# data[].attributes.body
Công đoạn 4: Đọc hiểu và thưởng thức văn học: cảm nhận được vẻ đẹp hài hoà giữa ngôn từ và hình tượng, nội dung và hình thức nghệ thuật của tác phẩm; hiểu được tầm vóc và chiều sâu tư tưởng, tình cảm tác giả; thưởng thức được những biểu hiện của tài nghệ, những chi tiết đặc sắc…

# data[].attributes.body
Công đoạn 3: Đọc hiểu tư tưởng, tình cảm tác giả: kết hợp ngôn từ và phương thức biểu hiện; dùng năng lực phán đoán, khái quát... để nắm bắt tư tưởng, tình cảm mà người viết muốn thể hiện, gửi gắm.

# data[].attributes.body
Công đoạn 2: Đọc hiểu hình tượng nghệ thuật: biết sử dụng trí tưởng tượng để “cụ thể hoá” các hình tượng được tác giả miêu tả bằng ngôn từ (chất liệu phi vật thể, trừu tượng, khái quát...); tìm hiểu logic bên trong và phát hiện các mâu thuẫn...

# data[].attributes.body
Công đoạn 1 : Đọc hiểu ngôn từ: đọc thông suốt toàn bộ văn bản, hiểu các từ khó, các điển cố, biện pháp tu từ; hiểu được cách diễn đạt, nắm được các lớp nghĩa tường minh và hàm ẩn; phát hiện những điểm đặc sắc, khác thường, thú vị…

# data[].attributes.body
Nói như Đặng Tiến: “Yêu một tác phẩm nghệ thuật, giống như yêu một người đàn bà ở điểm là mỗi lần yêu chúng ta khám phá ở người tình một trinh tiết mới. Yêu một tác phẩm là sáng tạo một trinh tiết mới cho tác phẩm”. (Đọc thêm tr12-16 – Chuyên đề chuyên sâu 11)

# data[].attributes.body
Tác phẩm văn học vừa là sáng tạo của nhà văn, vừa là nơi hoạt động của ngôn ngữ nhưng đồng thời cũng là nơi tiếp nhận những sáng tạo từ phía người đọc để tạo nên những nét nghĩa mới cho tác phẩm. Hoạt động tiếp nhận văn học là một hoạt động mang tính sáng tạo.

# data[].attributes.body
Nguyên tắc chung: Đọc hiểu là biến văn bản của tác giả thành văn bản của người đọc.

# data[].attributes.body
Khi nghiền ngẫm được hàm nghĩa của văn bản, khám phá đúng tầng hàm nghĩa đó tâm hồn, trí tuệ của người đọc sẽ trở nên phong phú hơn, giàu có hơn, ý nghĩa hơn, cuộc sống nội tâm sẽ trở nên sâu sắc, nhạy cảm và rộng mở hơn.

# data[].attributes.body
Để bóc tách hết các lớp nghĩa của văn bản là một việc không hề đơn giản, đòi hỏi tri thức, vốn hiểu biết, vốn sống, năng lực thẩm mĩ, đặc biệt là khả năng đồng sáng tạo của người tiếp nhận.

# data[].attributes.body
Để đi sâu vào hàm nghĩa của văn bản văn học ta cần đi qua các lớp trên và đi qua đề tài🡪 chủ đề 🡪tư tưởng 🡪 cảm hứng chủ đạo…

# data[].attributes.body
Khi đọc một tác phẩm văn học ta cần tìm hiểu, bóc tách qua từng tầng từng lớp của tác phẩm: từ tầng ngôn từ 🡪 tầng hình tượng 🡪 dần dần tìm ra tầng hàm nghĩa (ý nghĩa ẩn kín, ý nghĩa tiềm tàng) của văn bản.

# data[].attributes.body
Do đó, con người được miêu tả trong văn học thường là con người cụ thể sinh động hấp dẫn giống với đời thường dù không tên hay có tên, dù chỉ là thoáng qua hay lưu lại một vài đường nét trong tác phẩm nhưng đều là những cá thể riêng với dung mạo ngôn ngữ, hành động tính cách riêng ...

# data[].attributes.body
Đối tượng phản ánh đặc thù văn học là con người (cho dù phạm vi miêu tả văn chương vô cùng rộng, văn học bao giờ cũng đặt con người vào vị trí trung tâm, lấy con người làm đối tượng chủ yếu sự phản ánh, con người luôn là nơi quy chiếu mọi vẻ đẹp mọi giá trị đời sống mà nhà văn muốn hướng mà tìm tòi).

# data[].attributes.body
Hình tượng văn học có thể là thiên nhiên, con người, đồ vật, phong cảnh,...Tuy nhiên hình tượng trung tâm là con người bởi “Văn học và đời sống là hai vòng tròn đồng tâm nhưng tâm điểm của nó là con người”.

# data[].attributes.body
Các tác giả dùng ngôn từ nghệ thuật để xây dựng các hình tượng văn học.

# data[].attributes.body
Do đó:

# data[].attributes.body
Thông qua hình tượng tác giả muốn gửi gắm tình ý sâu kín đến bạn đọc và cuộc đời.

# data[].attributes.body
Được sáng tạo trong văn bản nhờ những chi tiết, cốt truyện, nhân vật, hoàn cảnh, tâm trạng (tuỳ quy mô văn bản: truyện ngắn, truyện vừa, truyện dài,… và tùy thể loại: tự sự, trữ tình, kịch,…) mà có sự khác nhau.

# data[].attributes.body
Không phải thế giới đời sống mà còn là thế giới biết nói vừa giống cái đã có hiện có và còn giống với cái cần có và có thể có.

# data[].attributes.body
Phản ánh đời sống khách quan dưới sự sáng tạo chủ quan của nhà văn.

# data[].attributes.body
Là phương tiện để phản ánh văn học, hình tượng không phải do nhà văn bịa ra mà được lấy từ trong đời sống thường ngày.

# data[].attributes.body
“Rặng liễu đìu hiu đứng chịu tang,

Tóc buồn buông xuống lệ ngàn hàng;

Đây mùa thu tới – mùa thu tới

Với áo mơ phai dệt lá vàng.”

(Xuân Diệu)

# data[].attributes.body
"Đừng tưởng xuân tàn hoa rụng hết

Đêm qua sân trước một nhành mai."

(Mãn Giác thiền sư)

# data[].attributes.body
“Con cò lặn lội bờ sông

Gánh gạo đưa chồng tiếng khóc nỉ non"

# data[].attributes.body
Tầng ngôn từ là bước thứ nhất cần vượt qua để đi vào chiều sâu của văn bản cũng như để hiểu đúng khi đọc tác phẩm văn học.

# data[].attributes.body
Ngữ nghĩa: nghĩa bề mặt đến nghĩa bề sâu (nghĩa đen - nghĩa bóng, nghĩa tường mình - nghĩa hàm ẩn,...)

# data[].attributes.body
Ngữ âm: âm, thanh, điệu được gợi ra khi đọc, khi phát âm.

# data[].attributes.body
"Ngán nỗi xuân đi xuân lại lạ,

Mảnh tình san sẻ tí con con!"

(Tự tình II – Hồ Xuân Hương)

# data[].attributes.body
"Người đi? Ừ nhỉ, người đi thực!
Mẹ thà coi như chiếc lá bay,
Chị thà coi như là hạt bụi,
Em thà coi như hơi rượu say."
(Tống biệt hành - Thâm Tâm)

# data[].attributes.body
Truyên: xây dựng nhân vật, cốt truyện, ngôn ngữ kể chuyện, lời văn...

# data[].attributes.body
Thơ: có vần điệu, luật, khổ, kết cấu...

# data[].attributes.body
Kịch: hồi, có cảnh, lời đối thoại, độc thoại, mâu thuẫn , xung đột...

# data[].attributes.body
Văn bản văn học được xây dựng theo một phương thức riêng – mỗi văn bản văn học đều thuộc về một thể loại nhất định, tuân theo những quy ước và cách thức của thể loại đó.

# data[].attributes.body
Ngôn từ của văn bản văn học được trau chuốt, gọt giũa, có tính biểu cảm, gợi cảm, có tính hàm súc, đa nghĩa.

# data[].attributes.body
Ngôn từ của văn bản là ngôn từ nghệ thuật, có hình tượng, có tính thẩm mĩ cao.

# data[].attributes.body
Những chủ đề như tình yêu, hạnh phúc băn khoăn, đau khổ, khát vọng vươn đến chân – thiện – mĩ,... thường trở đi trở lại với những chiều sâu và sắc thái khác nhau trong VBVH.

# data[].attributes.body
Văn bản văn học đi sâu phản ánh hiện thực khách quan và khám phá thế giới tình cảm, tư tưởng nhằm thỏa mãn nhu cầu hướng thiện và nhu cầu thẩm mĩ của con người.

# data[].attributes.body
Văn bản văn học còn gọi là văn bản nghệ thuật (văn bản văn chương).

# data[].attributes.body
Văn bản văn học chỉ bao gồm các sáng tác có hình tượng nghệ thuật được xây dựng bằng hư cấu, tưởng tượng như sử thi, truyền thuyết, truyện cổ tích, tiểu thuyết, truyện ngắn, truyền vừa, kịch...

# data[].attributes.body
Văn bản văn học là những văn bản đi sâu phản ánh hiện thực khách quan và khám phá thế giới tình cảm và tư tưởng, thỏa mãn nhu cầu thẩm mĩ của con người.

# data[].attributes.body
Văn bản văn học là tất cả văn bản sử dụng ngôn từ một cách nghệ thuật. Theo nghĩa này, không chỉ có văn bản thơ, truyện, kịch mà tất cả các văn bản hịch, cáo, chiếu, biểu, sử kí... đều có thể coi là văn bản văn học.

# data[].attributes.body
Tính đa nghĩa bắt nguồn từ đặc trưng của nội dung hình tượng.

# data[].attributes.body
Theo đó, có thể phát hiện những chủ đề bị bỏ qua, khơi dậy những tình điệu bị chìm lấp, nhận ra những nghĩa mới từng bị thời gian che giấu. Nhờ vậy, những tác phẩm văn học lớn có thể trường tồn cùng nhân loại.

# data[].attributes.body
Nhưng bản thân cái hiện thực được tái hiện lại có ý nghĩa riêng không dễ xóa bỏ. Người đọc, đến lượt mình, khi tiếp nhận lại cấu tạo lại tác phẩm bằng kinh nghiệm đọc của bản thân.

# data[].attributes.body
Nhà văn phản ánh hiện thực một cách toàn vẹn, cấu tạo lại nó, đề xuất một hệ đề tài, chủ đề, cảm hứng nhất định.

# data[].attributes.body
Không bắt nguồn từ sự tùy tiện của độc giả mà bắt nguồn từ tiềm năng đồi dào của nội dung tác phẩm, cho phép lí giải, đánh giá theo các khía cạnh khác nhau.

# data[].attributes.body
Tính đa nghĩa

# data[].attributes.body
Ý nghĩa của tác phẩm văn học tùy thuộc vào cách cảm nhận văn học của từng người trong từng thời đại.

# data[].attributes.body
Ý nghĩa của tác phẩm văn học tùy thuộc vào cách cảm nhận văn học của từng người trong từng thời đại.

# data[].attributes.body
Ở các thời đại khác nhau, người ta tiếp nhận văn học ở nhiều khía cạnh khác nhau.

# data[].attributes.body
Ý nghĩa văn bản thiếu chính xác, do người đọc đoán ra.

# data[].attributes.body
Tồn tại trong tác phẩm như những hàm nghĩa của hình tượng.

# data[].attributes.body
Nội dung tác phẩm không bộc lộ trực tiếp dưới dạng suy lí, khái niệm mà thể hiện gửi gắm qua toàn bộ thế giới hình tượng.

# data[].attributes.body
Mỗi văn bản văn học đều chứa đựng một nội dung thông báo và ý nghĩa do tác giả vô tình hay cố ý gửi gắm vào tác phẩm của mình.

# data[].attributes.body
Quá trình đọc - hiểu văn bản chính là quá trình thực hiện sự giao tiếp đặc biệt giữa nhà văn và bạn đọc.

# data[].attributes.body
Nhà văn truyền cho người đọc các nhìn, cách cảm về cuộc đời, quan niệm về cuộc sống tức là mong muốn truyền cho người đọc những điều mình muốn gửi gắm.

# data[].attributes.body
Là một phương tiện giao tiếp đặc biệt: thông qua các chi tiết, nhân vật,...

# data[].attributes.body
Là thế giới đời sống do ngôn từ gợi lên trong tưởng tượng, trong tâm trí người đọc.

# data[].attributes.body
Nhằm biểu hiện và khái quát về cuộc sống con người: cái thiện, cái ác và cả những điều phức tạp, bí ẩn sâu thẳm trong cảm xúc con người

# data[].attributes.body
Nhân vật Nhĩ (Bến quê - Nguyễn Minh Châu) được xây dựng như một con người thật ngoài đời với suy nghĩ, cử chỉ, ngôn ngữ phù hợp với hoàn cảnh riêng của nhân vật.

# data[].attributes.body
Từng câu từng chữ của văn bản với các chi tiết cụ thể về hành vi, cử chỉ, hành động, ngoại cảnh của nhân vật sống động như cuộc sống thật ngoài đời thật.

# data[].attributes.body
"Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy nổi ba chìm với nước non
Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
Mà em vẫn giữ tấm lòng son"
(Bánh trôi nước - Hồ Xuân Hương)
⇒ Hình ảnh "bánh trôi nước" chỉ người phụ nữ và thân phận lênh đênh trôi nổi của họ trong xã hội cũ ⇒ Sự đồng cảm và thế giới quan nhân đạo của tác giả.

# data[].attributes.body
"Cái hồn của thơ không phải là chữ mà là cái vầng sáng tỏ mờ bao quanh mỗi chữ" (Chu Văn Sơn)

# data[].attributes.body
Là những hình ảnh cụ thể nhưng mang ý nghĩa quy ước của nhà văn hay tác giả.
⇒ Ngôn từ mang tính đa nghĩa, "ý tại ngôn ngoại"

# data[].attributes.body
"Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ơi con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời”
(Mùa xuân nho nhỏ - Thanh Hải"

⇒ Bức tranh thiên nhiên mùa xuân đầy sức sống với màu sắc tươi tắn, hài hoà, âm thanh rộn ràng trong trẻo của tiếng chim.

# data[].attributes.body
là ngôn ngữ giàu hình ảnh, đường nét, màu sắc, âm thanh, nhạc điệu, có khả năng gây ấn tượng mạnh mẽ, tác động sâu xa vào trí tưởng tượng và cảm nghĩ của người đọc.

# data[].attributes.body
"Hay là thuở trước kể văn chương?
Chen hội công danh nhỡ lạc đường
Tài cao/ phận thấp, / chí khí uất
Giang hồ/ mê chơi/ quên quê hương"
(Tản Đà, "Thăm mả cũ ven đường")
⇒ Điệp thanh trắc trong câu 3 ⇒ Trạng thái uất ức, bất mãn, phẫn chí.
⇒ Điệp lại trong câu 4 ⇒ Cái phiêu bạt, mê mải lãng tử & chí khí vượt lên hoàn cảnh

# data[].attributes.body
Các yếu tố từ ngữ, âm thanh, kiểu câu,... được sắp xếp, tổ chức có chủ định nhằm tạo nên tính biểu cảm cao.

# data[].attributes.headline
- Đặc điểm của VBVH: bộc lộ ở đặc trưng về chất liệu ngôn từ nghệ thuật

# data[].attributes.subject
- Đặc điểm của VBVH: bộc lộ ở đặc trưng về chất liệu ngôn từ nghệ thuật

# data[].attributes.body
"Tài cao phận thấp chí khí uất
Giang hồ mê chơi quên quê hương"
(Tản Đà)

# data[].attributes.body
"Con đường nhỏ nhỏ gió xiêu xiêu,
Lả lả cành hoang nắng trở chiều."
(Thơ duyên - Xuân Diệu)

# data[].attributes.body
Tái hiện những hình tượng trong cuộc sống một các cụ thể, sinh động bằng những từ ngữ gợi cảm, gợi hình, gọi thanh.