# data[].attributes.body
Wiki

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ten szczególny dzień został oficjalnie ustanowiony przez ONZ w 2009 roku i jest doskonałą okazją, aby pokazać piękno podwodnego świata, jak i problemy z którymi się zmaga. W tym dniu, ludzie na całym świecie podejmują szereg akcji mających na celu nagłośnienie jeszcze większego wsparcia na rzecz ochrony środowiska morskiego i dzikiej przyrody z nim związanej. Bez względu na to, gdzie mieszkamy, wszyscy jesteśmy zależni od mórz i oceanów oraz odpowiedzialni za ich stan. To właśnie woda stanowi ok. 70% powierzchni naszej planety.
Morza i oceany z problemami

Jednym z największych, globalnych wyzwań mórz i oceanów są ogromne ilości plastikowych śmieci, które dostają się do wód. Rocznie do środowiska morskiego potrafimy dostarczyć prawie 10 milionów ton plastiku! Wyrzucamy dosłownie wszystko, od zwykłych torebek sklepowych po zabawki. Najbardziej znanym „morskim wysypiskiem" jest śmieciowa wyspa - Great Pacific Garbage Patch, która rozciąga się w północnej części Oceanu Spokojnego pomiędzy Hawajami, a Kalifornią o przypuszczalnej wadze prawie 3 milionów ton! Z powodu trafiających do mórz i oceanów plastikowych odpadów, co roku ginie ponad milion morskich ptaków i sto tysięcy morskich ssaków.

Zmiany klimatyczne mają negatywny wpływ na ekosystemy morskie

Ocieplanie się klimatu kojarzymy głównie ze wzrostem średniej temperatury na Ziemi spowodowanej wzrostem CO2. To właśnie w głównej mierze oceany absorbują nadmierne ilości dwutlenku węgla, a negatywną konsekwencją tego jest wzrost ich kwasowości. W ostatnich latach proces ten znacznie przyspieszył i tylko od XX wieku zakwaszenie mórz i oceanów wzrosło, aż o 30%! Najbardziej wrażliwym ekosystemem, którego dotyka rosnąca kwasowość wód są organizmy, z których zbudowana jest rafa koralowa. Poprzez spotęgowanie tego negatywnego procesu, wiele wapiennych materiałów budulcowych, poprzez obniżenie się pH, rozpuszcza się w wodzie. Stopniowe zakwaszanie się mórz i oceanów prowadzi więc do powolnego zamierania tych różnorodnych ekosystemów morskich.

Światowy Dzień Oceanów to dzień w którym warto przypomnieć temat naszego morza - Morza Bałtyckiego, które stanowi nierozerwalną część wód morskich naszej planety. Bałtyk zachwyca swoim pięknem, jest schronieniem dla wielu gatunków ptaków i ryb oraz domem dla ssaków morskich takich jak foki i morświny. Również i ekosystem Morza Bałtyckiego zmaga się z wieloma problemami, z którymi bez wsparcia ze strony człowieka, sobie nie poradzi.

Morze Bałtyckie jest najmłodszym i jednym z najmniej zasolonych mórz na naszej planecie. Aż do XIX wieku wody Bałtyku należały do jednych z najczystszych na świecie, jednak dwa stulecia rozwoju przemysłu, rolnictwa i wzrostu populacji w zlewisku Morza Bałtyckiego spowodowały, że stało się ono jednym z najbardziej zanieczyszczonych mórz na Ziemi.

Wody Morza Bałtyckiego otoczone są przez kontynent europejski, a jedynymi miejscami, gdzie łączy się ono z Oceanem Atlantyckim, są wąskie Cieśniny Duńskie. W związku z tym, wymiana wód w Morzu Bałtyckim zachodzi bardzo powoli, trwa około 30 lat. Tak wolna wymiana wód sprawia, że w Bałtyku przez lata kumulują się trafiające do niego zanieczyszczenia.

Najpoważniejsze wyzwanie środowiskowe Bałtyku - eutrofizacja

Eutrofizacja oznacza przeżyźnienie środowiska wodnego. Pojęcie, które należy tłumaczyć dosłownie jako „dużo pożywienia" (od greckich słów „eu" i „tropy"), wcale nie oznacza pozytywnego zjawiska. Wręcz przeciwnie. Morze dotknięte eutrofizacją wskutek nadmiaru substancji odżywczych zamiera. Jednym z objawów eutrofizacji, który sami możemy zaobserwować, jest zakwit sinic, kiedy to woda staje się mętna, a na plaży pojawiają się informacje o zakazie kąpieli. Jest to zasadne, gdyż niektóre z gatunków sinic są toksyczne i mogą być szkodliwe dla zdrowia człowieka.

Zjawisko eutrofizacji zachodzi na skutek zbyt dużych ilości związków azotu i fosforu (zwanych biogenami) w wodzie. Duża ilość związków biogennych powoduje masowy zakwit glonów i sinic. Obumierające glony i sinice opadają na dno zbiornika, gdzie ulegają rozkładowi. Do tego procesu zużywany jest tlen zgromadzony w przydennych warstwach wody. Gdy brakuje tlenu, wzrasta ilość bakterii beztlenowych, które kontynuują rozkład, a jednocześnie produkują szkodliwy dla organizmów morskich siarkowodór. W ten sposób powstają obszary o obniżonej ilości tlenu lub całkowite pustynie tlenowe (martwe strefy), w których zamiera życie. Powierzchnia martwych stref w Bałtyku wzrosła 10-krotnie w ciągu 115 lat i zajmuje około 14% powierzchni dna morza.

Biogeny pochodzą ze ścieków, z przemysłu, z depozycji z powietrza, ale aż 50% z nich pochodzi z rolnictwa. W zlewisku Bałtyku żyje coraz więcej ludzi, co wiąże się z intensywnym rozwojem rolnictwa i przemysłu. Do uprawy ziemi stosowane są duże ilości nawozów. To z nich uwalnia się duża część azotanów i fosforanów, które potem, razem z wodą rzek, wpływają do Bałtyku. Jednym z największych dostarczycieli azotanów i fosforanów w zlewisku Bałtyku jest Polska. Tylko w 2010 roku do Bałtyku trafiło 802 000 ton azotu i 32 200 ton fosforu. To prawie 5 razy więcej związków azotu i 9 razy więcej związków fosforu niż na początku ubiegłego wieku.

Fundacja WWF Polska od lat zaangażowana jest w promocję rolnictwa przyjaznego środowisku morskiemu, w tym działań ograniczających spływy biogenów (np. stosowanie stref buforowych, utrzymywania śródpolnych oczek wodnych czy precyzyjne dobieranie dawek nawozowych). Już kilkakrotnie organizowaliśmy konkurs na Rolnika Roku regionu Morza Bałtyckiego, a następnie promowaliśmy wyróżnione w ramach konkursu działania. Celem konkursu jest zebranie i pokazanie najlepszych, przyjaznych Morzu Bałtyckiemu praktyk rolniczych oraz wyróżnienie podmiotów, które prowadzą swoją działalność z poszanowaniem dla środowiska i Bałtyku. Szczególnie doceniane jest stosowanie metod ograniczających spływy azotu i fosforu do wód. Fundacja WWF prowadzi również działania edukacyjne skierowane do rolników i doradców rolniczych, w tym opracowuje i upowszechnia materiały edukacyjne oraz organizuje warsztaty nt. praktyk rolniczych przyjaznych środowisku morskiemu.

Ponadto Fundacja WWF prowadzi również działania rzecznicze wśród decydentów politycznych które mają na celu właściwą realizację zapisów Ramowej Dyrektywy w Sprawie Strategii Morskiej, Ramowej Dyrektywy Wodnej, Dyrektywy Azotanowej i Bałtyckiego Planu Działań Komisji Helsińskiej. Jesteśmy ponadto zaangażowani w działania na rzecz poprawy Wspólnej Polityki Rolnej, aby ograniczyć intensywne rolnictwo przemysłowe na rzecz wsparcia rolnictwa zrównoważonego.

Sieci widma - niewidoczny problem Bałtyku

Co roku w wodach Bałtyku w skutek zdarzeń losowych takich jak sztormy, kolizje czy zaczepy denne, np. wraki, rybacy gubią od 5 do 10 tysięcy sieci stawnych. Zagubione narzędzia połowowe, tzw. sieci widma (ang. ghost nets) stanowią poważne zagrożenie dla ekosystemu morskiego. Szacuje się, że w polskiej części Bałtyku może zalegać wciąż ok. 800 ton sieci widm.

Sieci widma zawieszone w toni wodnej nadal łowią ryby, a ich zdolność połowowa utrzymuje się na poziomie 20% przez pierwsze pół roku od zagubienia, spadając do 6% w kolejnych miesiącach. Przy ustanawianych rokrocznie limitach połowowych na najwyższym możliwym poziomie gwarantującym stabilność populacji, te dodatkowe 6% przyłowu może znacznie zaburzać równowagę stad ryb. Sieci widma stanowią również niewidoczną, śmiertelną pułapkę dla ssaków morskich oraz ptaków, które nurkują w celu zdobycia pożywienia. Dodatkowo uwięzione, często rozkładające w sieciach organizmy wpływają negatywnie na i tak już zaburzoną równowagę ekologiczną Bałtyku.

Wiele sieci zbudowanych jest z komponentów plastikowych, które zalegając w morzu przez lata, ulegają rozkładowi do mikrocząsteczek plastiku. Te drobiny dostają się do łańcucha pokarmowego, a finalnie mogą trafiać również na nasze stoły. Pokryte parafinami włókna, z których zbudowane są sieci, mogą przyczyniać się do lokalnego zanieczyszczenia wód substancjami oleistymi.

Przyczyn takiego stanu rzeczy można dopatrywać się w zbyt niskiej świadomości ekologicznej użytkowników morza. WWF Polska jest partnerem w międzynarodowym projekcie Marelitt Baltic, którego celem jest opracowanie prostych, efektywnych kosztowo i bezpiecznych dla środowiska metod wyławiania z dna Bałtyku zagubionych sieci, dostosowanych do różnych warunków geograficznych oraz znalezienie systemowego rozwiązania problemu środowiskowego związanego z zagubionym sprzętem połowowym. WWF Polska przeprowadza szereg akcji poszukiwania i wyławiania sieci widmo w polskiej części Morza Bałtyckiego, zarówno we współpracy z rybakami, jak i profesjonalnymi nurkami. Badane są możliwości odbierania zużytych narzędzi połowowych przez bałtyckie porty, trwają również prace nad znalezieniem najlepszych sposobów na odzyskiwanie i ponowne wykorzystanie materiałów plastikowych pochodzących z sieci rybackich (recykling) Projekt Marelitt Baltic współfinansowany jest przez unijny Program Regionu Morza Bałtyckiego. Potrwa on do 2019 r.

Dom fok i morświnów

Morze Bałtyckie to ostoja ssaków morskich, takich jak morświn i foki - szara, pospolita i obrączkowana. Niestety duże zanieczyszczenie Bałtyku, destrukcyjna ingerencja człowieka w ekosystem morski i rozwijająca się turystyka to główne czynniki mające negatywny wpływ na mieszkańców morza.

W ramach naukowego projektu SAMBAH w 2014 roku oszacowano liczbę morświnów w Morzu Bałtyckim na około 500 osobników. Według Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody (IUCN) jego bałtycka subpopulacja jest krytycznie zagrożona wyginięciem.

Największym zagrożeniem dla morświna są sieci rybackie, których nie jest w stanie w porę zlokalizować w pogoni za rybami. Nie mogąc uwolnić się z tego rodzaju pułapki, ginie przez uduszenie. Bardzo niebezpieczne są również zakłócenia akustyczne generowane przez transport morski i inną działalność gospodarczą.

Spośród bałtyckich fok, najliczniejsza jest foka szara i to właśnie na spotkanie tego gatunku mamy największe szanse podczas wypoczynku nad polskim morzem. Podczas ogólno- bałtyckiego liczenia fok szarych, naukowcy określili ich liczbę na ok. 32 tysiące osobników i szacują, że ta liczba stanowi ok. 80 % całej populacji. Jednak kurczenie się siedlisk, w których foki naturalnie występują poprzez intensywny rozwój turystyki i obecność człowieka, uniemożliwia im powrót na historyczne miejsca rozrodu w polskiej części Bałtyku. Poważnym zagrożeniem dla fok jest przyłów, czyli przypadkowe zaplątywanie się w sieci rybackie.

WWF od wielu lat realizuje projekty mające na celu ochronę ssaków morskich. Od 2010 r. działa Błękitny Patrol WWF - 200 aktywnych, doskonale wyszkolonych wolontariuszy zamieszkujących polskie wybrzeże. Monitorują linię brzegową przez 365 dni w roku, pomagając fokom, morświnom, ptakom morskim, a także innym, potrzebującym wsparcia zwierzętom.

Edukujemy turystów i mieszkańców nadmorskich miejscowości - wzdłuż całego wybrzeża ustawiliśmy dotychczas 160 tablic informacyjnych nt. ssaków i ptaków morskich, rozdaliśmy ponad 100 tysięcy egzemplarzy Błękitnego Poradnika - kieszonkowego kompendium wiedzy o ssakach morskich, zawierającego wskazówki na temat właściwego zachowania się w przypadku spotkania z foką na plaży.

(Nie)zrównoważone rybołówstwo

Według ONZ blisko 30% dziko żyjących, oszacowanych stad ryb na świecie jest przełowionych, a ok. 60% poławianych na najwyższym możliwym poziomie. Przy braku zmian w obecnych praktykach połowowych, za 40 lat niektóre gatunki poławianych ryb i owoców morza mogą całkowicie zniknąć.

Według najnowszego doradztwa Międzynarodowej Rady Badań Morza na temat stanu zasobów morskich, aż sześć z jedenastu stad ryb Morza Bałtyckiego zarządzanych poprzez unijne limity połowowe jest nadmiernie eksploatowana, w tym obydwa stada bałtyckiego dorsza.

Szansą na przejście na zrównoważone rybołówstwo w Unii Europejskiej może okazać się proces reformy rozporządzenia w sprawie kontroli rybołówstwa. W ubiegłym tygodniu Komisja Europejska opublikowała propozycję tego rozporządzenia. Skuteczna kontrola oraz monitorowanie działalności połowowych, a tym samym doprowadzenie do przestrzegania obowiązującego prawa, w tym wymogów Wspólnej Polityki Rybołówstwa, jest kluczowe dla zapewnienia przejścia na praktyki połowowe o mniejszym negatywnym wpływie na środowisko morskie w Unii Europejskiej.

Niestety proces prac na poziomie Komisji Europejskiej nad propozycją tego ważnego rozporządzenia przebiegał w pośpiechu i nie zapewnił wystarczającego czasu dla wszystkich zainteresowanych stron na zabranie głosu w sprawie. W rezultacie wniosek Komisji zawiera braki w proponowanym systemie kontroli, w tym w jego kluczowym elemencie jakim jest zapewnienie identyfikowalności importowanych produktów ryb i owoców morza. Obecnie propozycja Komisji nie zawiera przepisów zapewniających aby wszystkie niezbędne informacje, które potwierdzałyby legalne pochodzenie importowanych produktów ryb i owoców morza, były dostępne dla unijnych odbiorców. Unia Europejska posiada jeden z największych i jeden z najbardziej opłacalnych rynków produktów rybnych na świecie i ponosi odpowiedzialność wobec Europejczyków aby nie dopuszczać do sprzedaży nielegalnie złowionych ryb na swoim terytorium.

Odpowiedzialna konsumpcja ryb i owoców morza dla dobra ludzi, oceanów i klimatu

Mimo, że nasze morza są przełowione, ryby wciąż stanowią główne źródło pożywienia i utrzymania dla ponad 800 milionów ludzi - głównie żyjących w krajach rozwijających się. UE jest największym rynkiem i importerem ryb i owoców morza na świecie, przy czym większa część konsumowanych przez Europejczyków ryb i owoców morza pochodzi z połowów z krajów z poza UE.

Zmiana klimatu niekorzystnie wpływa na życie w oceanach, w tym na kondycję populacji gatunków ryb poławianych komercyjnie. Podnoszenie się temperatury wody dramatycznie zmienia warunki życia organizmów morskich, co odbija się również na sektorze rybołówstwa. Mniej stabilne i mało liczne populacje stad ryb sprawiają, że rybacy wypływają coraz dalej w poszukiwaniu połowu lub zmuszeni są pozostać na morzu dłużej. W efekcie ich kutry emitują więcej gazów przyczyniających się do zmiany klimatu. Zmiany klimatyczne wpływają więc na stan żywych zasobów morskich, a jednocześnie rybołówstwo jest jedną z gałęzi przemysłu oddziaływujących na klimat.

Negatywne skutki przełowienia, nielegalnych połowów i zmian klimatycznych dotykają głównie kobiety, mężczyzn i dzieci żyjących w krajach rozwijających się, skąd pochodzi większość ryb, które jemy. W związku z tym spoczywa na nas ogromna odpowiedzialność - europejscy konsumenci, producenci, politycy i decydenci mogą dokonać globalnej zmiany w stronę odpowiedzialnej konsumpcji ryb i owoców morza poprzez wspieranie zrównoważonych połowów. Taki wybór przyniesie korzyści zarówno ludziom, jak i przyrodzie na całym świecie. Wybierając ryby i owoce morza pochodzące ze zrównoważonych połowów przyczyniamy się do realizacji Celów Zrównoważonego Rozwoju ONZ.

WWF wspólnie z Environmental Justice Foundation prowadzi działania na rzecz odpowiedzialnej konsumpcji ryb i owoców morza dla dobra ludzi, oceanów i klimatu w ramach współfinansowanego przez Unię Europejską* projektu Fish Forward (Responsible seafood consumption for the benefit of people, oceans and climate). Projekt realizowany jest przez 17 partnerów w 17 krajach, w tym przez Fundację WWF Polska, w latach 2018 - 2020. Projekt ma na celu zmianę zachowań konsumentów i producentów w Europie w oparciu o zwiększoną świadomość i wiedzę na temat konsumpcji i pozyskiwania ryb i owoców morza oraz skutków jakie nasze decyzje przynoszą dla ludzi i środowiska morskiego, zarówno w krajach rozwijających się jak i w samej Europie.

A co my możemy zrobić aby przyczynić się do ochrony ekosystemów morskich?

Zachęcamy do pobrania nowej edycji poradnika rybnego „Jaka ryba na obiad?" tutaj lub ze strony: ryby.wwf.pl

W poradniku tłumaczymy jakie ryby kupować oraz których unikać, aby był to wybór najlepszy pod względem środowiskowym. Właściwy wybór ryb i owoców morza na nasze stoły istotnie przyczynia się do ochrony ekosystemów morskich i pozytywnie wpływa na sytuację ludzi z krajów rozwijających się. Nasza świadoma postawa konsumencka wpływa na dostawców i producentów produktów rybnych, a w konsekwencji także na samych rybaków. Pamiętajmy że naszymi dobrymi, świadomymi decyzjami w sklepach stwarzamy popyt na produkty pochodzące ze zrównoważonych połowów tzn. takich które nie są destrukcyjne dla środowiska morskiego oraz które nie przyczyniają się do nadmiernej eksploatacji stad ryb.

Pomóż nam chronić różnorodność biologiczną mórz i oceanów. Wybieraj ryby i owoce morza z zielonego światła, nie przeszkadzaj morskim zwierzętom, zostawiaj po sobie czystą plażę. Wspieraj nasze projekty.

*Niniejsza publikacja została przygotowana z udziałem finansowym Unii Europejskiej. Za treść tej publikacji odpowiada wyłącznie WWF i nie można jej w żaden sposób odbierać jako stanowisko Unii Europejskiej.

# data[].attributes.attachment_link.title
WWF Polska | Dziś świętujemy Światowy Dzień Oceanów!

# data[].attributes.attachment_link.description
Ten szczególny dzień został oficjalnie ustanowiony przez ONZ w 2009 roku i jest doskonałą okazją, aby pokazać piękno podwodnego świata, jak i problemy z którymi się zmaga. W tym dniu, ludzie na całym świecie podejmują szereg akcji mających na celu nagłośnienie jeszcze większego wsparcia na rzecz ochrony środowiska morskiego i dzikiej przyrody z nim związanej.

# data[].attributes.attachment_link.title
10 szokujących odkryć w MORZACH I OCEANACH!

# data[].attributes.body
Życie dwa kilometry pod wodą

# data[].attributes.attachment_link.title
Życie dwa kilometry pod wodą [film dokumentalny, lektor PL]

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Aleksander Doba (ur. 9 września 1946 w Swarzędzu) - polski podróżnik, kajakarz. Dzięki internetowemu głosowaniu na stronie internetowej „ National Geographic" zdobył tytuł „Podróżnika Roku 2015". Jako pierwszy człowiek w historii samotnie przepłynął kajakiem Ocean Atlantycki z kontynentu na kontynent (z Afryki do Ameryki Południowej) wyłącznie dzięki sile mięśni. Opłynął kajakiem Morze Bałtyckie i Bajkał. Również jako pierwszy opłynął całe polskie wybrzeże z Polic do Elbląga oraz Polskę po przekątnej z Przemyśla do Świnoujścia. Dwukrotny złoty, srebrny i brązowy medalista Otwartych Akademickich Mistrzostw Polski w kajakarstwie górskim. 19 marca 2015 został honorowym obywatelem Swarzędza.

Dzieciństwo spędził w Swarzędzu. Ukończył Politechnikę Poznańską. Od lat 70. XX wieku mieszka w Policach. Pracował w Zakładach Chemicznych Police. Obecnie na emeryturze. Rodzina: żona Gabriela, dwóch synów - Bartłomiej i Czesław oraz dwie wnuczki Olga oraz Agata (córki Bartłomieja i Katarzyny).

Latał na szybowcach różnych typów, wylatane 250 godzin. Uzyskał drugą klasę wyszkolenia szybowcowego zdobywając srebrną odznakę szybowcową z jednym diamentem.

Uzyskał trzecią klasę skoczka spadochronowego po wykonaniu 14 skoków.

Zdobył złotą odznakę turystyki kolarskiej.

Uzyskał patent sternika jachtowego z rozszerzonymi uprawnieniami (na rejsy morskie).

Zdobył wszelkie odznaki kajakowe wszystkich stopni krajowych organizacji oraz najwyższe międzynarodowe organizacji ICF (złota ICF - jedna z kilku w Polsce). Przodownik Turystyki Kajakowej PTTK I stopnia, Instruktor Turystyki Kajakowej PZKaj Stopnia Związkowego, Instruktor Rekreacji Ruchowej o specjalności Kajakarstwo.

Zdobył tytuł Akademickiego Mistrza Polski w Kajakarstwie Górskim w 2003 roku. Obronił ten tytuł w 2004 roku.

Zdobył tytuł Drużynowego Akademickiego Mistrza Polski w Kajakarstwie Górskim w 2003 roku wraz z dwoma synami Czesławem (2. miejsce) oraz Bartłomiejem (4. miejsce).

Zdobył tytuł „Podróżnika Roku 2015" wybrany przez głosowanie National Geographic.

Turystykę kajakową zaczął uprawiać od 1980 roku, mieszkając w Policach, w Klubie Kajakowym „Alchemik" Police oraz Akademickim Klubie Turystyki Kajakowej „Pluskon" w Szczecinie.

W roku 1989 w ciągu 13 dni przepłynął Polskę po przekątnej z Przemyśla do Świnoujścia, 1 - 13 kwietnia, 1189 km.

W 1989 roku wyśrubował rekord Polski (bijąc też Niemców) na 5125 km przepłyniętych kajakiem w jednym roku, mając do dyspozycji normalny urlop - 26 dni roboczych. Z tej liczby tylko 125 km przepłynął po raz wtóry w życiu. 5000 km to trasy po raz pierwszy w życiu przepłynięte przez niego kajakiem. W 1989 roku pływał kajakiem przez 108 dni - prawie co trzeci dzień w kajaku i to na nowych trasach. Ten nieoficjalny rekord Polski jest aktualny do dziś.

W 1991 roku jako pierwszy kajakarz po II wojnie światowej przepłynął od trójstyku granic Polski, Czechosłowacji i Niemiec Nysą Łużycką oraz Odrą trasę wzdłuż zachodniej granicy.

Także w 1991 roku jako pierwszy kajakarz przepłynął wzdłuż polskiej morskiej granicy oraz jako trzecia polska jednostka pływająca po II wojnie Światowej przepłynął przez Cieśninę Pilawską koło Bałtyjska i dopłynął do Elbląga (a potem do Gdyni).

Jako pierwszy kajakarz przepłynął całą Wisłę.

W 1998 roku (21 lipca - 11 września) rzekami i kanałami przepłynął w ciągu 57 dni trasę 2719 kilometrów „Kajakiem przez Niemcy i dookoła Danii z Polic do Polic". Trasa: Police - Szczecin - Odra - Havel Kanal - Kopnik - Łaba - Hamburg - wzdłuż wybrzeży Danii: Esbjerg - Skagen - Kopenhaga - wzdłuż wybrzeży wysp Zelandii, Olandii, Fionii - Gedser Ode - Zingst (koło Rugii i Lubnicy) - Kap Arkona (Rugia) - Sośnica - wyspa Uznam - Świnoujście - Police.

Rok później (21 czerwca - 9 września 1999) podczas wyprawy „Kajakiem dookoła Bałtyku z Polic do Polic" samotnie opłynął Bałtyk. Zajęło mu to 80 dni, w czasie których pokonał 4227 kilometrów. Trasa: Police - Świnoujście - Nexø (Bornholm) - Sandvig - Simrishamn (Szwecja) - Karlskrona - Kalmar - Sztokholm - Wyspy Alandzkie - Turku (Finlandia) - Helsinki - Tallin (Estonia) - Parnawa - Ryga (Łotwa) - Windawa - Lipawa - Kłajpeda (Litwa) - Kaliningrad (Rosja) - Gdańsk - Hel - Ustka - Kołobrzeg - Świnoujście - Police.

Od 26 czerwca do 6 października 2000 w ciągu 101 dni przebył samotnie trasę 5369 kilometrów z Polic do Narwiku podczas wyprawy „Kajakiem za Koło Podbiegunowe Północne z Polic do Narwiku". Trasa: Police - Nowe Warpno - Karnin - Lassan - Wolgast - Gedser Ode - Kopenhaga - Malmö - Helsingborg - Göteborg - Oslo - Stavanger - Bergen - Trondheim - Bodø - Narwik.

W roku 2004 wraz z Pawłem Napierałą wziął udział w „Pierwszej Polskiej Transatlantyckiej Wyprawy Kajakowej KAYLANTIC" przez Atlantyk na trasie Tema (Ghana) - Brazylia. Planowany rejs na dystansie ok. 3000 Mm miał trwać ok. 80 dni. Po dwóch dobach prąd zniósł kajakarzy z powrotem do wybrzeży Ghany, fala przyboju zniszczyła prowiant i wyprawa została przerwana.

W 2008 roku, 7-12 lipca - członkowie Szczecińskiej Grupy Kajakowej K2 - Aleksander Doba, Piotr Owczarski i Jerzy Switek - podjęli próbę przepłynięcia kajakami przez kanał La Manche, na trasie Cap Gris-Nez - Folkestone. Kajakarzy asekurować miał jacht Gaudeamus. Próbę uniemożliwił sztorm.

W 2008 roku, sierpień - Aleksander Doba uczestniczył w wyprawie Klubu Podróźników Arsoba Travel „Ałtaj - pełne zaćmienie Słońca - Bajkał lato 2008". Zabrał ze sobą składany brezentowy 30-letni kajak produkcji NRD, którym chciał opłynąć Bajkał. Wypłynął, ale jesienna pogoda uniemożliwiła mu zakończenie rejsu. Zostawił kajak w Ułan Ude i wrócił do Polski.

W 2009 roku, w ciągu 41 dni, samotnie opłynął jezioro Bajkał w „Wyprawie DOOKOŁA BAJKAŁU". Pokonał wtedy prawie 2 tysiące kilometrów (1954 km linii brzegowej). Po zamknięciu pętli Bajkału (na pozostawionym rok wcześniej składanym kajaku) płynął z biegiem Angary do Irkucka. Stamtąd koleją transsyberyjską wrócił do Polski.

W 2010 roku Aleksander Doba postanowił po raz drugi, tym razem samotnie, przepłynąć Ocean Atlantycki podczas wyprawy „Transatlantic kayak expedition". Rejs odbył się na jednostce zbudowanej w Szczecinie w stoczni Andrzeja Armińskiego zaprojektowanej specjalnie w tym celu pod jego kierownictwem przez Rafała Głodka, Michała Klimka i Radosława Zygmunta, napędzanej tylko kajakowym wiosłem, 26 października 2010 wyruszył z Dakaru (Senegal) w kierunku Fortalezy (Brazylia). Do miejscowości Acaraú w Brazylii dopłynął 2 lutego 2011 po 99 dniach rejsu i przepłynięciu 5394 km (2913 mil morskich) (dopłynięcie do planowanej Fortalenzy uniemożliwił silny znoszący na zachód prąd oraz wiatr). Tym samym, jako pierwszy na Świecie przepłynął kajakiem przez Atlantyk z kontynentu na kontynent (z Afryki do Ameryki Południowej) wyłącznie dzięki sile mięśni. Wcześniej Atlantyk na kajaku przepłynęły 3 osoby: w 1928 roku Franz Romer (58 dni, z Wysp Kanaryjskich na Wyspy Dziewicze), w 1956 roku Hannes Lindemann (72 dni, z Wysp Kanaryjskich na Bahamy) - obaj płynęli na kajakach wspomaganych żaglem, w 2001 roku Peter Bray (76 dni z Nowej Fundlandii do Irlandii - czyli również z wyspy na wyspę).

W dniach 5 października 2013 - 17 kwietnia 2014 przepłynął Atlantyk od portu w Lizbonie poprzez krótki postój na Bermudach, do portu Canaveral na Florydzie w Stanach Zjednoczonych. Trasa miała długość 4500 mil morskich.

3 września 2017 w Le Conquet we Francji zakończył po 110 dniach swoją trzecią podróż kajakiem przez Ocean Atlantycki, którą rozpoczął 16 maja w Nowym Jorku.

W 1999 roku - laureat „Conrady - Indywidualności Morskie" (przyznawanej przez Bałtyckie Bractwo Żeglarzy z Gdańska) za rejs kajakiem dookoła Bałtyku.

W 2000 roku - „Nagroda Kolos 2000": wyróżnienie w kategorii Wyczyn Roku za studniowy rejs (5400 km) „Kajakiem z Polic do Narwiku".

W 2000 roku - wyróżnienie w konkursie „Podróżnik Roku" (organizowanym przez miesięcznik Podróże) w kategorii „Europa", za kajakową wyprawę do Narwiku.

W 2009 roku - „Nagroda Kolos 2009": wyróżnienie w kategorii Wyczyn Roku za samotne opłyniecie kajakiem jeziora Bajkał, czego dokonał jako pierwszy Polak.

W 2010 roku, za swoją wyprawę kajakową dookoła jeziora Bajkał, został laureatem nagrody Złote Stopy 2010 przyznawanej przez internautów za największe osiągnięcia podróżnicze roku. Zajął pierwsze miejsce w kategorii Woda, jak również w kategorii generalnej, wyprzedzając m.in. Martynę Wojciechowską, typowaną za zdobycie Korony Ziemi.

W 2012 roku - Nagroda „Super Kolos 2011" za całokształt osiągnięć kajakarskich i konsekwentne dążenie do realizacji coraz bardziej ambitnych celów eksploracyjnych.

W 2012 roku - Nagroda „Szczupak 2011" za spełnianie śmiałych marzeń, przyznanym w plebiscycie „Gazety Wyborczej" w Szczecinie.

W 2012 roku - Dyplom Kapitana Żeglugi Wielkiej Honoris Causa nr 6, przyznany przez Szczeciński Klub Kapitanów Żeglugi Wielkiej za sukcesy w samotnej żegludze kajakowej w trudnych warunkach (m.in. za rejs wokół Danii, dookoła Bałtyku i za koło podbiegunowe północne oraz samotne przepłynięcie kajakiem Oceanu Atlantyckiego z Senegalu do Brazylii).

W 2012 roku - zaszczytny tytuł „Podróżnik im. Tony'ego Halika" na II Festiwalu Podróżniczym Bydgoszcz 2012.

W 2015 roku - Podróżnik roku, wybrany przez czytelników amerykańskiej edycji National Geographic.

W 2015 roku - nagroda „Kolosa" za rok 2014 w kategorii nagroda specjalna za samotne przepłynięcie kajakiem Atlantyku z Lizbony na Florydę.

W marcu 2018 trafił na okładkę gazety The New York Times.

W 2012 roku napisał książkę Olo na Atlantyku wydaną przez Wydawnictwo Bezdroża, oraz wydany w wersji elektronicznej dodatek „Oceaniczny alfabet Aleksandra Doby".

W 2018 roku ukazała się książka dla dzieci pt. Ocean to pikuś, w której Łukasz Wierzbicki opisał przygody Aleksandra Doby na Atlantyku.

W wyborach samorządowych w 2014 roku bezskutecznie kandydował do sejmiku województwa zachodniopomorskiego z listy komitetu Bezpartyjni Pomorze Zachodnie. W wyborach prezydenckich w 2015 roku został członkiem honorowego komitetu poparcia Bronisława Komorowskiego. W wyborach samorządowych w 2018 roku uzyskał mandat radnego sejmiku województwa zachodniopomorskiego, jednak 16 listopada tego samego roku zrezygnował z pełnienia tej funkcji.

# data[].attributes.attachment_link.description
Aleksander Doba (ur. 9 września 1946 w Swarzędzu) - polski podróżnik, kajakarz. Dzięki internetowemu głosowaniu na stronie internetowej „ National Geographic" zdobył tytuł „Podróżnika Roku 2015". Jako pierwszy człowiek w historii samotnie przepłynął kajakiem Ocean Atlantycki z kontynentu na kontynent (z Afryki do Ameryki Południowej) wyłącznie dzięki sile mięśni.

# data[].attributes.body
U nas w bibliotece ta i inne książki z oceanem w tytule :-)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Tytuł: Światło między oceanami
Autor: Stedman, M. LAutor: Dobrzańska-Gadowska,
Anna.Tł.
Wydano: Warszawa : Albatros - Andrzej Kuryłowicz,
2016.
ISBN 978-83-7985-730-2
Liczba stron, rozmiar: 430 s. ;21 cm.

Hasła przedmiotowe: Powieść angielska - 21 w.

Uwaga: Tyt. oryg.: The light between oceans.

# data[].attributes.attachment_link.description
Tytuł: Światło między oceanami Autor: Stedman, M. LAutor: Dobrzańska-Gadowska, Anna.Tł. Wydano: Warszawa : Albatros - Andrzej Kuryłowicz, 2016. ISBN 978-83-7985-730-2 Liczba stron, rozmiar: 430 s. ;21 cm. Hasła przedmiotowe: Powieść angielska - 21 w. Uwaga: Tyt. oryg.: The light between oceans.

# data[].attributes.body
Ocean propozycji książkowych

# data[].attributes.attachment_link.description
strategia błękitnego oceanu najwyższa góra gniew oceanu zaginiony ocean aleksander doba glebinach oceanu skarb oceanu najglebszy ocean pop up neil gaiman

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Cisza w kosmosie może nas przytłoczyć i sprawić, że poczujemy się strasznie samotni. W odróżnieniu od niej cisza panująca pod wodą jest, paradoksalnie, pełna życia - nawet w sytuacji, gdy nurkujemy bardzo głęboko, a otacza nas jedynie zimno i ciemność. Jednak z wibrującym, kolorowym światem pod powierzchnią wody możemy zapoznać się nie tylko w stroju płetwonurka. Równie ekscytujące może być stanie przed gigantycznymi szybami w jednym z licznych europejskich oceanariów. Te największe, najsłynniejsze, oferują turystom kontakt ze spokojem oceanów i możliwość podglądania intensywnego życia setek morskich żyjątek.

Numer 3 - Oceanário de Lisboa

Jedno z najpopularniejszych oceanariów Europy mieści się w Lizbonie. Oceanário de Lisboa powstało w 1998 roku, a każdego roku odwiedza je ponad milion turystów. Jak przystało na tak nowoczesny projekt, oceanarium aktywnie angażuje się w edukację społeczeństwa - każdy zwiedzający może nie tylko podziwiać faunę i florę podwodnego świata, ale i dowiedzieć się, jak dbać o przyrodę. Budynek dzieli się na cztery strefy znajdujące się wokół centralnego akwarium, a każda z nich ma dwa piętra. Dzięki temu turyści mogą podziwiać piękno fauny i flory z góry oraz spod poziomu wody. Przykładowo, w części poświęconej Oceanowi Spokojnemu zobaczymy wesołe wydry, Antarktydzie - pingwiny, zaś Ocean Indyjski pokazuje nam bajecznie kolorowy krajobraz raf koralowych z pociesznymi rybkami Fugu.

Największą atrakcję oceanarium stanowi gigantyczny zbiornik (1 tys. m² i 5 tys. m³) z czterema masywnymi szybami (49 m²). Pływa w nim ok. 100 gatunków morskich stworzeń ze wszystkich zakątków świata. Temperatura w zbiorniku jest utrzymywana na poziomie umożliwiającym koegzystencję ryb tropikalnych oraz żyjących w umiarkowanej temperaturze. Zobaczymy tu m.in. zwiewne płaszczki, pulsujące ławice tuńczyków, wyglądające niczym rozsiany w wodzie jeden organizm, a także sunący w tle zarys sylwetki żarłacza. Pływać w zbiorniku mogą nie tylko stali mieszkańcy mórz, ale i płetwonurkowie, którzy chcą poczuć się jak w prawdziwym oceanie. Za bilet dla osoby w wieku 13-64 lat należy zapłacić od 13 do 16 euro (w zależności czy chce obejrzeć wszystkie, czy tylko stałe ekspozycje).

Numer 2 - The Blue Planet

Kolejne miejsce, które zachwyci każdego miłośnika morza, to duńskie oceanarium The Blue Planet. Powstało w 2013 roku pod Kopenhagą i budzi respekt swoimi rozmiarami - składa się z 53 akwariów, w których pływa 450 gatunków ryb. Największy zbiornik to gigant mający 8 metrów wysokości i 16 metrów szerokości. Podobnie jak u poprzednika z Lizbony, jego szyby są wykonane z wyjątkowo mocnego szkła akrylowego. Sam budynek przyciąga wzrok swoją konstrukcją - jego niesamowity kształt przypomina statek przybyszów z innej planety.

Możemy poczuć się jak na pokładzie statku obcych również wtedy, gdy krążymy korytarzami olbrzymiej budowli. Po stalowych ścianach przesuwają się smugi światła rzucane figlarnie przez migoczącą wodę, a dostojne kształty dużych ryb przesuwają się pomiędzy śmigającą błyskawicznie drobnicą. Tysiące ryb sunie na poziomie wzroku patrzących, a także ponad ich głowami - część akwariów umieszczono w sklepieniach sal ekspozycyjnych. Obserwujący mogą przekonać się na własne oczy, jak mikrych są rozmiarów w porównaniu np. z rekinami.

Eksperci szacują, że oferta oceanarium będzie przyciągać każdego roku ok. 700 tys. turystów. Bilety dla dorosłych kosztują 160 DKK (ok. 90 złotych), zaś dla dzieci - 95 DKK.

Numer 1 - L'Oceanogràfic

Pozycję lidera na liście największych oceanariów w Europie dumnie dzierży hiszpańskie L'Oceanogràfic. Znajdziemy je w Walencji, a prócz samych akwariów na kompleks składa się również park dinozaurów, kino i Muzeum Nauki. Otwarte w 2002 roku L'Oceanografic w pełni zasługuje na miano giganta. Składa się z dziewięciu dwupoziomowych wież zamieszkiwanych przez 500 gatunków (45 tys. zwierząt). Obszarów tematycznych jest dziesięć - w tym akweny poświęcone Antarktydzie, Arktyce, Morzu Czerwonemu i Śródziemnemu. Prócz ryb zobaczymy tam rekiny, a także morsy i pingwiny.

Królowa oceanariów kusi nie tylko bogactwem flory i fauny swoich akwariów. Turystów przyciąga również ogromne delfinarium oraz podwodna restauracja. Znajduje się na samym środku jeziora i składa się z dwóch poziomów. Na niższym „sala" skonstruowana jest z ogromnych szyb, więc można w niej zjeść kolację na oczach tysiąca morskich stworzeń.

Wycieczka do L'Oceanogràfic nie jest tania, ale z pewnością warta swojej ceny. Koszty wstępu wahają się w granicach 21.00- 27.90 euro. Bilety są ważne 1, 2 lub 3 dni, a rezerwacji najlepiej dokonywać ok. 2 dni przed planowaną wizytą - to szczególnie istotne zwłaszcza w sezonie, kiedy oceanarium jest oblegane przez tłumy turystów.

Podwodny świat za szybą

Jeśli z braku czasu bądź innych powodów nie możemy sobie pozwolić na wizytę w oceanarium, podczas wizyty w Berlinie możemy skorzystać z możliwości zobaczenia największego na świecie cylindrycznego akwarium. Mowa o zachwycającym AquaDom w Radisson Blu Hotel Berlin w dzielnicy Mitte. Środkiem konstrukcji sunie winda, więc można połączyć przyjemne z pożytecznym i przejechać się nią, jednocześnie podziwiając 97 gatunków ryb pływających za szybą.

W Europie znajduje się jeszcze kilka, może nie tak okazałych jak opisana trójka, ale także wspaniałych oceanariów. Warto się z nimi zapoznać, ponieważ dzięki temu będziemy mieć możliwość zrelaksowania się przy ogromnych szybach, wyciszenia i zapomnienia o zagonionym świecie poza ścianami budynku.

# data[].attributes.attachment_link.description
Cisza w kosmosie może nas przytłoczyć i sprawić, że poczujemy się strasznie samotni. W odróżnieniu od niej cisza panująca pod wodą jest, paradoksalnie, pełna życia - nawet w sytuacji, gdy nurkujemy bardzo głęboko, a otacza nas jedynie zimno i ciemność. Jednak z wibrującym, kolorowym światem pod powierzchnią wody możemy zapoznać się nie tylko w stroju płetwonurka.

# data[].attributes.body
Oceanarium we Wrocławiu

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pomysłodawcą i autorem wszystkich założeń koncepcyjnych, a także samej nazwy AFRYKARIUM, powstałej z połączenia słów Afryka i Akwarium, jest Radosław Ratajszczak, prezes spółki ZOO Wrocław. Główna myśl przewodnia Afrykarium to prezentacja różnorodnych ekosystemów związanych ze środowiskiem wodnym Czarnego Kontynentu, pod ogólnym hasłem „życiodajne wody Afryki"!

Na rozpisany w początkach 2008 roku, konkurs architektoniczny nadesłano 14 projektów, z których komisja konkursowa wybrała opracowanie pochodzące z wrocławskiej Fabryki Projektowej ArC2. Przygotowywanie szczegółowych projektów wykonawczych trwało blisko 4 lata. Ostatecznie budowa AFRYKARIUM ruszyła na przełomie marca i kwietnia 2012.

Dzięki niepowtarzalnej koncepcji obiektu, Afrykarium stało się unikatowym na skalę światową kompleksem przedstawiającym różne ekosystemy związane ze środowiskiem wodnym Czarnego Kontynentu, w których skład wchodzą:

1. Morze Czerwone
W zbiorniku o pojemności miliona litrów wody powstał ekosystem rafy koralowej, gdzie można podziwiać ponad 60 gatunków pięknych, kolorowych ryb.

Spotkamy tutaj m.in. hipopotamy nilowe, które pod wodą poruszają się z wielką gracją. Obok mieszkają niezwykłe mrówniki często mylone z południowoamerykańskimi mrówkojadami oraz wzbudzająca duże zainteresowanie kolonia golców - niezwykłych gryzoni. Dalej znajdują się dwa akwaria z endemicznymi rybami z jezior Wielkich Rowów Afrykańskich - Tanganiki i Malawi, a także jedne z najmniejszych antylop świata, czyli dikdiki.

3. Kanał Mozambicki
Jego największą atrakcją jest 18 metrowy przezroczysty tunel z akrylu, który umożliwia podziwianie żółwia zielonego, rekinów, płaszczek, a także innych gatunków ryb.

4. Wybrzeże Szkieletów
Mieszkańcami tej strefy są kotiki afrykańskie (często mylone z fokami) oraz pingwiny przylądkowe (inaczej tońce), a także meduzy, mureny oraz ciekawe gatunki ryb jak np. skrzydlica.

5. Dżungla nad rzeką Kongo
W dżungli otaczającej rzekę Kongo mieszkają krokodyle i manaty - niezwykłe, roślinożerne ssaki zwane także syrenami. Dołączyły do nich liczne gatunki ptaków.

W kompleksie Afrykarium znajduje się także:

sala konferencyjna na 160 osób

sala edukacyjna na około 30 osób

salka biznesowa VIP na około 30 osób

restauracja typu bistro

sklep z pamiątkami

Koniecznie odwiedź Afrykarium:

# data[].attributes.attachment_link.description
Pomysłodawcą i autorem wszystkich założeń koncepcyjnych, a także samej nazwy AFRYKARIUM, powstałej z połączenia słów Afryka i Akwarium, jest Radosław Ratajszczak, prezes spółki ZOO Wrocław. Główna myśl przewodnia Afrykarium to prezentacja różnorodnych ekosystemów związanych ze środowiskiem wodnym Czarnego Kontynentu, pod ogólnym hasłem „życiodajne wody Afryki"!

# data[].attributes.attachment_link.title
Cudem ocalały pilot opowiedział, co widział w Trójkącie Bermudzkim

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Na przestrzeni dziejów ludzie zawsze zastanawiali się, co było za następną górą, oceanem, rzeką, a nawet planetą. Odkrywcami są ludzie, którzy przetarli szlak w drodze do nowych miejsc.

Każdy wie, kim byli Marco Polo i Krzysztof Kolumb. Ale czy wiesz, że Krzysztof Kolumb posiadał egzemplarz książki napisanej przez Marco Polo, pełnej odręcznie napisanych przez Kolumba notatek, które posłużyły za inspirację do jego słynnej podróży? Oto lista 10 największych odkrywców jakich znała ziemia.

1. Krzysztof Kolumb (1451-1506) Włoski odkrywca. Kolumb odbył cztery przełomowe podróże do Ameryki. Kolumb chciał zrobić to, co zrobił Vasco Da Gama - odkryć Indie. Ale zamiast tego wylądował na Bahamach. Od tego czasu Kolumb wielokrotnie odwiedzał zachodnią krainę i był też w Południowej. Krzysztof Kolumb jest odkrywcą, któremu przypisuje się odkrycie Ameryki. Oczywiście, w tym czasie w Ameryce mieszkali już ludzie, których nazywamy rdzennymi Amerykanami. Był nawet Europejczyk Leif Ericsson, który najprawdopodobniej wcześniej był w Ameryce. Jednak to właśnie podróż Kolumba rozpoczęła eksplorację i kolonizację obu Ameryk.

2. Vasco de Gama (1469 - 1524) Vasco de Gama był portugalskim odkrywcą, który jako pierwszy Europejczyk dotarł do Indii drogą morską. De Gama odbył bezpośredni rejs do Indii - podróżując po Przylądku Dobrej Nadziei w RPA. W 1498 roku Vasco Da Gama dotarł do Calicut (obecnie Kozhikode) w Kerali. Portugalski odkrywca przemierzył Atlantyk i Ocean Indyjski, aby dotrzeć do „Wschodu". Doprowadziło to do zwiększenia liczby rejsów morskich z całej Europy.

3. Marco Polo (1254-1324) Był weneckim podróżnikiem i odkrywcą, który odbył przełomowe podróże do Azji i Chin. Jego podróże i pisma pomogły otworzyć Daleki Wschód na Europę i zainspirowały Krzysztofa Kolumba i wielu innych odkrywców. Na początku lat 70. włoski odkrywca Marco Polo wyruszył z ojcem i wujkiem w podróż do Azji. Podróżował po Persji, Afganistanie, Mongolii i Chinach. Droga, którą podążali, znana jest obecnie pod nazwą Jedwabnego Szlaku. Marco Polo osiadł w Pekinie, skąd prowadził wyprawy do innych części Chin, ówczesnej Birmy i Indii. Wrócił do Włoch po zwiedzeniu Singapuru, Sumatry i Indii.

4. Ferdynand Magellan (1480-1521). Portugalia dała światu wielu swoich wielkich odkrywców, takich jak Magellan, pierwszy nawigator, który przemierzył Pacyfik i poprowadził wyprawę, która ostatecznie opłynęła cały świat. Na wyprawie Magellana zginęło około 232 żeglarzy, w tym sam Magellan, który został poćwiartowany na kawałki przez plemię na Filipinach. Magellan był finansowany przez Hiszpanię, a nie Portugalię.

5. James Cook (1728-1779) Był brytyjskim eksploratorem, który odbył przełomowe rejsy na Ocean Spokojny. Podczas trzech wielkich rejsów pod koniec XVIII wieku, Cook stał się wielkim odkrywcą Wysp Pacyfiku i nie tylko. Nawiązał pierwszy europejski kontakt ze wschodnim wybrzeżem Australii. James Cook był pierwszym Europejczykiem, który odkrył Hawaje i tu spotkał swój los z rąk wrogich tubylców. Biorąc pod uwagę długość jego przygody i skalę jego podróży, niezwykłe jest to, że Cook przetrwał tak długo. Wyspy Cooka, które odkrył w 1773 roku jako Wyspy Hervey, zostały przemianowane na jego cześć w 1800 roku.

6. John Cabot (1450-1499) Cabot był włoskim nawigatorem i odkrywcą. Jego prawdziwe imię to Zuan Chabotto, a pod auspicjami króla Anglii Henryka VII odegrał kluczową rolę w odkrywaniu części Ameryki Północnej. John Cabot był urodzonym we Włoszech odkrywcą, który stał się drugim Europejczykiem, który znalazł Amerykę Północną podczas poszukiwania zachodniej drogi do Azji. Odkrył wschodnie wybrzeże Kanady i na zlecenie króla Tudora Henryka VII, zajął ziemię dla Anglii. Jego śmierć pozostaje przedmiotem spekulacji.

7. Amerigo Vespucci (1454-1512). Amerigo Vespucci jest człowiekiem, od którego pochodzi słowo „Ameryka". Ten Włoch był nie tylko odkrywcą, ale także kartografem i nawigatorem. Potrafił pokazać, że Brazylia nie jest częścią Azji.

8. Bartolomeu Dias (ok. 1451-1500). Portugalski badacz i nawigator Bartolomeu Dias był pierwszym człowiekiem, który dowodził statkiem płynącym na południowy kraniec Afryki. Król Portugalii Jan II zlecił mu znalezienie szlaku handlowego, który prowadziłby do Indii. Podążając wzdłuż wybrzeża Afryki Zachodniej napotkał Przylądek Dobrej Nadziei.

9. Roald Amundsen (1872-1928) Amundsen był norweskim odkrywcą i kluczową postacią w heroicznej erze poszukiwań Antarktyki. Jego wyprawa na Antarktydę w latach 1910-12 odkryła biegun południowy. W 1926 r. poprowadził pierwszą udaną wyprawę na biegun północny. Roald jako pierwszy przeszedł przez Przejście Północno-Zachodnie, trasę, która rozpoczyna się na Oceanie Arktycznym, a kończy na Oceanie Spokojnym. Amundsen jest jednym z czterech ludzi uważanych za liderów Heroicznego Wieku Poszukiwań Antarktycznych.

10. John Smith (ok. 1580-1631). Odpowiedzialny za ustanowienie najwcześniejszej osady dla Anglików w Ameryce Północnej. Jako odkrywca John Smith poruszał się po rzekach pomiędzy zatoką Chesapeake i Virginią. Pomagał również w sporządzeniu mapy obszarów Nowej Anglii i Zatoki Chesapeake.

Bonus

11. Neil Armstrong (1930-2012). Pierwszy spacer po księżycu. W 1969 roku cały świat usłyszał te słowa: „To jeden mały krok dla człowieka, jeden wielki krok dla ludzkości". Neil Armstrong wyróżnia się tym, że jest pierwszym człowiekiem, który chodził po księżycu. Zanim został astronautą w NASA, był pilotem marynarki wojennej i oficerem marynarki wojennej Stanów Zjednoczonych. Urodzony 5 sierpnia 1930 roku w Wapakoneta, Ohio, Armstrong wcześnie zajął się lotnictwem. W wieku około 6 lat ojciec zabrał go na przejażdżkę samolotem Forda Trimotora, jednym z najpopularniejszych samolotów na świecie. W wieku 15 lat zgromadził już wystarczająco dużo lekcji latania, aby dowodzić kokpitem, podobno zanim kiedykolwiek zdobył prawo jazdy. Podczas wojny koreańskiej Armstrong odbył 78 misji bojowych, a następnie przeszedł do Narodowego Komitetu Doradczego Lotnictwa (NACA), prekursora NASA.

# data[].attributes.attachment_link.title
10 największych odkrywców i ich odkrycia - Fajne Podróże

# data[].attributes.attachment_link.description
Na przestrzeni dziejów ludzie zawsze zastanawiali się, co było za następną górą, oceanem, rzeką, a nawet planetą. Odkrywcami są ludzie, którzy przetarli szlak w drodze do nowych miejsc. Każdy wie, kim byli Marco Polo i Krzysztof Kolumb.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ocean Waves: Fall Asleep with Relaxing Sleep Music by Peder B. Helland

# data[].attributes.attachment_link.title
Relaksacyjna muzyka do snu ♪ Z dźwiękiem oceanu i dżungli - Natychmiastowa ulga od lęku i stresu

# data[].attributes.attachment_link.description
Mechanicy Szanty - Płyńmy w dół do Starej Maui (Szanty)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wielka Pacyficzna Plama Śmieci - olbrzymie dryfujące skupisko śmieci i plastikowych odpadów utworzone przez prądy oceaniczne w północnej części Oceanu Spokojnego między Kalifornią a Hawajami. Odkryta w 1997 roku przez Charlesa Moore'a. Druga, podobna, znajduje się bardziej na zachód, pomiędzy Hawajami a Japonią.

Szacowana masa dryfującej plamy wynosi 45-129 tys. ton, ma powierzchnię aż 1,6 mln km² i zbudowana jest w 99,9% z tworzyw sztucznych, z czego większość to materiał fotodegradowalny, który nie ulega pełnemu rozkładowi, lecz rozpada się na pył. Większość plastikowej materii unoszącej się w oceanach jest rozłożona do postaci pyłu tworzącego nie zwartą masę, lecz zawiesinę. Ilość tego typu plastikowych odpadów unoszących się w północnym Pacyfiku bywa szacowana z grubsza na 100 mln ton. Cząstki plastiku znajdowane są na różnych głębokościach, przy czym na otwartym oceanie więcej ich unosi się blisko powierzchni niż w głębi, podczas gdy w strefie przybrzeżnej zagęszczenie zawiesiny jest podobne w całym słupie wody, co częściowo wynika z faktu, że drobiny porasta peryfiton, z którym opadają na dno. W skład plastisfery, czyli zespołu organizmów, dla których zawiesina plastikowych drobin jest siedliskiem, Wielkiej Pacyficznej Plamy Śmieci wchodzą głównie bakterie z rodzaju (średnio 1664 os./mm²) i okrzemki pierzaste (średnio 1097 os./mm²). Towarzyszą im ziarenkowce, okrzemki centryczne, bruzdnice, kokolitofory i promienice. Bakterie są związane raczej z cząstkami styropianu, podczas gdy okrzemki preferują cząstki plastiku o chropowatej powierzchni, a większe zróżnicowanie wykazują na większych odpadach.

Zarówno pył plastikowy, jak i większe odpady trafiają do sieci troficznej. Niestrawne elementy, blokując układ pokarmowy, powodują śmierć zwierząt morskich, w tym ponad miliona ptaków i około 100 000 ssaków rocznie.

# data[].attributes.attachment_link.description
Wielka Pacyficzna Plama Śmieci - olbrzymie dryfujące skupisko śmieci i plastikowych odpadów utworzone przez prądy oceaniczne w północnej części Oceanu Spokojnego między Kalifornią a Hawajami. Odkryta w 1997 roku przez Charlesa Moore'a. Druga, podobna, znajduje się bardziej na zachód, pomiędzy Hawajami a Japonią. Szacowana masa dryfującej plamy wynosi 45-129 tys.