# data[].attributes.body
Wat daarvoor belangrijk is, is dat er een goede fit is tussen wat jij als persoon kan, wat het werk en je privé-situatie van je vragen en wat de maatschappij van je vraagt.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Voor de coronacrisis was de werkdruk in het onderwijs al hoog, nu komt de coronacrisis er nog eens bovenop. Eisen aan leraren zijn hoger dan ooit. Toch hoeven toenemende eisen niet per se negatief te zijn. Voor sommigen betekenen ze juist een extra uitdaging. Werkdruk heeft namelijk alles te maken met een disbalans tussen je taakeisen en de mogelijkheden die je hebt om aan die eisen te voldoen. En een goede balans ziet er nou eenmaal voor iedereen anders uit. Tinka van Vuuren - Bijzonder hoogleraar Vitaliteitsmanagement aan de Open Universiteit en senior-consultant bij Loyalis Kennis & Consult en auteur van 'Een leven lang vitaal in het onderwijs'
Het belangrijkste dat je als schoolleider kunt doen om werkdruk onder leraren in jouw school tegen te gaan? Ga met ze in gesprek. Elke leraar is anders en deze tijd vraagt van leraren allerlei verschillende vaardigheden. Het gaat niet alleen om praktische zaken zoals online lesgeven. Heb ook oog voor de emotionele kant van onderwijs op afstand. Denk aan leerlingen met moeilijke thuissituaties en de zorgen die deze voor leraren met zich meebrengen. Onderzoek of leraren in jouw school voldoende hulpbronnen hebben om hiermee om te gaan.

Hulpbronnen en buddysysteem

Iedere leraar heeft zijn eigen talenten. Haalt een leraar in jouw school energie uit nieuwe, online lesmethoden ontwikkelen en neemt hij hier graag andere collega's in mee? Dan kun je diegene bijvoorbeeld aanwijzen als buddy voor andere leraren. Als schoolleider heb je een aanmoedigende rol, maar je kunt niet alles in je eentje regelen. Laat andere mensen taken oppakken waar ze energie uithalen. Dat is niet alleen prettig voor jou, maar ook voor je collega's. Autonomie in het werk kan de ervaren werkdruk namelijk aanzienlijk verlagen. En alle recente veranderingen bieden natuurlijk ook veel leerkansen.

Met plezier, productief én gezond aan het werk

Waar het ook nu om draait, is dat mensen met plezier, productief en gezond aan het werk blijven. Wat daarvoor belangrijk is, is dat er een goede fit is tussen wat jij als persoon kan, wat het werk en je privé-situatie van je vragen en wat de maatschappij van je vraagt. Corona wijst ons erop dat het niet alleen om de werksituatie gaat. Ook in je privé-leven kunnen veel dingen veranderen. Zo heb je misschien je eigen kinderen ineens thuis, de zorg voor je ouders of zorgen over de werksituatie van je partner. Iedereen moet niet alleen zijn werk goed doen, maar ook nog eens al die andere ballen in de lucht houden. Daar moet je als schoolleider ook oog voor houden.

Je hoeft niet ziek te zijn om beter te worden

Ga niet alleen aan de slag met het voorkomen of tegengaan van werkdruk. Ga juist met iedereen de dialoog aan. Hoe zorg je ervoor dat je de mensen die nu juist heel goed functioneren ook een extra zetje kunt geven en dat ze goed blijven presteren? Houd iedereen in het vizier en houd daar aandacht voor. Je hoeft niet ziek te zijn om beter te worden. Dat geldt ook voor de schoolleider zelf. Je bent in deze tijd veel bezig met brandjes te blussen. Probeer niet alleen reactief, maar ook proactief bezig te zijn én te blijven.

Stel en herstel prioriteiten

De kans is groot dat je agenda door de coronacrisis helemaal is omgegooid. Het vinden van een nieuwe rekenmethode of het bijwerken van administratie zijn nu geen prioriteiten en dat is ook helemaal niet erg. Laat tegelijkertijd de teugels niet helemaal vieren, want dat is ook een risico. Zorg bijvoorbeeld dat er toch aandacht blijft voor de gezondheid, de vakbekwaamheid en de motivatie van de mensen. Dat kan je niet te lang uitstellen, dan krijg je grote brokken. Ook hier gaat het weer om het vinden van een balans.

Omgeving, samenwerking en autonomie

Het belangrijkste dat je kunt doen, is ervoor zorgen dat er een plezierige werksfeer is. Als het niet goed gaat, denken we vaak dat het aan de persoon ligt. Dat iemand vitaler kan worden door bepaalde vaardigheden op te doen, of meer te bewegen bijvoorbeeld. Maar is dat eigenlijk nooit zo. Kijk naar de omgeving, hoe je werk organiseert, de samenwerking en de autonomie van de mensen. De sleutel is juist de combinatie van al deze factoren en een gedeelde verantwoordelijkheid.

Tot slot: laat nieuwe kennis niet liggen

Iedereen in het onderwijs heeft ontzettend veel geleerd door het werken nu, omdat we in de praktijk op een andere manier moeten werken. Het informele leren dus eigenlijk! Zo zien we dat we anders onderwijs kunnen geven door bijvoorbeeld kortere opdrachten te geven. Zorg ervoor dat je nu al nadenkt over hoe je die kennis kunt vasthouden. Je kunt nu al aan collega's vragen: wat vind je prettig aan de huidige manier van werken? Vraag iedereen om drie punten op te schrijven en kijk er in september nog eens na. Zo kun je goed voorbereid aan de slag met het doorvoeren van verbeteringen, als het stof van de coronacrisis een beetje is neergedaald.

Benieuwd naar het boek 'Een leven lang vitaal in het onderwijs'? Bekijk meer informatie op de website van uitgeverij Pica.

# data[].attributes.attachment_link.title
Werkdruk, een kwestie van disbalans - Platform Werkdruk PO

# data[].attributes.attachment_link.description
Voor de coronacrisis was de werkdruk in het onderwijs al hoog, nu komt de coronacrisis er nog eens bovenop. Eisen aan leraren zijn hoger dan ooit. Toch hoeven toenemende eisen niet per se negatief te zijn. Voor sommigen betekenen ze juist een extra uitdaging.

# data[].attributes.body
TNO-model en oplossingen en factoren die bij kunnen dragen

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Werkstress

Werkstress gaat over de (gezondheids)toestand van een persoon. Werkstress kan bijvoorbeeld veroorzaakt worden door een aanhoudende werkdruk.

Werkstress kan eerst leiden tot stressreacties zoals hoofdpijn, vermoeidheid en concentratieproblemen, en op lange termijn tot bijvoorbeeld meer langdurige gezondheidsklachten, een verstoorde werk-privébalans, minder arbeidstevredenheid of -motivatie en ziekteverzuim.

Voorkomen van werkstress

Er zijn ook factoren die kunnen voorkomen dat werkdruk leidt tot stressklachten of het effect ervan zodanig verminderen dat er geen ernstige klachten ontstaan. Voorbeelden van deze zogenoemde 'buffers' zijn sociale steun van leidinggevende en collega's, aanwezigheid van leer- en ontwikkelingsmogelijkheden, herstelmogelijkheden en waardering (materieel en immaterieel).

Werkdruk in balans

Iedereen heeft in zijn werk te maken met werkdruk, maar niet iedereen ervaart die werkdruk op ieder moment als een probleem. Werk geeft ook betekenis aan het leven, genereert inkomsten en levert voldoening.

Bij werkdruk gaat het om een balans tussen de zaken in je werk die spanning veroorzaken (energievreters) en de factoren die hier tegenwicht aan kunnen bieden (energiegevers). De spanningsfactoren hebben te maken met de inhoud van je werk en de context van je werk. Hoe gevarieerd is je werk (werkinhoud)? Hoe ervaar je de organisatiecultuur en de stijl van leidinggeven (werkcontext)?

Werkstressoren - EnergieBronnen (WEB-model)

De combinatie van werkstressoren (energienemers) en energiebronnen (energiegevers) bepaalt in hoeverre leraren plezier of stress ervaren in hun werk. En energiebronnen.

Daarnaast zijn er factoren die je de mogelijkheid bieden om je werkinhoud en je werkcontext te regelen. Deze regelmogelijkheden hebben bijvoorbeeld te maken met je autonomie en hoeveel je kunt bijdragen aan besluiten die worden genomen. De regelmogelijkheden worden in het WEB-model als energiebronnen aangemerkt. De energiebronnen hebben een versterkende invloed op de bevlogenheid in je werk.

# data[].attributes.attachment_link.description
Er is veel wetenschappelijke literatuur over werkdruk. En er zijn verschillende modellen die inzicht geven in de factoren die een rol spelen in het ontstaan van werkdruk en werkstress. Op deze pagina vind je een overzicht van deze modellen en uitleg over de begrippen werkdruk en werkstress.

# data[].attributes.headline
Onderzoek naar werkdruk onder leerkrachten Rotterdam

# data[].attributes.subject
Onderzoek naar werkdruk onder leerkrachten Rotterdam

# data[].attributes.body
Met model om werkdruk te meten.

# data[].attributes.headline
Erasmus Universiteit | Thesis werkdruk onder leerkrachten in het onderwijs

# data[].attributes.subject
Erasmus Universiteit | Thesis werkdruk onder leerkrachten in het onderwijs

# data[].attributes.body
Laat o.a. zien in welke vier categorieën de werkdruk is te verdelen
Hele thesis hier te lezen: https://thesis.eur.nl/pub/18115/scriptie-werkdruk-definitieve-versie.pdf

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De werkdruk in het onderwijs is erg hoog. Met 22,1% is het onderwijs de sector met het hoogste percentage burn-outklachten. In de video vertellen leraren tijdens de staking van 6 november 2019 welke factoren voor werkdruk zorgen en hoe ze hiermee omgaan. Daarnaast vind je in het artikel 12 tips waarmee je de werkdruk verlaagt.

Van leraren wordt verwacht dat ze een duizendpoot zijn, waardoor er weinig tijd overblijft voor het voorbereiden van lessen. Tijdens de staking op 6 november 2019 geven leraren aan dat ze de hoeveelheid aan taken als werkdruk ervaren. Ook de invoering van Passend onderwijs heeft gezorgd voor een toename van werkdruk. Er is een groeiend aantal leerlingen dat extra begeleiding nodig heeft, maar de klassen zijn te groot om onderwijs op maat te kunnen bieden. Verder worden het lerarentekort en de overladenheid van het programma genoemd als oorzaken van werkdruk.

Martijn Balm, leraar voortgezet onderwijs: 'Ik merk dat ik tegen veel grenzen aanloop. Het lokaal is te klein, er zijn te grote groepen, te veel verschillende leerplannen en zorgplannen. Er is onvoldoende tijd om alles uit je lessen te halen. Daarom stop ik buiten mijn werktijden om nog veel extra tijd in het voorbereiden van lessen en zorgplannen. Als leraar moet je altijd 'aan staan' en na een hele dag lesgeven, heb ik eigenlijk te weinig energie voor al die andere taken. En dat geeft werkdruk.'

Brechje Brand, leraar speciaal onderwijs: 'Ik werk in het speciaal onderwijs met kinderen die langdurend ziek zijn. Onze leerlingen hebben veel veiligheid en rust nodig, maar door het lerarentekort kunnen wij ze dit helaas niet meer bieden. Dat gaat mij aan het hart en geeft mij werkdruk.'

Hoe kun je zelf werkdruk te lijf gaan?

Met de volgende tips kun je zelf, binnen je eigen mogelijkheden, de werkdruk verminderen.

1. Durf te schrappen in taken en activiteiten

Leer 'nee' zeggen tegen leuke activiteiten die niets met onderwijs te maken hebben. Of wees kritisch bij activiteiten die de maatschappij of de overheid verlangen en zo op het bordje van de school terechtkomen, zoals moestuintjes, het Wilhelmus en voorlichting over obesitas of omgaan met geld.

2. Kijk kritisch naar je lesprogramma

Niet alle lessen en oefeningen in de methode zijn altijd even doelgericht. Houd de leerlijnen voor ogen en schrap in overleg met je collega's overbodige lessen en oefeningen. Hiermee creëer je ruimte in het rooster.

3. Neem voldoende pauze

Lunch niet achter je bureau maar samen met je collega's. Ga lekker naar buiten voor wat beweging en frisse lucht. Ook vergaderingen of werkbesprekingen kunnen prima wandelend plaatsvinden. Bekijk ook de video van neuropsycholoog Erik Schreuder over lopend vergaderen.

4. Doe geen twee dingen tegelijk

Het werkgeheugen in ons brein kan slechts één element tegelijkertijd verwerken. Multitasken kost meer energie, je vergeet meer en je doet twee keer langer over een taak. Iets met 100% aandacht doen geeft rust en voldoening.

5. Bespreek je werkdruk met anderen

Analyseer waar jouw werkdruk vandaan komt en bespreek dit met je leidinggevende en collega's. Zet werkdruk regelmatig op de agenda en overleg met het gehele team hoe jullie nog efficiënter kunnen werken.

6. Zorg voor een goede balans tussen werk en privé

Veel leraren zullen zeggen dat het onmogelijk is, maar neem je werk niet mee naar huis. Dat zorgt voor een duidelijke scheiding tussen werk en privé. Gebruik een timer om op tijd met je werk te stoppen en plan daarnaast voldoende tijd in voor ontspanning.

7. Maak een to-do-list

Maak een korte lijst met taken die belangrijk zijn voor die dag of week. Focus je op die taken. Hiermee voorkom je uitstelgedrag of dat je afgeleid wordt door de waan van de dag. Daarnaast geeft het afvinken van taken voldoening.

8. Besteed niet te veel tijd online

Internet en sociale media zijn enorme tijdverslinders. Even een mailtje naar ouders, op zoek naar een leuk lesidee op Pinterest of een mooi plaatje voor een werkblad. Voor je het weet ben je een half uur verder. Stel vooraf grenzen aan tijd en voorkom dat je je verliest in eindeloos surfen.

9. Maak gebruik van elkaars passies en talenten

Vergroot je werkplezier door je te richten op activiteiten die je energie leveren. Vaak zijn dit activiteiten waar je een passie of talent voor hebt. Energiegevers zijn een goede buffer tegen energievreters. Aandacht voor het vergroten van werkplezier is daarom een goede manier om werkdruk te verlagen.

10. Maak van je mailbox geen prioriteitenlijst

Overweeg om de meldingen op je telefoon uit te zetten, open je mailbox pas na drie uur en beantwoord e-mails alleen nog maar tijdens werkuren. Maak hier afspraken over met je team en communiceer deze naar ouders zodat hun verwachtingen helder blijven.

11. Verminder het aantal vergaderingen

Kijk kritisch naar de hoeveelheid vergaderingen, duur van de vergaderingen en aanwezigen. Zo kan er veel tijd worden bespaard. Kijk ook naar de inhoud van de vergaderingen. Moeten notulen bijvoorbeeld besproken worden? En is een rondvraag echt nodig? Door hier kritisch naar te kijken ga je efficiënter met je tijd om. Ook online vergaderen kan een mogelijkheid zijn om de werkdruk tegen te gaan.

12. Houd de administratieve rompslomp eens goed onder de loep

Vraag jezelf af of alle handelings- en groepsplannen nodig zijn. Moet je eigenlijk alle toetsen afnemen? En hoe zinvol is het nakijken van alle schriften? In de brochure Ruimte in regels lees je wat de wet echt zegt over administratie en verantwoording in het primair onderwijs.

Meer weten over werkdruk in het onderwijs?

# data[].attributes.attachment_link.title
12 tips voor het verlagen van werkdruk - Leraar24

# data[].attributes.attachment_link.description
De werkdruk in het onderwijs is erg hoog. Met 22,1% is het onderwijs de sector met het hoogste percentage burn-outklachten. In de video vertellen leraren tijdens de staking van 6 november 2019 welke factoren voor werkdruk zorgen en hoe ze hiermee omgaan. Daarnaast vind je in het artikel 12 tips waarmee je de werkdruk verlaagt.