική πλαστικότητα ( phenotypic plasticity ), δηλαδή την ικανότητά τους να μεταβάλλουν τον φαινότυπό τους, ως απόκριση στα ερεθίσματα του περιβάλλοντος, μπορούν να προσαρμόζουν την συμπεριφορά τους και να παρακάμπτουν τους, χαμηλής ποιότητας, σταθμούς ανεφοδιασμού. Σε αυτά, δεν ανήκουν τα νησσόμορφα ( κύκνοι, χήνες κ.α. και τα παρυδάτια καλοβατικά, διότι εμφανίζουν υψηλή πιστότητα στις παραδοσιακές περιοχές ανάπαυλας και δεν μπορούν να τις αλλάξουν ενώ, αντίθετα, τα αποδημητικά στρουθιόμορφα μεγάλων αποστάσεων εμφανίζουν πολύ χαμηλότερη πιστότητα σε αυτές. Αυτό συμβαίνει διότι εμφανίζουν μεγαλύτερη ελαστικότητα στην επιλογή των οικοτόπων τους. Από τη στιγμή που δεν μεταναστεύουν κατά σμήνη, τα αποδημητικά στρουθιόμορφα δεν εμφανίζουν κάποια σταθερή διαδρομή ή σταθερή διαδοχή σταθμών ανάπαυλας και μπορούν να τους αλλάζουν, με βάση την διεύθυνση και ισχύ των ανέμων ή την ποιότητα του βιοτόπου. Αντίθετα, παρυδάτια πτηνά όπως οι κύκνοι, εξαρτώνται άμεσα από συγκεκριμένους σταθμούς ανεφοδιασμού, δηλαδή συγκεκριμένους υγροτόπους κατά την μετανάστευσή τους, οπότε η καταστροφή των περιοχών αυτών θα μπορούσε να αποβεί επιζήμια για τους πληθυσμούς των συγκεκριμένων ειδών.

Ο κίνδυνος φυσικής θήρευσης στους σταθμούς ανεφοδιασμού θα μπορούσε να οδηγήσει σε δραστικές μειώσεις των πληθυσμών των μεταναστευτικών πτηνών. Μελέτη του 2003 εξέτασε τις επιδράσεις των διαφόρων αρπακτικών στα μεταναστευτικά πουλιά στους σταθμούς ανεφοδιασμού. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ο κίνδυνος θήρευσης είναι υψηλότερος για τα βαρύτερα (λόγω μειωμένης ικανότητας προς απογείωση) και τα πιο ισχνά άτομα (λόγω των υψηλότερων αναγκών σίτισης). Βέβαια, πολλά πουλιά έχουν αναπτύξει ηθολογικές συμπεριφορές για να μειώσουν την πιθανότητα θήρευσης από τα αρπακτικά και την θνησιμότητα. Επειδή, όμως, αυτές είναι ενεργειακά δαπανηρές, τα αποδημητικά άτομα με χαμηλότερα ενεργειακά αποθέματα αφιερώνουν λιγότερο χρόνο στην ανάπτυξη των εν λόγω συμπεριφορών.

Πάνω από 40 εκατομμύρια θαλασσοπούλια επηρεάζονται αρνητικά από τις εξέδρες άντλησης πετρελαίου. Τα θαλασσοπούλια τείνουν να συναθροίζονται γύρω από αυτές, προσελκυόμενα από τον τεχνητό φωτισμό, τις φλόγες εξόρυξης, τα απορριπτόμενα τρόφιμα και άλλα ερεθίσματα, κυρίως οπτικά ή, ακόμη χειρότερα, προσκρούουν στις πλατφόρμες άντλησης πετρελαίου. Ακόμη και η παραμονή τους εκεί για ημέρες, τελικά μπορεί να τα οδηγήσει σε θάνατο από ασιτία. Τέτοια θαλασσοπούλια είναι οι υδροβάτες, οι άλκες και οι μύχοι που μεταναστεύουν κατά μήκος της υφαλοκρηπίδας του Νιουφάουντλαντ, όπου υπάρχουν πάρα πολλές πλατφόρμες πετρελαίου.

Δεδομένου ότι υπάρχουν πολύ λίγοι κανονισμοί σχετικά με την χρήση φυτοφαρμάκων στους τροπικούς, οι αγρότες στην Νότια Αμερική χρησιμοποιούν μεγάλες ποσότητες εξαιρετικά τοξικών φυτοφαρμάκων για την προστασία των καλλιεργειών τους. Ακόμη και το -απαγορευμένο στην Βόρεια Αμερική σήμερα- DDT, επειδή σκότωσε εκατομμύρια πουλιά κατά την δεκαετία του 1960, εξακολουθεί να χρησιμοποιείται σε μεγάλο βαθμό στις τροπικές περιοχές. Τα εντομοκτόνα μπορούν να σκοτώσουν τα πουλιά, τόσο άμεσα όσο και έμμεσα, με τα κελύφη των αβγών τους να γίνονται λεπτότερα και, έτσι, να μειωθεί η αναπαραγωγική επιτυχία τους.

Μελέτη για τις αμερικανικές σπίζες ( Spiza americana) και τις ζημιές που προκαλούν σε καλλιέργειες στην Βενεζουέλα (1999) διαπίστωσε ότι, ο πληθυσμός των συγκεκριμένων πτηνών μειώθηκε κατά 40% μεταξύ των ετών 1960 και 1980. Οι μειώσεις οφείλονταν κυρίως στις άμεσες δηλητηριάσεις από τους ανθρώπους. Οι αμερικανικές σπίζες μεταναστεύουν στην Βενεζουέλα τον χειμώνα και τείνουν να συναθροίζονται σε πολύ μεγάλες αποικίες -εκατομμύρια πουλιά- για να τραφούν και να κουρνιάσουν. Οι αγρότες στη Βενεζουέλα θεωρώντας τις αποκλειστικά υπεύθυνες για τις απώλειες ρυζιού και δημητριακών, πραγματοποίησαν εναέριους ψεκασμούς με φυτοφάρμακα για να τις εξολοθρεύσουν. Ωστόσο, οι σπίζες κατανάλωναν μόνο το 0,37 έως 0,745% των παραγομένων σπερμάτων και, εάν οι αγρότες είχαν ενημερωθεί καλύτερα για την μικρή επίπτωση που είχαν τα πουλιά στις καλλιέργειές τους, οι πληθυσμοί τους δεν θα είχαν εξολοθρευτεί και, το κυριότερο, τα δημητριακά δεν θα είχαν επιβαρυνθεί με φυτοφάρμακα.

Ο νυκτερινός ουρανός "καλύπτεται" από τον τεχνητό φωτισμό των πόλεων σε όλο τον κόσμο. Αυτά τα φώτα προέρχονται από κτήρια, δρόμους και άλλες ανθρώπινες κατασκευές. Όταν πετούν πάνω από τις πόλεις, τα μεταναστευτικά πτηνά μπορεί να ελκύονται από τα φώτα και να ακολουθούν τις ακτίνες που προέρχονται από αυτά, αντί εκείνων από τα αστέρια, πετούν συνεχώς σε κύκλους και, τελικά, πεθαίνουν από εξάντληση ή διάφορους θηρευτές. Ο αυξημένος τεχνητός φωτισμός θα μπορούσε επίσης να αποδιοργανώσει την σιτιστική συμπεριφορά των ημερόβιων πτηνών, οδηγώντας τα είδη αυτά να αναζητούν τροφή κατά την διάρκεια της νύκτας, αντί για την ημέρα. Οι αρνητικές επιπτώσεις από τον τεχνητό φωτισμό είναι ιδιαίτερα εμφανείς σε κακές καιρικές συνθήκες, ή όταν τα αστέρια καλύπτονται από σύννεφα, διότι τα πτηνά που μεταναστεύουν την νύκτα βασίζονται αποκλειστικά σε αυτόν για την πλοήγησή τους. Για να ελαττωθεί η επίδραση του τεχνητού φωτισμού, πολλές πόλεις έχουν εφαρμόσει προγράμματα μείωσής του, κατά την διάρκεια της μεταναστευτικής περιόδου των πτηνών.

Οι τεχνητές πηγές φωτός μπορούν, όχι μόνο να αποπροσανατολίσουν τα μεταναστευτικά πτηνά, αλλά και να προκαλέσουν τον θάνατό τους από άμεση πρόσκρουση με αυτές το βράδυ, όπως είναι οι φάροι, οι πύργοι μεταδόσεων (ελέγχου αερολιμένων, ραδιοφωνικοί), ουρανοξύστες και άλλα κτήρια. Ωποσδήποτε, υπάρχει λιγότερο τεχνητό φως κατά την διάρκεια της ημέρας, αλλά εκατομμύρια πτηνών εξακολουθούν να πεθαίνουν λόγω της άμεσης πρόσκρουσης με διάφορες ανθρώπινες κατασκευές. Τα πουλιά συχνά πέφτουν με δύναμη πάνω στο γυαλί, επειδή δεν μπορούν να διακρίνουν ανάμεσα στον πραγματικό ουρανό και την αντανάκλασή του σε ένα παράθυρο. Κάθε αντικείμενο που προσελκύει τα πουλιά κοντά σε παράθυρα μπορεί, δυνητικά, να οδηγήσει σε υψηλότερα ποσοστά θανάτου. Τα αντανακλαστικά παράθυρα είναι ιδιαίτερα επικίνδυνα καθώς τα πουλιά συχνά ελκύονται από αυτά.

Επίσης, πολλά πουλιά θανατώνονται από άμεση σύγκρουση με οχήματα, τρένα και αεροπλάνα, αν και αυτό συμβαίνει σε όλα τα είδη, μεταναστευτικά ή μη.

Η τοποθέτηση αντικειμένων που προσελκύουν τα πουλιά κοντά σε παράθυρα, όπως τεχνητά σπιτάκια, νερό, τροφή και φυτά αυξάνει τον αριθμό των θανάτων από πρόσκρουση, γι' αυτό και πρέπει να τοποθετούνται μακριά από γυάλινες επιφάνειες. Στην μελέτη του σχετικά με τις προσκρούσεις με γυάλινες επιφάνειες και την θνησιμότητα των πτηνών, ο ερευνητής Κλεμ (Klem) περιέθαλψε ένα στρουθιόμορφο που συγκρούστηκε με υαλοπίνακα παραθύρου και, το αμέσως επόμενο έτος, το ίδιο πουλί θανατώθηκε από πρόσκρουση στο ίδιο παράθυρο.

Έχει υπολογιστεί ότι, η ετήσια θνησιμότητα πτηνών από προσκρούσεις σε γυάλινες επιφάνειες στις Ηνωμένες Πολιτείες ήταν από 95.000.000 έως 975.000.000 εκατομμύρια πουλιά ανά έτος, αριθμός ασύλληπτος για τα ανθρώπινα δεδομένα. Οι ανεμογεννήτριες σκοτώνουν χιλιάδες πουλιά κυρίως μέσω προσκρούσεων με τους πυλώνες τους, αλλά έχουν και έμμεση επίπτωση στην διατάραξη των μεταναστευτικών διαδρομών και την καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος. Ιδιαίτερα πλήττονται τα ημερόβια αρπακτικά, τα παρυδάτια και τα στρουθιόμορφα. Η κύρια αιτία για τις προσκρούσεις οφείλεται στο ότι, τα πουλιά έχουν τυφλά σημεία στον αμφιβληστροειδή τους και, συχνά, δεν μπορούν να δουν αντικείμενα κατευθείαν μπροστά τους. Στο Αιολικό Πάρκο Άλταμοντ της Καλιφόρνιας, περίπου 4.000 ανεμογεννήτριες σκοτώνουν 75 χρυσαετούς και πάνω από 1.200 άλλα αρπακτικά πτηνά, κάθε έτος. Το κακό είναι ότι, αυτά τα αρπακτικά είναι σπάνια και μακρόβια, με χαμηλά ποσοστά αναπαραγωγής και, εάν οι πληθυσμοί τους μειωθούν σημαντικά, μπορεί να μην επανανακάμψουν. Ωστόσο, εάν οι ανεμογεννήτριες κατασκευάζονταν σε περιοχές που δεν συμπίπτουν με τις μεταναστευτικές οδούς των πτηνών, οι απώλειές τους θα μπορούσαν να μειωθούν σημαντικά.

Η αποψίλωση και ο κατακερματισμός των δασών είναι από τους μεγαλύτερους κινδύνους για τα μεταναστευτικά πτηνά. Οι κατακερματισμένες περιοχές τείνουν να έχουν περισσότερα παράσιτα, αυξημένο κίνδυνο θήρευσης της φωλιάς και χαμηλή ετερογένεια ενδιαιτημάτων. Η απώλεια των οικοτόπων σημαίνει, επίσης, μικρότερη φέρουσα οικολογική ικανότητα και αυτό οδηγεί σε αυξημένο ενδοειδικό ανταγωνισμό μεταξύ των εδαφικών ειδών. Μελέτη του 1989, με χρήση ραδιο-ετικετών (radio-tags), εκπονήθηκε για την παρακολούθηση της τσίχλας των δασών ( Hylocichla mustelina), στην πολιτεία Βερακρούς (Veracruz) του Μεξικού. Από το 1960 η περιοχή είχε χάσει πάνω από το 50% των δασικών εκτάσεων. Διαπιστώθηκε ότι, τα πρωτογενή τροπικά δάση καταλαμβάνονται σχεδόν αποκλειστικά από τις μεγαλύτερες σε ηλικία τσίχλες. Τα ενός (1) έτους πουλιά, όντας μικρότερα σε μέγεθος και χωρίς πείρα, δεν μπορούν να ανταγωνιστούν με τα γεροντότερα και αναγκάζονται να ζουν στις παρυφές του δάσους. Εκεί, συχνά περιπλανώνται σε ανοικτές περιοχές, οπότε είναι πιο πιθανό να θηρευτούν από γεράκια και άλλα αρπακτικά ζώα. Αυτές οι αρνητικές συνθήκες στα εδάφη διαχείμασης που βιώνουν τα νεαρά άτομα, καθώς και εκείνα που καταφθάνουν καθυστερημένα, θα μπορούσαν δυνητικά να "μεταφερθούν" και στους βιοτόπους αναπαραγωγής, αλλάζοντας την δυναμική των πληθυσμών και μειώνοντας τα επίπεδα φυσικής κατάστασης των ενεργών ατόμων που τους απαρτίζουν.

Επίσης, η αποψίλωση των δασών οδηγεί σε δημιουργία δασικών συστάδων, όπου φωλιάζουν περισσότερα αρπακτικά ζώα. Εάν, μάλιστα, η κατακερματισμένη περιοχή είναι μακρόστενη, θα διέπεται από μεγαλύτερα ποσοστά θήρευσης, επειδή μπορεί εύκολα να προσεγγιστεί από θηρευτές φωλιών, οι οποίοι έρχονται από άλλες περιοχές. Έτσι, σε σύγκριση με τα αγροτεμάχια, τα ποσοστά θήρευσης αβγών και νεοσσών ήταν υψηλότερα στις περιαστικές περιοχές, λόγω υψηλοτέρων συγκεντρώσεων αρπακτικών, όπως είναι η μπλε κίσα ( Cyanocitta cristata), ο κίσκαλος ( Quiscalus quiscula), το ρακούν, αλλά και οι σκύλοι, οι γάτες και τα ποντίκια. Η αποψίλωση των δασών επηρεάζει, κατ'αυτόν τον τρόπο, τον κύκλο ζωής των πτηνών, επειδή αλλάζει τις σχέσεις θηρευτή-θηράματος και κάνοντάς τα πιο επιρρεπή στα αρπακτικά. Οι εγκαταστάσεις πετρελαίου είναι μια από τις κύριες αιτίες αποψίλωσης των δασών στον Καναδά. Λιγότερο από το 14% του αρκτικού δάσους της Αλμπέρτα παραμένει άθικτο, στοιχείο που αποτελεί σημαντική απειλή για τα μεταναστευτικά πτηνά.

Τα αποδημητικά πουλιά πλήττονται σοβαρά από την κλιματική αλλαγή, επειδή δεν είναι σε θέση να γνωρίζουν τις αλλαγές στις καιρικές συνθήκες την άνοιξη, από τα μέρη διαχείμασής τους. Οι υψηλότερες θερμοκρασίες την άνοιξη, μπορεί να οδηγήσουν σε πρωιμότερες αυξήσεις των πληθυσμών των εντόμων, αλλά πολλά είδη πτηνών δεν είναι σε θέση να επισπεύσουν τις ημερομηνίες άφιξής τους. Τέτοιο παράδειγμα αποτελούν οι μαυρομυγοχάφτες ( Ficedula hypoleuca), οι οποίοι συνηθίζουν να συγχρονίζουν την εκκόλαψη των νεοσσών τους με την, όσο το δυνατόν, αυξημένη διαθεσιμότητα τροφής. Ωστόσο, λόγω της κλιματικής αλλαγής, οι μαυρομυγοχάφτες αναγκάζονται τώρα να γεννήσουν τα αβγά τους νωρίτερα, που σημαίνει ότι δεν διαθέτουν αρκετό χρόνο για να προετοιμάσουν σωστά τις φωλιές τους.

Γενικότερα, η αλλαγή του κλίματος συνιστά σοβαρή απειλή για τα αποδημητικά πτηνά μεγάλων αποστάσεων, επειδή καταφθάνουν στα εδάφη φωλιάσματος σε ακατάλληλο χρονικό διάστημα, και δεν εκμεταλλεύονται τις ευκαιρίες του περιβάλλοντος για να αντιμετωπίσουν τον αυξημένο ανταγωνισμό με τα είδη που διαβιούν μόνιμα εκεί.

Η "απάντηση" για αυτά τα είδη μεταναστευτικών πτηνών θα μπορούσε να είναι η νωρίτερη έναρξη της αναπαραγωγικής περιόδου, αλλά ο χρόνος άφιξής τους στο χώρο της αναπαραγωγής δεν αλλάζει, διότι τα πτηνά δεν μπορούν εξ αποστάσεως να γνωρίζουν τις αλλαγές της θερμοκρασίας σε εδάφη που απέχουν τόσο μεγάλες αποστάσεις από τις περιοχέςδιαχείμασης. Άλλωστε, δεν μπορούν να αναχωρήσουν, πριν αποθηκεύσουν αρκετή ενέργεια με την μορφή αποθεμάτων λίπους για να στηρίξουν το μεταναστευτικό ταξίδι τους και, επειδή τα πουλιά που καταφθάνουν πρώτα, εκμεταλλεύονται τους καλύτερους πόρους, τα περισσότερα είδη αντιμετωπίζουν έντονο ανταγωνισμό στην πρόωρη αναχώρηση και την έγκαιρη άφιξή τους.

Howard and Moore, Checklist of the Birds of the World, 2003.

Bertel Bruun, Birds of Britain and Europe, Hamlyn 1980.

Bob Scott and Don Forrest, The Birdwatcher's Key, Frederick Warne & Co, 1979

Christopher Perrins, Birds of Britain and Europe, Collins 1987.

Colin Harrison & Alan Greensmith, Birds of the World, Eyewitness Handbooks, London 1993

Colin Harrison, Nests, Eggs and Nestlings Of British and European Birds, Collins, 1988.

Dennis Avon and Tony Tilford, Birds of Britain and Europe, a Guide in Photographs, Blandford 1989

Detlef Singer, Field Guide to Birds of Britain and Northern Europe, The Crowood Press, Swindon 1988

Hermann Heinzel, RSR Fitter & John Parslow, Birds of Britain and Europe with North Africa and Middle East, Collins, 1995

Jim Flegg, Field Guide to the Birds of Britain and Europe, New Holland, London 1990

Mary Taylor Gray, The Guide to Colorado Birds, Westcliffe Publishers, 1998

Peter Colston and Philip Burton, Waders of Britain and Europe, Hodder & Stoughton, 1988

Killian Mullarney, Lars Svensson, Dan Zetterström, Peter J. Grant, Τα Πουλιά της Ελλάδας Της Κύπρου και της Ευρώπης, ΕΟΕ, 2007

R. Grimmett, C. Inskipp, T. Inskipp, Birds of Nepal, Helm 2000

Γιώργος Σφήκας, Πουλιά και Θηλαστικά της Κρήτης, Ευσταθιάδης, 1989

Γιώργος Σφήκας, Πουλιά και Θηλαστικά της Κύπρου, Ευσταθιάδης, 1991

Πάπυρος Λαρούς, εκδ. 1963 (ΠΛ)

Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα, εκδ. 1996 (ΠΛΜ)

Ιωάννη Όντρια (I), Πανίδα της Ελλάδας, τόμος Πτηνά.

Ιωάννη Όντρια (II), Συστηματική Ζωολογία, τεύχος 3.

Ντίνου Απαλοδήμου, Λεξικό των ονομάτων των πουλιών της Ελλάδας, 1988.

Σημαντικές Περιοχές για τα Πουλιά της Ελλάδας (ΣΠΕΕ), ΕΟΕ 1994

"Το Κόκκινο Βιβλίο των Απειλουμένων Σπονδυλοζώων της Ελλάδας", Αθήνα 1992

Ιωάννου Χατζημηνά, Επίτομος Φυσιολογία, εκδ. Γρ. Παρισιάνου, Αθήνα 1979

Βασίλη Κλεισούρα, Εργοφυσιολογία, εκδ. Συμμετρία, Αθήνα 1990

Γεωργίου Δ. Μπαμπινιώτη, Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, Αθήνα 2002

Linnaeus, Carolus (1758). Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Tomus I. Editio decima, reformata (in Latin). Holmiae (Laurentii Salvii).

Alerstam, Thomas (2001). "Detours in bird migration" (PDF). Journal of Theoretical Biology 209: 319-331. doi:10.1006/jtbi.2001.2266.

Bewick, Thomas (1797-1804). History of British Birds (1847 ed.). Newcastle: Beilby and Bewick.

Berthold, Peter, Hans-Günther Bauer, Valerie Westhead (2001). Bird Migration: A General Survey. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-850787-9.

Bildstein, Keith L. (2004). "Raptor migration in the neotropics: patterns, processes, and consequences". Ornitologia Neotropical 15 (Supplement): 83-99. |accessdate= requires |url= (help)

Boland, J. M. (1990). "Leapfrog migration in North American shorebirds: intra- and interspecific examples" (PDF). The Condor 92 (2): 284-290. doi:10.2307/1368226. JSTOR 1368226.

Both, Christiaan; Sandra Bouwhuis; C. M. Lessells; Marcel E. Visser (2006-05-04). "Climate change and population declines in a long-distance migratory bird". Nature 441 (7089): 81-83. doi:10.1038/nature04539. ISSN 0028-0836. PMID 16672969.

Bowen, Gabriel, Leonard Wassenaar, Keith Hobson (2005). "Global application of stable hydrogen and oxygen isotopes to wildlife forensics". Oecologia 143 (3): 337-348. doi:10.1007/s00442-004-1813-y. PMID 15726429.

Boyle, Alice W.; Conway, Courtney J.; Bronstein, Judith L. (13 July 2013). "Why do some, but not all, tropical birds migrate? A comparative study of diet breadth and fruit preference". Evolutional Ecology: 219-236. doi:10.1007/s10682-010-9403-4.

Boyle, Alice W.; Norris, Ryan D.; Guglielmo, Christopher G. (2010). "Storms drive altitudinal migration in a tropical bird". Proc. R. Soc. B.

Boyle, Alice W. (3 February 2010). "Does food abundance explain altitudinal migration in a tropical frugivorous bird?". Canadian Journal of Zoology 88 (2): 204-213. doi:10.1139/Z09-133. |accessdate= requires |url= (help)

Boyle, Alice W. (24 July 2008). "Partial migration in birds: tests of three hypotheses in a tropical lekking frugivore". Journal of Animal Ecology 77 (6): 1122-1128. doi:10.1111/j.1365-2656.2008.01451.x.

Buskirk, J. V., Mulvihill, R. S., & Leberman, R. C. (2012). Phenotypic plasticity alone cannot explain climate-induced change in avian migration timing. Ecology and Evolution, 2(10), 2430-2437.

Butler, Christopher J. (4 July 2003). "The disproportionate effect of global warming on the arrival dates of short-distance migratory birds in North America". IBIS: International Journal of Avian Science 145 (3): 484-495. doi:10.1046/j.1474-919X.2003.00193.

Catry, P., Encarnaca˜o, V., Arau jo, A., Fearon, P., Fearon, A., Armelin, M. and Delaloye, P. 2004. Are long-distance migrant passerines faithful to their stopover sites? Journal of Avian Biol. 35, 170-/181.

Chan K. (2001). "Partial migration in Australian landbirds: a review". Emu 101 (4): 281-292. doi:10.1071/MU00034.

Clark, Kathleen E., Lawrence J. Niles and Joanna Burger. "Abundance and Distribution of Migrant Shorebirds in Delaware Bay". The Condor (95): 694-705.

Cocker, Mark; Mabey, Richard (2005). Birds Britannica. Chatto & Windus. p. 315. ISBN 0-7011-6907-9.

Colwell, Robert K.; Brehm, Gunnar; Cardelús, Catherine L.; Gilman, Alex C.; Longino, John T. (10 October 2008). "Global Warming, Elevational Rage Shifts, and Lowland Biotic Attrition in the Wet Tropics". Science 322 (5899): 258-261. doi:10.1126/science.1162547

Cox, C. (1991). "Pesticides and Birds: From DDT to Today's Poisons". Journal of Pesticide Reform 11 (4): 16.

Cramp, S., ed. (1985). Birds of the Western Palearctic. pp. 87-100. ISBN 0-19-857507-6.

Cruden, R. W. (1966). "Birds as Agents of Long-Distance Dispersal for Disjunct Plant Groups of the Temperate Western Hemisphere". Evolution (Evolution, Vol. 20, No. 4) 20 (4): 517-532. doi:10.2307/2406587. JSTOR 2406587.

Cutts, C. J. & J R Speakman (1994). "Energy savings in formation flight of Pink-footed Geese" (PDF). J. Exp. Biol. 189 (1): 251-261. PMID 9317742.

Deutschlander, ME, Phillips, JB, Borland, SC (1999). "The case for light-dependent magnetic orientation in animals" (PDF). J.Exp. Biol. 202 (8): 891-908. PMID 10085262.

Dondini, G., Vergari, S. (2000). "Carnivory in the greater noctule bat (Nyctalus lasiopterus) in Italy". Journal of Zoology 251 (2): 233-236. doi:10.1111/j.1469-7998.2000.tb00606.x.

Dorst, J. (1963). The migration of birds. Houghton Mifflin Co., Boston. p. 476.

Drewitt, A. l., & Lagston, R. H. (2006). Assessing the impacts of wind farms on birds. British Ornithologists Union, 148, 29-42.

Eastwood, E. & G. C. Rider. (1965). "Some radar measurements of the altitude of bird flight". British Birds 58: 393-426.

Edwards, Darryl B.; Forbes, Mark R. (2007). "Absence of protandry in the spring migration of a population of Song Sparrows Melospiza melodia". Ibis 149 (4): 715-720. doi:10.1111/j.1474-919X.2007.00692.x.

Ellis, J. I., WIlhelm, S. I., Hedd, A., Fraser, G. S., Robertson, G. F., Rail, J. F., et al. (2013). "Mortality of Migratory Birds from Marine Commercial Fisheries and Offshore Oil and Gas Production in Canada". Avian Conservation and Ecology, 8(2), 4-10.

Emlen S.T. and Emlen J.T. Jr. (1966). "A Technique for Recording Migratory Orientation of Captive Birds". Auk 83 (3): 361-367. doi:10.2307/4083048.

Falzon, M. A. (2008). Flight of passion hunting: Ecology and politics in Malta and the Mediterranean. Anthropology Today, 24(1), 15-20.

Farnsworth, A., Gauthreaux, S.A., and van Blaricom, D. (2004). "A comparison of nocturnal call counts of migrating birds and reflectivity measurements on Doppler radar" (PDF). Journal of Avian Biology 35 (4): 365-369. doi:10.1111/j.0908-8857.2004.03180.x.

Figuerola, O.; Green, A.J. (2002). "Dispersal of aquatic organisms by waterbirds: a review of past research and priorities for future studies". Freshwater Biology 47 (3): 483-494. doi:10.1046/j.1365-2427.2002.00829.x.

Fothergill, Alastair (2006). Planet Earth: The Future-Saving Species. BBC Natural History Unit.

Fraser, Kevin C.; Kyser, T. Kurt; Ratcliffe, Laurene M. (May 2008). "Detecting Altitudinal Migration Events in Neotropical Birds using Stable Isotopes". Biotropica: The Journalof Tropical Biology and Conservation 40 (3): 269-272. doi:10.1111/j.1744-7429.2008.00408.x.

Fusani, L.; Cardinale, L.; Carere, C.; Goymann, W. (2009). "Stopover decision during migration: physiological conditions predict nocturnal restlessness in wild passerines". Biology Letters. doi:10.1098/rsbl.2008.0755.

Gensbol, B; (1984) Collins Guide to the Birds of Prey of Britain and Europe, p.28

Gilroy, James J.; Lees, Alexander C. (September 2003). "Vagrancy theories: are autumn vagrants really reverse migrants?". British Birds 96: 427-438.

Geroudet, P. (1954). "Des oiseaux migrateurs trouvés sur la glacier de Khumbu dans l'Himalaya". Nos Oiseaux 22: 254.

Gill, Robert E. Jr., Theunis Piersma, Gary Hufford, Rene Servranckx, Adrian Riegen (2005). "Crossing the ultimate ecological barrier: evidence for an 11,000 km-long nonstop flight from Alaska to New Zealand and Eastern Australia by Bar-tailed Godwits". The Condor 107 (1): 1-20. doi:10.1650/7613.

Green, Martin (1999). "The Riddle of the White Sea". Geese.org.

Greenwood, Jeremy J. D. (2007). "Citizens, science and bird conservation". J. Ornithol . 148 (Suppl 1): S77-S124. doi:10.1007/s10336-007-0239-9.

Greenwood, Verity J.; Smith, EL; Church, SC; Partridge, JC (2003). "Behavioural investigation of polarisation sensitivity in the Japanese quail (Coturnix coturnix japonica) and the European starling (Sturnus vulgaris)". The Journal of Experimental Biology 206 (Pt 18): 3201-3210. doi:10.1242/jeb.00537. PMID 12909701.

Guillemain, M., Sadoul, N. and Simon, G. (2005), European flyway permeability and abmigration in Teal Anas crecca, an analysis based on ringing recoveries. Ibis, 147: 688-696. doi:10.1111/j.1474-919X.2005.00446.x

Hedenström, A. (2008). "Adaptations to migration in birds: behavioural strategies, morphology and scaling effects". Philosophical Transactions of the Royal Society B 363 (1490): 287-299. doi:10.1098/rstb.2007.2140. PMC 2606751. PMID 17638691.

Helm B, Gwinner E (2006). "Migratory Restlessness in an Equatorial Nonmigratory Bird". PLoS Biol. 4 (4): e110. doi:10.1371/journal.pbio.0040110. PMC 1420642. PMID 16555925.

Heyers D, Manns M, Luksch H, Güntürkün O, Mouritsen H (2007). Iwaniuk, Andrew, ed. "A Visual Pathway Links Brain Structures Active during Magnetic Compass Orientation in Migratory Birds". PLoS ONE 2 (9): e937. doi:10.1371/journal.pone.0000937. PMC 1976598. PMID 17895978.

Hobson, Keith, Leonard Wassenaar (1997). "Linking breeding and wintering grounds of neotropical migrant songbirds using stable hydrogen isotopic analysis of feathers". Oecologia 109: 142-148. doi:10.1007/s004420050068.

Hobson, Keith A.; Wassenaar, Len I.; Milá, Borja; Lovette, Irby; Dingle, Caroline; Smith, Thomas B. (20 May 2003). "Stable isotopes as indicators of altitudinal distributions and movements in an Ecuadorean hummingbird community". Community Ecology 136: 302-308. doi:10.1007/s00442-003-1271-y.

Hummel D., Beukenberg M. (1989). "Aerodynamische Interferenzeffekte beim Formationsfl ug von Vogeln". J. Ornithol 130: 15-24. doi:10.1007/BF01647158.

Hutto, R. L. (1988). Is tropical deforestation responsible for the reported declines in neotropical migrant populations. American Birds, 42, 375-379.

Ibáñez, C., Juste, J., García-Mudarra, J. L., Agirre-Mendi, P. T. (2001). "Bat predation on nocturnally migrating birds". PNAS 98 (17): 9700-9702. doi:10.1073/pnas.171140598. PMC 55515. PMID 11493689.

Inouye, David W.; Barr, Billy; Armitage, Kenneth B.; Inouye, Brian D. (15 February 2000). "Climate change is affecting altitudinal migrants and hibernating species". PNAS 97 (4): 1630-1633. doi:10.1073/pnas.97.4.1630

Jenni L. & Kery M. (2003). "Timing of autumn bird migration under climate change: advances in long-distance migrants, delays in short-distance migrants". Proceedings of the Royal Society B 270: 1467. doi:10.1098/rspb.2003.2394.

Ketterson, E.D. and V. Nolan Jr. (1990). "Site attachment and site fidelity in migratory birds: experimental evidence from the field and analogies from neurobiology.". In E. Gwinner. Bird Migration (PDF). Springer Verlag. pp. 117-129. Archived from the original on 2010-02-10.

Klem, D. (1990). Collisions between Birds and Windows: Mortality and Prevention. Journal of Field Ornithology, 61(1), 120-128.

Kokko, H. (1999). Competition for early arrival in migratory birds. Journal of Animal Ecology, 68, 940-950.

Lank, D. B., & Ydenberg, R. C. (2003). Death and danger at migratory stopovers: problems with "predation risk". Journal of Avian Biology, 34(3), 225-228.

Liechti, F. (1996). Instructions to count nocturnal bird migration by watching the full moon. Schweizerische Vogelwarte, CH-6204 Sempach, Switzerland.

Lincoln, F. C. (1979). Migration of Birds. Circular 16 (Fish and Wildlife Service).

Loiselle, Bette A.; Blake, John G. (1 February 1991). "Temporal Variation in Birds and Fruits Along an Elevational Gradient in Costa Rica". Ecology 72 (1): 180-193. doi:10.2307/1938913.

Longcore, T., & Rich, C. (2004). Ecological light pollution. The Ecological Society Of America, 2(4), 191-198.

Lovejoy, Thomas E.; Lee, Hannah (2005). Climate Change and Biodiversity (1 ed.). New Haven: Yale UP. ISBN 0300119801.

Lowery, G.H. (1951). "A quantitative study of the nocturnal migration of birds". University Kan. Pub. Mus. Nat. Hist. 3: 361-472.

Maanen, E. van; Goradze, I.; Gavashelishvili, A.; Goradze, R. (2001). "Opinion: Trapping and hunting of migratory raptors in western Georgia". Bird Conservation International 11 (2): 77-92. doi:10.1017/S095927090100017X.

McGuire, Liam P.; Boyle, Alice W. (11 March 2013). "Altitudinal migration in bats: evidence, patterns, and drivers". Biological Reviews 88 (4): 767-786. doi:10.1111/brv.12024

Mila B., T. Smith, R. Wayne. (2006). "Postglacial population expansion drives the evolution of long-distance avian migration in a songbird". Evolution 60: 2403-2409. doi:10.1554/06-153.1.

Mouritsen, H.; Feenders, G; Liedvogel, M; Kropp, W (2004). "Migratory birds use head scans to detect the direction of the Earth's magnetic field". Current Biology 14 (21): 1946-1949. doi:10.1016/j.cub.2004.10.025. PMID 15530397.

Mouritsen, Henrik; Gesa Feenders, Miriam Liedvogel, Kazuhiro Wada, and Erich D. Jarvis (2005). "Night-vision brain area in migratory songbirds". PNAS 102 (23): 8339-8344. doi:10.1073/pnas.0409575102. PMC 1149410. PMID 15928090.

Muheim, Rachel; Phillips, JB; Akesson, S (August 2006). "Polarized light cues underlie compass calibration in migratory songbirds" (PDF). Science 313 (5788): 837-839. doi:10.1126/science.1129709. PMID 16902138.

Nadkarni, Nalini; Wheelwright, Nathaniel T. (2000). Monteverde: Ecology and Conservation of a Tropical Cloud Forest (1 ed.). New York: Oxford UP. ISBN 0-19-509560-X. |accessdate= requires |url= (help)

Newton, I. (2008). The Migration Ecology of Birds. Elsevier. ISBN 978-0-12-517367-4.

Newton, I. (2007). Weather related mass-mortality events in migrants. British Ornithologists Union, 149, 453-467.

Nievergelt, F.; Liechti, F.; Bruderer, B. (1999). "MIGRATORY DIRECTIONS OF FREE-FLYING BIRDS VERSUS ORIENTATION IN REGISTRATION CAGES". Journal of Experimental Biology 202 (16): 2225-2231.

Norris, D. R., & Taylor, C. M. (2006). Predicting the consequences of carry-over effects for migratory populations. Biol. Lett., 2, 148-151.

Panov, Ilya N. (2011). "Overlap between moult and autumn migration in passerines in northern taiga zone of Eastern Fennoscandia". Avian Ecology and Behaviour 19: 33-64.

Park, Chris (2007). A Dictionary of Environment and Conservation. University of Florida: Oxford University Press. ISBN 9780198609957.

Popa-Lisseanu, A. G., Delgado-Huertas, A., Forero, M. G., Rodriguez, A., Arlettaz, R. & Ibanez, C. (2007). Rands, Sean, ed. "Bats' Conquest of a Formidable Foraging Niche: The Myriads of Nocturnally Migrating Songbirds". PLoS ONE 2 (2): e205. doi:10.1371/journal.pone.0000205. PMC 1784064. PMID 17299585.

Pulido, F. (2007). "The genetics and evolution of avian migration". BioScience 57: 165-174. doi:10.1641/b570211.

Pyle, Peter (2001). "Seabirds". Circular 1198. USGS. p. 154

Ramachandra, T.V. et al. (February 2011). "Environmental Impact Assessment of the National Large Solar Telescope Project and its Ecological Impact in Merak Area". p. 71.

Rappole, J., B. Helm, M. Ramos (2003). "An integrative framework for understanding the origin and evolution of avian migration". Journal of Avian Biology 34: 125. doi:10.1034/j.1600-048x.2003.03170.x.

Rappole, J.H., Hubálek, Zdenek (2006). "Birds and Influenza H5N1 Virus Movement to and within North America". Emerging Infectious Diseases 12: 10. doi:10.3201/eid1210.051577. hdl:10088/875.

Rappole, J.H., Derrickson, S.R., Hubalek, Z. (2000). "Migratory birds and spread of West Nile virus in the Western Hemisphere". Emerging Infectious Diseases 6 (4): 319-328. doi:10.3201/eid0604.000401. PMC 2640881. PMID 10905964. hdl:10088/364.

Rappole, J. H., Ramoa, M. A., & Winker, K. (1989). Wintering wood thrush movements and mortality in Southern Veracruz. Nature, 106, 402-410.

Rattenborg, N.C., Mandt, B.H., Obermeyer, W.H., Winsauer, P.J., Huber, R. (2004). "Migratory Sleeplessness in the White-Crowned Sparrow (Zonotrichia leucophrys gambelii)". PLoS Biol. 2 (7): e212. doi:10.1371/journal.pbio.0020212. PMC 449897. PMID 15252455.

Rohwer S; Butler LK & DR Froehlich (2005). "Ecology and Demography of East-West Differences in Molt Scheduling of Neotropical Migrant Passerines". In Greenberg R & Marra PP. Birds of two worlds: the ecology and evolution of migration. Johns Hopkins University Press. p. 94. ISBN 0-8018-8107-2.

Rolland, J., Jiguet, F., Jønsson, K.A., Condamine, F.L. & Morlon, H. (2014). "Settling down of seasonal migrants promotes bird diversification". Proceedings of the Royal Society B 281 (1784): 20140473. doi:10.1098/rspb.2014.0473.

Rubolini, Diego, Fernando Spina and Nicola Saino (2004). "Protandry and sexual dimorphism in trans-Saharan migratory birds". Behavioral Ecology 15 (4): 592-601. doi:10.1093/beheco/arh048.

Schmaljohann, Heiko, Felix Liechti and Bruno Bruderer (2007). "Songbird migration across the Sahara: the non-stop hypothesis rejected!". Proceedings of the Royal Society B 274 (1610): 735-739. doi:10.1098/rspb.2006.0011. PMC 2197203. PMID 17254999.

Shanor, Karen; Kanwal, Jagmeet (2009). Bats sing, mice giggle: revealing the secret lives of animals. Icon Books. p. 25. ISBN 1-84831-071-4. (Despite its title, this is written by professional scientists with many references)

Shufeldt, Robert W. (January 1915). "Anatomical and Other Notes on the Passenger Pigeon (Ectopistes migratorius) Lately Living in the Cincinnati Zoological Gardens". The Auk (American Ornithologists' Union) 32 (1).

Sekercioglu, C.H. (2007). "Conservation ecology: area trumps mobility in fragment bird extinctions". Current Biology 17 (8): 283-286. doi:10.1016/j.cub.2007.04.045.

Smith RP Jr, Rand PW, Lacombe EH, Morris SR, Holmes DW, Caporale DA (1996). "Role of bird migration in the long-distance dispersal of Ixodes dammini, the vector of Lyme disease". J. Infect. Dis. 174 (1): 221-4. doi:10.1093/infdis/174.1.221. PMID 8656000.

Somveille M, Manica A, Butchart SHM, Rodrigues ASL (2013). "Mapping Global Diversity Patterns for Migratory Birds". PLOS one 8 (8): e70907. doi:10.1371/journal.pone.0070907.

Spencer, R. (1985) Marking. In: Campbell. B. & Lack, E. 1985. A dictionary of birds. British Ornithologists' Union. London, pp. 338-341

Sprague, A. J., D. J. Hamilton, and A. W. Diamond (2008). "Site Safety and Food Affect Movements of Semipalmated Sandpipers (Calidris pusilla) Migrating Through the Upper Bay of Fundy". Avian Conservation and Ecology 3 (2).

Swan, L. W. (1970). "Goose of the Himalayas". Nat. Hist. 79 (10): 68-75.

Thiollay, Jean-Marc (July 1996). "Distributional patterns of raptors along altitudinal gradients in the northern Andes and effects of forest fragmentation". Jornal of Tropical Ecology 12 (4): 535-560. doi:10.1017/s0266467400009767

Thorup, Kasper, Thomas Alerstam, Mikael Hake and Nils Kjelle (2003). "Bird orientation: compensation for wind drift in migrating raptors is age dependent". Proceedings of the Royal Society B 270 (Suppl 1): S8-S11. doi:10.1098/rsbl.2003.0014. PMC 1698035. PMID 12952622.

Vinicombe, Keith; David Cottridge (1996). Rare birds in Britain and Ireland a photographic record. London: Collins. p. 192. ISBN 0002199769.

Walraff, H. G. (2005). Avian Navigation: Pigeon Homing as a Paradigm. Springer.

Weber, Jean-Michel (2009). "The physiology of long-distance migration: extending the limits of endurance metabolism". J. Exp. Biol. 212 (Pt 5): 593-597. doi:10.1242/jeb.015024. PMID 19218508.

Weise, F. K., Montevecchi, W. A., Davoren, G. K., Huettmann, F., Diamond, A. W., & Linke, J. (2001). "Seabirds at risk around offshore oil platforms in the North-west Atlantic". Marine Pollution Bulletin, 42(12), 1285-1290.

Wells, J. S., Lefkowith, S. C., Chavarria, G., & Dyer, S. (2008). Impact on Birds of Tar Sands Oil Development in Canada's Boreal Forest. Natural Resources Defense Council, 1, 1-39.

White, Gilbert (1898) [1789]. The Natural History of Selborne. Walter Scott.

Wilcove, D, S. "Nest predation in forest tracts and the decline of migratory songbirds". Ecology 66.4 (1985): 1211-1214.

Williams, G. G. (1950). "Weather and spring migration". Auk 67: 52-65. doi:10.2307/4080769.

Wiltschko, W., U. Munro, H. Ford & R. Wiltschko (2006). "Bird navigation: what type of information does the magnetite-based receptor provide?". Proceedings of the Royal Society B 273 (1603): 2815-20. doi:10.1098/rspb.2006.3651. PMC 1664630. PMID 17015316.

Wormworth, J.; Mallon, K. (2006). Bird Species and Climate Change: The Global Status Report version 1.0.. WWF.

Ydenberg, Ronald C.; Butler, Robert W.; Lank, David B. ; Smith, Barry D.; Ireland, J. (2004). "Western sandpipers have altered migration tactics as peregrine falcon populations have recovered". Proceedings of the Royal Society B 271 (1545): 1263-1269 1263. doi:10.1098/rspb.2004.2713. PMC 1691718. PMID 15306350.

# data[].attributes.attachment_link.title
Μετανάστευση πτηνών

# data[].attributes.attachment_link.description
Ως μετανάστευση πτηνών ορίζεται το, μεταξύ δύο εποχικών περιόδων συντήρησης, υποκείμενο σε ετήσιο βιολογικό ρυθμό και πυροδοτούμενο από διάφορους παράγοντες, φαινόμενο του συνόλου των μετακινήσεων ορισμένων ειδών πτηνών, κυρίως εκείνων που τα εδάφη αναπαραγωγής και διαχείμασης βρίσκονται σε απομακρυσμένες, ως προς το γεωγραφικό πλάτος, οικοζώνες.

# data[].attributes.headline
Αποδημητικά πουλιά!

# data[].attributes.subject
Αποδημητικά πουλιά!

# data[].attributes.body
Ποια πουλιά φεύγουν το χειμώνα;

# data[].attributes.attachment_link.title
Αποδημητικά πουλιά

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.headline
Ας δούμε ένα παραμύθι!!

# data[].attributes.subject
Ας δούμε ένα παραμύθι!!

# data[].attributes.attachment_link.title
Χανς Κρίστιαν Άντερσεν - Το Ασχημόπαπο

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Εναλλακτική Δράση

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Το κλασικό παραμύθι του ασχημόπαπου αφορά όλους εκείνους οι οποίοι κάποια στιγμή στη ζωή τους ένιωσαν να μην ανήκουν πουθενά και ήταν διαφορετικοί. Αυτό το παραμύθι έχει να μας διδάξει μαθήματα για τον εαυτό μας και να μας γεμίσει αισιοδοξία και δύναμη. Τα πράγματα αρχικά είναι δύσκολα για το ασχημόπαπο όπως συμβαίνει συνήθως και στην πραγματική ζωή. Πιο συγκεκριμένα, πολλές φορές τυχαίνει η ομάδα στην οποία βρεθήκαμε να ήταν διαφορετικής φύσης από τη δική μας, με αποτέλεσμα να φαινόμαστε αλλόκοτοι, ξένοι και άσχημοι. Κατηγορούμε τον εαυτό μας που είμαστε περίεργοι και που δεν χωράμε στα διαθέσιμα καλούπια. Αυτό μας προκαλεί συναισθήματα θλίψης και αδικίας.

Κλαίει γοερά λοιπόν ο κύκνος που τον κοροϊδεύουν τα παπάκια, γιατί είναι χαμένος. Γιατί θα ήθελε να είναι σαν όλους τους άλλους για να μη νιώθει μόνος. Από τι είναι φτιαγμένος; Γιατί να μην είναι σαν τους υπόλοιπους;

Αυτό που στις πάπιες φαίνεται σαν ασχήμια είναι ένα στάδιο ανάπτυξης ενός πανέμορφου πλάσματος που τις ίδιες τις ξεπερνάει. Αν οι κύκνοι συμβολίζουν πόση φυσική ομορφιά έχουμε, τότε οι πάπιες είναι ένας συμβολισμός για τα ημίμετρα που συχνά αναγκαζόμαστε να ανεχτούμε από το περιβάλλον. Μετρημένοι με ημίμετρα, φυσικά μοιάζουμε δυσανάλογοι.

Είναι γνωστό ότι η διαφορετικότητα τρομάζει, για αυτό συνήθως χρειαζόμαστε να δούμε στοιχεία του εαυτού μας στους άλλους προκειμένου να τους αποδεχτούμε. Κατά συνέπεια, η διαφορετικότητα κατακρίνεται και αποδοκιμάζεται για να διατηρηθεί ισχυρό το εγώ μας.

Υπάρχει όμως κι άλλος συμβολισμός στο παραμύθι. Πως τα φαινόμενα απατούν. Αυτό που αρχικά μπορεί να φαίνεται άσχημο και διαφορετικό στην πλειοψηφία επειδή δεν το καταλαβαίνει, θα καταλήξει σε κάτι πανέμορφο με αδιαμφισβήτητη υπεροχή.

Το συμβολικό ταξίδι που κάνει το ασχημόπαπο για να αναγνωρίσει ότι είναι κύκνος, δεν είναι στρωμένο με ροδοπέταλα. Είναι δύσκολο και επώδυνο. Η αληθινή του ομορφιά φαίνεται όταν κοιταχτεί στον καθρέφτη, αφού έχει περάσει τις δοκιμασίες του.

Πάντως, δεν έχει νόημα να κατηγορήσει τις "πάπιες", κι ας του φέρονται σκληρά. Οι "πάπιες" είναι εκεί για να τεστάρουν το χαρακτήρα του. Να δοκιμάσουν τα όρια της αντοχής του. Και τελικά για να τις ξεπεράσει.

Έρχεται μια μέρα που το κλάμα του εισακούεται από τους υπόλοιπους κύκνους. Θα εμφανιστούν και θα του δώσουν μια θέση εκεί που πραγματικά ανήκει. Αυτοί οι κύκνοι είναι επίσης συμβολικοί. Συμβολίζουν όλους εκείνους που κάνουν παρόμοια ταξίδια με το δικό του. Είναι κι αυτοί σπάνια πανέμορφα πλάσματα που θα συναντήσει και θα γίνουν συνοδοιπόροι στη ζωή.

Το πιο σημαντικό που βρίσκει όμως όταν ακολουθεί την πραγματική φύση του, είναι η γαλήνη και η πληρότητα. Αυτή είναι η αληθινή ομορφιά του.
Ιωάννα Θεοφιλάκου

-Sponsored Ad-

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Ιωάννα Θεοφιλάκου

# data[].attributes.attachment_link.title
Εσύ τι βλέπεις, το ασχημόπαπο ή τον κύκνο; - Εναλλακτική Δράση

# data[].attributes.attachment_link.description
Sponsored Ad - Το κλασικό παραμύθι του ασχημόπαπου αφορά όλους εκείνους οι οποίοι κάποια στιγμή στη ζωή τους ένιωσαν να μην ανήκουν πουθενά και ήταν διαφορετικοί. Αυτό το παραμύθι έχει να μας διδάξει μαθήματα για τον εαυτό μας και να μας γεμίσει αισιοδοξία και δύναμη. Τα πράγματα αρχικά είναι δύσκολα για το ασχημόπαπο όπως [...]

# data[].attributes.headline
Με τη μουσική παρέα!!!

# data[].attributes.subject
Με τη μουσική παρέα!!!

# data[].attributes.headline
Χιονογλάρονο ρεκόρ πτήσης 80,000χιλιόμετρα πτήσης το χρόνο!

# data[].attributes.subject
Χιονογλάρονο ρεκόρ πτήσης 80,000χιλιόμετρα πτήσης το χρόνο!

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Ειδήσεις - νέα - Το Βήμα Online

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Οι ορνιθολόγοι γνώριζαν ότι τα αρκτικά γλαρόνια πετούν κάθε χρόνο αποστάσεις-ρεκόρ ανάμεσα στην Αρκτική και την Ανταρκτική, δεν γνώριζαν όμως ότι τα μικρά αυτά πτηνά διανύουν στην πραγματικότητα 80.000 χλμ σε κάθε μετανάστευση μετ΄επιστροφής.

Δεδομένου ότι τα αρκτικά γλαρόνια ζουν έως και 34 χρόνια, η συνολική απόσταση που διανύουν στη ζωή τους μπορεί να φτάνει τα 2,4 εκατομμύρια χιλιόμετρα, όσο τρία ταξίδια στο φεγγάρι αλέ ρετούρ.

Η μαραθώνια μεταναστευτική πορεία τους χαρτογραφήθηκε για πρώτη φορά χάρη σε συσκευές παρακολούθησης που τοποθετήθηκαν στα πόδια τους πριν ξεκινήσουν το φθινοπωρινό ταξίδι από την Ισλανδία και τη Γροιλανδία.

"Είναι ένα απίστευτο κατόρθωμα για ένα πουλί που μόλις υπερβαίνει σε βάρος τα 100 γραμμάρια" σχολιάζει στο Reuters ο Κάρστεν Έγκενβαγκ του Ινστιτούτου Φυσικών Πόρων της Γροιλανδίας, επικεφαλής της μελέτης.

Τα αποτελέσματα δημοσιεύονται στην αμερικανική επιθεώρηση Proceedings of the National Academy of Sciences.

Το αρκτικό γλαρόνι ή στέρνα (Sterna paradisaea) αναπαράγονται στο αρκτικό καλοκαίρι, από την Ισλανδία μέχρι την Αλάσκα, ψαρεύοντας κριλ (μικροσκοπικά καρκινοειδή) και μικρά ψάρια.

Πριν πέσει η πολύμηνη νύχτα το φθινόπωρο, πετούν νότια και φτάνουν τελικά μέχρι την άλλη άκρη της Γης. Η λεπτομέρεια που αποκάλυψε η νέα μελέτη είναι ότι τα γλαρόνια κάνουν στάση στον Ατλαντικό για περίπου ένα μήνα, και στη συνέχεια χωρίζονται σε ομάδες, από τις οποίες κάποιες πετούν πάνω από την Αφρική και κάποιες πάνω από τη Νότιο Αμερική.

Όταν πάρουν το δρόμο της επιστροφής, ανάμεσα στον Απρίλιο και το Μάιο, ακολουθούν μια διαδρομή σε σχήμα "S" πάνω από τον Ατλαντικό, πιθανώς για να αξιοποιήσουν την ενέργεια των ανέμων.

Για τη διαδρομή Ανταρκτική-Γροιλανδία, οι στέρνες χρειάζονται περίπου 40 ημέρες, διανύοντας κατά μέσο όρο 520 χλμ ανά ημέρα.

Η χαρτογράφηση του απίστευτου ταξιδιού κατέστη εφικτή χάρη στις μικροσκοπικές συσκευές εντοπισμού που ανέπτυξε η βρετανική αποστολή στην Ανταρκτική (British Antarctic Survey): έχουν βάρος μόλις 1,4 γραμμάρια, περίπου όσο ένας συνδετήρας, τοποθετούνται στο πόδι των πτηνών και καταγράφουν καθημερινά τη θέση τους.

Τα αποθηκευμένα δεδομένα ανακτήθηκαν όταν οι ερευνητές αιχμαλώτισαν τις στέρνες μετά την επιστροφή τους στα πάτρια έδάφη.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από

# data[].attributes.attachment_link.title
Αρκτική-Ανταρκτική αλέ ρετούρ - Ειδήσεις - νέα - Το Βήμα Online

# data[].attributes.attachment_link.description
Οι ορνιθολόγοι γνώριζαν ότι τα αρκτικά γλαρόνια πετούν κάθε χρόνο αποστάσεις-ρεκόρ ανάμεσα στην Αρκτική και την Ανταρκτική, δεν γνώριζαν όμως ότι τα μικρά αυτά πτηνά διανύουν στην πραγματικότητα 80.000 χλμ σε κάθε μετανάστευση μετ΄επιστροφής. Δεδομένου ότι τα αρκτικά γλαρόνια ζουν έως και 34 χρόνια, η συνολική απόσταση που διανύουν στη ζωή τους μπορεί να φτάνει τα 2,4 εκατομμύρια χιλιόμετρα, όσο τρία ταξίδια στο φεγγάρι αλέ ρετούρ.

# data[].attributes.headline
Γιατί τα πουλιά πετούν με αυτό το σχηματισμό; Συμβαίνει σε όλα τα είδη;

# data[].attributes.subject
Γιατί τα πουλιά πετούν με αυτό το σχηματισμό; Συμβαίνει σε όλα τα είδη;

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Ειδήσεις - νέα - Το Βήμα Online

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Τα πουλιά είναι ενδεχομένως καλύτεροι γνώστες της αεροδυναμικής από τον άνθρωπο, όπως δείχνουν νέα επιστημονικά ευρήματα. Ομάδα ερευνητών ανακάλυψε ότι η πτήση πολλών αποδημητικών πτηνών σε σχηματισμό V, πέραν του ότι προσφέρει ένα υπέροχο θέαμα στον ουρανό, τους δίνει τη δυνατότητα να εξοικονομούν πολύτιμη ενέργεια "δαμάζοντας" τα ρεύματα του αέρα. Για καλύτερα αποτελέσματα παίρνουν μάλιστα πολύ συγκεκριμένες θέσεις και συγχρονίζουν τις κινήσεις των φτερών τους με ποικίλους τρόπους.
V, ο σχηματισμός της πτητικής "νίκης" Βόρειες φαλακρές θρασκιόρνιθες πετούν σε σχηματισμό (Πηγή Markus Unsöld)
Πολλά είδη πτηνών που μεταναστεύουν από τον Βορρά προς τον Νότο πραγματοποιούν το ταξίδι τους πετώντας σε συγκεκριμένες θέσεις που σχηματίζουν μια γωνία σαν το λατινικό γράμμα V. Ο λόγος για τον οποίο κάνουν κάτι τέτοιο αποτελούσε "μυστήριο" για τους ειδικούς. Μια θεωρία έχει προτείνει ότι κατ' αυτόν τον τρόπο δυσκολεύουν τις επιθέσεις των αρπακτικών, μια άλλη ότι ο "καλύτερος" στον προσανατολισμό μπαίνει μπροστά για να οδηγήσει τους υπολοίπους.

Μια τρίτη έχει υποστηρίξει ότι ο "αεροδυναμικός" αυτός σχηματισμός εξοικονομεί ενέργεια (και άρα και δυνάμεις) για τα πουλιά που πετούν στο πίσω μέρος του V, γεγονός το οποίο επιβεβαιώθηκε θεωρητικά με μοντέλα. Όπως όμως είχε φανεί προκειμένου να επιτευχθεί αυτή η εξοικονόμηση τα μέλη της ομάδας έπρεπε να πετούν σε πολύ συγκεκριμένες θέσεις και να κουνούν τα φτερά τους με απόλυτο συγχρονισμό. Οι επιστήμονες θεώρησαν μάλλον απίθανο να συμβαίνει κάτι τέτοιο και έτσι η θεωρία αυτή δεν επεκράτησε έναντι των υπολοίπων.
Απόλυτος συντονισμός
Τώρα επιστήμονες από το Βασιλικό Κτηνιατρικό Κολέγιο του Λονδίνου με επικεφαλής τον Στίβεν Πορτουγκάλ και τον Τζέιμς Ασεργουντ αποδεικνύουν για πρώτη φορά στην πράξη ότι το "απίθανο" είναι πέρα για πέρα αληθινό. Οι ερευνητές παρακολούθησαν το μεταναστευτικό ταξίδι μιας ομάδας πτηνών του είδους βόρεια φαλακρή ίβις ή βόρεια φαλακρή θρασκιόρνιθα ( Gerontius eremite). Η σπάνια ευκαιρία για την παρακολούθηση άγριων πτηνών σε πτήση δόθηκε από ένα βραβευμένο πρόγραμμα στην Αυστρία. Η φαλακρή ίβις είναι ένα είδος που έχει εκλείψει από την Ευρώπη εδώ και 400 χρόνια και αυστριακοί επιστήμονες προσπαθούν να την επανεισαγάγουν εκτρέφοντας πτηνά και καθοδηγώντας τα στο πρώτο ταξίδι τους με ένα ειδικό ελαφρύ ιπτάμενο σκάφος.
Βόρεια φαλακρή ίβις εν πτήσει (Πηγή Markus Unsöld)
Οι επιστήμονες του Βασιλικού Κτηνιατρικού Κολεγίου προσάρτησαν σε 14 φαλακρές θρασκιόρρνιθες που θα πραγματοποιούσε το παρθενικό της ταξίδι από την Αυστρία προς τον Νότο ειδικά μηχανήματα τα οποία είχαν σχεδιάσει έτσι ώστε να καταγράφουν τη θέση και τις κινήσεις των φτερών του κάθε πτηνού. Προς έκπληξή τους τα αποτελέσματα, τα οποία δημοσιεύθηκαν στην επιθεώρηση "Nature", έδειξαν ότι ο τρόπος που πετούσαν τα πουλιά διατηρώντας τον σχηματισμό τους σε σχήμα V ταίριαζε απόλυτα με τις προβλέψεις του θεωρητικού μοντέλου της αεροδυναμικής. "Τοποθετούνται στην καλύτερη δυνατή θέση και κουνούν τα φτερά τους στον καλύτερο δυνατό ρυθμό" ανέφερε ο δρ Πορτουγκάλ στο ειδησεογραφικό τμήμα του "Nature".

Με βάση το θεωρητικό μοντέλο προκειμένου να επιτευχθούν τα βέλτιστα αποτελέσματα στον σχηματισμό V το κάθε πουλί θα πρέπει να τοποθετεί το φτερό του στο κινούμενο προς τα επάνω τμήμα του στροβίλου αέρα που δημιουργείται από την άκρη του φτερού του πουλιού που πετάει μπροστά του. Ο στρόβιλος αυτός όμως αλλάζει θέση προς τα επάνω ή προς τα κάτω καθώς το πουλί που βρίσκεται μπροστά κουνάει τα φτερά του. Για τον λόγο αυτό το πουλί που βρίσκεται από πίσω δεν θα πρέπει μόνο να τοποθετηθεί στην κατάλληλη θέση αλλά επί πλέον να κουνάει τα φτερά του στον κατάλληλο χρόνο (ο οποίος αλλάζει ανάλογα με την απόσταση μεταξύ των πτηνών).

Αυτό ακριβώς έκαναν οι φαλακρές θρασκιόρνιθες που παρακολούθησαν οι βρετανοί ερευνητές. Κατά τη διάρκεια της πτήσης τους τα πουλιά άλλαζαν συχνά τη θέση τους και τον ρυθμό της κίνησης των φτερών τους. Αυτά που βρίσκονταν στα σκέλη του V - λίγο πιο πίσω από το πουλί που πετούσε μπροστά - κουνούσαν τα φτερά τους συγχρονισμένα ώστε να επιτρέπουν σε εκείνα που πετούσαν τελευταία να παίρνουν περισσότερη ώθηση ενώ εκείνα που βρίσκονταν ακριβώς πίσω από τον "οδηγό" κουνούσαν τα φτερά τους εκτός χρόνου ώστε να ελαχιστοποιούν την επίδραση της καθοδικής φοράς που δημιουργούσαν οι στρόβιλοι από τα φτερά του πρώτου πουλιού.Κατά τη διάρκεια της διαδρομής τα μέλη της ομάδας εναλλάσσονται στις διάφορες θέσεις στο V ώστε να ξεκουράζονται.

Αυτό δείχνει ότι τα πουλιά έχουν εξαιρετική ικανότητα να αισθάνονται ή και να προβλέπουν τις αναταράξεις του αέρα που προκαλούν οι "σύντροφοί" τους στην πτήση. Ο σχηματισμός V ωστόσο δεν υιοθετείται από όλα τα αποδημητικά πτηνά - ορισμένα, με κύριο παράδειγμα τα ωδικά πτηνά, τον έχουν εγκαταλείψει. Ο λόγος, σύμφωνα με τους ερευνητές, είναι ότι ενδεχομένως δεν προσφέρει την ίδια εξοικονόμηση ενέργειας στα μικρότερου μεγέθους πουλιά. "Φαίνεται ότι υπάρχει ένα σημείο, περίπου γύρω στο μέγεθος του γλάρου, επάνω από το οποίο αξίζει κάποιος να το κάνει" δήλωσε ο δρ Πορτουγκάλ στο περιοδικό "New Scientist".

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Φαφούτη Λαλίνα

# data[].attributes.attachment_link.title
Γιατί τα πουλιά πετούν σε σχηματισμό V - Ειδήσεις - νέα - Το Βήμα Online

# data[].attributes.attachment_link.description
Τα πουλιά είναι ενδεχομένως καλύτεροι γνώστες της αεροδυναμικής από τον άνθρωπο, όπως δείχνουν νέα επιστημονικά ευρήματα. Ομάδα ερευνητών ανακάλυψε ότι η πτήση πολλών αποδημητικών πτηνών σε σχηματισμό V, πέραν του ότι προσφέρει ένα υπέροχο θέαμα στον ουρανό, τους δίνει τη δυνατότητα να εξοικονομούν πολύτιμη ενέργεια "δαμάζοντας" τα ρεύματα του αέρα.

# data[].attributes.headline
Ορνιθοϊστορίες!!!

# data[].attributes.subject
Ορνιθοϊστορίες!!!

# data[].attributes.body
Ενδιαφέρουσες πληροφορίες για τα πτηνά!!

# data[].attributes.headline
Στον θαυμαστό κόσμο των πουλιών

# data[].attributes.subject
Στον θαυμαστό κόσμο των πουλιών

# data[].attributes.body
Birds just unique!

# data[].attributes.attachment_link.title
Hummingbirds Ultra Slow Motion - Amazing Hummingbird Facts, Full HD

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.headline
Εκπαιδεύοντας τα αγριοχηνάκια ! Teaching  goslings!

# data[].attributes.subject
Εκπαιδεύοντας τα αγριοχηνάκια ! Teaching  goslings!

# data[].attributes.body
Αγγλικοί διάλογοι.

# data[].attributes.attachment_link.title
Christian Moullec Teaches & Bonds with Goslings (Narrated by David Tennant) - Earthflight - BBC One

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.headline
Πετώντας σαν πουλί, ζώντας μαζί τους!

# data[].attributes.subject
Πετώντας σαν πουλί, ζώντας μαζί τους!

# data[].attributes.attachment_link.title
Insolite : Christian, l'homme-oiseau du Cantal !

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.headline
Η ζωή στη φωλιά!!

# data[].attributes.subject
Η ζωή στη φωλιά!!

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.headline
Ο υπέροχος κόσμος των πουλιών!!

# data[].attributes.subject
Ο υπέροχος κόσμος των πουλιών!!

# data[].attributes.body
Το βίντεο είναι στα γαλλικά, αλλά και μόνο οι εικόνες αρκούν για να εντυπωσιάσουν μικρούς και μεγάλους!!!

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.headline
Αγριοχηνάκια μαθαίνουν να κολυμπούν!!

# data[].attributes.subject
Αγριοχηνάκια μαθαίνουν να κολυμπούν!!

# data[].attributes.body
Γαλλικοί διάλογοι

# data[].attributes.attachment_link.title
Christian Moullec Teaches & Bonds with Goslings (Narrated by David Tennant) - Earthflight - BBC One

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.headline
Εκπαιδεύοντας τα αγριοχηνάκια!

# data[].attributes.subject
Εκπαιδεύοντας τα αγριοχηνάκια!

# data[].attributes.attachment_link.title
Nature: Imprinting Hatchling Geese | EARTHFLIGHT: Flying High | PBS

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.headline
Πετώντας μαζί με τα αποδημητικά πουλιά!!!!

# data[].attributes.subject
Πετώντας μαζί με τα αποδημητικά πουλιά!!!!

# data[].attributes.attachment_link.title
Pilot Takes To The Skies With Bird Flocks

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.headline
Η αρκούδα ξυπνάει από χειμέριο ύπνο.

# data[].attributes.subject
Η αρκούδα ξυπνάει από χειμέριο ύπνο.

# data[].attributes.attachment_link.title
Αρκούδα ξυπνάει από χειμέριο ύπνο

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.headline
 Τραγούδι "Μια αρκούδα καφέ".

# data[].attributes.subject
 Τραγούδι "Μια αρκούδα καφέ".

# data[].attributes.attachment_link.title
ΜΙΑ ΑΡΚΟΥΔΑ ΚΑΦΕ - Εδώ Λιλιπούπολη (1980)

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.headline
Όλοι διαφορετικοί.. όλοι ίσοι!

# data[].attributes.subject
Όλοι διαφορετικοί.. όλοι ίσοι!

# data[].attributes.body
3/12/2020

# data[].attributes.headline
Ο βάτραχος το χειμώνα!!

# data[].attributes.subject
Ο βάτραχος το χειμώνα!!

# data[].attributes.body
(Αγγλικοί διάλογοι)

# data[].attributes.attachment_link.title
Αρχική Σελίδα - ΑμεΑ Care

# data[].attributes.attachment_link.description
ΑΜΕΑ Care - Όλοι Ίσοι....Όλοι Διαφορετικοί....Άμεση Ενημέρωση και Πληροφόρηση των Ατόμων με κάθε είδους Αναπηρία, των Γονέων και των Ειδικών Θεραπευτών....

# data[].attributes.headline
Φρούτα Φρουτ!!!!

# data[].attributes.subject
Φρούτα Φρουτ!!!!

# data[].attributes.attachment_link.title
Φρούτα φρούτ

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.

# data[].attributes.headline
Ποιο είναι το φρούτο!!

# data[].attributes.subject
Ποιο είναι το φρούτο!!

# data[].attributes.attachment_link.title
Μαθαίνω τα Φρουτάκια! | Εκπαιδευτικό - Παιδικό Τραγουδάκι Greek Nursery Rhymes

# data[].attributes.attachment_link.description
VideoLink lets you share videos on YouTube easily, without distracting third-party content or advertisements.