# data[].attributes.body
Bekijk hier het webinar Problematisch social mediagebruik door Ina Koning en Helen Vossen.

# data[].attributes.body
TIP 5: HEB OOG VOOR HET POSITIEVE

“Wat mensen zich vaak onvoldoende realiseren, is wat kinderen allemaal leren van games. Deze zijn bijvoorbeeld vaak Engelstalig, waardoor de taalontwikkeling gestimuleerd wordt. Veel games vragen inzicht in complexe situaties; je moet overal op letten. Strategisch inzicht is belangrijk. De oog-hand coördinatie moet goed zijn. En ook op communicatief gebied worden kinderen uitgedaagd in games waarin ze moeten samenwerken. Vaak met leeftijdsgenoten die ze real life kennen en soms ook met jongeren die ze nog niet kenden, maar die wel dezelfde interesses delen. Er kunnen echte vriendschappen ontstaan. En zo zijn er tal van aspecten waarop kinderen via games denk ik sneller bepaalde vaardigheden aanleren dan bij veel andere activiteiten.”

# data[].attributes.body
TIP 4: MAAK HET NIET TE ZWAAR

“Regelmatig komt het voor dat volwassenen praten in termen van gameverslaving, als ze zich zorgen maken over het gamegedrag van hun kind. Dat is een zware en ook stigmatiserende term. Het doet wat met je kind te horen dat het ‘verslaafd’ is. Ouders zijn zich daar niet altijd bewust van. Uit de cijfers blijkt dat ongeveer 4% van de jongeren (gemiddelde leeftijd 14 jaar) problematisch gamet. Van alle jongens is dit 7%. Pas als je ziet dat andere hobby’s en activiteiten van je kind langzaam aan het verdwijnen zijn en je kind alleen nog maar zit te gamen, is er reden om je zorgen te gaan maken over verslaving. Ook de zorg dat het kind agressief zou worden van agressieve spelletjes is op basis van wetenschappelijk onderzoek ongegrond. Al kan het zijn dat je kind geïrriteerd reageert als het wordt gestoord. Maar dit heeft dan meer te maken met het feit dat het gestoord wordt tijdens een intensive bezigheid, dan met agressie.

>> Lees meer over het verschil tussen problematisch gamen en gameverslaving in dit interview met Pauline Heuperman van Mondriaan Preventie

# data[].attributes.body
TIP 3: BALANS IS BELANGRIJKER DAN TIJD

“Waar ik vaak vragen over krijg van ouders, is hoeveel tijd een kind van een bepaalde leeftijd per dag zou ‘mogen’ gamen. Dat is een hele lastige vraag. Leeftijd speelt een rol en het ene kind is het andere kind niet. Ook onder de experts die landelijk bezig zijn met dit topic, zie je verschillende standpunten. Vanuit Mondriaan Preventie hanteren wij daarom op dit moment de richtlijn dat het belangrijk is om de balans goed in de gaten te houden. Dat is belangrijker dan het aantal uren dat je kind bezig is met gamen. Gaat het op de andere leefgebieden van je kind goed? Zit er een goede balans in de activiteiten die het onderneemt? Is er voldoende afwisseling op een dag? Het is namelijk wél aan te raden om niet te lang achter elkaar te gamen en na een uur of anderhalf uur gamen iets anders te gaan doen.”

# data[].attributes.body
TIP 2: TOON OPRECHTE INTERESSE

“In het verlengde van voorgaande tip: vaak wordt gamen door volwassenen vanuit die generatiekloof gezien als een ‘nutteloos tijdverdrijf’. Ook over ‘online vrienden’ laten volwassenen zich nogal eens sceptisch uit, alsof dit geen ‘echte vrienden’ kunnen zijn. Terwijl de beleving van je kind heel anders is. De huidige generatie is opgegroeid met digitale media. Ze zijn in beide werelden dagelijks actief en voor hen is het ene vaak niet belangrijker of beter dan het andere. Wees je bewust van deze ‘generatiekloof’ en probeer je vooroordelen aan de kant te zetten. Ga open met je kind in gesprek over waar het mee bezig is online, hoe dat in z’n werk gaat en wat je kind aanspreekt in een bepaalde game. Zodat je inzicht krijgt. En dat lukt waarschijnlijk niet als je het gesprek aangaat met een ondertoon van dat je het maar een suffe tijdsbesteding vindt. Dan gaat het vaak mis. Gezamenlijk afspraken maken wordt lastiger en er ontstaan eerder conflicten.”

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De Utrechtse hoogleraar Liesbeth Kester gaat onderzoek doen naar de invloed van digitalisering op de kansengelijkheid van jongeren. Hiervoor krijgt ze 2,8 miljoen euro van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). Kester is de eerste die subsidie krijgt uit een nieuw programma van de organisatie.
Thuis en op school vind je steeds meer computers, smartphones en tablets. Ook maken steeds meer kinderen en jongeren gebruik van sociale media, games, maar ook digitale leermiddelen. Dit heeft mogelijk invloed op de kansengelijkheid van de jeugd. Hoogleraar Onderwijswetenschappen, Liesbeth Kester, wil die invloed in kaart brengen.

Daarvoor krijgt Kester een aanzienlijk bedrag: NWO geeft een subsidie 2,8 miljoen euro voor het onderzoek. "Het is geweldig dat we met ons consortium de mogelijkheid krijgen bij te dragen aan een oplossing voor het maatschappelijk vraagstuk: kansenongelijkheid", laat Kester weten. "Door te kijken naar de bewegingen van onze jeugd in het medialandschap dat hen omringt, thuis, op school en in de buurt, proberen we erachter te komen welke impact de digitale media in dit landschap hebben op hun ontwikkeling en kansen."
Brug slaan
Kester voert het onderzoek niet alleen uit. Dat gaat ze samen met een consortium doen, dat bestaat uit andere medewerkers van bijna twintig andere kennisinstellingen. Dat zijn uiteenlopende organisaties, van Universiteit Twente tot het Centrum Jeugd en Gezin. "Het doel daarvan is om een brug te slaan tussen de wetenschap en de maatschappij, zodat samen antwoord wordt gevonden op maatschappelijke vraagstukken", schrijft de Universiteit Utrecht.

Het onderzoek naar de invloed van digitalisering op de kansengelijkheid van kinderenis het eerste dat subsidie krijgt uit een nieuw programma van NWO. Dat is het programma 'Jeugd en digitalisering - impact op identiteitsontwikkeling, relaties en kansengelijkheid'. Dit programma is in het leven geroepen om een beter beeld te krijgen van de invloed die digitalisering heeft op de identiteit en kansengelijkheid van jeugdigen van 0 tot 18 jaar.

# data[].attributes.attachment_link.title
Universiteit Utrecht krijgt 2,8 miljoen euro voor onderzoek naar invloed van digitalisering op kansen van jongeren

# data[].attributes.attachment_link.description
De Utrechtse hoogleraar Liesbeth Kester gaat onderzoek doen naar de invloed van digitalisering op de kansengelijkheid van jongeren. Hiervoor krijgt ze 2,8 miljoen euro van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). Kester is de eerste die subsidie krijgt uit een nieuw programma van de organisatie.

# data[].attributes.body
TIP 1: GA IN GESPREK MET JE KIND OVER HET GAMEN

“Gamen is populair bij jongeren. Vaak begint de interesse voor gaming in de bovenbouw van de basisschool met spelletjes als Roblox, Minecraft, Mario maar ook Fortnite. Onder tieners en pubers zijn games als Fortnite, GTA (online), FIFA, Call of Duty, Assassins Creed momenteel erg geliefd. Het spel Fortnite is met de uitbreng van hun zogenaamde ‘battle royale modus’ mateloos populair geworden. Battle royale is een subgenre van survivalspellen waarin een groot aantal spelers tegen elkaar strijd leveren om de laatste overlevende te zijn.

Veel ouders hebben weinig beeld bij waar hun kind mee bezig is in de digitale wereld. Ze zijn er vaak zelf niet mee opgegroeid of hebben er weinig gevoel bij. Dit maakt dat het lastig is om bij te houden wat je kind doet en leuk vindt, als je niet met je kind in gesprek gaat hierover. En juist dat inzicht in de leefwereld van je kind met betrekking tot het gamen is belangrijk, om er samen goede afspraken over te kunnen maken. Waardoor de kans groter is dat het kind zich hier ook aan gaat houden. Gezamenlijke afspraken werken doorgaans namelijk beter dan strikte regels of repressieve maatregelen zoals de toegang tot de computer ontzeggen. Veel games kun je tegenwoordig vanaf verschillende devices spelen en dan ook de draad oppakken waar je gebleven was. Of ze gaan naar een vriendje en gamen daar. Je zult als ouders dus op een andere manier iets ermee moeten dan middels het willen beheersen.”

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Door Nine Gerrits, 11 april 2022
Foto door Vic_B via Pixabay
Het online platform Kennisdomein laat weten dat 58% van de jongeren tussen de 10 en 20 jaar meer zijn gaan gamen tijdens de coronapandemie. Ouders maken zich zorgen om dit gedrag en zijn bang dat hun puber verslaafd raakt. Zij denken vaak terug aan hun eigen kindertijd 'ik speelde altijd buiten, waarom krijg ik mijn kind niet achter het scherm vandaan?' Deze bezorgdheid is begrijpelijk, vaak hebben ouders zelf niet zoveel gegamed als hun kind. Maar is deze bezorgdheid wel nodig?

Universitair hoofddocent en neurobioloog Heidi Lesscher doet onderzoek naar verslaving en het risico om een verslaving te ontwikkelen. Lesscher vertelt dat pubers in vergelijking met volwassenen gevoeliger zijn om naar beloningen te zoeken, zowel in de echte als in de digitale wereld. 'Dit betekent echter niet dat pubers per definitie gevoelig zijn om verslaafd te raken.' Ook zegt Lesscher dat de gevoeligheid voor het ontwikkelen van een verslaving vaak een combinatie van verschillende risicofactoren is.

Stressvolle gebeurtenissen als risicofactor

Over de afgelopen jaren zijn verschillende factoren gevonden die het risico op een gameverslaving verhogen. Een onderzoek uitgevoerd op de Anyang Normal University in China heeft een verband gevonden tussen gameverslaving en opgroeien in een familie waar veel conflicten plaatsvinden. Dit kunnen ouder-ouder of ouder-kind conflicten zijn. Niet alleen de thuissituatie is belangrijk, stressvolle situaties in het algemeen blijken een rol te spelen bij problematisch gamegedrag.

Begin 2022 lieten onderzoeker Hao Li en zijn collega's van Yangte University zien dat er een verband is tussen gameverslaving en stressvolle levensgebeurtenissen. Dit kunnen gebeurtenissen zijn zoals ziekte, familieproblemen, verlies van naasten en schooldruk. Zij hebben 900 Chinese jongeren van gemiddeld 14,5 jaar verschillende vragenlijsten laten invullen over problematisch gamen en stressvolle levensgebeurtenissen. De onderzoekers lieten zien dat jongeren met een hoge score op stressvolle levensgebeurtenissen ook een hoge score hadden op problematisch gamegedrag. 'Het is belangrijk om alert te blijven op het gedrag van pubers na stressvolle situaties', aldus Lesscher. 'De ontwikkeling van jongeren is anders verlopen tijdens de coronapandemie. Dan komt er nu ook nog negativiteit van een oorlog bij.'

Wanneer is gamegedrag problematisch?

Het Trimbos instituut, een onafhankelijk kennisinstituut voor mentale gezondheid en middelengebruik, laat weten dat 4% van de jongeren in 2019 een problematische gamer was. Om gecategoriseerd te worden als problematisch gamer moet iemand door het gamen lichte problemen ervaren en op minimaal vijf van de negen vragen over gamestoornis een positief antwoord geven. Problematisch gamers zijn gemiddeld 23 uur per week aan gamen kwijt, dit is wel negen uur meer dan hobby gamers. Maar als er problematisch gegamed wordt is er nog niet gelijk sprake van een verslaving. Volgens de internationale classificatie van ziekten ben je pas verslaafd als je ondanks ernstige negatieve consequenties niet kan stoppen met gamen. Daarbij blijven verslaafden gamen prioriteit geven over andere activiteiten. Hierdoor kunnen de schoolprestaties verslechteren, ontstaan slaap- en eetproblemen en raken ze in sociale isolatie.

Het is vaak moeilijk te begrijpen waarom mensen dit gedrag blijven uitvoeren ondanks dat er zoveel negatieve consequenties zijn. Dit komt omdat gamen bij sommige mensen ervoor zorgt dat het dopaminesysteem in de hersenen geactiveerd wordt. Dit systeem zorgt ervoor dat mensen beloningsgevoelig zijn. Beloningen kunnen alledaagse dingen zijn zoals eten, drinken en seks. Evolutionair gezien werkt het enorm goed. Je wordt beloond voor het gedrag wat zorgt voor een grotere overlevingskans. Het beloningssysteem ziet alleen niet altijd het verschil tussen verslavende gedragingen zoals gamen en alledaagse beloningen zoals het eten van een lekker gerecht of het knuffelen van je partner. Waarom kan bepaald gedrag bij de ene persoon dan wel in een verslaving veranderen en bij de ander niet? Lesscher geeft aan dat mensen met een verslaving een verminderde activiteit hebben in een hersengebied belangrijk bij de cognitieve controle van gedrag. Een verminderde activiteit kan ervoor zorgen dat iemand minder goed kan kiezen voor de verstandige optie.
Controleverlies bij verslaving: Mensen met een gameverslaving hebben een grotere beloningsgevoeligheid voor gamen en een lagere cognitieve controle. Hierdoor kunnen zij minder goed kiezen voor de verstandige optie en blijven zij het gedrag uitvoeren ondanks negatieve consequenties. Foto gemaakt op Biorender.com
Controleverlies in de puberteit

Deze verminderde controle vindt ook in de puberhersenen plaats. Tijdens de puberteit gaan de hersenen door een nieuwe ontwikkelingsfase heen. Deze ontwikkeling loopt alleen niet voor elk hersengebied gelijk. Eerst ontwikkelt het beloningssysteem zich waardoor pubers meer sensatie gaan zoeken en een vergrote impulsiviteit laten zien. Wetenschapper Laurence Steinberg en collega's lieten in 2008 al zien dat het zoeken van sensatie op zijn sterkst is tussen de 12 en 13 jaar. De hersengebieden die belangrijk zijn bij de cognitieve controle ontwikkelen pas later. Het hebben van een hoge impulsiviteit samen met een lage cognitieve controle zorgt ervoor dat jongeren meer risico's nemen.

Dit klinkt misschien eng maar volgens Lesscher is het een onmisbare ontwikkeling die plaatsvindt tijdens de puberteit. 'Jongeren moeten gestimuleerd worden om er op uit te gaan en een eigen weg te vinden. Het is evolutionair gezien belangrijk dat ze het nest uitvliegen.' De puberteit is een fase waarin je risico's loopt maar dit leidt niet altijd tot problematisch gedrag.

Gamen in de strijd tegen eenzaamheid

Gamen is gelukkig niet altijd problematisch en zijn er ook positieve effecten gevonden. Wetenschapper Regan Mandryk en collega's lieten zien dat gamen eenzaamheid kan tegengaan. Eveneens kunnen jongeren beter hun emoties reguleren en hun zelfvertrouwen stijgt. Gamen is ook niet altijd een asociale activiteit. Jongeren kunnen samen met vrienden gamen of zelfs nieuwe vrienden online maken. Ze leren mensen kennen over de hele wereld met één klik op de knop.
Gamen kan ook goed zijn voor het welzijn van kinderen en eenzaamheid tegen gaan. Foto door StartupStockPhotos via Pixabay.
Dus is de groeiende bezorgdheid nodig? Gelukkig niet voor elke gamende puber. Het is vooral belangrijk dat we alert blijven op onze kinderen en samen goede afspraken maken. Lesscher: 'Ga het gesprek aan met je kind. Laat weten dat jij een verantwoordelijkheid hebt over hen, maak ze bewust van de risico's van teveel gamen en geef aan dat ze aan hun slaap moeten toekomen zodat ze de volgende dag weer fris en fruitig op school zitten.'

Bronnen
https://www.kennisdomein.nl/maatschappelijk/de-groei-van-de-gaming-industrie/https://icd.who.int/browse11/l-m/en#/http://id.who.int/icd/entity/1448597234 https://www.gameninfo.nl/cijfers/cijfers-over-gamen
Glicksohn, J., Naor-Ziv, R., & Leshem, R. (2018). Sensation seeking and risk-taking. In Developmental pathways to disruptive, impulse-control and conduct disorders (pp. 183-208). Academic Press.

Li, H., Gan, X., Li, X., Zhou, T., Jin, X., & Zhu, C. (2022). Diathesis stress or differential susceptibility? testing the relationship between stressful life events, neuroticism, and internet gaming disorder among Chinese adolescents. PloS one, 17(1), e0263079.

Mandryk, R. L., Frommel, J., Armstrong, A., & Johnson, D. (2020). How passion for playing World of Warcraft predicts in-game social capital, loneliness, and wellbeing. Frontiers in Psychology, 2165

Sublette, V. A., & Mullan, B. (2012). Consequences of play: A systematic review of the effects of online gaming. International journal of mental health and addiction, 10(1), 3-23.

Steinberg, L., Albert, D., Cauffman, E., Banich, M., Graham, S., & Woolard, J. (2008). Age differences in sensation seeking and impulsivity as indexed by behavior and self-report: evidence for a dual systems model. Developmental psychology, 44(6), 1764.

Wang, Y. (2021). The Impact of Interparental Conflicts on Online Game Addiction Symptomatology: The Mediating Roles of the Parent-Adolescent Relationship and Loneliness in Adolescents. Psychological Reports, 00332941211016751.

Interview gehouden met neurobioloog en hoofddocent Heidi Lesscher (2/3/2022)

# data[].attributes.attachment_link.title
Bezorgdheid om gameverslaving bij pubers terecht?

# data[].attributes.attachment_link.description
Door Nine Gerrits, 11 april 2022 Foto door Vic_B via Pixabay Het online platform Kennisdomein laat weten dat 58% van de jongeren tussen de 10 en 20 jaar meer zijn gaan gamen tijdens de coronapandemie. Ouders maken zich zorgen om dit gedrag en zijn bang dat hun puber verslaafd raakt.

# data[].attributes.headline
Helen Vossen - Sociale media & mentale gezondheid

# data[].attributes.subject
Helen Vossen - Sociale media & mentale gezondheid

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Vorige week was er dat interne onderzoek bij facebook, waaruit bleek dat jonge meisjes zich vaak slechter voelen door sociale media. Dan lezen we vandaag in de krant ook hoeveel eetstoornissen bij jonge mensen er zijn bijgekomen en ook daar wordt soms de link gelegd met sociale media. Moeten we ons zorgen maken. We vroegen het aan Helen Vossen, interdisciplinaire onderzoeker aan de Universiteit Utrecht.

# data[].attributes.attachment_link.title
Mentale gezondheid bij jonge mensen: "Sociale media spelen een rol maar andere factoren zijn nog veel invloedrijker" | Radio 1

# data[].attributes.attachment_link.description
Vorige week was er dat interne onderzoek bij facebook, waaruit bleek dat jonge meisjes zich vaak slechter voelen door sociale media. Dan lezen we vandaag in de krant ook hoeveel eetstoornissen bij jonge mensen er zijn bijgekomen en ook daar wordt soms de link gelegd met sociale media.

# data[].attributes.attachment_link.title
Gameverslaving gemist? Start met kijken op NPO Start

# data[].attributes.attachment_link.description
Gamen! Misschien doet je zoon of dochter het, of jijzelf. Maar wanneer loopt het uit de hand en ben je verslaafd?