# data[].attributes.attachment_link.title
Όταν το παιδί ήταν παιδί...

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Jewish Museum of Greece Εβραϊκό Μουσείο της Ελλάδος

# data[].attributes.attachment_link.title
ΟΙ ΡΙΖΕΣ ΠΟΥ ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΧΑΝΟΝΤΑΙ !! 1 επαλ Αρτας   Katerina Antoniou

# data[].attributes.attachment_link.title
Εν ταις ημέραις εκείναις

# data[].attributes.attachment_link.title
Salonika - A City with Amnesia (Short version with english subtitles)

# data[].attributes.attachment_link.title
Κρυμμένα παιδιά στην Αθήνα της Κατοχής

# data[].attributes.attachment_link.description
Directed by Daniel Mann, Joseph Sargent. With Vanessa Redgrave, Jane Alexander, Maud Adams, Christine Baranski. Female prisoners in a Nazi concentration camp (Auschwitz) are spared from death in return for performing music for their captors.

# data[].attributes.attachment_link.title
Το τραγουδι της ζωης [2001]

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Από το 2005, με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, η 27η Ιανουαρίου καθιερώθηκε ως Διεθνής Ημέρα μνήμης για τα θύματα του Ολοκαυτώματος από τους Ναζί κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, με σκοπό την αφύπνιση της κοινωνίας ώστε να μην επαναληφθούν ξανά όσα βίωσε η ανθρωπότητα την περίοδο του Ναζισμού. Η ημερομηνία επιλέχθηκε καθώς στις 27 Ιανουαρίου 1945 απελευθερώθηκε από τα προελαύνοντα σοβιετικά στρατεύματα το μεγαλύτερο στρατόπεδο συγκέντρωσης στο Άουσβιτς-Μπιρκενάου.

Οι Εβραίοι της Ευρώπης υπήρξαν τα κύρια θύματα του ναζιστικού ρατσισμού και στο πλαίσιο της εφαρμογής του πολιτικού σχεδίου "Τελική Λύση", εξοντώθηκαν έξι περίπου εκατομμύρια Εβραίοι. Ανάμεσά τους, δεκάδες χιλιάδες Έλληνες Εβραίοι βρήκαν τον θάνατο στα γερμανικά στρατόπεδα συγκέντρωσης.
Το Αρχείο της ΕΡΤ παρουσιάζει ένα απόσπασμα από τη σειρά ντοκιμαντέρ " Χρονικό της Εθνικής Αντίστασης", θυμίζοντας τις μαύρες σελίδες ενός από τα μεγαλύτερα εγκλήματα του 20ου αι. κατά της ανθρωπότητας, μέσα από τις συγκλονιστικές μαρτυρίες επιζώντων ομήρων στα ναζιστικά στρατόπεδα.
(video)
Το απόσπασμα, που προέρχεται από το 14ο επεισόδιο της ιστορικής σειράς ντοκιμαντέρ "Χρονικό της Εθνικής Αντίστασης" με τίτλο "Η Οργανωμένη Τρομοκρατία των Κατακτητών", αναφέρεται στον εκτοπισμό και την εξόντωση των Ελλήνων Εβραίων και συγκεκριμένα στον αφανισμό της εβραϊκού πληθυσμού της Θεσσαλονίκης, που το 1941 αποτελούσε τη μεγαλύτερη εβραϊκή κοινότητα. Από τους 46.091 Θεσσαλονικείς Εβραίους που μεταφέρθηκαν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, επέστρεψαν μόνο 1950, δηλ. ένα ποσοστό 4% περίπου.
Για τη ναζιστική πολιτική πρακτική απέναντι στους Εβραίους μιλάει ο Γιάννης Τριάρχου, στέλεχος της ΕΠΟΝ Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, και ο Ελληνοεβραίος Σολομών Χάουελ, όμηρος, που κατάφερε να βγει ζωντανός από το στρατόπεδο του Άουσβιτς. Γίνεται ακόμη λόγος για τη συμπαράσταση του λαού της Θεσσαλονίκης και της εθνικής αντίστασης στους Ισραηλίτες. Τις απάνθρωπες συνθήκες εγκλεισμού ομήρων στα στρατόπεδα εξόντωσης περιγράφει ο Δημήτρης Μπαλτάς, όμηρος στο στρατόπεδο του Μαουτχάουζεν. Περιλαμβάνεται σπάνιο φωτογραφικό υλικό και ξένα κινηματογραφικά ντοκουμέντα με σκηνές φρίκης από τα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης.

Έτος παραγωγής: 1987

Σενάριο: Πέτρος Ανταίος - Αντώνης Βογιάζος
Σκηνοθεσία: Σωτήρης Αναστασιάδης

Δείτε περισσότερα στο https://archive.ert.gr

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Κωνσταντίνα Τασιοπούλου

# data[].attributes.attachment_link.title
Διεθνής Ημέρα Μνήμης για τα Θύματα του Ολοκαυτώματος - 27 Ιανουαρίου

# data[].attributes.attachment_link.description
Από το 2005, με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, η 27η Ιανουαρίου καθιερώθηκε ως Διεθνής Ημέρα μνήμης για τα θύματα του Ολοκαυτώματος από τους Ναζί κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, με σκοπό την αφύπνιση της κοινωνίας ώστε να μην επαναληφθούν ξανά όσα βίωσε η ανθρωπότητα την περίοδο του Ναζισμού.

# data[].attributes.attachment_link.title
To Άουσβιτς-Μπίρκεναου - Το παρελθόν και το παρόν

# data[].attributes.attachment_link.title
ΔΙΩΓΜΟΙ ΕΒΡΑΙΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ(TV100)

# data[].attributes.attachment_link.title
Mία Ιστορία της Θεσσαλονίκης | Οι Εβραίοι και το Ολοκαύτωμα

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
ΔΙΩΓΜΟΣ ΕΒΡΑΙΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΤΟΧΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ
0000007366

Αυτή η εκπομπή του 1993 της σειράς "ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ" με τον ΓΙΩΡΓΟ ΠΕΤΡΙΤΣΗ διερευνά το θέμα της εξόντωσης των Εβραίων από τους Ναζί κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, μέσα από προφορικές μαρτυρίες επιζώντων Εβραίων της Ελλάδας.

Πλήρης Τεκμηρίωση

# data[].attributes.attachment_link.description
ΔΙΩΓΜΟΣ ΕΒΡΑΙΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΤΟΧΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ 0000007366 Αυτή η εκπομπή του 1993 της σειράς "ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ" με τον ΓΙΩΡΓΟ ΠΕΤΡΙΤΣΗ διερευνά το θέμα της εξόντωσης των Εβραίων από τους Ναζί κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, μέσα από προφορικές μαρτυρίες επιζώντων Εβραίων της Ελλάδας. Κωδικός Τεκμηρίου 0000007366 Τύπος ψηφιακού αρχείου Βίντεο Τίτλος ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ ΔΙΩΓΜΟΣ ΕΒΡΑΙΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΤΟΧΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ ...

# data[].attributes.attachment_link.description
Directed by László Nemes. With Géza Röhrig, Levente Molnár, Urs Rechn, Todd Charmont. In the horror of 1944 Auschwitz, a prisoner forced to burn the corpses of his own people finds moral survival upon trying to salvage from the flames the body of a boy he takes for his son.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ολοκαύτωμα: ανασκαλεύοντας μια δύσκολη μνήμη - 13ο ΓΕΛ Περιστερίου

# data[].attributes.attachment_link.title
Τόπος Μνήμης - 2ο ΓΕΛ Καματερού

# data[].attributes.attachment_link.title
Η ταινία μου - Μουσικό Σχολείο Αλίμου

# data[].attributes.attachment_link.title
"Το Oλοκαύτωμα και οι Έλληνες Εβραίοι" - 2ο ΓΕΛ Καλυβίων

# data[].attributes.attachment_link.title
"Το Oλοκαύτωμα και οι Έλληνες Εβραίοι" - 1ο ΓΕΛ Ταύρου

# data[].attributes.attachment_link.title
SHOAH - 2ο ΓΕΛ Χολαργού

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Επεισόδιο:004 ΕΒΡΑΪΚΟ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ
0000055910

Η εκπομπή "ΣΑΝ ΠΑΛΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ" της ΠΟΠΗΣ ΤΣΑΠΑΝΙΔΟΥ ασχολείται με πολιτικά, κοινωνικά, καλλιτεχνικά και αθλητικά θέματα της επικαιρότητας με αφορμή μια φωτογραφία, φιλοξενώντας ανθρώπους που πρωταγωνίστησαν σε αυτά. Η συγκεκριμένη εκπομπή είναι αφιερωμένη στους Έλληνες Εβραίους που βρέθηκαν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης.

# data[].attributes.attachment_link.description
Επεισόδιο:004 ΕΒΡΑΪΚΟ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑ 0000055910 Η εκπομπή "ΣΑΝ ΠΑΛΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ" της ΠΟΠΗΣ ΤΣΑΠΑΝΙΔΟΥ ασχολείται με πολιτικά, κοινωνικά, καλλιτεχνικά και αθλητικά θέματα της επικαιρότητας με αφορμή μια φωτογραφία, φιλοξενώντας ανθρώπους που πρωταγωνίστησαν σε αυτά. Η συγκεκριμένη εκπομπή είναι αφιερωμένη στους Έλληνες Εβραίους που βρέθηκαν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
The eyewitness accounts of six real-life 'Children of the Holocaust' are brought to life in these powerful animations. Now elderly, these Holocaust survivors recount their childhood experiences of Nazi atrocities, and the impact it had on their lives.

You can meet the real-life survivors in this collection of short interviews.

These films are suitable for teaching History and PSHE to students aged 11-16 and are hosted on an external, non-BBC platform. The BBC cannot take any responsibility for recommendations or content promoted by third party sites.

WARNING: Contains some scenes which some viewers may find disturbing.

# data[].attributes.attachment_link.title
BBC - Six Stories of Children who Survived the Holocaust

# data[].attributes.attachment_link.description
The eyewitness accounts of six real-life 'Children of the Holocaust' are brought to life in these powerful animations. Now elderly, these Holocaust survivors recount their childhood experiences of Nazi atrocities, and the impact it had on their lives. You can meet the real-life survivors in this collection of short interviews.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Η περιπέτεια των Γιαννιωτών Εβραίων στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο ξεκινά, όπως και
για όλη την Ελλάδα, στις 28 Οκτωβρίου 1940. Ο ιταλικός στρατός επιτέθηκε χωρίς προειδοποίηση από τα ελληνοαλβανικά σύνορα, ανακόπηκε όμως από τα ελληνικά στρατεύματα ο οποίος τους εξεδίωξε εκτός συνόρων, μέχρι βαθιά μέσα στο αλβανικό έδαφος. Ο αμυντικός πόλεμος με την Ιταλία ήταν μια εμπειρία που συσπείρωσε την ελληνική κοινωνία, ελευθερώνοντας ένα γνήσιο αίσθημα πατριωτισμού που διαπέρασε όλα τα κοινωνικά στρώματα και τις ομάδες πληθυσμού. Η πρώτη γραμμή του μετώπου δεν απείχε και πολύ από τα Ιωάννινα. Εκτός από πρωτεύουσα της Ηπείρου, η πόλη έγινε και "πρωτεύουσα" του ελληνοϊταλικού πολέμου στεγάζοντας διοικήσεις μεραρχιών και σωμάτων στρατού, αποθήκες, νοσοκομεία. Στις ντόπιες μονάδες, όπως το 15 ο Σύνταγμα Πεζικού που διακρίθηκε στη μεγάλη μάχη του Καλπακίου, υπηρετούσαν πολλοί Γιαννιώτες Εβραίοι στρατεύσιμης ηλικίας. Τα συντάγματα πεζικού της Θεσσαλονίκης, 50 ο και 67 ο, είχαν αναλογικά τους περισσότερους Εβραίους μαχητές από τους οποίους περισσότεροι από 600 έπεσαν στα πεδία των μαχών και 1.500 έμειναν ανάπηροι. Ενδεικτικό της μεγάλης αλλά και ποιοτικής αντιπροσώπευσης των Εβραίων στο στράτευμα, είναι πως ο πιο υψηλόβαθμη απώλεια του ελληνικού στρατού στην Αλβανία ήταν ο συνταγματάρχης Μαρδοχαίος Φριζής, Εβραίος από την Χαλκίδα.

Στις 6 Απριλίου 1941 τα γερμανικά στρατεύματα ήρθαν να βοηθήσουν τους καθηλωμένους Ιταλούς εισβάλλοντας στην ελληνοβουλγαρική μεθόριο, στις 9 Απριλίου κατέλαβαν τη Θεσσαλονίκη και στις 27 την Αθήνα.

Αμέσως μετά την κατάκτηση της Ελλάδας και πριν ακόμη από τη διαίρεσή της μεταξύ των δυνάμεων του Άξονα, το διαβόητο " Ζόντερκομμαντο Ρόζενμπεργκ " , που είχε ήδη λεηλατήσει την υπόλοιπη ηττημένη Ευρώπη αρπάζοντας Εβραϊκούς θησαυρούς, άρχισε να περιτρέχει όλη τη χώρα. Κέντρο του ενδιαφέροντος ήταν η Θεσσαλονίκη, το μεγαλύτερο κέντρο σεφαραδικού εβραϊσμού στα Βαλκάνια, από τις πρώτες κιόλας εβδομάδες της Γερμανικής Κατοχής, εβραϊκές εφημερίδες έκλεισαν, πολλές οικογένειες εκδιώχθηκαν από τα σπίτια τους, κάποιες περιουσίες απαλλοτριώθηκαν και κατά διαστήματα συνέβαιναν δημόσιοι εξευτελισμοί Ραββίνων, ή συλλαμβάνονταν και εκτελούνταν Εβραίοι ως "κομμουνιστές".

Η εξόντωση των Εβραίων της Θεσσαλονίκης

Η συστηματική δίωξη άρχισε το δεύτερο καλοκαίρι της Κατοχής. Στις 11 Ιουλίου 1942, όλοι οι άρρενες Εβραίοι της Θεσσαλονίκης διατάχθηκαν να συγκεντρωθούν στην Πλατεία Ελευθερίας για να καταγραφούν σε καταλόγους εργασίας. Κάτω από τον καυτό καλοκαιρινό ήλιο 10.000 περίπου άντρες αναγκάστηκαν να εκτελούν ταπεινωτικές "γυμναστικές ασκήσεις" μέχρις εξαντλήσεως. Λίγο αργότερα, περίπου 7.000 από τους Εβραίους της πόλης στάλθηκαν για καταναγκαστικά έργα. Κατασκευάζοντας σιδηροδρομικές γραμμές, δρόμους και οχυρώσεις για τους Γερμανούς σε άθλιες συνθήκες, πολλοί πέθαναν από ασθένειες και κακομεταχείριση. Το Δεκέμβριο του ίδιου χρόνου ξεκίνησε από τους Γερμανούς, σε συνεργασία με το Δήμο Θεσσαλονίκης, την καταστροφή του εβραϊκού νεκροταφείου, ισχυρότατο πλήγμα για την κοινότητα. Αφού το κατέστρεψαν εντελώς, χρησιμοποίησαν τις ταφόπλακες ως οικοδομικά υλικά, με αποτέλεσμα σήμερα να μη σώζεται σχεδόν τίποτα από το νεκροταφείο αυτό του 15ου αιώνα εκτός από μερικές ταφόπλακες που το έμπειρο μάτι μπορεί σήμερα να αναγνωρίσει στο προαύλιο του Αγίου Δημητρίου, στο χώρο γύρω από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο κ.ά.

Το Φεβρουάριο του 1943, ο βοηθός του διαβόητου Άντολφ Άιχμαν των SS, oΝτήτερ Βισλιτσένι, κατέφθασε στην πόλη, μαζί με τον Αλόις Μπρούνερ, για να προετοιμάσουν τον συστηματικό εκτοπισμό των Εβραίων της πόλης. το διακριτικό κίτρινο αστέρι, απογραφή ατόμων κατοικιών και καταστημάτων, απαγόρευση για τους Εβραίους πώλησης ή μεταβίβασης κινητών ή ακινήτων περιουσιακών στοιχείων και κατάσχεση τηλεφωνικών συσκευών. Τον Μάρτιο περίπου 6.000 οικογένειες υποχρεώθηκαν να μετοικήσουν στα γκέττο που είχαν ορίσει οι Γερμανοί, κυρίως στις γειτονιές του Βαρώνου Χιρς και των Εξοχών, με την απαγόρευση να κουβαλήσουν οτιδήποτε άλλο εκτός από ελάχιστα ατομικά είδη. Η μέγγενη της τρομοκρατίας άρχισε να σφίγγει γύρω από τους τρομοκρατημένους Θεσσαλονικείς.

Οι φυσικοί ηγέτες των κοινοτήτων κήρυτταν ψυχραιμία και πειθαρχία αναδεικνύοντας εαυτούς σε τραγικά πρόσωπα, όπως ο Αρχιραββίνος της Κοινότητας, Ζβι Κόρετς, που αναγκάστηκε να παραδώσει στους Γερμανούς κατάλογο με τα ονόματα όλων των μελών της κοινότητας. Το Σάββατο, 14 Μαρτίου 1943, όσοι Εβραίοι βρίσκονταν στο γκέττο του Βαρώνου Χίρς, δίπλα στο σιδηροδρομικό σταθμό, συνελήφθησαν και την επόμενη μέρα εκτοπίστηκαν με τραίνα στην Πολωνία, στοιβαγμένοι σε υπερπλήρη βαγόνια, με 70 - 75 άτομα το καθένα, χωρίς χώρο για να καθίσουν, με ένα βαρέλι νερό για την διαδρομή και ένα για τις φυσικές τους ανάγκες, για ένα ταξίδι που μπορούσε να διαρκέσει και μια εβδομάδα. Μέχρι τις 2 Αυγούστου 1943, σε συνολικά 19 σιδηροδρομικές αποστολές, περίπου 56.000 Εβραίοι της Θεσσαλονίκης στάλθηκαν στο στρατόπεδο Άουσβιτς - Μπίρκεναου, το μεγαλύτερο εργοστάσιο εξόντωσης στη χιτλερική Ευρώπη.

Πριν τις επιχειρήσεις της Θεσσαλονίκης, είχαν ήδη ξεκινήσει οι εκτοπισμοί των κοινοτήτων της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης που ανήκαν στη βουλγαρική ζώνη κατοχής. Στις 4 Μαρτίου 1943, οι Έλληνες Εβραίοι των Σερρών, της Δράμας, της Καβάλας, της Κομοτηνής, της Αλεξανδρούπολης και του Διδυμοτείχου (οι δύο τελευταίες κοινότητες ήταν στη γερμανοκρατούμενη μεθοριακή ζώνη) συγκεντρώθηκαν μετά από συντονισμένη βουλγαρική επιχείρηση και στάλθηκαν στο λιμάνι του Λομ, στο Δούναβη, όπου και παραδόθηκαν στους Γερμανούς, οι οποίοι τους μετέφεραν στο στρατόπεδο θανάτου της Τρεμπλίνκα. Από τους 4.200 Εβραίους της περιοχής μόλις 200 επέζησαν, ενώ οι περιουσίες τους λεηλατήθηκαν. Ήταν οι συντριπτικότερες αναλογικά απώλειες του Ολοκαυτώματος στην Ελλάδα.

Έμπρακτη βοήθεια στους Εβραίους

Αντιδράσεις στην τραγική μοίρα των Εβραίων υπήρξαν από διάφορους φορείς. Ο Ορθόδοξος κλήρος όλων των βαθμίδων διαμαρτυρήθηκε στις Αρχές Κατοχής. Ο Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Γεννάδιος, έδωσε προφορικές οδηγίες στους ιερείς της πόλης να συμβουλέψουν το ποίμνιό τους να μην προβούν σε καμμία πράξη περιφρόνησης ή διάκρισης ενάντια σε Εβραίους, όταν αυτοί υποχρεώθηκαν να φορούν το Κίτρινο Άστρο. Έφτασε μάλιστα στο σημείο να κάνει σχετικό διάβημα στο Μαξ Μέρτεν, ζητώντας του να πάψει τους εκτοπισμούς των Εβραίων της πόλης. Ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος, Δαμασκηνός απέστειλε μνημόνια διαμαρτυρίας προς τον κατοχικό πρωθυπουργό, Κωνσταντίνο Λογοθετόπουλο στο οποίο ζητούσε να μεσολαβήσει, ώστε να σταματήσουν οι διώξεις των Ελλήνων Εβραίων αλλά και απευθείας στον Πληρεξούσιο του Γ΄ Ράιχ για την Ελλάδα, Γκύντερ Άλτενμπουργκ λέγοντας πως θεωρούσε τους Εβραίους της Ελλάδας ποίμνιό του.

Μετά την καταστροφή στην Θεσσαλονίκη που αποκάλυψε τα γερμανικά σχέδια, εμφανίστηκαν πιο ενεργητικοί τρόποι για τη σωτηρία των κυνηγημένων. Πολλά αστυνομικά τμήματα της Αθήνας, με προτροπή του αρχιεπισκόπου και εντολή του Αρχηγού της Αστυνομίας, Άγγελου Έβερτ, φρόνισαν να εκδόσουν πολλές ψεύτικες ταυτότητες (με χριστιανικά ονόματα), ώστε να βοηθήσουν τους Εβραίους της πρωτεύουσας να αποφύγουν τη σύλληψη. "Ανεπίσημη" αλλά και πολύ αποτελεσματική ήταν η συνδρομή των αντιστασιακών οργανώσεων, πρωτίστως του ΕΑΜ -που έθεσε ρητά ζήτημα προστασίας των Εβραίων- δευτερευόντως του ΕΔΕΣ. Όσο εντεινόταν η Αντίσταση, οι δυνατότητες διαφυγής πολλαπλασιάζονταν. Έως τον Σεπτέμβριο του 1943, η κεντρική και νότια Ελλάδα και τα περισσότερα νησιά -το 70% της επικράτειας- βρισκόταν υπό ιταλική κατοχή. Οι κοινότητες, κυρίως Ρωμανιώτες, έμειναν απείραχτες καθώς οι Ιταλοί δεν εφάρμοσαν κανένα αντισημιτικό μέτρο. Όταν μετά την ιταλική συνθηκολόγηση (8 Σεπτεμβρίου 1943), οι Γερμανοί ανέλαβαν τον πλήρη έλεγχο της χώρας, δε μπόρεσαν να επαναλάβουν την "επιτυχία" της Θεσσαλονίκης, αφού μετά το διωγμό στη βόρεια Ελλάδα που είχε αποκαλύψει τις γερμανικές προθέσεις, αρκετά μέλη των ρωμανιώτικων κοινοτήτων της Νότιας Ελλάδας άρχισαν να καταφεύγουν στα βουνά υπό την προστασία των ανταρτών (που είχαν εν τω μεταξύ ισχυροποιηθεί αρκετά) με αποτέλεσμα οι κοινότητες της Αθήνας, της Χαλκίδας, της Λάρισας, του Βόλου, των Τρικάλων να έχουν συγκριτικά μικρές απώλειες. Ο Μητροπολίτης Βόλου Ιωακείμ, προέτρεψε τον Εβραϊκό πληθυσμό να φύγει από την πόλη και διέσωσε πολύτιμα αντικείμενα που του παρέδωσαν σε όλη τη διάρκεια του πολέμου. Στο νησί της Ζακύνθου, ο Μητροπολίτης του νησιού, Χρυσόστομος Δημητρίου και ο Δήμαρχος Ζακύνθου, Λουκάς Καρρέρ, πέτυχαν το πρωτοφανές: να προστατέψουν ολόκληρο τον εβραϊκό πληθυσμό της Ζακύνθου από την τύχη των ομοθρήσκων τους σε άλλες περιοχές. Βάζοντας τους εαυτούς τους μπροστά στο Γερμανό διοικητή, Μπέρενς αρνήθηκαν να παραδώσουν ονομαστικούς καταλόγους και η διαταγή ανακλήθηκε. Οι 275 Εβραίοι της Ζακύνθου επέζησαν, χωρίς ούτε μια απώλεια, μοναδική ίσως περίπτωση στο σύνολο των Ευρωπαϊκών χωρών.

Ένα βήμα παραπάνω, ήταν η διαφυγή από τη χώρα. Πάλι με τη βοήθεια του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ και τις προσπάθειες των αντιπροσώπων του Γραφείου Μετανάστευσης του Εβραϊκού Πρακτορείου στην Κωνσταντινούπολη, καθώς και με τη συνεργασία της Μοσάντ και του Εργατικού Συνδικάτου "Χισταρντούτ", πολλοί Έλληνες Εβραίοι κατόρθωσαν να διαφύγουν στην ουδέτερη Τουρκία, είτε από τη βόρεια Ελλάδα, διασχίζοντας τον ποταμό Έβρο είτε δια θαλάσσης, με καΐκι από την ανατολική ακτή της Εύβοιας. Ο δεύτερος τρόπος ήταν δυσκολότερος και απαιτούσε τη συνεργασία των ανταρτών της Εύβοιας. Αφού έφταναν στην Τουρκία, προχωρούσαν ως τα νότια σύνορα της χώρας κι από εκεί στην Παλαιστίνη.

Πολλοί άλλοι, που δε μπορούσαν να εγκαταλείψουν τη χώρα, κρύφτηκαν σε Χριστιανικές οικογένειες. Οι περισσότεροι από τους κρυμμένους Εβραίους ήταν παιδιά, των οποίων οι γονείς είχαν ήδη σταλεί στα στρατόπεδα. Τα πιο πολλά από αυτά επέζησαν και μετά τον πόλεμο μετανάστευσαν στην Παλαιστίνη. Μεμονωμένα άτομα, αλλά και οικογένειες ολόκληρες, βρήκαν καταφύγιο σε σπίτια Χριστιανών συμπολιτών τους. Εκείνοι που τους έκρυβαν, ήταν άνθρωποι απλοί. Τις περισσότερες φορές με δική τους πρωτοβουλία και πριν προλάβει να τους ζητηθεί, προσφέρθηκαν να βοηθήσουν τους συνανθρώπους τους, με τους οποίους άλλωστε είχαν ειρηνικά συνυπάρξει για χρόνια, χωρίς καν να αισθάνονται πως επιτελούσαν κάποιο αντιστασιακό επίτευγμα.

Ιωάννινα, 25 Μαρτίου 1944

Η παρουσία των Εβραίων στα Ιωάννινα συμπίπτει χρονολογικά με τη δημιουργία της πόλης. Εγκατάσταση εβραϊκών πληθυσμών τοποθετείται στον 8 ο -9 ο αιώνα μ.Χ, η πρώτη γραπτή πηγή που μνημονεύει "ισραηλίτες" στα Ιωάννινα είναι επί Ανδρόνικου Β' Παλαιολόγου (1314). Η κοινότητα άκμασε ιδιαίτερα την εοχή της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Διάφορα προνόμια επέτρεψαν στους Εβραίους να αναμιχθούν ενεργά στην οικονομική, πολιτιστική και κοινωνική ζωή των αστικών κέντρων. Από το 1611 τους δόθηκε η δυνατότητα να κατοικούν και μέσα στο Κάστρο των Ιωαννίνων, ενώ η εξουσία του Αλή Πασά έφερε την κοινότητα των περίπου 4.000 Εβραίων στο απόγειο της ακμής της. Ασκώντας αστικά επαγγέλματα -έμποροι, χρυσοχόοι, ράφτες, αργυραμοιβοί- οι Εβραίοι των Ιωαννίνων διακρίθηκαν στο εμπόριο και έγιναν αναπόσπαστο στοιχείο στη ζωή της πόλης. Τα ήθη και τα έθιμά τους, οι ενδυμασίες, τα δημοτικά τραγούδια, το γιαννιώτικο τραγουδάκι "Ήρταμαν" που τραγουδιόταν λίγες μέρες πριν το Πουρίμ, οι καταλήξεις -όπουλος και -ίδης σε αρκετά ανδρικά επίθετα και φυσικά η χρήση της ρωμαιο-ιουδαϊκής γλώσσας στο τυπικό προδίδουν εντυπωσιακό βαθμό ώσμωσης με τον ντόπιο χριστιανικό πληθυσμό. Όταν η πόλη ενσωματώθηκε στο ελληνικό κράτος το 1913, η κοινότητα έχασε σταδιακά πολλή από την παλιά της αίγλη, ωστόσο έζησε αρμονικά με τους Χριστιανούς και τα κρούσματα αντισημιτισμού ήταν συγκυριακά ή αφορούσαν σε μεγάλο βαθμό οικονομικούς ανταγωνισμούς. Τις παραμονές του Πολέμου η κοινότητα αριθμούσε 1.900-2.000 ψυχές και ζούσε σε έναν ειρηνικό μικρόκοσμο, ανίκανο να αντιληφθεί την επερχόμενη καταστροφή.

Μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1943, οι Γιαννιώτες Εβραίοι ζούσαν υπό ιταλική κατοχή και δεν υπέστησαν καμία δίωξη. Ωστόσο, τα Ιωάννινα βρέθηκαν κάτω από τη γερμανική μπότα νωρίτερα από τις άλλες περιοχές της ιταλικής ζωνης κατοχής. Τον Απρίλιο του 1943 εγκαταστάθηκε στην πόλη η 1η Ορεινή Μεραρχία "Έντελβάις" της Βέρμαχτ με σκοπό να εκκαθαρίσει τα ορεινά της Ηπείρου από τους αντάρτες του ΕΛΑΣ και του ΕΔΕΣ. Αυτή η μονάδα, ειδική στον ανταρτοπόλεμο, έδωσε σύντομα αποτρόπαια δείγματα γραφής στην εφαρμογή σκληρών αντιποίνων δολοφονώντας με κτηνώδη τρόπο αμάχους και γυναικόπαιδα στη Μουσιωτίτσα (24 Ιουλίου 1943), το Κομμένο Άρτας (16 Αυγούστου 1943) και τους Λιγκιάδες Ιωαννίνων (3 Οκτωβρίου 1943). Τα Ιωάννινα βυθίστηκαν σε ένα κλίμα άγριας τρομοκρατίας, στο οποίο εγκλωβίστηκε αβοήθητη και η εβραϊκή κοινότητα. Ελάχιστοι, κυρίως νεαροί, επιχείρησαν να διαφύγουν στο βουνό, αλλά η αυστηρή αδράνεια που κήρυττε η κοινότητα -και κυρίως ο Σαμπεθάι Καμπιλής- λειτουργούσε αποτρεπτικά και απαγόρευε κάθε διαφυγή από την πόλη, απόφαση που και σήμερα βασανίζει τους ελάχιστους επιζώντες. Στα μέσα Μαρτίου οι Γερμανοί πέτυχαν να εντοπίσουν και να καταγράψουν όλους τους Εβραίους της πόλης και τα σπίτια τους, μετά από έναν απλό έλεγχο ταυτοτήτων. Το σκηνικό της καταστροφής είχε στηθεί. Εκτός από ελάχιστες εξαιρέσεις, οι Γιαννιώτες θα βάδιζαν σχεδόν εν σώματι προς τον θάνατο.

Τα ξημερώματα της 25ης Μαρτίου 1944, ημέρα Σάββατο, οι έξι εβραϊκές συνοικίες -Κάστρου, Λειβαδιώτη, Τζουκαλά, Σαράβα, Μικρή και Μεγάλη Ρούγα- ξύπνησαν από δυνατά χτυπήματα στις πόρτες των σπιτιών. Ήταν Γερμανοί στρατιώτες της Μεραρχίας Εντελβάις, της 621 Ομάδας της Μυστικής Στρατονομίας (GFP) της Στρατοχωροφυλακής (Feldgendarmerie), μαζί με διερμηνείς και Έλληνες Χωροφύλακες που ζητούσαν από όλους τους κατοίκους να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους, με δικαίωμα να μεταφέρουν ατομικά είδη μέχρι 50 οκάδες. Σύμφωνα με τη γερμανική αναφορά της 27 ης Μαρτίου, η εκκένωση των συνοικιών είχε ολοκληρωθεί έως τις 7.45. Οι Εβραίοι που ζούσαν έξω από τα τείχη συγκεντρώθηκαν στην πλατεία Μαβίλη, στο "Μώλο", αυτοί που είχαν σπίτι στο Κάστρο μεταφέρθηκαν στο Στρατιωτικό Νοσοκομείο. Λίγη ώρα αργότερα, μέσα σε κλίμα φόβου και κλάματα και κάτω από τα βλέμματα των κατοίκων των Ιωαννίνων, 1.725 άνδρες, γυναίκες και παιδιά (κατά τη γερμανική εκτίμηση) επιβιβάστηκαν σε περίπου 80 φορτηγά που πήραν το δρόμο για τα Τρίκαλα διαμέσου του περάσματος της Κατάρας. Ο Λόχος Προπαγάνδας της 621 Ομάδας Στρατονομίας απαθανάτισε την συγκέντρωση και την επιβίβαση στα φορτηγά σε μια σειρά φωτογραφιών που φυλάσσονται σήμερα στα γερμανικά αρχεία και έχουν δημοσιευτεί επανειλημμένα ως μοναδικά ντοκουμέντα του Ολοκαυτώματος.

Το λιγόλογο γερμανικό έγγραφο είναι γεμάτο από κυνικό ρεαλισμό: "Η επιχείρηση πρέπει να χαρακτηριστεί ως πλήρως επιτυχημένη, διότι το 95% των καταγεγραμμένων Εβραίων μπόρεσαν να μεταφερθούν. Η συνεργασία των μετασχουσών υπηρεσιών και της Ελληνικής Χωροφυλακής ήταν υποδειγματική. Η απέλαση των Εβραίων, σύμφωνα με διάφορες εισερχόμενες αναφορές, προκάλεσε μεγάλη ικανοποίηση ανάμεσα στον πληθυσμό. Η συμπάθεια για τους Γερμανούς, αυξήθηκε μ' αυτή την επιχείρηση". Παρά την διαστρέβλωση και τις υπερβολές της γερμανικής προπαγάνδας, πρέπει να θεωρείται βέβαιο πως η απέλαση των Εβραίων στα Ιωάννινα (απέναντι στην οποία κανείς δεν αντέδρασε) έδωσε ώθηση στα λανθάνοντα ή φανερά αισθήματα αντισημιτισμού των Χριστιανών. Λίγες μέρες μετά την αποφράδα 25 η Μαρτίου, δύο νεαροί απαγχονίστηκαν από τις αρχές στο Μώλο επειδή είχαν προσπαθήσει να λεηλατήσουν ένα εγκαταλειμμένο εβραϊκό κατάστημα. Έμποροι των Ιωαννίνων και συνεργάτες επωφελήθηκαν από τις περιουσίες, η περιουσία της κοινότητας -την οποία ο μεταπολεμικός πρόεδρος της αποδεκατισμένης κοινότητας, Ιωσήφ Μάτσας υπολόγισε σε 2.000.000 χρυσές λίρες- εξανεμίστηκε. "Ένας θρήνος απλώνεται πάνω από τα οβρέικα" (Δημήτρης Χατζής).

Οι περίπου 2.000 Γιαννιώτες μεταφέρθηκαν σε παραπήγματα στη Λάρισα, όπου παρέμειναν για μια περίπου εβδομάδα. Αναγκάστηκαν να αφήσουν όλα τα τιμαλφή και τα χρυσαφικά που μετέφεραν στους Γερμανούς φρουρούς, προτού επιβιβαστούν στο τρένο του θανάτου που ερχόταν από το σιδηροδρομικό σταθμό του Ρουφ, από την Αθήνα. Η αμαξοστοιχία πέρασε την πύλη του Μπίρκεναου στις 11 Απριλίου 1944 μεταφέροντας 2.500 Ρωμανιώτες Εβραίους, άνδρες, γυναίκες και παιδιά από τα Ιωάννινα, την Αθήνα, τον Βόλο, την Λάρισα και την Χαλκίδα. Στη ράμπα διαλογής του στρατοπέδου, το ανθρώπινο φορτίο βρέθηκε σε μια κατάσταση σύγχυσης, με κραυγές, ουρλιαχτά και γαβγίσματα σκύλων μεγαλύτερων κι από ανθρώπους (Νίνα Αλβέρτου Νεγρίν). Η νεαρή τότε Στέλλα Αβραάμ κατέγραψε στη μνήμη της την αγωνιώδη κραυγή μερικών Θεσσαλονικιών εκτοπισμένων από ήδη ένα χρόνο, που φώναζαν με αγωνία στους νεοαφιχθέντες συμπατριώτες τους "Μην παίρνετε μαζί τα παιδιά σας! Αφήστε τους γέρους!". Σύντομα θα αντιλαμβάνονταν όλοι το νόημα αυτών των λέξεων...Ήταν η πρώτη γεύση της κόλασης. Μετά από ένα χρόνο, τον Μάιο του 1945, μόλις 116 Γιαννιώτες βρίσκονταν ακόμα στη ζωή. 1.850 είχαν εξοντωθεί στους θαλάμους αερίων ή είχαν πεθάνει από την εξάντληση.

Απελευθέρωση και επιστροφή. Οι επιζήσαντες τότε και τώρα

Η Ελλάδα εκκενώθηκε από τα γερμανικά στρατεύματα τον Οκτώβριο του 1944. Οι σκλάβοι των στρατοπέδων θα έπρεπε να περιμένουν επτά μήνες ακόμα, μέχρι οι συμμαχικές δυνάμεις που προέλαυναν να απελευθερώσουν τα στρατόπεδα σε Γερμανία και Αυστρία (Μαουτχάουζεν, Μπέργκεν-Μπέλσεν, Έμπενσεε κ.ά.) στα οποία είχαν συγκεντρωθεί οι επιζήσαντες κρατούμενοι, μεταξύ των οποίων και 10.000 Εβραίοι από την Ελλάδα.

Η επιστροφή των Εβραίων πέρασε απαρατήρητη σε μια Ελλάδα που σπαρασσόταν από τον Εμφύλιο πόλεμο. Με το ζήτημα των επιζώντων ασχολήθηκαν κυρίως ιδιώτες και εβραϊκές οργανώσεις. Το Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο στην Ελλάδα (από το 1945) και η Joint Distribution Committee (ως το 1950) συντόνιζαν τα προγράμματα αποκατάστασης των Ελλήνων Εβραίων. Ιδρύθηκαν και χρηματοδοτήθηκαν κοινοτικά ιδρύματα, όπως το Ορφανοτροφείο " Εσθήρ" στην Κηφισιά, η " Στέγη Απροστάτευτων Κορασίδων" για την επαγγελματική και μη εκπαίδευση των κοριτσιών, το " Αναρρωτήριο Κηφισιάς"και το " Πολυϊατρείο Ισραηλιτικής Κοινότητας Αθηνών". Οργανώθηκε οικονομική υποστήριξη για τους επιζώντες. Το " Ίδρυμα Εβραϊκής Επαγγελματικής Αποκατάστασης" χορηγούσε δάνεια με ευνοϊκούς όρους σε εμπόρους και επαγγελματίες, ενώ οι δραστηριότητες των σχολών του O.R.T. ( Organisation for Rehabilitation and Training) έπαιξαν επίσης ένα σημαντικό ρόλο.

Τον Ιούλιο του 1945, στα Ιωάννινα είχαν επιστρέψει 164 από τους εκτοπισμένους. Η κοινότητα προσπαθούσε να σταθεί στα πόδια της, τα περισσότερα σπίτια είχαν επιταχθεί, οι περιουσίες είχαν λεηλατηθεί. Από τις συναγωγές, το "νέο συναγώι" (Καχάλ Καντός Χαντάς) είχε γίνει στάβλος για άλογα, το "παλιό συναγώι" μέσα στο Κάστρο (Καχάλ Καντός Γιασσάν) είχε υποστεί μεγάλες καταστροφές. Ο Ιωσήφ Μάτσας, πρώτος πρόεδρος της κοινότητας, που είχε σωθεί πολεμώντας ως αντάρτης στα βουνά της Μακεδονίας με τον ΕΛΑΣ, τηλεγραφούσε με αγωνία στην Joint πως μόνο 30 επιζήσαντες είχαν αποκατασταθεί στα σπίτια τους, πως υπήρχε άμεση ανάγκη στέγασης και καταλυμάτων για 25 κορίτσια που είχαν χάσει όλα τα μέλη της οικογένειάς τους και δεν είχαν πού να μείνουν. Η πρωτοβουλία του δημάρχου Βλαχλείδη και του μητροπολίτη Σπυρίδωνα να διαφυλάξουν τα ιερά συναγωγικά σκεύη και να τα επιστρέψουν στους επιζήσαντες, ήταν η πρώτη αχτίδα φωτός για την έναρξη μιας νέας ζωής.

Μια εντοιχισμένη πλάκα στην εβραϊκή γλώσσα, στο "παλιό συναγώγι" που επισκευάστηκε και λειτουργεί ως σήμερα, μνημονεύει αυτή την πράξη αλληλεγγύης. Όπως και πολλοί επιζώντες του Ολοκαυτώματος, κάποιοι Γιαννιώτες αποφάσισαν να μεταναστεύσουν στις Η.Π.Α. και την Παλαιστίνη, για ψυχολογικούς και οικονομικούς κυρίως λόγους. Κοινοτικές οργανώσεις, όπως η " Εταιρεία Βοήθειας Μεταναστών"και το " Τμήμα Μετανάστευσης " της Joint διευκόλυναν τις διαδικασίες και την επανεγκατάσταση σε μια νέα χώρα, ενώ βοηθούσαν για την αντιμετώπιση των πρώτων πιεστικών αναγκών. Το μεταναστευτικό κύμα παρουσίασε αύξηση μετά την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ το 1948. Οι Έλληνες Εβραίοι συνήθως επέλεγαν να εγκατασταθούν κοντά σε συμπατριώτες τους, δημιουργώντας αμιγείς γειτονιές, όπως π.χ. οι Ρωμανιώτες της Χάιφα. Σήμερα οι ελάχιστοι επιζώντες, φέροντας ακόμα το ανεξίτηλο αριθμό με τατουάζ στο μπράτσο τους, καταθέτουν στους νεώτερους τα βιώματά τους σε μια προσπάθεια να ξορκίσουν το δαίμονα που λέει πως "στο στρατόπεδο μπαίνεις αλλά δε βγαίνεις ποτέ...".

# data[].attributes.attachment_link.title
To Oλοκαύτωμα των Ελλήνων Εβραίων 1943-1944: Η περίπτωση των Ιωαννίνων

# data[].attributes.attachment_link.description
Η περιπέτεια των Γιαννιωτών Εβραίων στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο ξεκινά, όπως και για όλη την Ελλάδα, στις 28 Οκτωβρίου 1940. Ο ιταλικός στρατός επιτέθηκε χωρίς προειδοποίηση από τα ελληνοαλβανικά σύνορα, ανακόπηκε όμως από τα ελληνικά στρατεύματα ο οποίος τους εξεδίωξε εκτός συνόρων, μέχρι βαθιά μέσα στο αλβανικό έδαφος.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Mε αφορμή τη Διεθνή Ημέρα Μνήμης για τα Θύματα του Ολοκαυτώματος (27 Ιανουαρίου) οι "Ιστορικοί Περίπατοι" ταξιδεύουν στη Θεσσαλονίκη για να αποκαλύψουν τα λίγα ίχνη που μαρτυρούν το εβραϊκό παρελθόν της.

Η ιστορικός Μαρία Καβάλα μας ξεναγεί στην πόλη, όπου μέχρι και το 1913 αποτέλεσε μία από τις σημαντικότερες εβραϊκές κοινότητες σε ολόκληρο τον κόσμο, χαρίζοντάς της το προσωνύμιο "Ιερουσαλήμ των Βαλκανίων".

Μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους, άρχισε μια διαδικασία εθνικής ομογενοποίησης της Θεσσαλονίκης, η οποία ολοκληρώθηκε οδυνηρά με τη δολοφονία του εβραϊκού πληθυσμού της στο ναζιστικό Ολοκαύτωμα, κατά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Από τους 46.091 Θεσσαλονικείς Εβραίους που μεταφέρθηκαν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, επέστρεψαν μόλις 2.000. Σήμερα ζουν στη Θεσσαλονίκη λιγότεροι από 1.000 Εβραίοι.

Οι "Ιστορικοί Περίπατοι" έχουν στόχο να αναδείξουν πλευρές της ελληνικής Ιστορίας άγνωστες στο πλατύ κοινό με απλό και κατανοητό τρόπο. Η εκπομπή επιχειρεί να παρουσιάσει την Ιστορία αλλιώς, την Ιστορία στον τόπο της. Με εξωτερικά γυρίσματα στην Αθήνα ή την επαρχία σε χώρους που σχετίζονται με το θέμα της κάθε εκπομπής και "εκμετάλλευση" του πολύτιμου αρχείου της ΕΡΤ και άλλων φορέων.

Οι "Ιστορικοί Περίπατοι" έχουν σκοπό να αναδείξουν πλευρές της ελληνικής Ιστορίας άγνωστες στο πλατύ κοινό με απλό και κατανοητό τρόπο.

Σκηνοθεσία: Έλενα Λαλοπούλου

Παρουσίαση: Μαριλένα Κατσίμη
Αχισυνταξία: Μαριλένα Κατσίμη
Διεύθυνση φωτογραφίας:Γιώργος Πουλίδης
Διεύθυνση παραγωγής:Ελένη Ντάφλου

# data[].attributes.attachment_link.title
23Ιαν2018- Ιστορικοί Περίπατοι

# data[].attributes.attachment_link.description
Mε αφορμή τη Διεθνή Ημέρα Μνήμης για τα Θύματα του Ολοκαυτώματος (27 Ιανουαρίου) οι "Ιστορικοί Περίπατοι" ταξιδεύουν στη Θεσσαλονίκη για να αποκαλύψουν τα λίγα ίχνη που μαρτυρούν το εβραϊκό παρελθόν της. Η ιστορικός Μαρία Καβάλα μας ξεναγεί στην πόλη, όπου μέχρι και το 1913 αποτέλεσε μία από τις σημαντικότερες εβραϊκές κοινότητες σε ολόκληρο τον κόσμο, χαρίζοντάς της το προσωνύμιο "Ιερουσαλήμ των Βαλκανίων".

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
13ο γελ περιστερίου

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
εβραϊκό μουσείο ελλάδος

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
διαγωνισμός υπεθ-εβραϊκό μουσείο 2017

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
το παιδί θύμα του ολοκαυτώματος

# data[].attributes.attachment_link.title
Είχαν όμως την ευκαιρία

# data[].attributes.attachment_link.description
Είχαν όμως την ευκαιρία... Η ταινία δημιουργήθηκε από μαθήτριες του 13ου ΓΕΛ Περιστερίου στο πλαίσιο του Κινηματογραφικού Εργαστηρίου του σχολείου, κατά τη διάρκεια του σχολικού έτους 2016-17.

# data[].attributes.attachment_link.title
Γενικά Αρχεία του Κράτους

# data[].attributes.attachment_link.description
Διαδραστικά φύλλα εργασίας (τα τμήματα της εικόνας κάθε παζλ αποκαλύπτονται ένα - ένα, καθώς εκτελούνται οι μαθηματικές πράξεις και συμπληρώνονται τα αποτελέσματαστα στα κουτάκια):- Φωτογραφία από τα Παιδικά Συσσίτια Χαλκίδας (συλλογή Νίτσας Ιωαννίδη - Δημητούλη) >> - Σχέδιο του Φωκίωνα Δημητριάδη για την επίταξη των τροφίμων >>

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
απελευθερωση

# data[].attributes.attachment_link.title
ΣΠΑΝΙΟ ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ - Η απελευθέρωση της Αθήνας το 1944

# data[].attributes.attachment_link.description
ΠΗΓΗ : http://www.youtube.com/user/nitheo ΑΠΟΔΟΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ : http://logoplokies.blogspot.gr Πρόκειται για το απόσπασμα που έχει διασωθεί από την "χαμένη" ταινία επικαίρων του Φιλοποίμενος Φίνου για το τέλος της ναζιστικής Κατοχής στην Αθήνα του 1944 αλλά που όμως δεν προβλήθηκε ποτέ στην Ελλάδα. Η ταινία καταγράφει τις πρώτες μέρες της απελευθέρωσης της Ελλάδας από τους Γερμανούς.

# data[].attributes.attachment_link.title
Jewish survivors of the Holocaust - Oral history | British Library - Sounds

# data[].attributes.attachment_link.description
Powerful personal accounts of the Holocaust from Jewish survivors living in Britain

# data[].attributes.attachment_link.description
Directed by Vassilis Loules. Five elderly Greek-Jewish people tell on camera the story of their childhood hardships during the German Occupation in Greece.

# data[].attributes.attachment_link.description
Directed by Thomas Carter. With Robert Sean Leonard, Christian Bale, Frank Whaley, Barbara Hershey. A close-knit group of young kids in Nazi Germany listen to banned swing music from the US. Soon dancing and fun lead to more difficult choices as the Nazis begin tightening the grip on Germany.

# data[].attributes.attachment_link.description
Directed by Marc Rothemund. With Julia Jentsch, Fabian Hinrichs, Alexander Held, Johanna Gastdorf. A dramatization of the final days of Sophie Scholl, one of the most famous members of the German World War II anti-Nazi resistance movement, The White Rose.

# data[].attributes.attachment_link.description
Directed by Stephen Daldry. With Kate Winslet, Ralph Fiennes, Bruno Ganz, Jeanette Hain. Post-WWII Germany: Nearly a decade after his affair with an older woman came to a mysterious end, law student Michael Berg re-encounters his former lover as she defends herself in a war-crime trial.

# data[].attributes.attachment_link.description
Directed by Donna Deitch. With Kirsten Dunst, Brittany Murphy, Paul Freeman, Mimi Rogers. A 16-year-old American girl with an apathetic view towards her Jewish family history finds herself pulled through time into 1941 to a small Polish village where the Nazi have just began their genocidal propaganda.

# data[].attributes.attachment_link.description
Directed by Francesco Rosi. With John Turturro, Rade Serbedzija, Massimo Ghini, Stefano Dionisi. Based on Primo Levi's autobiographical "The Reawakening".

# data[].attributes.attachment_link.description
Directed by Stanley Kramer. With Spencer Tracy, Burt Lancaster, Richard Widmark, Marlene Dietrich. In 1948, an American court in occupied Germany tries four Nazi judges for war crimes.

# data[].attributes.attachment_link.title
The Final Solution: The Wannsee Conference (TV Movie 1984)

# data[].attributes.attachment_link.description
Directed by Heinz Schirk. With Dietrich Mattausch, Gerd Böckmann, Friedrich G. Beckhaus, Robert Atzorn. A precise, real-time (exactly 85 minutes - the length of the actual event) reenactment of the infamous Wannsee Conference, a meeting called in January, 1942 to map out the implementation of the Final Solution to the Jewish Question.

# data[].attributes.attachment_link.title
The Courageous Heart of Irena Sendler (TV Movie 2009)

# data[].attributes.attachment_link.description
Directed by John Kent Harrison. With Anna Paquin, Marcia Gay Harden, Goran Visnjic, Nathaniel Parker. The story of Irena Sendler, a social worker who was part of the Polish underground during World War II and was arrested by the Nazis for saving the lives of nearly 2,500 Jewish children by smuggling them out of the Warsaw ghetto.

# data[].attributes.attachment_link.description
Directed by Sean Mathias. With Lothaire Bluteau, Clive Owen, Mick Jagger, Brian Webber. Max is gay and as such is sent to Dachau concentration camp under the Nazi regime. He tries to deny he is gay, and gets a yellow label (the one for Jews) instead of pink (the one for gays).

# data[].attributes.attachment_link.description
With Ben Kingsley, Hannah Taylor Gordon, Tatjana Blacher, Brenda Blethyn. When the war began, she was only a little girl. When it ended, she was the voice of a generation... A compassionate and sensitive televisual portrait of the Holocaust's greatest diarist.

# data[].attributes.attachment_link.title
The Diary of Anne Frank (TV Mini-Series 2009- )

# data[].attributes.attachment_link.description
With Kate Ashfield, Geoffrey Breton, Ron Cook, Nicholas Farrell. Based on the diary of a teenage girl in hiding in Nazi-occupied Amsterdam.

# data[].attributes.attachment_link.description
Directed by Frank Pierson. With Kenneth Branagh, Clare Bullus, Stanley Tucci, Simon Markey. A dramatic recreation of the Wannsee Conference where the Nazi Final Solution phase of the Holocaust was devised.

# data[].attributes.attachment_link.description
Directed by Costa-Gavras. With Ulrich Tukur, Mathieu Kassovitz, Ulrich Mühe, Michel Duchaussoy. During WWII SS officer Kurt Gerstein tries to inform Pope Pius XII about Jews being sent to extermination camps. Young Jesuit priest Riccardo Fontana helps him in the difficult mission to inform the world.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
A Jewish boy, separated from his family in the early days of WWII, poses as a German orphan and is thereafter taken into the heart of the Nazi world as a 'war hero' and eventually made a Hitler Youth. Although improbabilities and happenstance are cornerstones of the film, it is based upon a true story.

# data[].attributes.attachment_link.description
A Jewish boy, separated from his family in the early days of WWII, poses as a German orphan and is thereafter taken into the heart of the Nazi world as a 'war hero' and eventually made a Hitler Youth. Although improbabilities and happenstance are cornerstones of the film, it is based upon a true story.

# data[].attributes.attachment_link.description
Directed by Roman Polanski. With Adrien Brody, Thomas Kretschmann, Frank Finlay, Emilia Fox. A Polish Jewish musician struggles to survive the destruction of the Warsaw ghetto of World War II.

# data[].attributes.attachment_link.description
With Joseph Bottoms, Tovah Feldshuh, Rosemary Harris, Tony Haygarth. The saga of a Jewish family's struggle to survive the horror of Nazi Germany's systematic marginalization and extermination of their community.

# data[].attributes.attachment_link.description
Directed by Roberto Benigni. With Roberto Benigni, Nicoletta Braschi, Giorgio Cantarini, Giustino Durano. When an open-minded Jewish librarian and his son become victims of the Holocaust, he uses a perfect mixture of will, humor and imagination to protect his son from the dangers around their camp.

# data[].attributes.attachment_link.description
Directed by Christian Duguay. With Dorian Le Clech, Batyste Fleurial, Patrick Bruel, Elsa Zylberstein. The adventure of a Jewish kid and of his brother escaping the Nazi persecution in the occupied France.

# data[].attributes.attachment_link.description
Directed by Dennis Bots. With Maas Bronkhuyzen, Joes Brauers, Michael Nierse, Tonko Bossen. During WWII, the friendship of two boys is at risk when a girl tells a very personal secret to only one of them.

# data[].attributes.attachment_link.description
Directed by Brian Percival. With Sophie Nélisse, Geoffrey Rush, Emily Watson, Ben Schnetzer. While subjected to the horrors of World War II Germany, young Liesel finds solace by stealing books and sharing them with others. In the basement of her home, a Jewish refugee is being protected by her adoptive parents.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
7 wins & 7 nominations. See more awards "

Storyline

Young Bruno lives a wealthy lifestyle in prewar Germany along with his mother, elder sister, and SS Commandant father. The family relocates to the countryside where his father is assigned to take command a prison camp. A few days later, Bruno befriends another youth, strangely dressed in striped pajamas, named Shmuel who lives behind an electrified fence. Bruno will soon find out that he is not permitted to befriend his new friend as he is a Jew, and that the neighboring yard is actually a prison camp for Jews awaiting extermination. Written by rAjOo (gunwanti@hotmail.com)

Taglines:

Zäune trennen, doch Hoffnung eint. (Fences divide, but hope unites.)

Details

Release Date:

26 November 2008 (USA)

Also Known As:

The Boy in the Striped Pajamas

Box Office

Budget:

$12,500,000 (estimated)

Opening Weekend:

£513,653 (UK) (14 September 2008)

Gross:

$9,030,581 (USA) (18 January 2009)

Company Credits

Technical Specs

See full technical specs "

Did You Know?

Trivia

Rupert Friend initially turned down the role as Lieutenant Kotler because he was shocked by the violent nature of his character. He said, "I mean, it's not particularly flattering to be associated with a group of people who attempted to exterminate an entire race. I'm not a shouty person, and I'm not violent either. The character scared me. But then I realized that that was probably the point. It was about putting a human face on these atrocities." However, Friend struggled throughout filming and became withdrawn after shooting the more harrowing scenes. See more "

Goofs

The Nazi banners at the film's beginning are sheer and translucent: silk, nylon or rayon. Nazi banners were constructed of wool and were never translucent. See more "

Quotes

Crazy Credits

Quotation displayed before the opening titles: "Childhood is measured out by sounds and smells and sights, before the dark hour of reason grows - John Betjeman" See more "

Connections

Referenced in Friendship Beyond the Fence (2009) See more "

Soundtracks

Ich liebe das Leben
Written by Matthias Seuffert
Courtesy of APM Music
See more "

User Reviews

# data[].attributes.attachment_link.description
Directed by Mark Herman. With Asa Butterfield, David Thewlis, Rupert Friend, Zac Mattoon O'Brien. Set during WWII, a story seen through the innocent eyes of Bruno, the eight-year-old son of the commandant at a German concentration camp, whose forbidden friendship with a Jewish boy on the other side of the camp fence has startling and unexpected consequences.

# data[].attributes.attachment_link.description
Directed by Malik Chibane. With Philippe Torreton, Pauline Cheviller, Matteo Perez, Néo Rouleau. In the backdrop of the Nazi occupation of France, taken to the hospital for a broken leg from an accident, twelve-year-old Maurice Gutman is narrowly spared from the mass roundup that will take his family from him and leave them imprisoned in a distant death camp.

# data[].attributes.attachment_link.description
Directed by Louis Malle. With Gaspard Manesse, Raphael Fejtö, Francine Racette, Stanislas Carré de Malberg. A French boarding school run by priests seems to be a haven from World War II until a new student arrives. He becomes the roommate of top student in his class.

# data[].attributes.attachment_link.description
Directed by Alan J. Pakula. With Meryl Streep, Kevin Kline, Peter MacNicol, Rita Karin. After spending time with his new neighbors, an aspiring writer realizes they are harboring deep secrets that will forever change him.

# data[].attributes.attachment_link.description
Directed by Steven Spielberg. With Liam Neeson, Ralph Fiennes, Ben Kingsley, Caroline Goodall. In German-occupied Poland during World War II, Oskar Schindler gradually becomes concerned for his Jewish workforce after witnessing their persecution by the Nazi Germans.

# data[].attributes.attachment_link.title
An Introductory History of the Holocaust

# data[].attributes.attachment_link.description
Encyclopedia of Jewish and Israeli history, politics and culture, with biographies, statistics, articles and documents on topics from anti-Semitism to Zionism.

# data[].attributes.attachment_link.description
Web pages on the Shoah, the Holocaust, containing a selection of documentary photographs, texts, essays and poetry on the Shoah. Most of the material concerns the annihilation of Jews by the Nazis in the occupied Poland in the years 1939-1944.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
by UHRC on 22/12/10 at 8:15 pm
By Nora Injeyan

The history of anti-semitism in Europe stretches back far before the Holocaust and took on three forms. The original roots of this hatred is religion-based. Early Christian writings charge Jews with the crime of deicide, ignoring the facts that the Gospels were written over 60 years after the fact and by men who wanted to gain favor with the Romans, consequently blaming the Jews for the killing of the Christian messiah. The second form, taking place during the Middle Ages, grew in its oppression by actively seeking conversion of the Jews. Adding to the accusation of deicide came the charge of Blood Libel, a widespread belief that Jews killed Gentile children and used their blood for Matsuh. However, during this time, conversion was an "acceptable escape" from Jewry. It was not until the late nineteenth century where the third stage, racial anti-semitism, began to develop. Following the popular concept of social-darwinism, the Jews began to be looked at not as followers of a religion but as an inferior race. Moreover, whereas during the Middle Ages the Jew was seen as pathetic but not a source of fear, beginning in the late nineteenth century, the Jew was seen as a threat which needed to be eradicated. This fear only further developed during World War I where the Jews were conveniently blamed for Germany's war-time losses. Adding to this was post-war inflation which wiped out the middle class who had their money in savings, leaving those who sold products, many being Jewish, less affected. This financial gap only exacerbated the situation for the Jews of the Weimar Republic.

The fact that there was already a clear feeling of anti-semitism in Germany and Europe allowed for a man like Adolf Hitler to manipulate this hate to his benefit. Like the Young-Turk idea of Pan-Turanism, Turkey for the Turks, Hitler adhered to the idea of Lebensraum, living space for Aryans. This living space, in his eyes, was polluted by the genetically unfit, namely Jews, Gypsies, homosexuals and the mentally deficient. With his election in 1933, anti-semitism officially found its way into German politics. This began first with legal attacks on Jewry such as the Nuremberg Laws that officially defined who was a Jew, and in doing so gave rise to a bureaucracy that began searching into family histories. This legal attack on Jews took a sharp turn on the November 9, 1938, by a move known as Krystallnacht or "Night of Broken Glass." This was not only the first openly violent attack on German Jewry but there was no punishment or repercussion by the German government for those who took part in the assault.

The Holocaust had premeditated systems of isolation and destruction. As mentioned before however, Jews were not the only victims of the Holocaust. The Nazis put into place the T-4 program, a policy of euthanasia which sought out the "genetically unfit." The first target of this program was disabled children. Because "racial purity" was a cornerstone to Nazi ideology, it became normal to eliminate genetic disease through sterilization and other means. There was also a ghetto structure which allowed the Germans to confiscate Jewish property while they were relocated, isolate the Jews from the general population, use them as forced labor and ultimately, the ghetto system was used as propaganda to confirm the Nazi image of the Jews. Because so many were forced to live in such small, confined areas, the living conditions inevitably became unsanitary and disgusting, a situation the Nazis used to illustrate their stereotypes of the "filthy Jew." There was also an extensive concentration camp system in place. All concentration camps were built near railroads in order to facilitate convenient transportion of the victims. Although there were over 10,000 camps, only six were death camps, many were either transit or labor camps. Auschwitz-Birkenau was the largest, although two separate camps, they were very close to one another and one-sixth of all Jews brought were killed. This camp also engaged in brutal medical experiments in Block 11 by Dr. Joseph Mengele who was most interested in experimenting with twins where he subjected them to extreme temperatures or injected dye into their eyes to change the color.

Although the circumstances were bleak in the camps, it should be noted that there were instances of armed resistances in the ghettos. The most notable example is that of the Warsaw ghetto. A unique characteristic of this uprising was that the intent was not to free the ghetto or to escape death. Those involved in the uprising knew their resistance was futile but did so only for the sake of fighting back. It was an acknowledged fact that the members of the ghetto were fated for death yet they staged one of the most successful uprisings for no other reason than to fight back. Other revolts include the Treblinka camp revolt, the Sobibor revolt and the Auschwitz-Birkenau Sondercommando revolt.

As with other genocides there are still pseudo-academics and academic organizations which proliferate genocide denial

The history of anti-semitism in Europe stretches back far before the Holocaust and took on three forms. The original roots of this hatred is religion-based. Early Christian writings charge Jews with the crime of deicide, ignoring the facts that the Gospels were written over 60 years after the fact and by men who wanted to gain favor with the Romans, consequently blaming the Jews for the killing of the Christian messiah. The second form, taking place during the Middle Ages, grew in its oppression by actively seeking conversion of the Jews. Adding to the accusation of deicide came the charge of Blood Libel, a widespread belief that Jews killed Gentile children and used their blood for Matsuh. However, during this time, conversion was an "acceptable escape" from Jewry. It was not until the late nineteenth century where the third stage, racial anti-semitism, began to develop. Following the popular concept of social-darwinism, the Jews began to be looked at not as followers of a religion but as an inferior race. Moreover, whereas during the Middle Ages the Jew was seen as pathetic but not a source of fear, beginning in the late nineteenth century, the Jew was seen as a threat which needed to be eradicated. This fear only further developed during World War I where the Jews were conveniently blamed for Germany's war-time losses. Adding to this was post-war inflation which wiped out the middle class who had their money in savings, leaving those who sold products, many being Jewish, less affected. This financial gap only exacerbated the situation for the Jews of the Weimar Republic.

The fact that there was already a clear feeling of anti-semitism in Germany and Europe allowed for a man like Adolf Hitler to manipulate this hate to his benefit. Like the Young-Turk idea of Pan-Turanism, Turkey for the Turks, Hitler adhered to the idea of Lebensraum, living space for Aryans. This living space, in his eyes, was polluted by the genetically unfit, namely Jews, Gypsies, homosexuals and the mentally deficient. With his election in 1933, anti-semitism officially found its way into German politics. This began first with legal attacks on Jewry such as the Nuremberg Laws that officially defined who was a Jew, and in doing so gave rise to a bureaucracy that began searching into family histories. This legal attack on Jews took a sharp turn on the November 9, 1938, by a move known as Krystallnacht or "Night of Broken Glass." This was not only the first openly violent attack on German Jewry but there was no punishment or repercussion by the German government for those who took part in the assault.

The Holocaust had premeditated systems of isolation and destruction. As mentioned before however, Jews were not the only victims of the Holocaust. The Nazis put into place the T-4 program, a policy of euthanasia which sought out the "genetically unfit." The first target of this program was disabled children. Because "racial purity" was a cornerstone to Nazi ideology, it became normal to eliminate genetic disease through sterilization and other means. There was also a ghetto structure which allowed the Germans to confiscate Jewish property while they were relocated, isolate the Jews from the general population, use them as forced labor and ultimately, the ghetto system was used as propaganda to confirm the Nazi image of the Jews. Because so many were forced to live in such small, confined areas, the living conditions inevitably became unsanitary and disgusting, a situation the Nazis used to illustrate their stereotypes of the "filthy Jew." There was also an extensive concentration camp system in place. All concentration camps were built near railroads in order to facilitate convenient transportion of the victims. Although there were over 10,000 camps, only six were death camps, many were either transit or labor camps. Auschwitz-Birkenau was the largest, although two separate camps, they were very close to one another and one-sixth of all Jews brought were killed. This camp also engaged in brutal medical experiments in Block 11 by Dr. Joseph Mengele who was most interested in experimenting with twins where he subjected them to extreme temperatures or injected dye into their eyes to change the color.

Although the circumstances were bleak in the camps, it should be noted that there were instances of armed resistances in the ghettos. The most notable example is that of the Warsaw ghetto. A unique characteristic of this uprising was that the intent was not to free the ghetto or to escape death. Those involved in the uprising knew their resistance was futile but did so only for the sake of fighting back. It was an acknowledged fact that the members of the ghetto were fated for death yet they staged one of the most successful uprisings for no other reason then to fight back. Other revolts include the Treblinka camp revolt, the Sobibor revolt and the Auschwitz-Birkenau Sondercommando revolt.

As with other genocides there are still pseudo-academics and academic organizations which proliferate genocide denial

# data[].attributes.attachment_link.description
The history of anti-semitism in Europe stretches back far before the Holocaust and took on three forms. The original roots of this hatred is religion-based. Early Christian writings charge Jews with the crime of deicide, ignoring the facts that the Gospels were written over 60 years after the fact and by men who wanted to gain favor with the Romans, consequently blaming the Jews for the killing of the Christian messiah.

# data[].attributes.attachment_link.title
Πλοήγηση στο Φωτογραφικό Αρχείο

# data[].attributes.attachment_link.title
Nazi Germany - Color Photos from LIFE archive

# data[].attributes.attachment_link.description
Nazism, commonly known as National Socialism (German: Nationalsozialismus), refers primarily to the ideology and practices of the Nazi Party under Adolf Hitler; and the policies adopted by the government of Nazi Germany from 1933 to 1945, a period also known as the Third Reich.

# data[].attributes.attachment_link.title
Σχέδιο-μαθήματος-To-Ολοκαύτωμα-των-Ελλήνων-Εβραίων.-docx

# data[].attributes.attachment_link.description
Sign in now to see your channels and recommendations!

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Η Αθήνα ελεύθερη | 12 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1944

# data[].attributes.attachment_link.title
Εκπαιδευτικό Υλικό - Η Αθήνα ελεύθερη | 12 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1944

# data[].attributes.attachment_link.description
Εκπαιδευτικό Υλικό