# data[].attributes.body
,,Mishima" to seria jednoaktówek, wystawiona w Teatrze Starym w 1994 roku sztuka w reżyserii Andrzeja Wajdy, oparta na dziełach japońskiego poety, dramaturga i prozaika — Yukio Mishimy, który w wieku 45 lat popełnił seppuku. Przedstawienie dzielone było na cztery części - ,,Wachlarz", ,,Szafa", ,,Pani Aoi", ,,Adamaszkowy bębenek".

# data[].attributes.body
Spektakl na podstawie czterech współczesnych sztuk japońskiego twórcy odbył się po raz pierwszy 23 listopada 1994 roku na scenie kameralnej Teatru Starego im. Heleny Modrzejewskiej. Scenariusz opierał się na dramatach Yukio'ego Mishimy przetłumaczonych przez Annę Zielińską-Elliot oraz Henryka Lipszyca. Widowisko było zorganizowane między innymi, aby uczcić otwarcie Centrum Sztuki i Techniki Japońskiej w Krakowie, o którego stworzenie Andrzej Wajda walczył przez długi czas. Scenografią zajmowała się wspólniczka Wajdy w tworzeniu mostu między sztuką japońską a polską — Krystyna Zachwatowicz, a muzyką, pełniącą niezwykle ważny element spektaklu — Stanisław Radwan. W trzech głównych rolach części ,,Wachlarz" na scenie zobaczyć można było Annę Polony (Jitsuko), Beatę Fudalej (Hanako) i Artura Dziurmana (Yoshio). Spektakl miał dosyć duży rozdźwięk i otrzymał dużo pozytywnych opinii, nie doczekał się jednak nowocześniejszych rekonstrukcji.

# data[].attributes.headline
Szkice Wajdy jako koncept ruchu scenicznego

# data[].attributes.subject
Szkice Wajdy jako koncept ruchu scenicznego

# data[].attributes.body
Wajda w swoich archiwach zachował wiele szkiców przedstawiających, jak w oryginalnej wersji wyglądać miały konkretne ruchy i pozy sceniczne, kierunki, przemieszczania się postaci i kadry niektórych scen. Takie materiały mogą pomóc w rekonstrukcji, aby zaplanować rozmieszczenie i ilość postaci na scenie, miejsca i plany, w których się znajdują.

# data[].attributes.body
Przy rekonstruowaniu scenografii warto korzystać z dokumentów ikonograficznych oraz opisów ogólnego wyglądu sceny, klimatu wprowadzonego przez elementy scenografii, rekwizyty, sposoby wykorzystania przestrzeni scenicznej. Przydatne mogą być zapiski Krystyny Zachwatowicz oraz artykuły odnoszące się do sposobu skonstruowania scenicznego świata, zdjęcia sceny przed spektaklem i po spektaklu. W sytuacji, gdy żadne fotografie nie zostały zachowane lub nie były wykonane podczas tworzenia oryginalnego spektaklu, przydatne mogą być również opisy recenzentów czy scenografki.

,,Scenografie utrzymane w stonowanych barwach na dominującym tle czerni są bardzo ascetyczne. Mroczność uczuć koresponduje z czarnym tłem sceny."

Marek Mariusz Tytko, Scenografie Krystyny Zachwatowicz do sztuk Mishimy, „Plama. Pismo artystyczne. Kwartalnik”, t. 3: 1998, nr 3-4 (6-7), s. 65-66.

# data[].attributes.body
Dodatkowe informacje z wkładki obsadowej zawierające oficjalne informacje o premierze, oryginalnej obsadzie poszczególnych jednoaktówek, realizacji finansowej spektaklu, ilość muzyków, a więc dodatkowa informacja ile instrumentów tworzyło muzykę do przedstawienia.

# data[].attributes.headline
Kontekst symboliki i gry aktorskiej pożądanej przez Wajdę przy tworzeniu spektaklu

# data[].attributes.subject
Kontekst symboliki i gry aktorskiej pożądanej przez Wajdę przy tworzeniu spektaklu

# data[].attributes.body
Informacjami o kulturowych symbolach znanych sztuce Japonii oraz opisami, odnoszącymi się do dramatów scenicznych Yukio Mishimy możemy dowiedzieć się, jaki styl grania pożądany był przez Wajdę w celu efektownego uosobienia danych postaci, jakie elementy powiązane z kulturą japońską należy uwypuklić, a czego należy unikać, aby nie przedstawić zagadnień innej kultury w niepoprawny lub obraźliwy sposób. Dodatkowo, z perspektywy kultury japońskiej możemy poznać styl pisarski Mishimy oraz problematykę, jaką podejmował w swoich tekstach, a więc także tą, którą staramy się pokazać na scenie.

,,Dajmy na to papież japońskości, Yukio Mishima, który w drugiej połowie XX wieku umierał jak samuraj (jego Śmierć w środku lata znalazła się w „Literaturze...”), wykształcony na Zachodzie, budował swoje opowiadania, jak podkreślają krytycy, w sposób z gruntu japońskiej literaturze obcy. Pytanie o tożsamość kulturową artysty i jego dzieła, na które, jak się okazuje, nie ma prostej, jednoznacznej odpowiedzi, jest dzisiaj bardzo aktualne."

Film japoński a kultura europejska, (2005)

,,Podstawowym pojęciem w technice ruchu jest kamae czyli postawa zasadnicza, w której aktor musi pozostawać przez cały niemal spektakl. Ruch sceniczny można podzielić na jednostkowe gesty - kata, aktor używa prostych rekwizytów, pośród których najważniejszym jest wachlarz - ōgi, będący przedłużeniem ręki, i wyrażający wszystko co człowiek może wyrazić gestem dłoni: uderzenie, wskazanie, ocieranie łez, obraz, naczynie i przedmiot myśli."

NŌ - JAPOŃSKI TEATR KLASYCZNY

# data[].attributes.body
Głównymi bohaterami nie tylko rozpoczynającymi spektakl pierwszą jednoaktówką ,,Wachlarz", ale przewodniczącymi późniejszym częściom fabularnym dramatu są Jitsuko, Hanako i Yoshio. Znając oryginalną obsadę spektaklu, możemy nie tylko przestudiować, jaki jest styl aktorski poszczególnych występujących, ale wizualnie zaplanować np. jakich aktorów moglibyśmy obsadzić w ich rolach przy tworzeniu rekonstrukcji. Mogą to być młode debiuty, albo doświadczeni aktorzy powielający ,,styl" z jakim prezentowała się oryginalna obsada.

# data[].attributes.body
Niezwykle istotna w tworzeniu rekonstrukcji jest ikonografia teatralna, a w odniesieniu do kostiumów — fotografie wykorzystywanych strojów, dzięki którym jesteśmy w stanie bardzo łatwo odtworzyć kreacje sceniczne. Zdjęcia kostiumów przydadzą się bardziej niż ich opisy czy konteksty, ponieważ na dokładnych ujęciach, jesteśmy w stanie odwzorować nawet teksturę strojów i użyć odpowiednich materiałów — ważne jest także, jak stroje oryginalnie miały leżeć na aktorach — czy były obcisłe, luźne, dopasowane rozmiarem?

# data[].attributes.body
Naturalnie, tworząc rekonstrukcję jakiegokolwiek przedstawienia, warto zorientować się, co publiczność o nim uważała w czasie, gdy miała okazję ujrzeć jego oryginalną odsłonę. Nie zawsze mamy możliwość odczytania recenzji lub opinii na social mediach, warto zatem posłużyć się możliwymi komentarzami, spisami w archiwach, aby dowiedzieć się, na jakie elementy publiczność zwracała wyjątkową uwagę, co mogło podobać się bardziej, co mniej lub jaka scena zapadła widzom w pamięć najbardziej, a więc na jakiej należy się najbardziej skupić pod względem dokładnego jej odtwarzania.

,,Niełatwo, nawet teatralnym bywalcom, wyciszyć w sobie rozwibrowane dzisiejszym tempem życia nerwy i poddać się nastrojowej aurze przedstawienia. Spektaklu, w którym celebruje się każdy gest, a słowa nie tyle są wypowiadane, co rozwieszane w powietrzu."

Janusz R. Kowalczyk, Poezja namiętności, Rzeczpospolita 1995, nr 25.

,,Potrzeba – bagatela – odrobiny dobrej woli, wyciszenia w sobie rozedrganych emocji i poddania się nieco odmiennym od codziennych przebiegom czasowym. Teatr nie jest sztuką dla zabieganych i niecierpliwych."

Janusz R. Kowalczyk, Otrząsnąć się z samouwielbienia, Rzeczpospolita 1995, nr 11.

,,Jest to bowiem teatr drążący ludzkie wnętrze, teatr prawdziwych uczuć, wielkich namiętności, równie intensywnych co skrywanych, utajonych pod maską spokoju, strzeżonych przed innymi. Jakby człowiek zapadał się w siebie, zanurzał we własnym świecie, żywił odurzeniami, obcował z ukrytym demonem. bardzo to nam obce, a zatem i trudne do zagrania."

Bożena Winnicka, Daleko do szczytu, Wiadomości kulturalne 1995, nr 2.

Z takich opinii wiemy już, że przedstawienie wywoływało w widzach poczucie oderwania się od rzeczywistości, wejścia w głębie swojego umysłu, znalezienia się w innym, orientalnym świecie. Dodatkowo recenzenci zwracają uwagę na fakt, że spektakl nie należał to ,,lekkich" w odbiorze lub prostych w zrozumieniu, o czym należy pamiętać, decydując, jakich narzędzi scenicznych użyjemy w celu przedstawienia oryginalnego scenariusza.

# data[].attributes.body
Informacje ogólne o spektaklu (archiwa ze spisem oryginalnej obsady, ikonografii i kilku opinii na temat premiery):

http://www.cyfrowemuzeum.stary.pl/przedstawienie/540/mishima%3A-wachlarz%2C-szafa%2C-pani-aoi%2C-adamaszkowy-bebenek

http://www.cyfrowemuzeum.stary.pl/przedstawienie/540/mishima%3A-wachlarz%2C-szafa%2C-pani-aoi%2C-adamaszkowy-bebenek/fotografie/3/3/1464

https://e-teatr.pl/mishima-r12503

Informacje o Yukio Mishimie:

https://pl.wikipedia.org/wiki/Yukio_Mishima

Informacje dopełniające (kontekst kulturowy przedstawienia, nawiązania do teatru no., informacje o konstruowaniu scenografii):

https://www.nexto.pl/upload/sklep/universitas/ebook/film_japonski-pierzchala_anna_kubiak_ho_chi_beata-universitas/public/film_japonski-universitas-demo.pdf

https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/bitstream/handle/item/40822/tytko_scenografie_krystyny_zachwatowicz_do_sztuk_mishimy_1998.pdf?sequence=1&isAllowed=y

https://www.lazienki-krolewskie.pl/pl/edukacja/baza-wiedzy/n-japonski-teatr-klasyczny

https://www.kul.pl/files/102/articles/2018_2/25._ryszard_zajaczkowski.pdf

Szkice i informacje bezpośrednio od reżysera:

https://wajdaarchiwum.pl/baza-obiektow-szukaj

# data[].attributes.body
Dokumentów, takich jak afisz lub program niestety nie udało mi się znaleźć, ponieważ strona nie współpracuje, ale gdyby działała poprawnie, to należałoby ich szukać tutaj :))

afisz: https://www.google.com/url?sa=i&url=https%3A%2F%2Fencyklopediateatru.pl%2Frepository%2Fperformance_file%2F2013_12%2F59024_markiza_de_sade_teatr_stary_krakow_2000.pdf&psig=AOvVaw1Ncb2QnvW8x7xB91occ1cy&ust=1706311044222000&source=images&cd=vfe&opi=89978449&ved=0CBAQjRxqFwoTCPDs0pHW-YMDFQAAAAAdAAAAABAb

program: https://encyklopediateatru.pl/przedstawienie/1709/mishima