# data[].attributes.body
Námsefnið Stafir og orð er hugsað fyrir yngstu nemendurna en þar er unnið með stafina og fyrstu skrefin í lestri. Þá er þar einnig að finna stutt þjálfunarverkefni í skrift auk annarra æfinga.

Efnið skiptist í 4 bækur sem saman telja rúmlega 200 blaðsíður í prenti.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
(hægri smellið og veljið "save")

Hér fyrir ofan er pöntunarlisti á Excel formi sem þið getið sótt, fyllt út og sent okkur sem viðhengi. Afhendingartími er svo eftir samkomulagi og viðtakandi greiðir sendingarkostnað. Ekki hika við að hafa samband við okkur ef þið hafið einhverjar spurningar, við tökum öllum fyrirspurnum vel.
Stafir og orð 1 / 50 bls. / 790 kr Stafir og orð 2 / 52 bls. / 790 kr Stafir og orð 3 / 52 bls. / 790 kr Stafir og orð 4 / 64 bls. / 790 kr Allar bækur 1-4 / Tilboðspakki / 218 bls. / 3.000 kr

# data[].attributes.attachment_link.description
(hægri smellið og veljið "save") Hér fyrir ofan er pöntunarlisti á Excel formi sem þið getið sótt, fyllt út og sent okkur sem viðhengi. Afhendingartími er svo eftir samkomulagi og viðtakandi greiðir sendingarkostnað. Ekki hika við að hafa samband við okkur ef þið hafið einhverjar spurningar, við tökum öllum fyrirspurnum vel.

# data[].attributes.body
Skip to c

Nemar vinna saman að ...

... upplýsingaöflun um afmarkaðan þátt. Hafa ber í huga hvað felst í viðkomandi þætti og hvernig vandinn birtist?

... söfnun hugmynda um leiðir í kennslu sem gagnast til að styðja við nemendur í vanda því sviði sem um ræðir.

Setjið inn á padlet-vegginn

Það sem huga ætti sérstaklega að:

Skilgreining á vanda

Gagnlegar bækur

Vísa í afmarkað efni í bókum (t.d. blaðsíðutal í Leið til læsis)

Gagnlegar aðferðir

Gagnlegt spil/leikir (t.d. Lubbi)

Gagnlegir vefir/vefsíður

Gagnleg smáforrit

Gagnlegar tæknilausnir

Heimilið

Einstaklingsmiðuð kennsla

Annað efni!

Heimildir

Lesefni námskeiðs eftir því sem við á, fræðigreinar, fræðibækur, internetið!

Sjá einnig nokkrar heimildir og efni frá kennara hér lengst til hægri!

# data[].attributes.body
Orðalistar til lesturs.

Þegar orðalisti hefur verið valinn birtist eitt orð í einu og notandi les orðið, upphátt eða í hljóði. Eftir að orð hefur verið lesið er ýtt á bilstöng, örvarnar eða smellt á skjáinn til að fá næsta orð á skjáinn. Við lok lesturs fær notandi upplýsingar um hversu langan tíma lesturinn tók.

# data[].attributes.attachment_link.description
100 orð miðar að eflingu sjónræns orðaforða. Vefsíðan gengur út á lestur orða af orðalistum af mismunandi erfiðleikastigi.

# data[].attributes.body
GraphoGame lestrarleikur er skemmtilegur leikur sem hjálpar börnum og fullorðnum að læra undirstöðurnar í lestri á íslensku. Leikurinn aðlagar sig að lærdómsgetu þinni og þjálfar þig í að þekkja stafina og hljóðin, atkvæði og fyrstu orð og í að skrifa stafi.

# data[].attributes.attachment_link.title
GraphoGame lestrarleikur – Leikir á Google Play

# data[].attributes.attachment_link.description
Læsisleikur sem kennir undirstöðuatriði lestrar á íslensku

# data[].attributes.body
Umskráning (e. decoding) er hæfni einstaklinga til að breyta bókstöfum í málhljóð, tengja málhljóð saman svo úr verða orð og átta sig á merkingu orðsins. Umskráning er grunnurinn sem aðrir þættir lesturs hvíla á og því mikilvægt að nemendur nái góðum tökum á þessari færni. Umskráning hefur áhrif á lesfimi (hversu hratt við lesum), orðaforðaöflun (hversu mörgum nýjum orðum við bætum við orðaforðann, orðum sem við skiljum) og lesskilning. Ef of mikil orka og tími fer í að heimta úr minni málhljóð og tengja við bókstafi hægist á lestri einstaklingsins og þau hafa ekki afgangs hugsun til að skilja það sem þau eru að lesa. Ef þau skilja ekki það sem þau eru að umskrá - lesa - þá er einstaklingurinn ekki að taka inn ný orð og bæta við orðaforða.

Umskráningarfærni þróast jafnt og þétt en helstu umskráningarþættirnir þróast í eftirfarandi röð - nemandi: þekkir bókstaf út frá hljóði, getur skrifað eða bent á hann; þekkir hljóð út frá bókstaf; skrifar stafi frá hljóði; tengir saman hljóð og myndar orð; les algeng orð sjálfvirkt; hljóðar sig í gegnum stutt orð; umskráir tvíhljóð og samhljóðasambönd (t.d. sj- og kr- orð); les eins atkvæða orð; stafsetur eins atkvæða orð; stafsetur flest þau orð sem hann getur lesið með hljóðaaðferðinni; þekkir/les orðbúta og endingar; stafsetur rétt algeng orð; getur lesið samsett orð og aðlagar rithátt orða að framburði við lestur; les marg-atkvæða orð; getur notað merkingu orða og uppsetningu setningar til að staðfesta að hann hafi umskráð rétt; og getur stafsett mörg orð út frá reglum um rithátt.

Eftir því sem á líður skólagöngu nemenda er gerð meiri og meiri krafa um að þau geti umskráð lengri og flóknari orð án mikilla erfiðleika, m.a.s. orð sem þau hafa aldrei séð áður.

(Umskráning - Lesvefurinn, https://lesvefurinn.hi.is/node/136)

# data[].attributes.attachment_link.description
Umskráning (decoding) er hæfileikinn til að breyta bókstöfum orða í viðeigandi málhljóð, tengja þau saman til að mynda orð og finna merkingu þess. Við stafsetningu er málhljóðum breytt í bókstafi og orð til að lesa (Goulandris, 2006).

# data[].attributes.body
Á þessari vefsíðu deilir Hlín Magnúsdóttir námsefni sem hún hefur útbúið sjálf, sérstaklega hugsað fyrir nemendur á leikskóla og á yngsta stigi í grunnskóla.

# data[].attributes.attachment_link.description
Settu músarbendilinn yfir yfirflokkinn og þá getur þú valið undirflokka. lesskilningurlesturlestrarbingó Bókamerki – Hvaða bók er rétta bókin fyrir mig?Download

# data[].attributes.body
K-PALS var þróað fyrir börn á síðasta ári í leikskóla en hefur einnig gefist vel í lestrarkennslu í 1. bekk, til dæmis samhliða hefðbundinni stafainnlögn. Markmiðið með aðferðinni er að gefa kennurum kost á að þjálfa samtímis hóp af börnum í stafaþekkingu og lestri. G-PALS aðferðin var þróuð fyrir nemendur í 1. bekk en hentar þó mun breiðari nemendahópi og getur nýst á öllum stigum grunnskólans, til dæmis í sérkennslu og kennslu í íslensku sem annað tungumál. PALS er svo ætlað nemendum í 2.-6. bekk sem eru búnir að ná tökum á undirstöðuatriðum lestrar og þurfa að þjálfa lesfimi og efla lesskilning sinn.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
var þróað fyrir börn á síðasta ári í leikskóla en hefur einnig gefist vel í lestrarkennslu í 1. bekk, til dæmis samhliða hefðbundinni stafainnlögn. Markmiðið með aðferðinni er að gefa kennurum kost á að þjálfa samtímis hóp af börnum í stafaþekkingu og lestri. aðferðin var þróuð fyrir nemendur í 1. bekk en hentar þó mun breiðari nemendahópi og getur nýst á öllum stigum grunnskólans, til dæmis í sérkennslu og kennslu í íslensku sem annað tungumál. er svo ætlað nemendum í 2.-6. bekk sem eru búnir að ná tökum á undirstöðuatriðum lestrar og þurfa að þjálfa lesfimi og efla lesskilning sinn. Þá aðferð má finna undir lesfimihluta Læsisvefsins. Í öllum útfærslum er jafningjamiðaðri nálgun beitt. Það er SÍSL - sérfræðingateymi í samfélagi sem lærir sem á veg og vanda að útgáfu PALS á Íslandi en aðferðirnar hafa þegar reynst notadrjúgt verkfæri í verkfærakistu kennara.

# data[].attributes.attachment_link.description
var þróað fyrir börn á síðasta ári í leikskóla en hefur einnig gefist vel í lestrarkennslu í 1. bekk, til dæmis samhliða hefðbundinni stafainnlögn. Markmiðið með aðferðinni er að gefa kennurum kost á að þjálfa samtímis hóp af börnum í stafaþekkingu og lestri. aðferðin var þróuð fyrir nemendur í 1.

# data[].attributes.headline
Lesvefurinn - Kennsluaðferðir - Umskráning

# data[].attributes.subject
Lesvefurinn - Kennsluaðferðir - Umskráning

# data[].attributes.attachment_link.title
Kennsluaðferðir - Umskráning | Lesvefurinn

# data[].attributes.attachment_link.description
Anna Sigríður Þráinsdóttir, Baldur Sigurðsson og Rannveig G. Lund. (2006). Rannsókn á rithætti og lestrarnámi. Glæður, 16, 33–40.

# data[].attributes.body
Þessi vefur er einkum ætlaður nemendum sem þurfa hæga og skipulega þjálfun til að læra stafina og hljóð þeirra og mikla endurtekningu til að ná tökum á byrjunaratriðum lestrar.

# data[].attributes.body
Samhljóðar í himingeimnum er gagnvirkur vefur ætlaður nemendum á yngsta stigi grunnskólans en nýtist fleirum, eins og nemendum með annað móðurmál en íslensku og nemendum sem taka hægum framförum í lestri og stafsetningu. Hann er hugsaður sem liður í hlustun og hljóðgreiningu;  að nemendur  æfist í gegnum leikina í að greina á milli hljómlíkra bókstafa og eigi þar með auðveldara með að stafsetja orð rétt þegar þeir skrifa sjálfir.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Hljóðtruflanir í Internet Explorer

Vegna takmarkana við notkun hljóða í vafra Internet Explorer hvetjum við þig til að nota annan vafra svo að leikurinn virki sem skildi.

Hér getur þú sótt Chrome vafrann eða Firefox vafrann

Góða skemmtun x

# data[].attributes.attachment_link.description
Vegna takmarkana við notkun hljóða í vafra Internet Explorer hvetjum við þig til að nota annan vafra svo að leikurinn virki sem skildi. Hér getur þú sótt Chrome vafrann eða Firefox vafrann Góða skemmtun x

# data[].attributes.body
Að lesa fyrir barnið eykur orðaforða þess og eflir bernskulæsi

Lesið fyrir barnið á hverjum degi

Gerið lestur að hluta af daglegri rútínu, t.d. fyrir svefninn

Ræðið við barnið um það sem er lesið (hverjir koma fram í sögunni, hvar og hvenær á sagan sér stað, hvað gerist o.s.frv.)

Lesið uppáhaldsbækur barnsins aftur og aftur ef barnið krefst þess!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Lesið hægt og skýrt og gætið þess að barnið sjái á bókina.

Útskýrið orð sem koma fyrir í textanum t.d. hikandi, ljúffengur, glorsoltinn, úrvinda, óþægindi. Ekki er þó þörf að spyrja alltaf hvort barnið skilji orðin.

Gott er að tengja útskýringar við atburðarásina í sögunni eða reynsluheimi barnsins.

Biðjið barnið að endurtaka orðið sem þið eruð að skoða saman og fá það til að útskýra með sínum orðum.

Lesið sömu bókina oft (sérstaklega fyrir ung börn), þá verður barnið meiri þátttakandi í lestrinum.
Lestur með barninu á að vera gæðastund!

# data[].attributes.attachment_link.description
Lesið hægt og skýrt og gætið þess að barnið sjái á bókina. Útskýrið orð sem koma fyrir í textanum t.d. hikandi, ljúffengur, glorsoltinn, úrvinda, óþægindi. Ekki er þó þörf að spyrja alltaf hvort barnið skilji orðin. Gott er að tengja útskýringar við atburðarásina í sögunni eða reynsluheimi barnsins.

# data[].attributes.body
Æfingar handa börnum sem þurfa skipulega og hæga innlögn og mikla endurtekningu til að ná tökum á undirstöðuatriðum lesturs. Framhald af Stafaleikjum Búa. Fengist við bókstafina e, á, u, æ, ó, o, m, v, n, r: Þekkja heiti, hljóð og stóran staf (Stafir), tengja saman tvö hljóð (Tenging), lestur tveggja og þriggja stafa orða (Lestur), algengar orðmyndir (Orð).

# data[].attributes.body
Veldu bók eftir aldri og áhuga barnsins

Myndabækur fyrir ungabörn

Stuttar sögur með mikið af myndum

Eftir því sem barnið eldist færið þið ykkur yfir í lengri bækur með fáum eða engum myndum

Bókasafnsfræðingar geta ráðlagt við val á bókum

# data[].attributes.body
Rannsóknir benda til þess að góð hljóðkerfisvitund og þekking barna á bókstöfum og hljóðum þeirra, áður en formlegt lestrarnám hefst, hafi mikið forspárgildi fyrir það hversu hratt og vel börn verða umskráningarfær. Einnig hefur verið bent á að sjálfvirk og fyrirhafnarlaus tenging allra bókstafstákna og viðeigandi hljóðs liggi til grundvallar góðri umskráningarfærni og því er mikilvægt að tryggt sé strax á fyrsta ári í lestrarkennslu, að því gefnu að barn hafi til þess forsendur, að barnið læri að tengja saman bókstaf og hljóð án umhugsunar.

# data[].attributes.body
Hér er til að mynda hægt að leira stafi og orð, kubba þá eða nýta annað sem börnin hafa áhuga á til að festa stafi og orð í huga barnanna.

# data[].attributes.body
Moka Mera er samansafn af fræðandi og leikmiðuðum smáforritum (e. öppum) og öðru gagnlegu efni fyrir börn, kennara og foreldra. Moka Mera byggir á finnskum kennsluaðferðum fyrir ung börn og er í samstarfi við sérfræðinga og rannsakendur í því skyni að framleiða besta efnið sem völ er á.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
JAN-ERIK MANSIKKA, DÓSENT VIÐ KENNARADEILD HÁSKÓLANS Í HELSINKI

# data[].attributes.attachment_link.title
Mokamera - Makes children grow | Educational apps for kids

# data[].attributes.attachment_link.description
Moka Mera er samansafn af fræðandi og leikmiðuðum smáforritum (e. öppum) og öðru gagnlegu efni fyrir börn, kennara og foreldra.

# data[].attributes.body
Æfingar til að þjálfa nemendur sem þurfa mjög hæga innlögn og mikla endurtekningu til að ná tökum á undirstöðu lesturs. Aðeins fengist við tíu bókstafi, tengingu tveggja hljóða og 15 algengustu orðmyndir.

# data[].attributes.body
Endurtekinn lestur

# data[].attributes.body
Orð eru ævintýri er myndabók fyrir börn. Hún býður upp á tækifæri til að spjalla um orð daglegs lífs sem geta virkjað ímyndunarafl barna og verið uppspretta ævintýra og leikja.

Hún hentar vel til að efla orðaforða barna í leikskólum og nemenda sem eru að stíga sín fyrstu skref í íslensku sem öðru tungumáli.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Myndabók fyrir káta krakka Góðandaginn. . . . . . . . . . . 4 Líkaminn . . . . . . . . . . . . . . 6 Föt . . . . . . . . . . . . . . . . . 8 Útiföt . . . . . . . . . . . . . . . . 10 Heimilið . . . . . . . . . . . . . . . 12 Eldhús................ 14 Stofa................. 16 Herbergi . . . . . . . . . . . . . . 17 Forstofa . . . . . . . . . . . . . . . 18 Baðherbergi . . . . . . . . . . . . 19 Tilfinningar . . . . . . . . . . . . . 20 Ávaxta- og grænmetisspil . . . . . 22 Ískólanum ............. 24 Listasmiðja . . . . . . . . . . . . . 26 Lærumogleikum. . . . . . . . . . 28 Skólalóð 30 Íbúðinni............... 32 Afmæli . . . . . . . . . . . . . . . 34 Form, litir, tölur . . . . . . . . . . . 36 Hátíðir . . . . . . . . . . . . . . . . 38 Ævintýri og hrekkjavaka . . . . . . 40 Jól . . . . . . . . . . . . . . . . . . 42 Farartæki . . . . . . . . . . . . . . 44 Ísveitinni.............. 46 Hjá lækni og tannlækni . . . . . . 48 Ísundi................ 50 Fjaranoghöfnin . . . . . . . . . . 52 Hafið................. 54 Útiímóa.............. 56 Ferðalag 58 Hálendið . . . . . . . . . . . . . . 60 Íborginni.............. 62 Íbænum............... 64 Almenningsgarður . . . . . . . . . 66 Gerumoggræjum . . . . . . . . . 68 Íþróttir . . . . . . . . . . . . . . . 70 Andheiti . . . . . . . . . . . . . . . 72 Tónlist................ 74 Erlenddýr............. 76 Spil................. 78 HvarerKúri?. . . . . . . . . . . . 80 Árstíðir og veður . . . . . . . . . . 82 Góðanótt.............. 84 Skoðum bókina saman . . . . . . 86 EFNISYFIRLIT Kötturinn Kúri leynist á hverri opnu Getur þú fundið hann?

5 4 Góðan daginn skeið rúsínur greiða sér stálp borða lýsi brauð kona stelpa ostur geispa teygja sig hafragrautur mjólk hárbursti klukka drekka leikskólataska smjör karl strákur skál

7 6 Líkaminn andlit hönd fótleggur eyra hné il augabrún auga enni munnur læri kálfi haka kinn varir nef háls hár úlnliður lófi bak magi tunga hnakki handleggur olnbogi öxl tá rass hæll ökkli rist fótur fingur nögl píka typpi nafli geirvarta höfuð

9 8 Föt kjóll hárteygja klæða sig stuttbuxur smellur smella belti nærbolur pils nærbuxur rennilás renna bindi tölur hneppa sokkabuxur smekkbuxur sokkar buxur stuttermabolur skyrta inniskór peysa skór reimar sandalar reima vasi slæða

11 10 Útiföt buff lúffur vettlingar kuldaskór hanskar stígvél strigaskór kuldagalli pollagalli pollabuxur pollajakki snjóbuxur eyrnaskjól úlpa ullarsokkar lopapeysa kápa húfa derhúfa trefill hattur

13 12 Heimilið þvottavél hurð þurrkari dyrabjalla sópur tröppur þvottasnúrur þak ruslatunna hús bílskúr fuglabúr páfagaukur hamstur naggrís kanína ljós

15 14 uppþvottavél ofn kanna brauðrist blandari eldavél brúsi bolli hrærivél ísskápur hnoða deig ketill ausa hræra ávaxtaskál stóll kollur viskastykki tuska útvarp örbylgjuofn sleif smyrja skera hella Eldhús panna steikja pottur sjóða

17 16 Stofa Herbergi motta sófi tölva kertastjaki ruslafata sjónvarp dýna koddi sæng borð kaktus fjarstýring lampi sími spjaldtölva púði stóll bókahilla rúmteppi koja skápur kommóða rúm skrifborð skúffa stigi gluggi gardínur gluggakista

19 18 Forstofa Baðherbergi herðatré skógrind umslag dagblað málverk snagi bréfalúga lyklar skóhorn veski vatn sjampó greiða sápa þvottapoki klósettpappír koppur baðönd klósett baðkar þvo sér spegill vaskur krani sturta trappa

21 20 Tilfinningar spennt hissa þakklát glöð áhyggjufullur kvíðinn stoltur sorgmædd spenntur pirraður leiður reið sátt hrædd hugrökk fegin þreytt

23 22 Ávaxta- og grænmetisspil Sjá leiðbeiningar á vef mms.is

25 24 Í skólanum dótakassi tússtafla landakort flettitafla röð vinir dúkkuvagn dúkka perlur búningar bók bílabraut bókstafir bílar pinnar leikfangalest púsluspil spil kubbar

27 26 Listasmiðja pappír nál og tvinni skrúfjárn sög hamar borvél spýtur lím málning reglustika litir hnykill skæri öryggisgleraugu penni yddari strokleður blýantur pensill nagli skrúfa málband málaratrönur svunta leir

29 28 Lærum og leikum kubba stappa spila strjúka klappa horfa teikna lita skrifa mála klippa líma príla sulla syngja lesa leira púsla perla draga ýta sparka grípa kasta skríða elta tala leika raða

31 30 Skólalóð fata rólur ýta róla sér rennibraut sandkassi þríhjól sigti vegasalt skófla sápukúlur sandkastali parís kofi sparkvöllur körfuboltavöllur krítar sippa sippuband bolti klifurkastali

33 32 Í búðinni afgreiðsluborð morgunkorn skilti afmæliskort gos skyr innkaupakerra innkaupakarfa pappakassi poki slökkvitæki frostpinni súkkulaði lakkrís peningur haframjólk greiðslukort posi

Afmæli 35 34 afmælisgjöf kóróna bollakaka kex kerti fjölskylda rjómaterta afmæliskaka mamma pabbi afi amma tvíburar blása ávaxtasafi ruggustóll dóttir sonur systkini systir bróðir

37 36 Form, litir, tölur einn tveir þrír fjórir fimm sex sjö átta níu tíu ellefu tólf þrettán fjórtán fimmtán sextán sautján átján nítján tuttugu hringur horn sívalningur stjarna röndótt ferningur tígull sexhyrningur keila doppótt ferhyrningur þríhyrningur fimmhyrningur strik köflótt rauður blár gulur grænn hvítur svartur bleikur grár appelsínugulur brúnn fjólublár

39 38 Hátíðir þjóðhátíðardagur 17. júní þorri öskudagur bolludagur páskar pylsuvagn hlusta popp bolluvöndur rjómabolla grímu- búningur málsháttur nammi páskaegg páskaungi lúðrasveit skrúðganga blaðra pylsa rella sleikjó hlæja sykurfrauð brosa gráta þorramatur fánastöng fáni

41 40 köngulóarvefur norn risi álfur sjóræningi sjóræningjaskip turn ofurhetja dreki einhyrningur kóngur prinsessa drottning prins geimvera grasker riddari sverð höll kústur fjársjóður draugur hafmeyja skrímsli könguló Ævintýri og hrekkjavaka

43 42 púki Jól áramót þrettándinn jólatré aðventukrans jólaskraut Grýla Leppalúði poki stafur jólagjöf jólaljós sleði skíði brenna stjörnuljós faðma álfakóngur flugeldar eldur reykur kyndill blys álfadrottning snjóþota tungl stjarna norðurljós jólakötturinn skíðastafur tröll jólasveinahúfa hellir jólasveinn skegg

45 44 Farartæki strætisvagn ruslabíll jeppi hjólabretti fólksbíll mótorhjól rúta vörubíll sendibíll sparkhjól leigubíll þyrla rafskutla sjúkrabíll lögreglubíll hjólastóll flugvél slökkviliðsbíll hlaupahjól bjalla stýri hnakkur pedalar hjálmur reiðhjól dekk

47 46 Í sveitinni egg hey traktor hani hæna ungi hestur kýr hrútur hundur bein folald naut kálfur lamb kind geit kiðlingur svín grís hvolpur kettlingur köttur

49 48 hjúkrunarfræðingur Hjá lækni og tannlækni veik frískur sár hlustunarpípa hækja blóð sprauta tannlæknastóll með tannpínu gifs hitamælir plástur tönn beinagrind gríma lyf verðlaun vigt tannlæknir læknir

51 50 Í sundi sundbolur sundgleraugu synda kafa heitur pottur froskalappir skvetta sundskýla kútur sundhetta handklæði sólbekkur stökkbretti sundlaug vatnsrennibraut sturta vatn bali

53 52 björgunarbátur Fjaran og höfnin bátur seglbátur árabátur bryggja veiða lyftari krani þari þang alda selur viti veiðistöng krabbi kuðungur rotta skel mávur sandur lundi steinn árar

55 54 Hafið sjómaður net hitabrúsi akkeri hákarl hvalur björgunarhringur björgunarvesti trilla togari mótorbátur skemmtiferðaskip kafbátur fiskar þorskur ýsa

57 56 Úti í móa ánamaðkur padda lirfa geitungur fluga könguló spói krummi ugla berjalyng fífill bláber sóley mús strá krækiber lóa humla fiðrildi brekka tína lækur þúfa mosi

59 58 Ferðalag sumarbústaður tjald fellihýsi hjólhýsi tjaldvagn svefnpoki sólarvörn sólgleraugu sykurpúði nestisbox grill samloka varðeldur krakkar kælibox kakó skurður sláttuvél hjólbörur girðing prímus harðfiskur lúpína

61 60 Hálendið bakpoki hreindýr horn gönguskór refur göngustafur minkur kaðall örn prik hraun fjall brú foss gjóta eldfjall detta á fjallganga jökull klifra klettur

63 62 Í borginni gata umferðarskilti gangbraut bílstjóri blokk tröppur rampur lögregluþjónn peningur stoppistöð flugvöllur veitingastaður pítsa umferðarljós hamborgari grænmetisbuff franskar árekstur klessa á

65 64 Í bænum bensíndæla gangstétt ís ljósastaur snuð kerra taska snúður vínarbrauð kleina kringla ungabarn krakki foreldrar gleraugu unglingur barnavagn brunahani kirkja hleðslustöð ruslafata

67 66 Almenningsgarður önd fljúga goggur grindverk gras ungi tré blómabeð vökva gosbrunnur hlið blóm snigill vaða göngubrú bekkur stytta karfa trjágrein mold gróðursetja hreiður svanur vængur

69 68 Gerum og græjum hvísla prjóna toga fela sig sópa brjóta moka negla bora saga skrúfa liggja standa sitja hoppa grafa hrista sauma skúra ryksuga hlaupa ganga stökkva

71 70 Íþróttir fótbolti handbolti körfubolti fimleikar hestaíþrótt ballett dans golf skíði hjólreiðar borðtennis tennis júdó karate blak badminton keila hástökk langstökk spjótkast kúluvarp hlaup skautar sund

73 72 Andheiti stór lítill harður mjúkur grimmur ljúfur þykk þunn létt þungt þröng víð ilmur fýla dimmt bjart hreint skítugt gamall nýr inni úti opna loka blautur þurr heitt kalt stutt löng niðri uppi hægt hratt

75 74 Tónlist tromma flauta píanó fiðla trompet klarinett básúna saxófónn stafspil þríhorn gítar harpa selló kontrabassi munnharpa nótur

77 76 Erlend dýr nashyrningur górilla gíraffi fíll krókódíll björn ljón ísbjörn sebrahestur strútur api úlfur tígrisdýr flóðhestur eðla leðurblaka slanga mörgæs íkorni skjaldbaka froskur

79 78 Spil sítróna vigt tafla ryksuga tvinni bolli skjaldbaka snigill augabrún nál samloka kafbátur eyrnaskjól karfa blandari ketill kaktus hjólastóll egg dekk saxófónn vifta smekkbuxur hundabein leðurblaka vasaljós regnbogi tromma köngulóarvefur klósettpappír bíll spergilkál fuglabúr lest þvottaklemma tjald nashyrningur lyftari gardínur hjólabretti slanga einhyrningur ruslafata hattur ruggustóll lúpína kleina brauðrist hnykill Sjá leiðbeiningar á vef mms.is

81 80 Hvar er Kúri? fyrir aftan fyrir neðan í gegnum inni í neðst í miðjunni efst aftast fremst ofan í undir við hliðina á fyrir ofan fyrir framan ofan á á milli

83 82 Árstíðir og veður vetur vor sumar haust sól snjókarl geislar snjóhús endurskinsmerki snjóbolti rigning grýlukerti snjór þoka ský skuggi regnbogi regnhlíf vasaljós lauf fjúka fugl

85 84 Góða nótt matur náttföt risaeðla lesa bangsi gefa brjóst glas eldhúsrúlla barnastóll kattamatur bursta tennur tannbursti diskur náttkjóll hnífapör tannkrem sofa z z z gaffall hnífur

87 86 Skoðum bókina saman Auðgum orðaforða barna Bókin Orð eru ævintýri getur nýst í leik og daglegu starfi með börnum og gefur tækifæri til að vinna með orðaforða á fjölbreyttan hátt. Bókina má skoða aftur og aftur og ræða um einstaka myndir eða opnur. Tilvalið er að nota orðin í mismunandi samhengi og ræða um atburði í nútíð, þátíð og framtíð. Æskilegt er að nota málsgreinar sem barnið skilur og bæta einnig við nýjum orðum og hugtökum. Þetta er hægt að gera með því að benda á myndirnar, segja orðin og nefna e.t.v. samheiti. („Veistu að barn getur þýtt það sama og krakki?") Gæta þarf að því að tala ekki of hratt, spyrja opinna spurninga og gefa barninu tíma og tækifæri til að svara: Hvað sérðu á myndinni? Hvað er að gerast? Hverjir eru á myndinni? Hvar gerist sagan? Hvernig er veðrið? Hvað heldur þú að fólkið á myndinni sé að hugsa? Hvernig heldur þú að þeim líði? Af hverju? Hvernig myndi þér líða? Hvað heldur þú að hafi gerst á undan? Hvað heldur þú að gerist næst? Þegar unnið er með orðaforða er mikilvægt að hvetja börn til að tjá sig og hrósa þeim. Í samskiptum er lykilatriði að hlusta á börnin. Það þarf að taka eftir því hvaða umræður skapast, hvaða spurningar vakna og dýpka síðan umræðuna með nánari útskýringum. Smámyndirnar sem eru á hverri spássíu má finna á opnumynd. Tilvalið er að hvetja börnin til að finna myndirnar á opnunni. Skoða má stærðarhugtök og nefna hluti bæði í eintölu og fleirtölu. Börnin geta fundið hluti sem eru á myndunum í sínu eigin umhverfi og lýst því sem þeim finnst áhugavert. Einnig má vinna með veggspjöld eða hugarkort þar sem orðum og myndum er safnað af hverri opnu. Þá má prenta út myndir bókarinnar af vef. Börnin geta útbúið sína eigin orðabók og tengt hana við sterkasta tungumál sitt. Kötturinn Kúri Kötturinn Kúri eða ummerki eftir hann birtist á öllum opnum bókarinnar og börnin geta skemmt sér við að leita að honum. Kúri er venjulegur heimilisköttur sem eltist við eitt og annað á opnumyndunum og kemur sér í ýmis vandræði. Það er tilvalið að nota ævintýri Kúra sem kveikju að samtali á hverri opnu. Leikið með orð Hægt er að setja hluti í poka sem tengjast ákveðnum opnum í bókinni. Börnin skiptast á að draga hlut úr pokanum og lýsa honum fyrir hópnum. Hvert barn segir frá því sem það veit nú þegar um hlutinn og hópurinn hjálpast að við að bæta við frekari smáatriðum. Í samtali um hlutinn er hægt að tala um hvaða flokki hann tilheyrir (farartæki, eldhúsáhöld, föt ...), hvernig hann lítur út, hvort hann gefi frá sér hljóð, hvernig er hann viðkomu (harður, mjúkur ...), hlutverk hans, litur o.s.frv. Sögugerð Í sögugerð blómstrar frásagnargleðin og ímyndunaraflið fær að njóta sín. Gott er að nota myndir til að örva börnin til frásagnar. Barnið getur sagt frá því sem það sér á myndunum. Þetta er góð æfing í því að læra að skipuleggja frásögn. Skemmtilegt er að börnin reyni að rifja upp eftirminnilega atburði sem tengjast myndum bókarinnar. Það er líka mikilvægt fyrir þann fullorðna að vera góð fyrirmynd og segja börnunum sögur úr eigin lífi út frá myndunum. Eitt verkefnanna gæti verið að búa til sögur saman. Þá eru sagðar sögur eftir efnisatriðum í bókinni, t.d. búðarferð eða útilegu, og barnið hvatt til þess sama. Sögurnar eru skráðar í litla bók sem barnið myndskreytir. Barnið getur svo „lesið" bókina fyrir félaga sína. Fleiri hugmyndir að leiðum til að nýta bókina í starfi með börnum má finna í hugmyndabanka á vef mms.is

Orð eru ævintýri er unnin í samvinnu Miðju máls og læsis sem er hluti af skóla- og frístundasviði Reykjavíkurborgar, námsbrautar í talmeinafræði við HÍ, leikskólanna Laugasólar og Blásala, Austurbæjarskóla og Menntamálastofnunar. Bókin er byggð á orðalista sem unninn var úr bókinni Tíðni orða í tali barna eftir Jóhönnu Thelmu Einarsdóttur, Önnu Lísu Pétursdóttur og Írisi Dögg Rúnarsdóttur. Verkefnið hlaut styrk frá Jöfnunarsjóði, Þróunarsjóði skóla- og frístundaráðs Reykjavíkur og Þróunarsjóði námsgagna.

ORÐ ERU ÆVINTÝRI ISBN 978-9979-0-2762-1 © 2023 Miðja máls og læsis og MMS © 2023 teikningar: Blær Guðmundsdóttir bls. 8-11, 20-31, 56-61 Böðvar Leós bls. 32-45, 52-55, 62-69, 80-83 Elín Elísabet Einarsdóttir bls. 4-7, 12-19, 46-51, 70-77, 84-85 Sigmundur Breiðfjörð Þorgeirsson bls. 78-79 Ritstjórn: Elín Lilja Jónasdóttir, Sigríður Wöhler, Þorbjörg Halldórsdóttir Myndaritstjórn: Kristín Ragna Gunnarsdóttir Málfarslestur: Ingólfur Steinsson 1. útgáfa 2023 önnur prentun 2024 Menntamálastofnun Kópavogi Umbrot og hönnun: Menntamálastofnun Umbrot og hönnun kápu: Blær Guðmundsdóttir Prentvinnsla: Ísafoldarprentsmiðja ehf. / Best print - Eistland Bók þessa má ekki afrita með neinum hætti, svo sem með ljósmyndun, prentun, hljóðritun eða á annan sambærilegan hátt, að hluta til eða í heild, án skriflegs leyfis höfunda, myndhöfunda og útgefanda.

40684 Orð eru ævintýri er litrík og skemmtileg myndabók fyrir börn. Hún býður upp á tækifæri til að spjalla um orð daglegs lífs sem geta virkjað ímyndunarafl barna og verið uppspretta ævintýra og leikja. Hún hentar vel til að efla orðaforða barna í leikskólum og nemenda sem eru að stíga sín fyrstu skref í íslensku sem öðru tungumáli. Bókin hefur verið þýdd á nokkur tungumál og er á rafrænu formi á vef ásamt leiðbeiningum um notkun. Myndhöfundar eru Blær Guðmundsdóttir, Böðvar Leós, Elín Elísabet Einarsdóttir og Sigmundur Breiðfjörð Þorgeirsson. Bókin var unnin í samvinnu Menntamálastofnunar og Miðju máls og læsis hjá Reykjavíkurborg.
Made with FlippingBook
RkJQdWJsaXNoZXIy MjIxNzc=

# data[].attributes.body
Orðaleikir er gagnvirkur vefur þar sem unnið er með orðaforða bókarinnar Orð eru ævintýri. Efnið hentar meðal annars vel í kennslu íslensku sem annars tungumáls.

# data[].attributes.attachment_link.title
Orð eru ævintýri - orðaleikir - mauthor.com

# data[].attributes.body
Í þessari einstöku bók eru smæstu einingar málsins í brennidepli: íslensku málhljóðin. Sérhvert þeirra er kynnt með táknrænni hreyfingu, stuttri sögu, skemmtilegri vísu og glæsilegum myndum sem bæði skýra og skemmta.

Bókin um Lubba er hugsuð til málörvunar og hljóðanáms fyrir börn á aldrinum tveggja til sjö ára.

# data[].attributes.attachment_link.description
Í þessari einstöku bók eru smæstu einingar málsins í brennidepli: íslensku málhljóðin. Sérhvert þeirra er kynnt með táknrænni hreyfingu, stuttri sögu, skemmtilegri vísu og glæsilegum myndum sem bæði skýra og skemmta.

# data[].attributes.attachment_link.description
Durkin, D. (1978-79). What classroom observations revel about reading chomprehension instruction. Reading Research Quarterley, 15, 481-533.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Nemendur þurfa að geta sundurgreint öll hljóð orðanna til að stafsetja rétt. Það getur verið miserfitt og fer gjarnan eftir því hversu gegnsætt (góð samsvörun milli hljóða og stafa) tungumál þeirra er. Þeir verða að læra bókstafina, hljóð þeirra og gera sér grein fyrir ákveðnu ósamræmi milli framburðar og ritháttar, en ósamræmið er mismikið eftir tungumálum. Ekkert ritmál á tákn yfir alla þætti talmálsins en þá er t.d. átt við

Ofantaldir þættir geta valdið nemendum vandræðum við að stafsetja rétt (Treiman & Kessler, 2005). Hljóð stafa, eins og þau eru kennd ein og sér haldast ekki alltaf óbreytt inni í orðum þar sem þau verða fyrir áhrifum af nálægum hljóðum/stöfum orðsins. Stafsetning getur einnig endurspeglað ónákvæman framburð og framburðarerfiðleika hjá nemendum. Það er því ljóst að stafsetning er bæði erfið og krefjandi fyrir barn með hljóðræna veikleika (Jamieson & Simpson, 2006).
Málþættir sem stafsetning byggir á
Rannsóknir sýna að góð stafsetningarhæfni byggir á mörgum mál- og málfræðilegum þáttum eins og þekkingu og meðvitund á

hljóðkerfi málsins

rithætti

merkingu og

morfemum (minnsta merkingarbæra eining máls) sem fela í sér þekkingu á málfræðilegri uppbyggingu orða (morphology) ásamt

ritháttarmyndum og ritháttareiningum sem viðkomandi einstaklingur hefur fest í minni sínu gegnum tíðina (mental orthographic image MOI)

Ofantaldir þættir sem eru forsendur góðrar stafsetningar eru einnig forsendur góðrar lestrarfærni (Ehri 2000, 2005). Af því leiðir að stafsetning og lestur eru mjög samtvinnuð ferli sem þróast samhliða. Rannsóknir á kennslu hafa líka leitt í ljós að stafsetningarnám stuðlar að framförum í lestri og öfugt (Apel, Masterson, Niessen 2004).
Sjá útskýringu á hverjum ofantöldum þætti hér fyrir neðan.
Hljóðkerfisvitund
Hljóðkerfisvitund vísar til þeirrar hæfni að þekkja með nákvæmum hætti, geta ígrundað og unnið með málkerfi tungumálsins. Hún felur í sér hæfnina til að sundurgreina, tengja saman og vinna með atkvæði og hljóð innan orða.
Hljóðavitund sem er undirþáttur hljóðkerfisvitundarinnar snýr að vinnu með hvert einstakt hljóð orða. Hún hefur sterkt forspárgildi varðandi stafsetningarhæfni við upphaf skólagöngu. Það hafa rannsóknir sýnt með endurteknum hætti (Ehri 2000, 2005; Nation & Hulme 1997). Góð hljóðavitund gerir þá sem stafsetja meðvitaða um fjölda stafa í orði, tengsl þeirra við hljóðin og hvernig stafsetja má orð sem þeir þekkja ekki eða hafa aldrei séð áður (Apel, Masterson, Niessen 2004:645).
Ritháttarþekking
Ritháttarþekking vísar til skilnings á því hvernig breyta á talmáli í ritmál. Að þekkja nákvæm tengsl stafa og hljóða, t.d. að vita

að hljóðið /k/ getur staðið fyrir bæði g og k og jafnvel c,

að ákveðin stafaröð fyrirfinnst ekki í íslensku ritmáli t.d. aa, dt eða dk,

um staðsetningu stafa inni í orði t.d. að orð í íslensku enda ekki á h og tveir sérhljóðar eru aldrei í upphafi eða enda orða

að ritháttarþekking felur í sér skilning og þekkingu á stafamynstrum og reglum þar að lútandi t.d. að á eftir stuttu sérhljóði koma gjarnan tveir samhljóðar, sbr. krummi (Apel, Masterson, Niessen 2004).

Merking
Merking vísar til þess hvernig hægt er að nota orðskilning (orðaforða) til að stafsetja á réttan hátt, t.d. þegar orð hljóma líkt eða eru borin eins fram (homophones) en hafa ólíka merkingu og rithátt. Þá þarf merkingin að vera fyrir hendi til að hægt sé að stafsetja rétt, t.d. kyrkja og kirkja (Wasowitcz o.fl. 2003 sbr. Apel, Masterson, Niessen 2004).
Morfem
Meðvitund um morfem og málfræðilega uppbygginu orða (morphological awareness) vísar til þekkingar og skilnings á minnstu merkingarbæru einingum (morfemum (einnig nefnt myndan í et. og myndön í ft.) ) svo sem forskeyti, endingar, rót og stofn orða. Þekking á morfem-einingum tungumálsins hjálpar fólki til að vera meðvitaðra um

þegar eitt morfem bætist við, t.d. fleirtöluendingar og greinir

stöðuguleika í stafsetningu þess óháð framburði (á e.t.v. frekar við um ensku)

hvernig orð getur breyst við að eitt morfem bætist við, t.d. fer og fór.

Þekking og meðvitund um morfem tungumálsins getur einnig hjálpað fólki til að skilja betur tengsl milli orða og hvernig mismunandi forskeyti og endingar geta bæst við stofn þeirra, t.d. kenna, kennsla, kennari, kenning, forkennsla og þannig stuðlað að auknum orðaforða og skilningi á málinu (Apel, Masterson, Niessen 2004).
Ritháttarmyndir í minni
Ritháttarmyndir í minni (mental orthographic image (MOI)) eru myndir af orðum, atkvæðum og morfemum sem þeir sem stafsetja hafa safnað og fest í minni sínu gegnum tíðina. Venjulega nær fólk að festa ritháttarmyndir (einnig er vísað til þessa sem sjónræns orðaforða (visual orthograpichs image) eða forms ritháttareininga í minni (mental graphemic representations)) með endurteknum tilraunum við að umskrá orð eða orðhluta (Glenn & Hurley 1993; Treimann og Bourassa 2000). Eftir því sem orðið kemur oftar fyrir í lesmáli barnsins og umskráningarleikni þess eykst fjölgar skýrum ritháttarmyndum í minninu þannig að stafsetning verður góð og sjálfvirk (Ehri og Wilce 1982). Þrátt fyrir að aðrir málfræðilegir þættir stafsetningarinnar (svo sem hljóð - og morfemvitund, ritháttar- og merkingarþekking) hjálpi fólki mikið til að stafsetja rétt nægja þeir ekki til þess að stafsetning verði fullkomin. Til þess þarf fólk að treysta á ritháttarmyndirnar sem það hefur fest í minni sínu (Apel, Masterson, Niessen 2004).

© Helga Sigurmundsdóttir

# data[].attributes.attachment_link.title
Kennsluaðferðir - Stafsetning | Lesvefurinn

# data[].attributes.attachment_link.description
Stafsetning er samspil hljóðkerfis og ritháttar

# data[].attributes.attachment_link.description
Heildaraðferð í lestrarkennslu (whole language), einnig þekkt undir heitinu “look and say” eða orðaaðferð byggist á því að börnin læri að þekkja ritháttarmyndir orðanna. Menn hafa lengi vitað að það er fljótlegra að ná merkingu textans með því að lesa orðin í heild, fremur en að þurfa að nefna alla stafi orðsins. Rökin fyrir þessari aðferð eru meðal annars þau að þegar börn læra að tala læri þau orðin í heild og þurfi ekki að gefa gaum að hverju einstöku hljóði þeirra. Þannig byggir heildaraðferðin á þeirri sýn að lestur sé náttúrulegt ferli sem barnið uppgötvar smátt og smátt með svipuðum hætti og það náði tökum á talmálinu. Þetta var talin i árangursríkasta leiðin til að ná efnisinnihaldi lesefnisins.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Fjölskynja nálgun er kennsla sem byggist á því að nemandinn vinni með viðfangsefnið út frá sem flestum skynáreitum. Dæmi:

Gegnum sjón - skoði markvisst form bókstafanna og læri hvernig þeir eru skrifaðir. Gagnlegt getur verið að skoða í spegli hvernig hljóð ákveðinna bókstafa myndast með talfærunum, einkum ef erfitt er að muna bókstafinn.

Gegnum heyrn - hlusti á og muni heiti bókstafa og hljóð þeirra

Gegnum hreyfingu- búa stafinn til t.d. skrifa í loftið, mála á stórt blað o.s.frv.

Gegnum snertingu - að leira stafinn, að þreifa á formi bókstafsins með lokuð augu, eða bundið fyrir augu

Galdurinn felst í því að vinna samtímis með alla skynþættina og þannig getur kennslan til dæmis verið með eftirfarandi hætti:

Segja heiti stafanna og hljóð þeirra um leið og þreifað er á þeim

Tengja hljóð stafanna saman og lesa orð og setningar

Lesa stuttar sögur sem innihalda aðeins þá stafi/hljóð sem búið er að kenna

Skrifa orð sem koma fyrir í sögunum

Skrifa stutta sögu með eigin orðum

Góðir lesarar eiga auðvelt með að læra bókstafina og þeir kunna þá yfirleitt af mikilli nákvæmni mjög fljótt. Nemendur með lesblindu eiga oft erfitt með að læra bókstafina af fullkomnu öryggi. Þess vegna er afar mikilvægt að vinna með bókstafina út frá mismunandi skynleiðum til þess að auðvelda nemendum að muna heiti þeirra og hljóð, hvernig þeir eru skrifaðir og hvernig þeir myndast. Upprifjun og endurtekning er mjög mikilvæg og þyrfti að vera fastur liður í lestrarkennslu nemenda með dyslexíu.

© Steinunn Torfadóttir

# data[].attributes.attachment_link.description
Fjölskynja nálgun er kennsla sem byggist á því að nemandinn vinni með viðfangsefnið út frá sem flestum skynáreitum. Dæmi: Gegnum sjón - skoði markvisst form bókstafanna og læri hvernig þeir eru skrifaðir. Gagnlegt getur verið að skoða í spegli hvernig hljóð ákveðinna bókstafa myndast með talfærunum, einkum ef erfitt er að muna bókstafinn.

# data[].attributes.attachment_link.description
Lesvefurinn - unninn á vegum Menntavísindasviðs Háskóla Íslands í samstarfi við Menntamálaráðuneytið. Formaður ritnefndar: Freyja Birgisdóttir

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Hvað á ég að gera, barnið mitt nennir ekki að lesa? Þessari spurningu þurfti Sigga Vigga hin ráðagóða aldrei að svara. Hún gaf ráð við ókurteisi og subbuskap en engin mamma glímdi við lestrarleti krakkanna sinna þegar bókin um Siggu Viggu og börnin í bænum kom út á íslensku fyrir hálfum sjöunda áratug.

En nú er spurt og ekki að ástæðulausu. Mömmur og pabbar hafa áhyggjur - börnin þeirra hafna bókum, jafnvel þó að þau séu fluglæs. Hvað er eiginlega til ráða?

Lestrarvenjur barna hafa breyst á undanförnum áratugum, bóklestur hefur minnkað mikið og færri börn segjast hafa áhuga á að lesa bækur. Gleymum því þó ekki að börn lesa heilmikið á hverjum degi, í tölvunni og símanum, á sjónvarpsskjánum, í auglýsingum og á umferðarskiltum... orð eru út um allt. Vandinn er ekki sá að börn lesi ekki neitt heldur hvernig þau lesa; þau gleypa í sig skyndibita; smáskilaboð, vefbúta og textabrot. Fyrir vikið skortir þau bæði þjálfun og þolinmæði til að komast í gegnum heila bók og hafa ekki upplifað lestraránægjuna sem yrði þeim hvatning til bóklestrar.

En hvers vegna skiptir máli að börn öðlist áhuga á að lesa bækur þegar nóg er af öðru lesefni út um allt? Einfalda svarið er að áhugi á bóklestri tengist betri lesskilningi sem er undirstaða alls náms. Í stuttu máli sagt gengur börnum sem hafa gaman af því að lesa bækur betur í skólanum. Langa svarið er að bóklestur eykur víðsýni og umburðarlyndi, kennir börnum að setja sig í spor annarra og átta sig á skráðum og óskráðum reglum samfélagsins, lestur eflir málþroska, sköpunargáfu, ímyndunarafl og orðaforða. Svo er bóklestur líka svo skemmtilegur, kærkomið athvarf frá amstri dagsins.

Hvað segir maður þá við áhyggjufulla foreldra? Í fyrsta lagi það að börn byrja ekki að lesa bækur vegna þess að við krefjumst þess eða skömmumst í þeim. Þau lesa ef þeim finnst það skemmtilegt. Ykkar verkefni er að sýna þeim hversu gaman er að lesa. Lesið fyrir framan börnin eða hlustið á hljóðbækur. Það er mikilvægt að börnin sjái ykkur njóta bóka. Lesið líka barna- og unglingabækur því að börn vilja ræða við fullorðna um bækurnar sínar. Spyrjið af áhuga og segið hvað ykkur fannst: Var bókin skemmtileg? Hvernig leið þér þegar þú last hana? Fékkstu gæsahúð, kitlaði þig í magann, langaði þig að öskra, rífa hana í tætlur eða lána hana öllum vinum þínum?

Börn hafa áhuga á svo ótal mörgu; fótbolta, fiðrildum, geimverum, glansmyndum, risaeðlum, rokkurum... listinn yrði óendanlega langur. Til eru bækur um allt milli hims og jarðar. Hjálpið börnunum að velja sér bækur, sum börn lesa lítið vegna þess að þau hafa ekki fundið rétta lesefnið. Önnur lesa alltaf sams konar bækur og hefðu gaman af að prófa eitthvað nýtt. Takið börnin með á bókasafnið eða í bókabúðina og skoðið úrvalið. Skoðið kápurnar, lesið aftan á þær, myndið ykkur skoðun og veltið fyrir ykkur innihaldinu. Fylgist saman með bókaútgáfunni og ræðið um spennandi bækur, nýjar eða endurútgefnar eða eldgamlar perlur ofan af háaloftinu hennar ömmu.

Nálgist lesturinn eins og hvert annað tómstundastarf barnanna. Lestur er íþrótt og æfingin skapar meistarann. Í öllu íþrótta- og tómstundastarfi skiptir áhugi foreldranna meginmáli. Haldið með börnunum. Mætið á hliðarlínuna, þ.e. hvetjið börnin til að lesa reglulega, hjálpið þeim að finna tíma til lestrar, fylgist með árangrinum og hrósið þeim fyrir ástundun og framfarir. Varist þó að pína þau áfram eða ofreyna við æfingarnar, það má ekki gleyma að teygja og hvíla. Æfingarnar eiga að vera skemmtilegar; þannig eflist áhuginn.

Varist líka að stilla lestrinum upp gegn tölvum eða sjónvarpi. Bókaormar horfa ekkert síður en önnur börn og spila líka tölvuleiki. Prófið að kynna börnin fyrir bókum sem bíómyndir hafa verið gerðar eftir. Horfið saman og lesið saman og spjallið um muninn á bók og mynd. Kennið börnunum að nota tæknina til bóklestrar, sum börn hrífast af rafbókum þótt þau lesi aldrei pappírsbækur.

Áhugi barna á lestri bóka dalar oft í kringum 10 ára aldurinn. Án efa tengist það því að þá eru langflest börn orðin læs og um leið hættir fullorðna fólkið að fylgjast með lestri þeirra. Dregið er úr lestrarkennslu í skólanum á þessum aldri, þó svo að nú sé sérstaklega mikilvægt að börnin nái upp góðum lestrarhraða og öðlist jákvætt viðhorf til bóklestrar.

Það er því einkar mikilvægt að heimilin taki virkan þátt í lestraruppeldinu þegar börnin komast upp á miðstig grunnskólans. Ekki hætta að lesa fyrir börnin þó að þau kunni að lesa. Hver sagði að kósíkvöld ættu að vera sjónvarpskvöld? - Prófið kósíkvöld með góðri bók - lesið upphátt, hlustið á börnin lesa eða hlustið saman á hljóðbók. Það má alveg poppa fyrir bóklestur eins og bíómyndir. Tengið lestur bóka við notalegar fjölskyldustundir, gæðastundir þar sem þið getið spjallað saman, hlegið saman og styrkt böndin.

Síðast en ekki síst: Lestur er fjölskylduverkefni sem bæði mamma og pabbi þurfa að sinna - eða báðar mömmurnar og báðir pabbarnir eða stjúpmömmurnar og stjúppabbarnir, ömmurnar og afarnir, frænkurnar og frændurnir ...lestur ætti að vera fastur liður hjá öllum fjölskyldum; fjölmennum, fámennum, fjörugum, þögulum, heimkærum og útilífsóðum. Ekkert barn ætti að fara á mis við fjölskyldulestur - fram eftir öllum aldri.

© Brynhildur Þórarinsdóttir

# data[].attributes.attachment_link.description
Hvað á ég að gera, barnið mitt nennir ekki að lesa? Þessari spurningu þurfti Sigga Vigga hin ráðagóða aldrei að svara. Hún gaf ráð við ókurteisi og subbuskap en engin mamma glímdi við lestrarleti krakkanna sinna þegar bókin um Siggu Viggu og börnin í bænum kom út á íslensku fyrir hálfum sjöunda áratug.

# data[].attributes.body
Námsefnið Listin að lesa og skrifa er fyrir byrjendur í lestri og byggist fyrst og fremst á hljóðaaðferð.