# data[].attributes.body
!! Dit is mijn oude padlet. De link naar mijn nieuwe padlet is:
https://padlet.com/anoukruijters/npcewm2kqctvhi8t

# data[].attributes.body
!! Dit is mijn oude padlet. De link naar mijn nieuwe padlet is: https://padlet.com/anoukruijters/npcewm2kqctvhi8t !!

# data[].attributes.body
Tino Sehgal is een kunstenaar uit Engeland, die met zijn performances situaties creëert waarbinnen de relatie tussen kunst en toeschouwer worden bevraagd.

Vaak zijn deze werken verbonden met sociale, vluchtige, ervaringen, die GELEEFD worden in plaats van geuit in materiële objecten. Deze werken bestaan uit spelers, die teksten of choreografische activiteiten uitvoeren. Sehgal vergelijkt, met een achtergrond in de economie, kunst met economie. Ze zouden beiden gaan over productie van goederen en de daaropvolgende circulatie. Hij gaat hier tegenin, door alleen maar acties uit te (laten) voeren, en nooit vaste materialen te gebruiken. Ook zijn de werken van korte duur, en kunnen ze niet tastbaar worden bewaard. Hij weigert zelf ook zijn werken vast te leggen op foto, film of zelfs in geschreven woorden.

Kiss is een voorbeeld van een performance, waarbij het puur gaat over acties, en niet over materiaal. Dansers bewegen door de ruimte en kussen elkaar, waarmee hij allerlei verwijzingen doet naar de kunstgeschiedenis.

-----------------------------
- Het niet-materiële als een soort protest tegen deze economische wereld.
- Alleen ervaring, geen tastbare materialen
- Lichaam als onderwerp
- Herhaling (herhalende handelingen)

APA: Lubow, A. (2019, 25 juni). Welcome to his situation. . .: Tino Sehgal’s Turbine Hall commission – Etc. Tate. https://www.tate.org.uk/tate-etc/issue-25-summer-2012/welcome-his-situation

# data[].attributes.body
Het lichaam van de maker als onderwerp/materiaal?

Het lichaam als onderwerp/materiaal?

Mag dat ieders lichaam zijn?

# data[].attributes.body
Pyotr Pavlensky deed in 2013 een performance genaamd "Carcass". In dit werk werd hij, door vrienden, zonder kleding maar omringd door prikkeldraad neergelegd voor het parlement van Sint-Petersburg. Hij bleef hier stil liggen. De performance eindigde toen de politie hem losknipte van al het prikkeldraad, en hem mee nam.

Pyotr is een Russische activist, die met zijn performances maatschappelijke problemen in Rusland aan de kaart wil stellen. Dit werk is specifiek gericht op de positie van het individu binnen het rechtssysteem. Pyotr protesteert hier tegen het idee dat iedereen die tegen de "regeltjes" van de wet in gaat, letterlijk achter prikkeldraad beland. Ook stelt hij prikkeldraad in verband met het in toon houden van boerderij dieren, waardoor hij zichzelf hier afbeeldt als een soort 'vee'.

-------------------
Aantekeningen:

- Dit is misschien geen experiment met het lichaam, met als doel het testen van het lichaam. Het doel is anders, namelijk het overbrengen van een bepaalde boodschap. Doet dit er voor mij toe? Wil ik dat het DOEL ook met lichaam te maken heeft?
- Doorzettingsvermogen, pijn, zelfpijniging.
- De macht van de staat op het individu

APA: Eberstadt, F. (2019, 11 juli). The Dangerous Art of Pyotr Pavlensky. The New York Times. https://www.nytimes.com/2019/07/11/magazine/pyotr-pavlensky-art.html

# data[].attributes.body
Yang maakte, naast het werk Iron (2000), twee werken met in eerste instantie de naam "Hide". Hij liet allereerst een "technologisch" voorwerp in zijn been plaatsen. Een bepaald soort metaal, waarvan hij zelf ook niet precies weet wat het is. Tijdens de tweede performance, die nu "Grass" wordt genoemd, worden stukken kreekgras in zijn schouder genaaid. Hij vroeg zich hierbij af hoe zijn lichaam zou reageren op iets natuurlijks, en op iets niet natuurlijks. Deze operatie was opnieuw zonder verdoving.

Opnieuw is hij hier bezig met het testen van de invloed van globalisering en technologie op het lichaam. In dit werk, heel letterlijk. Zijn lichaam reageerde prima op het metaal, terwijl het gras door zijn lichaam heel heftig werd afgewezen. Van deze infecties heeft hij grote littekens overgehouden.

---------------------
Aantekeningen:

- Uithoudingsvermogen (geen verdoving)
- Testen doen met het lichaam als materiaal: welke materialen stoot dit lichaam af, en welke niet?
- Lichaam als onderwerp
- Terug naar het lichaam: technologie en natuur

APA: Young, M. (2021, 2 juli). Yang Zhichao and Chinese Bible 2005–2008. Asian Art Newspaper. https://asianartnewspaper.com/yang-zhichao-and-chinese-bible-2005-2008/

# data[].attributes.body
Yang Zhichao maakte nadat hij hij van het platteland naar Peking verhuisde in 1998, een aantal performances. Deze performances hadden als hoofdonderwerp het lichaam, en de invloed die de globalisering op het lichaam uitoefent. Yang beschreef het lichaam op het plattenland als een soort werktuig, dat nodig is om te werken, terwijl hij zijn eigen lichaam in Peking eerder als eer harde schijf zag, die is volgestopt met producten van de industrie. Zo reageerde hij op de effecten van een tijd waarin technologie, informatie en de staat het lichaam probeert te beheersen.

In deze specifieke performance laat Yang een brandmerk zetten van zijn eigen identificatienummer. Zijn" gezicht ligt naar beneden, terwijl zijn lichaam op een tafel/bank ligt. Van de performance is enkel een foto gemaakt als documentatie.

------------------------------
Aantekeningen:

- "Terug naar het lichaam" idee: technologie beïnvloedt de relatie met het lichaam.
- Pijn: uithoudingsvermogen.
- Lichaam als onderwerp
- Lichaam als materiaal
- Geen herhaling, vind ik dat nodig?

APA: Young, M. (2021, 2 juli). Yang Zhichao and Chinese Bible 2005–2008. Asian Art Newspaper. https://asianartnewspaper.com/yang-zhichao-and-chinese-bible-2005-2008/

# data[].attributes.body
Hedendaagse performance artiesten / zelfverminking / pijn:
- Ron Athey
- Yang Zhichao
- Pyotr Pavlensky

# data[].attributes.body
Hoe kan je ervaringsgericht onderwijs toepassen in kunstlessen, wanneer het "maken" niet gaat over het maken van iets tastbaars, maar het maken gaat om een ervaring die ontstaat?

# data[].attributes.headline
The Turn to Experience in Contemporary Art: A potentiality for Thinking Art Education Differently

# data[].attributes.subject
The Turn to Experience in Contemporary Art: A potentiality for Thinking Art Education Differently

# data[].attributes.body
Hierboven de citaten en notities die ik maakte bij het lezen van het artikel.

-----------
Vragen /notities aan mezelf:
- Op welke manier zou ervaringsgericht onderwijs in het maakproces werken?
(Op deze vraag wordt vanuit de schrijver al gedeeltelijk antwoord gegeven, maar niet op een manier die voor mij compleet helder is.)
- Sluit het binnenschoolse hebben van ervaringen wel aan bij mijn visie? Wil ik dit niet in een andere context?
- Ervaringsgericht onderwijs, hier wil ik meer over leren.
- Gaat het mij om het "MAKEN"?
- Op welke manier zou ik ervaringsgerichte educatie kunnen toepassen in kunstlessen?

APA: O’DONOGHUE, D. (2015). The Turn to Experience in Contemporary Art: A Potentiality for Thinking Art Education Differently. Studies in Art Education, 56(2), 103–113. http://www.jstor.org/stable/45185122

# data[].attributes.attachment_link.title
The Turn to Experience in Contemporary Art

# data[].attributes.body
Hoe zorg je er als docent voor dat zo'n ervaring met het lichaam (door het lichaam) echt plaatsvindt? Is er een methode om te zorgen voor een soort "afzondering", ook al is het misschien niet fysiek? Of wel fysiek?

# data[].attributes.body
- Boek: De Oliveira, N., Oxley, N., & Petry, M. (2004). Installation Art in the New Millennium: The Empire of the Senses. Thames & Hudson.

- Artikel: O’DONOGHUE, D. (2015). The Turn to Experience in Contemporary Art: A Potentiality for Thinking Art Education Differently. Studies in Art Education, 56(2), 103–113. http://www.jstor.org/stable/45185122

# data[].attributes.body
In dit werk heeft Carsten een ruimte ingericht door vijf elektronische schuifdeuren te plaatsen die aan beide zijden met een spiegel zijn bekleed. Door die dubbele spiegel ervaart de beschouwer een "eindeloze gang" waar hij/zij doorheen loopt. De ruimtes tussen de verschillende deuren zijn hetzelfde, en zijn verbonden met bewegingssensoren, waardoor de deur opengaat als iemand naar binnen loopt, en sluit wanneer iemand weggaat. Als gevolg hiervan breken en binden de bewegingen van kijkers afwisselend de visuele grenzen van de ruimte, die vanaf beide uiteinden van de gang kunnen worden betreden, waardoor de kans op onverwachte ontmoetingen toeneemt wanneer deuren open en dicht gaan. Reflectie wordt door Carsten hier benoemd als een vorm van visuele sociale uitwisseling, niet alleen tussen een kijker en zijn of haar eigen beeld, maar ook dat van anderen. Zelfonderzoek wordt zo onderdeel van een sociale uitwisseling, in plaats van een privé reflectie. De deelname van de beschouwer is het onderwerp van dit werk en is vereist. (Tate, 2018)

---------------------------
Notitie:

- Is het idee dat je "in" een kunstwerk staat niet al een vervaging tussen kunstenaar en maker?
- Reflectie door middel van ervaring met je lichaam
- Niet persé een "eigen" ervaring: andere beschouwers spelen ook een rol. Dit vind ik denk ik minder interessant.
- Het werk wordt gemaakt door de toeschouwer, door de beweging van de toeschouwer maar ook omdat het om de ervaring gaat.

Dit laatste: "De toeschouwer maakt deel uit van het werk, omdat de kunstenaar de ervaring van de toeschouwer als hoofddoel stelt." Betekent dat dat elk werk dat om ervaring gaat, ook al is het naar een muur kijken met een schilderij, ervoor zorgt dat je deel uitmaakt van het werk?

Tate. (2018). ‘Sliding Doors’, Carsten Höller, 2003. https://www.tate.org.uk/art/artworks/holler-sliding-doors-t12295

# data[].attributes.body
Carsten Höller is een beeldend kunstenaar die experimenten bedenkt die spelen met de fysieke ervaring van de beschouwer, met daarbij de berichtgevingen aan de hersenen. Zwevende ruimtes waar je je evenwicht kan verliezen, bewegende wanden. Ook bij deze Swing Spiral is dat het geval. De ruimte heeft subtiele manier van bewegen, waardoor je evenwicht binnen in de ruimte op de proef wordt gesteld. Carsten vertelt in een interview dat hij gelooft dat deze disoriëntatie en een-op-een ervaring met je lichaam de perceptie van jezelf kan veranderen.

Carsten zegt hierover: "Ik houd van het moment dat wanneer je iets als vanzelfsprekend gaat zien, je de grond onder je voeten voelt wegglijden. Het is alsof je opnieuw moet uitvinden wat ‘het’ nou werkelijk is. Iets waarvan je dacht dat je het reeds lang geleden had opgelost. Je vastgeroeste gewoontes, je bent gewend om maar door te gaan. Als dat allemaal wegvalt, die niet alleen de fundamenten zijn van hoe je je gedraagt in een sociale context, maar ook die van het denken over jezelf." (Tate, 2019)

--------------------------------------
Notitie:

Dit werk bestaat zonder toeschouwer. De toeschouwer voert niet een handeling uit die nodig is voor het kunstwerk om te bestaan. Een geluid, een aanraking (dit mag overigens wél), een andere handeling.

-----> Klopt dit eigenlijk wel? Wanneer het onderzoek van de kunstenaar gaat over die fysieke ervaring, is de beschouwer dan wel misbaar?

De ervaring met het lichaam, door het lichaam staat in dit werk centraal, wat mij heel erg aanspreekt. De vervaging tussen kunstenaar en maker, misschien niet. Misschien ook wel, omdat je toch in een kunstwerk staat...?

Eigenlijk stel ik mezelf hierbij dezelfde vraag als ik eerder stelde. Wat maakt de vervaging tussen kunstenaar en beschouwer mogelijk? Kan dat alleen door een letterlijk fysieke toevoeging?

Tate. (2019). Carsten Höller: Interview. https://www.tate.org.uk/whats-on/tate-modern/exhibition/unilever-series/unilever-series-carsten-holler-test-site/carsten

# data[].attributes.body
Is het voor mij nodig dat de beschouwer een onmisbare fysieke rol heeft in een kunstwerk?

Is het nodig om als beschouwer een onmisbare fysieke rol te krijgen in een kunstwerk om het het vervagen tussen maker en beschouwer mogelijk te maken?

Op welke manieren is het binnen een beeldend kunstwerk mogelijk om de vervaging tussen maker en beschouwer te bereiken?

# data[].attributes.body
Dit werk is opnieuw een voorbeeld van een beeldend werk waarbij de fysieke aanwezigheid/handeling van een toeschouwer nodig is. Tomas ontwierp een enorm web gemaakt van staal, die op 20 meter hoogte boven de grond gespannen is. Dit web werkt als een netwerk, die reageert op de lichamen van de bezoekers. De spanningen van het web veranderen, waardoor afstanden groter en kleiner worden. De bezoekers voelen letterlijk de trillingen van de andere bezoekers in het web.

Aantekeningen:
- Beschouwer/maker grens vervaagt: de beschouwer maakt deel uit van het werk.
- Vervagen grens kunst/leefwereld: doet denken aan iets speels, iets van vroeger.

--------------------------------------------------------------
Ik merk dat er iets is wat me niet aantrekt aan dit werk. Ik kan het niet helemaal benoemen. Misschien is het zó speels dat ik het te onserieus vind. Misschien vind ik het een beetje "Instagram achtig", puur gebaseerd op het fysieke aspect.

Is een individuele ervaring met je lichaam hier mogelijk? Is dat waar het mij om draait?

Naar deze vragen wil ik verder onderzoek doen, door naar andere beeldende werken te kijken.

# data[].attributes.headline
Tomas Seraceno, Particular Matter(s) Jam Session, 2018

# data[].attributes.subject
Tomas Seraceno, Particular Matter(s) Jam Session, 2018

# data[].attributes.body
Ik bekeek een ander werk van Tomas Seraceno, waarbij opnieuw het web van de spin en het ervaren hiervan centraal staat. In plaats van een web die geluid maakt door het aan te raken, legde Tomas hier het daadwerkelijk spinnen van het web door de spin vast, door de trillingen van de spin en stofdeeltjes op speakers te versterken. De bezoeker mag door deze ruimte heenlopen, waardoor zintuigen worden geprikkeld. (Engelmann, 2017)

Aantekeningen:

Ik stel mezelf tijdens het bekijken van dit werk een aantal vragen. Is het voor mij nodig dat de bezoeker, of voor mij "leerling", een echte fysieke toevoeging doet aan het werk? Is de ervaring van geluid genoeg, of gaat het mij om de toevoeging die gedaan wordt?

Is ervaring door te zien, horen, voelen en ruiken voldoende?
--> Vervagen maker/beschouwer is voor mij belangrijk: dus nee?
--> Voor het ontdekken van het eigen lichaam, is het antwoord misschien ja.

Engelmann, S. (2017). Social spiders and hybrid webs at Studio Tomás Saraceno. Cultural Geographies, 24(1), 161–169. https://www.jstor.org/stable/26168799

# data[].attributes.body
In dit werk wordt de ruimte veranderd in een landschap, waarbij spinnenwebben centraal staan. Ritme en tempo wordt, zoals Tomas het benoemt, tegenwoordig kunstmatig opgelegd. Het gaat niet meer over intuïtie, over een gevoel en daarmee experimenteren. Met dit werk wordt de bezoeker uitgenodigd om via vibraties een soort intuïtieve taal te creëren. Spinnen zouden volgens Tomas beelden creëren door trillingen te voelen, wat voor dit beeldende werk een inspiratie is geweest. Door de bezoekers toegang te geven tot deze wereld, kunnen zij zien, aanraken, horen en bewust worden van deze omgeving. (Engelsmann, 2017)

Aantekeningen:
- Kunstenaar hoeft interactie niet als zelfde doel te hebben dan het doel voor mij misschien is.
- Een geluid/zintuiglijke prikkel kan ook een toevoeging zijn die nodig is.

Engelmann, S. (2017). Social spiders and hybrid webs at Studio Tomás Saraceno. Cultural Geographies, 24(1), 161–169. https://www.jstor.org/stable/26168799

# data[].attributes.body
Jean Tinguely maakte zijn eerste werken als verzet tegen de conventionele statische kunst. De bezoeker hoefde volgens hem niet op een afstand in een witte ruimte naar een werk aan de muur te kijken. Jean maakte werken die nu 'kinetische kunst' worden genoemd; bewegende kunst. Hiermee wilde hij de grens tussen het leven en de kunst vervagen. De kinetische machines moesten door beschouwer worden behandeld, door er een materiaal in te leggen. Op die manier zou een kunstwerk ontstaan.

Metamatic no. 17 werd speciaal gemaakt voor de Biënnale van Parijs in 1959. Het sculptuur is gemaakt van allerlei gevonden voorwerpen zoals draden, wielen, en riemen. De kijker mocht in dit werk kiezen tussen verf, houtskool en potlood. Door dit te plaatsen in het werk, zou het werk in beweging worden gebracht. Op deze manier wordt de beschouwer een onderdeel van het werk. De machine bewoog het materiaal dan op papier, waardoor er een kunstwerk ontstond. Hij speelt hiermee met de rol van de kunstenaar en kijken, maar brengt ook interactie in zijn werk.

Wat ik hieruit meeneem:
- Beschouwer als onderdeel van een werk
- Vervaging tussen maker/beschouwer
- Objecten: gevonden voorwerpen die relatie hebben met het "gewone leven": vervaging grens kunst en leefwereld

APA: Landy, M. (2021). Homage to destruction: Jean Tinguely – Etc. Tate. https://www.tate.org.uk/tate-etc/issue-17-autumn-2009/homage-destruction

# data[].attributes.body
Tijdens deze tentoonstelling wordt het publiek meegenomen in een reis door twee zalen, waarbij de beschouwer wordt aangemoedigd om bij te dragen aan het schrijven van teksten. Kaprow duidt in dit werk stedelijke teksten aan in de vorm van graffiti, billboards, kranten en afgeluisterde gesprekken. De beschouwer brengt het werk tot leven. Het gaat verder dan passieve betrokkenheid. (Beaven, 2021)

Wat ik hieruit meeneem:
- Betrokkenheid van de beschouwer in het werk. Fysiek: niet alleen "passief".
- Vraag: gaat het mij om het ervaren van het lichaam, of het ervaren met het lichaam? Moet lichaam een hoofdonderwerp zijn? Of, is dat indirect voldoende?

APA: Beaven, K. (2021). Performance Art: The Happening – Essay. Tate. https://www.tate.org.uk/art/art-terms/h/happening/happening

# data[].attributes.body
De happenings van Kaprow hebben de definitie van het kunstobject veranderd. Kunst zou niet langer meer een object zijn aan de muur, om naar te kijken; het kan nu alles zijn. Geluid, beweging, geur.

Karrow: "De alledaagse wereld is de meest verbazingwekkende inspiratie die je je kunst voorstellen. Een wandeling door 14th Street is verbazingwekkender dan welk meesterwerk dan ook."

In het werk "Yard" verbouwde Kaprow een autokerkhof door allerlei gebruikte autobanden op een niet-bepaalde manier neer te leggen. De bezoekers mochten binnen de grenzen die Kaprow stelde onderdeel uitmaken van het kunstwerk. De beschouwer werd op deze manier onderdeel van het stuk.

Helen Molesworth (hielp mee met het organiseren van Kaprow's happenings):

"Maar het was ook een strijdkreet voor kunst om een ​​nieuw fysiek sensorium te creëren, een verlangen naar lichamen die bewogen, aanraakten en ruiken, een verlangen naar lichamen die vies werden - lichamen die speelden."

Onderdelen die ik mee neem:
- Het vervagen tussen maker en beschouwer: de beschouwer is hier onderdeel van het werk, alhoewel de maker wél kaders heeft gesteld.
- Het vervagen tussen de grens van kunst en de leefwereld: bekende elementen, buiten-museum context
- Het ervaren met lichaam, het ervaren van het lichaam
APA: Schechner, R., & Kaprow, A. (1968). Extensions in Time and Space. An Interview with Allan Kaprow. The Drama Review: TDR, 12(3), 153–159. https://doi.org/10.2307/1144364

# data[].attributes.body
Ik ben vandaag door beeldende werken een nieuwe woordspin gaan maken, waarin ik aan de hand van beelden conclusies heb genomen over welke factoren ik wel/niet belangrijk vind.

Het startpunt voor vandaag was het begrip "immersive art", een term die viel tijdens een gesprek binnen de kunsteducatie les vorige week. Waar ik me veel heb gefocust op performance kunst, ben ik me gaan afvragen wat ik nou echt zo belangrijk vind hieraan binnen kunsteducatie. Ervaring, ervaringen opdoen met het lichaam, het vervagen tussen maker en beschouwer en het vervagen van de grens tussen kunst en leefwereld waren belangrijke termen. Identiteitsontwikkeling en daarbij reflectie horen hier ook bij.

Ik ben gaan lezen over immersieve kunst en interactieve kunst. Aan de hand van die termen ben ik verder beeldonderzoek gaan doen.

# data[].attributes.body
APA: Fischer-Lichte, E. (2008). The Transformative Power of Performance (1ste ed.). Routledge.

# data[].attributes.body
"During this early phase in his career, Nauman often employed his own body as a material on which and with which to act. Studies for Holograms for example depicts the artist's face, distorted in various ways. As he put it: The idea of making faces had to do with thinking of the body as something you can manipulate. I had done some performance pieces-vigorous pieces dealing with standing, leaning, bending- and as they were performed, some of them seemed to carry a large emotional impact ."

Mark Pascale. (1999). Studies for Holograms, 1970 by Bruce Nauman. Art Institute of Chicago Museum Studies, 25(1), 40–101. https://doi.org/10.2307/4112989

# data[].attributes.body
In deze performance gebruikt Nauman zijn lichaam als materiaal. Hij vergroot normale nuances in gezichtsuitdrukkingen door ze heel extreem te vergroten. De manier waarop hier het lichaam als materiaal wordt geïnterpreteerd, namelijk door de kijken hoe rekbaar het is, welke vormen het kan aannemen, vind ik interessant.

APA: Can Chau. (2015, 11 juli). Bruce Nauman Pinch Neck 1968 [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=bzFlC-zuq5I

# data[].attributes.body
Nauman gebruikt in deze performance zijn eigen lichaamslengte als richtlijn voor de plaatsing van zijn lichaam in de ruimte. Hij loopt continu in en uit het beeld.

APA: Nauman, B. (2021). Bruce Nauman, “Walks in Walks Out” (still), 2015 [Foto]. Bruce Nauman, “Walks in Walks Out” (still), 2015. © 2021 Bruce Nauman / Artists Right Society (ARS), Courtesy Sperone Westwater, New York. https://www.stedelijk.nl/nl/tentoonstellingen/bruce-nauman#image-26228

# data[].attributes.attachment_caption
Stedelijk Museum Amsterdam, 2021, copyright

# data[].attributes.body
Nauman onderzoekt in o.a. zijn beeldhouwwerken, installaties en performances door de tijd heen verschillende dingen. Eén van die onderzoeken gaat over het lichaam als materiaal, en hoe dat lichaam allemaal gebruikt kan worden. In "Body Pressure" heeft Bruce Nauman een instructie getypt waarbij degene die de instructie opvolgt zijn/haar lichaam tegen glas moet aandrukken. Gaandeweg geeft hij instructies, waardoor je je gaat concentreren op hoe je lichaam gebruikt wordt.

APA: Stedelijk Museum Amsterdam. (2021). KÖRPERDRUCK BODY PRESSURE [Foto]. KÖRPERDRUCK BODY PRESSURE BRUCE NAUMAN. https://www.stedelijk.nl/nl/collectie/89138-bruce-nauman-korperdruck-body-pressure

# data[].attributes.headline
Snelle aantekening tekst: Performance art in education

# data[].attributes.subject
Snelle aantekening tekst: Performance art in education

# data[].attributes.body
“Naar een samenleving van ons bewustzijn. Voor een samenleving die gebaseerd is op het creëren van verkoopbare handelingen, feiten en gezichten, is performance een masker waarachter onderzoek en onderzoek kan plaatsvinden.”

“Het lichaam wordt het verhaal en de plek voor het uitwerken van vragen en strategieën. Tijd en ruimte worden ervaren, niet weergegeven.”

“Performer and audience experience the process simultaneously, as something done together, putting the hierarchy of artist/ audience in a vortex.”

“Het is van cruciaal belang dat studenten, de makers en consumenten van de nabije toekomst, creatieve tools en technieken krijgen die kneedbaar en toepasbaar zijn voor die toekomst. We kunnen ze verdrinken in theorie en kritiek, of we kunnen ze instrumenten geven om een ​​dialoog met de fysieke wereld te creëren, waarbij we geest en feit, gevoel en gevoeligheid, verleiding en disjunctie incorporeren. We leiden niet alleen kunstenaars op, maar ook burgers die nieuwe manieren nodig hebben om te reageren op en te reageren op cultuur.”

“Human beings are multivocal; we walk and talk, speak both literally and figuratively, and conflate fantasy and reality with ease. Performance is a way of reinvigorating and reassessing that skill; bringing back our innately complex creative urges”

"Although most of the work I do is solo, and my teaching emphasizes solo work as a final product, I find group exercises essential to the initial development of a workshop. A new language, however complex, needs to have extensive group input. Students in a performance class often come from varied discipline-based back- grounds, and we have to till this new soil together to know what we can grow. The placement of the teacher within this group work can take several forms. Some teachers prefer to place themselves within the exercise, acting as an equal participant. In my own teaching, I am in a flux, moving inside and then outside of an exercise, keeping watch on the process. I have to beware of letting the process become too theoretical, too high-concept, and not grounded in action. In a workshop mode, the teacher follows a non-authoritative, suggestive mode (the art-school model more than theatre/dance technique?), the sharing of a process. The workshop itself is the primary environment, the primary source, and the teacher must fully explore it first."

"Performance, like much teaching, is a series of questions. Joseph Beuys created a kind of "social sculpture"; performance as a dialogue with nature and a series of questions explored through action, material, and the sharing of space and time. It is this questioning of materials, this delving into the raw to recreate, that distinguishes performance."

According to performance artist/teacher JeffAbell: "Performance artists are some of the best creative problems solvers ... to find someone who can figure out how to do something, however wild, with only the barest of resources, get a performance artist."4 The inherently multidisciplinary approach of performance gives the artist a broad sense of options and opportunity; the blocks to one approach are the raw material for another kind of solution

Performance is a method which can incorporate the language of pop in a dialectical framework to dissolve its hegemony and question its assump- tions. It does so not through theory, but through practice.

Performance brings us back into a more radical sense of "play," arranging the elements of reality in a flux where permanence is questioned, and the human presence is the most essential product. Life is an improvisation, and our creative acts are the evidence of these permutations. Located in the body of the artist and not locked in a "text," performance can travel and change. It is the most dynamic of arts, as change is the very core of its form

APA: McMahon, J. (1995). Performance Kunst in het Onderwijs. Tijdschrift voor Podiumkunsten, 17(2/3), 126–132. https://doi.org/10.2307/3245786

# data[].attributes.body
"The use of their own body as a means of observation, perception and self realisation of certain events and situations is central to the work of Boegel and Holtappels from this period, as they are trying to investigate and envisage the forces behind the physical and emotional expressions of human feelings and ways of behaviour." (Boegel, 2018)

Bij deze performance draait het opnieuw om extreme bewustzijnstoestanden, die worden gecreëerd door lichaam en geest uit te dagen. Klaus ziet en hoort 72 uur niks, mag de dagen erna 48 uur niks zeggen en draagt de derde dag een jas waardoor beweging bijna onmogelijk is.

APA:
-Boegel, K. (2018, 8 december). Sinnesentzug. Klaus Boegel. https://klausboegel.de/en/works/sinnesentzug/
- Heiner Holtappels. (2016a, mei 24). Sinnesentzug (1976) [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=4R-TdC-FrzQ&t=478s

# data[].attributes.body
In deze performance heeft Klaus zijn gezicht en bovenkant van zijn lichaam bedekt met klei. Hij wacht tot het klei compleet opgedroogd is, en beweegt niet tijdens dit proces van 30 minuten. Klaus onderzoekt in verschillende performances extreme bewustzijnstoestanden, waarbij het draait om de connectie met lichaam en geest.

Het concept van deze performance spreekt me aan. Er is een begin, een doel, een einde. Wat er daadwerkelijk gebeurt is misschien niet zichtbaar: het gaat om wat er allemaal met je lichaam en geest gebeurt tijdens het proces.

APA: Heiner Holtappels. (2016, 24 mei). Stille (1977) [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=3Qxd9_oHkpU&t=1167s

# data[].attributes.body
(Na bezoek Stedelijk Museum Amsterdam)

In deze film is een hand te zien die telkens opnieuw een stuk lood probeert te vangen. Dit blijft doorgaan. Wanneer de hand lood vangt, laat hij het vallen en probeert hij het opnieuw. Deze film werd gemaakt geïnspireerd door Warhol, omdat Richard Serra zijn werken als experimenteel en vrij zag.

Het experimentele en simpele aan dit werk spreekt me aan. Er is niets onnodigs in het beeld betrokken. Puur het experiment met het lichaam als een materiaal.

APA: TIMESTEREO. (2007, 21 april). RICHARD SERRA hand catching lead [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=_NBSuQLVpK4

# data[].attributes.body
In dit artikel wordt beschreven waarom het zo belangrijk is om te leren met je lichaam, in plaats van alleen maar met je hoofd. Hieronder citaten die voor mijn onderzoek relevant kunnen zijn.

"Sinds ze meer te weten zijn gekomen over de werking van ons brein, zijn wetenschappers gaan inzien dat leerprocessen niet alleen in de hersenen plaatsvinden, maar dat het hele lichaam daarbij actief is. Met het lichaam nemen we de wereld om ons heen waar. En die waarneming kunnen we juist in kunstlessen omzetten in verbeelding en expressie. Dat is de basis voor ervarend leren met en door kunst, waarbij in dit geval het lichaam als instrument wordt ingezet."

"Daarom starten de educatieve activiteiten van Maas eigenlijk altijd vanuit de mogelijkheden van het lichaam. Dat geldt ook voor de projecten die Maas bij Rotterdamse basisscholen uitvoert en voor de doorlopende leerlijn die het gezelschap samen met die scholen ontwikkelt."

--> BonteHond en Artemis, twee andere gezelschappen die met hun performance/theater de leerlingen vragen of fysiek mee te experimenteren.

APA: Dieleman, C. (2020, 14 april). Leren doe je met je hoofd? Nee. Leren doe je met je hele lichaam, weten jeugdtheatergezelschappen. LKCA. https://www.lkca.nl/opinie/leren-doe-je-met-je-hoofd-nee-leren-doe-je-met-je-hele-lichaam-weten-jeugdtheatergezelschappen/

# data[].attributes.body
Vandaag was ik in het Stedelijk Museum in Amsterdam, en zag ik een boek liggen van Melissa Schriek. De beelden spraken me aan, omdat ik direct moest denken aan een vertaling van performance naar iets wat wel eens educatief inzetbaar zou kunnen zijn. Melissa Schriek onderzoekt de relatie tussen het lichaam en de omgeving waarin het lichaam zich bevindt. Dit doet ze door, geïnspireerd door o.a. performance art, beelden vast te leggen van momenten waarop die twee met elkaar verbonden zijn.

APA: Schriek, M. (2021). A collection of single images 2019–2021 [Foto]. A collection of single images 2019–2021. https://melissaschriek.com/

# data[].attributes.headline
Body consciousness and performance, somaesthetics East and West

# data[].attributes.subject
Body consciousness and performance, somaesthetics East and West

# data[].attributes.body
Ik las dit artikel om de verbinding tussen lichaamsperceptie en performance art te onderzoeken. De term "performance" werd hier echter bedoeld als "hoe voer je iets uit". Dat was een foutje.

Desalniettemin las ik het artikel door, en kwam ik een paar interessante dingen tegen. Er zouden verschillende niveaus zijn waarin een lichaam zich tot een object zou kunnen verhouden. Zo kan dit onbewust, door bijvoorbeeld in je slaap een kussen te verplaatsen, kan het bewust wanneer je bijvoorbeeld een koffiekopje vasthoudt, maar kan het ook bewust van het bewuste, wanneer je op je ademhaling gaat letten.

Mocht het zo zijn dat ik me tijdens dit onderzoek meer ga focussen op het lichaam in samenwerking met objecten, is dit een handig artikel om nog eens door te lezen. Voor nu past het te weinig binnen mijn onderzoek.

APA: Shusterman, R. (2009). Body Consciousness and Performance: Somaesthetics East and West. The Journal of Aesthetics and Art Criticism, 67(2), 133–145. http://www.jstor.org/stable/40206398

# data[].attributes.body
"The transformative power of performance : a new aesthetics / Erika Fischer-Lichte ; translated by Saskya Iris Jain"

792.3 fisc

--> Belang en kracht van performance

# data[].attributes.body
Tijdens een gesprek liep ik vandaag tegen het "pijnpunt" van mijn onderzoek aan. Ik weet nog niet goed wat mijn bedoelingen educatief gezien zijn. Als maker leer ik ontzettend veel van mezelf en de wereld door het maken van performances, maar het later inzetten van het lichaam in performances door middelbare scholieren, is misschien niet helemaal geschikt. Wat zou ik leerlingen willen leren, willen laten ervaren, met welk doel? Ik heb gemerkt dat performances voor mij bijna spiritueel werken. Ik doe een handeling voor een bepaalde tijd, of ik doe herhaaldelijk dezelfde handeling voor een bepaalde tijd, en ben in die tijd even helemaal verbonden met mijn lichaam. Maar wil ik hetgeen dat performances voor mij teweeg brengt toepassen in dit educatieve onderzoek?

Ik heb vandaag veel gebrainstormd over wat ik nou op educatief gebied zou willen bereiken. Dit ga ik verder onderzoeken.

# data[].attributes.headline
Emerson, Experience and Experiental Learning

# data[].attributes.subject
Emerson, Experience and Experiental Learning

# data[].attributes.body
- External issue: te weinig ervaring, onderdelen van het dagelijks leven in de les.

- Emerson: "We are shut up in schools and college recitation rooms for ten or fifteen years, and come out at last with a bellyful of words and do not know a thing. We cannot use our hands, or our legs, or our eyes, or our arms."

- Experiment als middel om sociale en psychologische standaarden te doorbreken.
---> Arthur Chickering vraagt zich af waarom docenten bepaalde stof niet gebruiken om de studenten iets over henzelf en hun leven te leren.

- Emerson: "The great gifts are not got by analysis. Everything good is on the highway."

- Dewey: "In a certain sense every experience should do something to prepare a person for later experiences of a deeper and more expansive quality. That is the very meaning of growth, continuity, reconstruction of experience."

- Emerson: doen in plaats van denken. "Do not craze yourself with thinking, but go about your business everywhere."

APA: Weiland, S. (1981). Emerson, Experience, and Experiential Learning. Peabody Journal of Education, 58(3), 161–167. http://www.jstor.org/stable/1492097

# data[].attributes.body
Ik keek vandaag o.a. nog een keer goed naar de leertheorieën. Ik vind het heel lastig om voor mezelf duidelijk te krijgen wat ik nou precies als doel stel wanneer het gaat om performance kunst in het onderwijs. Ik ben over verschillende leertheorieën wat meer gaan opzoeken, en vond ontdekkend leren, o.a. omdat het gefocust is op coöperatief en actief leren, passen bij mijn ideeën. Over Bruner, de grondlegger van het ontdekkend leren, zal ik binnenkort misschien meer onderzoek doen.

# data[].attributes.body
Ik ben op het moment dit boek aan het lezen. De beeldende bronnen/kunstenaars die mij waardevol lijken voor mijn onderzoek noteer ik, en deze performances/kunstenaars bestudeer ik dan iets grondiger (zie "beeldende bronnen").

Wat me opvalt in dit boek is de manier waarop het geschreven wordt. Pér kunstenaar wordt uiteengezet hoe een lichaam als onderwerp wordt gebruikt in verschillende performances. Telkens worden de overeenkomsten/verschillen tussen de kunstenaars aangekaart, wat ik een fijne en overzichtelijke manier vind om te lezen.

APA: Jones, A. (1998). Body Art/performing the Subject (1ste ed., Vol. 2). Amsterdam University Press.

# data[].attributes.headline
The return of the Body: Performance art and art education

# data[].attributes.subject
The return of the Body: Performance art and art education

# data[].attributes.body
- Uitleg over de ingewikkelde term 'Performance art', meerdere aspecten met meerdere begripsbeschrijvingen.

- Sally's Rape (1990), Robbie McCauley (later bekijken)
- James Luna, P.A.C.P. (later bekijken)

- Performance art vanuit andere stromingen: futurisme, Dada, constructivisme en surrealisme.

- Performance art binnen onderwijs, korporaal onderzoek:   --> Betrokkenheid van het lichaam voor zowel affectieve als cognitieve expressie.
--> Getest a.d.h.v. workshops. Ademhaling, beweging en aanraking.
--> "Such activity helps students understand the physical, emotional and cultural dimensions that affect body perception" (Green, 1990).

- Performance art binnen onderwijs, radicaliteit:
--> Experiment met het lichaam zou leerlingen het gevoel geven dat ze meer durven.

- Performance art binnen onderwijs, hybridisatie:
--> "In education, such interrelationships provide students with a variety of ways to express themselves by affording them multidimensional venues for experimentation that more closely resemble life experiences which are likewise primarily sensorial" (Green, 1990).

- "The interdisciplinary, multimedia nature of performance makes it especially suited for student use" (Green, 1990).

(Een aantal andere citaten op papier genoteerd)

APA: Green, G. L. (1999). The Return of the Body: Performance Art and Art Education. Art Education, 52(1), 6–12. https://doi.org/10.2307/3193779

# data[].attributes.body
- De drang om performances te maken -> waar het begon. Kapitalisme en technologie.

- De gevoelens die ontstaan na het doen van norm brekende performances:
--> Ontdekken van het eigen ik
--> Het gevoel van een baanbreker zijn

(Verdere notities op het uitgeprinte artikel)

APA: Dawes, M. (1995). Performance Art: Spectacle of the Body. Circa, 74, 26–29. https://doi.org/10.2307/25562887

# data[].attributes.body
Ik merkte dat ik het heel lastig vond om op gang te komen. Ook al heb ik voor mezelf een systeem bedacht om dingen te orderenen, heb ik nu al het gevoel dat ik niet helemaal meer weet waar ik mee bezig ben. Ik probeerde verder te lezen aan "Body art, performing the subject", maar ik merk dat ik het heel lastig vind om te selecteren wat ik belangrijk vind en wat niet.

Mijn hoofdvraag genoteerd en verder gaan denken. Welke aspecten vind ik goed, welke nog niet, waarom niet.

Omdat ik best wel vast liep heb ik het artikel "Spectacle of the body" gelezen.

# data[].attributes.body
- Imaginative Bodies -> Gesprekken over het lichaam
- Performance, live art since the 60s
- Out of actions, between performance and the object
- Body art, performing the subject
- Performance, another dimension
- Duane Michals

Boekman Stichting
Uitgevrij Valiz
www. academia.edu
Stedelijk museum: Bruce Narwin

# data[].attributes.body
De voornaamste reden dat dit beeld voor mij veel waarde heeft, is omdat het lichaam als een materiaal wordt ingezet om een sculptuur te creëren. Erwin Wurm maakt meerdere bodysculptures, waarin de bezoeker het materiaal vormt om het beeld af te maken. Dit beeld specifiek vind ik interessant door de simpliciteit ervan, terwijl het menselijk lichaam écht onbreekbaar is om dit beeld neer te zetten.

Bronvermelding: Wong, O. (2019, 1 april). “Astronomical Purpose” (2014/2019) [Foto]. https://edition.cnn.com/style/article/erwin-wurm-one-minute-sculptures-art/index.html

# data[].attributes.headline
Kunsttheoretische bron - 'Bodies of Evidence: Feminist Performance Art.'

# data[].attributes.subject
Kunsttheoretische bron - 'Bodies of Evidence: Feminist Performance Art.'

# data[].attributes.body
Alhoewel ik tijdens mijn context onderzoek heb gemerkt dat ik de focus van mijn onderzoek niet wil leggen bij de politieke functie ervan, las ik een tijdje geleden dit boek. Wat ik er vooral interessant aan vond waren de vragen die gesteld werden over het lichaam. Zo werd o.a. besproken hoe Carolee Schneemann zichzelf de vraag stelde of ze én een kunstenaar, én een vrouwelijk naakt beeld tegelijkertijd kon zijn. Ook wordt er in dit artikel op een heel "lichamelijke" wijze gekeken naar performances, wat een goed voorbeeld is van hoe ik dit tijdens mijn onderzoek zou kunnen doen.

Bronvermelding: STRIFF, E. (1997). Bodies of Evidence: Feminist Performance Art. Critical Survey, 9(1), 1-18. Retrieved September 12, 2021, from http://www.jstor.org/stable/41556049

# data[].attributes.headline
Kunsttheoretische bron - 'Thinking through theatre and performance'

# data[].attributes.subject
Kunsttheoretische bron - 'Thinking through theatre and performance'

# data[].attributes.body
Dit boek, waar ik recent stukken uit las, vind ik ontzettend waardevol door de manier waarop waarop vraagstukken over theater en performance worden benaderd. Niet is het boek opgedeeld in verschillende onderwerpen, genres, geschiedenisstukken of theorieën, maar de 'hoofdstukken' bestaan uit vragen die we kunnen stellen aan performance en/of theater. "How do not only bodies and voices but also objects and media perform?" is een voorbeeld van zo'n vraag. Aan de hand van verschillende performances gaat de schrijver op zoek naar een antwoord voor deze vragen, en worden deze performances op die manier vanuit een heel specifieke hoek bevraagd en beschouwd.

Omdat ik in mijn onderzoek waarschijnlijk óók kritische vragen zal gaan stellen naar hoe een performance is opgebouwd en welke rol het lichaam hierin heeft, vind ik het heel boeiend om te zien hoe dit soort vragen aan de hand van werken worden beantwoord.

Bronvermelding: Bleeker, M., Kear, A., Kelleher, J., & Roms, H. (2019). Thinking Through Theatre and Performance (Vol. 1). Van Haren Publishing.

# data[].attributes.headline
Beeldende bron: Balance Proof, Marina Abramovic

# data[].attributes.subject
Beeldende bron: Balance Proof, Marina Abramovic

# data[].attributes.body
Deze performance spreekt me om meerdere redenen heel erg aan. Ten eerste de puurheid, de simpliciteit van wat er gebeurd en hoe 'clean' dit is uitgewerkt. De spanning die constant bestaat, enkel gecreëerd door een spiegel. Het lichamelijke, en daarbij ook het feit dat het idee van 'twee naakte lichamen' eigenlijk heel normaal lijkt te zijn. De simpliciteit en spanning zijn dingen waar ik me in mijn beeldende werk ook op probeer te focussen.

Bronvermelding:

-Abramovic, M. [Brandon Elrod]. (2021, 11 juni). Balance Proof: performance art by Marina Abramovic featuring Henryk Górecki “Miserere” [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=tintbxizOks

- MutualArt. (z.d.). BALANCE PROOF [Foto]. https://www.mutualart.com/Artwork/BALANCE-PROOF/6833FAFB6391B4EF

# data[].attributes.headline
Kunsteducatieve bron - 'Living sculptures: Performance art in the classroom'

# data[].attributes.subject
Kunsteducatieve bron - 'Living sculptures: Performance art in the classroom'

# data[].attributes.body
In dit artikel wordt besproken hoe Performance art een rol zou kunnen bijdragen in het kunstonderwijs, met daarbij meerdere voordelen (gebaseerd op onderzoek) op een rij. Er worden vergelijkingen gemaakt tussen verschillende scholen die het onderwerp 'lichaam' anders aanpakken binnen kunsteducatieve lessen. Zelfportretten tekenen, naaktmodellen naschilderen, foto's of applicaties maken met het eigen lichaam.

Dit artikel is voor mij belangrijk geweest bij het nadenken over mijn afstudeeronderzoek, en zal waarschijnlijk door het jaar heen een belangrijk document zijn om soms op terug te vallen omdat het heel erg de kern raakt van hetgeen dat ik interessant vind.

Bronvermelding: PEMBLETON, M., & LAJEVIC, L. (2014). Living Sculptures: Performance Art in the Classroom. Art Education, 67, no. 4, 40-46. Retrieved September 12, 2021, from http://www.jstor.org/stable/24766102

# data[].attributes.headline
Kunsteducatieve bron - 'Identity Politics and the Queering of Art Education: Inclusion and the Confessional Route to Salvation'

# data[].attributes.subject
Kunsteducatieve bron - 'Identity Politics and the Queering of Art Education: Inclusion and the Confessional Route to Salvation'

# data[].attributes.body
In dit artikel wordt besproken hoe kunsteducatie en designeducatie identiteitsontwikkeling bij leerlingen kan stimuleren. Hierbij gaat het om de vraag wie je zelf bent, wie de ander is en worden verschillende politieke onderwerpen aan de kaart gebracht zoals verschillende genders en seksualiteiten.

Omdat identiteitsontwikkeling voor mij nog altijd de kern is van mijn educatorschap, vind ik dit een belangrijk artikel. Er worden vragen gesteld over het onderwijs die ik zelf nooit heb bevraagd, maar die me nu wél aan het denken hebben gezet, en er worden soms confronterende dingen gezegd over de invloed van de docent op hoe de leerling leert kijken naar de ander.

Bronvermelding: Addison, N. (2007). Identity Politics and the Queering of Art Education: Inclusion and the Confessional Route to Salvation. International Journal of Art & Design Education, 26(1), 10–20. https://doi.org/10.1111/j.1476-8070.2007.00505.x

# data[].attributes.headline
Integrale toets - Visie kunsteducatie leerjaar 3 en nu

# data[].attributes.subject
Integrale toets - Visie kunsteducatie leerjaar 3 en nu

# data[].attributes.body
In dit document is mijn kunsteducatieve visie van afgelopen jaar te lezen. Alhoewel veel punten overeenkomen met mijn visie van nú, zijn er een aantal verschillen. De kern van mijn kunsteducatieve visie draait om identiteitsontwikkeling; jezelf leren kennen en (onder andere hierdoor) de ander leren kennen. Om dat te kunnen bereiken zijn er een aantal dingen die ik als docent belangrijk vind (ook in het document te lezen), zoals veiligheid, storytelling, de leerling als individu behandelen.

In mijn visie van vorig jaar is best wel duidelijk te zien dat ik vooral vanuit een educator praat, en misschien kunst ook wel behandel als een middel, en niet als een op-zichzelf-staand iets. Een middel om bijvoorbeeld die identiteitsontwikkeling te bereiken, waar het aan de hand van mijn integrale toets allemaal om leek te gaan. Tijdens context en de laatste periode beeldlab begon ik mijn eigen visie te bevragen. Het maken van een werk en werk op zich kan heel veel teweeg brengen, is niet "alleen" goed voor die identiteitsontwikkeling maar voor zo veel meer. Natuurlijk kan het een onderdeel zijn van, maar er komt meer bij kijken. Mijn focus lag vorig jaar dus voornamelijk op één ding, terwijl ik nu bezig ben te onderzoeken wat "het maken" op zich kan doen. Mijn onderzoeksvraag die gaat over het werken met het lichaam als materiaal weerspiegelt denk ik goed op welke manier ik nu aan het nadenken ben over de kracht van het maken.

# data[].attributes.attachment_link.title
INTEGRALE TOETS WERKDOCUMENT ANOUK RUIJTERS

# data[].attributes.attachment_link.title
Startopdracht Kunsttheorie Concept - Anouk Ruijters

# data[].attributes.body
Ik moet ervoor zorgen dat ik bij een aantal deelvragen heel concreet voor me zie wat ik interessant vind om te onderzoeken. Bij de vraag "wat is het verschil tussen hoe verschillende kunstenaars hun lichamen inzetten als materiaal binnen de performance art en bodysculptures?" is dit onder andere het geval. Op welke verschillen wil ik focussen? Wat voor kunstenaars kan je hiervoor het best met elkaar vergelijken? Concretiseren dus.

# data[].attributes.body
“Hoe kan ik als kunstdocent het gebruiken van het lichaam als materiaal in de kunst, geïnspireerd op body sculptures en performance art, inzetten om een dialoog aan te gaan over “het lichaam” met HAVO en VWO onderbouw scholieren?”