# data[].attributes.attachment_link.description
This is your favorite protein’s carbon footprint.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De veeteelt wordt vaak met de vinger gewezen voor zijn aandeel in de klimaatverandering. Toch is de sector niet altijd nefast voor het milieu en draagt ze zelfs bij aan de biodiversiteit. Onderzoek van Dierenartsen Zonder Grenzen toont aan dat de kleinschalige veeteelt in het Zuiden juist een antwoord kan bieden op de klimaatuitdaging, bijvoorbeeld door de mobiliteit van nomadische veehouders en mestverbranding tegen insecten. Volgens de Voedsel- en Landbouworganisatie (FAO) van de VN is de veeteelt verantwoordelijk voor 18 procent van de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen. Maar door de hele veeteeltsector over dezelfde kam te scheren, gaat men voorbij aan de positieve ecologische impact van kleinschalige en minder intensieve veeteeltsystemen, zo meent Dierenartsen Zonder Grenzen.

Oplossing voor klimaatverandering en armoede

Dierenartsen Zonder Grenzen brengt een studie uit, waaruit blijkt dat de kleinschalige veeteelt een ideale manier is voor boeren uit het Zuiden om het hoofd te bieden aan de klimaatverandering. Bovendien kan dit veeteeltsysteem een cruciale bijdrage leveren aan de voedselzekerheid en het terugschroeven van de armoede. Volgens cijfers van de FAO is 70 procent van de 1,4 miljard mensen die in extreme armoede leven, minstens gedeeltelijk afhankelijk van de veeteelt voor zijn inkomen en voeding.

Goedkope afvalverwerker

De studie toont aan dat vele arme gezinnen in hun achtertuin enkele dieren houden omdat de investeringskosten laag liggen en het rendement hoog. Zo brengt een vrij rondlopende kip wel tot 600 procent winst op, in de vorm van eieren, kuikens, vlees en geld. In het Zuiden heeft dan ook meer dan 90 procent van de gezinnen op het platteland minstens 1 soort gevogelte. De dieren leven voornamelijk van gras, huis-, tuin- en keukenafval.

De familiale veeteelt verbruikt bovendien weinig tot geen fossiele brandstoffen en bevoorraadt voornamelijk lokale markten met vlees en melk.

Grasland kan evenveel koolstof opslaan als bossen

In droge gebieden in Sub-Sahara-Afrika vormt familiale veeteelt vaak de meest duurzame en efficiënte manier om arme grond te rentabiliseren en om iets wat niet direct nuttig is voor de mens - namelijk gras - om te zetten naar iets wat wel nuttig is voor de mens, meer bepaald dierlijke producten en kapitaal.

Bovendien is het potentieel van weidegronden om koolstof op te slaan even groot als dat van bossen. Graslanden beslaan 45 procent van het aardoppervlak en ze bevatten wereldwijd 50 procent meer koolstof dan bossen.

De familiale veeteelt in het Zuiden draagt sterk bij tot het behoud van deze weides en zelfs van de biodiversiteit. De dieren breken tijdens het grazen met hun hoeven de verharde grond en verspreiden mest, zaden en plantenresten. Zo wordt regen beter opgenomen en ontkiemen zaden beter. Door rond te trekken op zoek naar gras en water, zorgen nomadische veehouders er niet alleen voor dat weides zich kunnen herstellen, maar passen ze zich ook aan aan het veranderende klimaat.

Mest verbranden tegen insecten

Familiale veeteeltsystemen zijn erg veerkrachtig en hebben verschillende manieren ontwikkeld om met het wisselende klimaat om te gaan. Ze hebben ook een waardevolle traditionele kennis die hen in staat stelt antwoorden te bieden op de klimaatuitdaging. De Dinka in Zuid-Soedan, bijvoorbeeld, verbranden de uitwerpselen van hun koeien: de rook en de assen, die ze op zichzelf en hun dieren aanbrengen, houden insecten weg, die steeds meer voorkomen door de stijgende temperaturen.

'Daadkrachtig beleid nodig'

De strategieën van familiale veehouders om zich aan te passen aan en te vechten tegen de klimaatverandering liggen nu steeds meer onder vuur. Zo is er minder grasland beschikbaar en sluiten sommige landen hun grenzen af voor rondtrekkende veehouders.

Dierenartsen Zonder Grenzen pleit dan ook voor een daadkrachtig nationaal en internationaal beleid dat de familiale veehouders in het Zuiden intensief ondersteunt om het hoofd te kunnen bieden aan de klimaatverandering. (SD)

# data[].attributes.attachment_link.description
De veeteelt wordt vaak met de vinger gewezen voor zijn aandeel in de klimaatverandering. Toch is de sector niet altijd nefast voor het milieu en draagt ze zelfs bij aan de biodiversiteit. Onderzoek van Dierenartsen Zonder Grenzen toont aan dat de kleinschalige veeteelt in het Zuiden juist een antwoord kan bieden op de klimaatuitdaging, bijvoorbeeld door de mobiliteit van nomadische veehouders en mestverbranding tegen insecten.

# data[].attributes.headline
Landbouw kan uitstoot sterk terugdringen tegen 2050

# data[].attributes.subject
Landbouw kan uitstoot sterk terugdringen tegen 2050

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De landbouwsector kan zijn uitstoot van methaan en lachgas met de helft verminderen tegen 2050. Dan kan via betere technieken en een verschuiving in de consumptie weg van vlees en zuivel.

De landbouwsector is de grootste bron ter wereld van broeikasgassen als methaan en lachgas. Inspanningen in de sector zelf kunnen de uitstoot van beide stoffen al met 15 procent reduceren tegen 2050. Dat is goed voor een daling van 0,8 tot 1,4 gigaton CO2-equivalent per jaar.

Inspanningen in de landbouwsector kunnen de uitstoot van methaan en lachgas al met 15 procent reduceren tegen 2050, een daling van 0,8 tot 1,4 gigaton CO2-equivalent per jaar.

Dat blijkt uit onderzoek door het International Institute for Applied Systems Analysis (IIASA) in Oostenrijk. Opvallend is dat die inspanningen relatief goedkoop zijn: zo'n 20 dollar per ton CO2-equivalent.

Mochten deze inspanningen gepaard gaan met een verandering in dieet in die landen die nu nog te veel vlees en zuivel consumeren, dan zou de uitstoot nog eens 23 procent kunnen dalen.

Om de verschillende scenario's te simuleren gingen de wetenschappers uit van variërende klimaattaksen van 20 tot 950 dollar per ton -de prijs die nodig geacht wordt om de klimaatverandering onder de 1,5 graden te houden. Ze gebruikten vier verschillende computermodellen om hun bevindingen te controleren.

Groeiende uitstoot

Methaan en lachgas uit de landbouw zijn momenteel goed voor 10 tot 12 procent van de totale menselijke uitstoot en dat percentage groeit, voornamelijk door het gebruik van synthetische meststoffen en de groeiende veestapel.

Sinds de jaren negentig is de uitstoot zelfs met een derde gestegen. Maar in dezelfde periode is de productie met 70 procent gestegen, een teken dat de landbouw wel efficiënter wordt. Maar om de klimaatverandering onder de 1,5 graden Celsius te houden, moet de uitstoot snel dalen.

Consumenten spelen een belangrijke rol door te kiezen voor minder dierlijke en meer plantaardige producten, wat ook voordelen heeft voor de volksgezondheid.

Vooral de vee- en zuivelsector zijn erg klimaatintensief, en uit alle scenario's blijkt dat beide sectoren een sleutelrol spelen in klimaatinspanningen.

Aan productiezijde identificeerden de wetenschappers drie gebieden in de productie die een daling kunnen opleveren: technische opties zoals voedingssupplementen voor het vee, structurele oplossingen zoals een verschuiving in de keuze van gewassen of kweekdieren, en productie-effecten zoals een lagere productie.

Aan de vraagzijde kunnen consumenten een belangrijke rol spelen door te kiezen voor minder dierlijke en meer plantaardige producten. Zo'n verschuiving, zeggen de onderzoekers, heeft niet enkel voordelen voor het klimaat maar ook ook voor de volksgezondheid.

# data[].attributes.attachment_link.title
Landbouw kan uitstoot sterk terugdringen tegen 2050

# data[].attributes.attachment_link.description
De landbouwsector kan zijn uitstoot van methaan en lachgas met de helft verminderen tegen 2050. Dan kan via betere technieken en een verschuiving in de consumptie weg van vlees en zuivel. De landbouwsector is de grootste bron ter wereld van broeikasgassen als methaan en lachgas.

# data[].attributes.headline
Het verlies aan biodiversiteit vraagtom een voedselrevolutie

# data[].attributes.subject
Het verlies aan biodiversiteit vraagtom een voedselrevolutie

# data[].attributes.headline
Waterverbruik in de landbouw en veehouderij

# data[].attributes.subject
Waterverbruik in de landbouw en veehouderij

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Het wereldvoedselprobleem wordt steeds groter, maar wat is nu eigenlijk het achterliggende probleem? Er is immers nog ruimte beschikbaar die voor landbouw kan worden gebruikt en de huidige landbouw is zeker niet overal op zijn productiefst. Het probleem is water. In veel gebieden van de wereld is te weinig water beschikbaar. Te weinig drinkwater, maar ook te weinig irrigatiewater. Dit terwijl er wel gewassen worden verbouwd en dieren worden gehouden welke veel water nodig hebben.

Irrigatie op landbouw

Wereldwijd is 20% van het landbouwareaal geïrrigeerd. Dit betekent dat nog steeds 80 procent afhankelijk is van neerslag. In verhouding lijkt dus weinig landbouw geïrrigeerd te zijn. Echter, geïrrigeerde gebieden zijn een stuk productiever, 2 tot 5 keer zo productief. Op deze manier is geïrrigeerde landbouw verantwoordelijk voor 40% van de wereldvoedselproductie. Dat betekend dat zonder irrigatie bijna een kwart van de voedselproductie zou wegvallen. Het betekent ook dat door meer te irrigeren de opbrengst van gewassen theoretisch nog kan verdubbelen. Hierin zit natuurlijk altijd een probleem, want op plaatsen waar weinig water beschikbaar is, is het aanleggen van een irrigatienetwerk ontzettend duur, met een zeer laag rendement.

Waarom niet meer irrigeren?

Meer irrigeren lijkt een oplossing. Er kan meer worden geproduceerd, dus er is meer voedsel beschikbaar. Helaas gaat het niet zo makkelijk. Irrigatienetwerken bouwen is duur, zeker als het water van ver moet komen. Daarbij zullen de voedselprijzen zakken indien er meer wordt geproduceerd, waar veel partijen geen baat bij hebben.
Ook sociale problemen spelen een rol. Bij verschillende projecten vinden onvoorziene problemen plaats met betrekking tot corruptie. Mensen kunnen veel meer verdienen als ze meer water krijgen, dus proberen door omkoping, bedreigingen of het vernielen van verdeelsystemen meer irrigatiewater te krijgen. Dit lijkt asociaal, maar voor sommige betekend het dat kinderen naar school kunnen en er geld voor medicijnen beschikbaar komt. Op zo'n moment zijn er weinig mensen die denken aan een gezin honderd kilometer verderop, dat ook hun land wil irrigeren.

Hoeveel water wordt er verbruikt?

Het waterverbruik hangt sterk af van wat er wordt verbouwd of gehouden. Rund kost heel veel water, per kilo opbrengst wel 15 M3 water. Dit komt overeen met 15 000 liter! Rijst heeft per kilo ongeveer 3 m3 nodig, hoewel er groot verschil ligt in de verschillende vormen van rijstbouw. Citrusvruchten kunnen erg droog staan, ze hebben genoeg aan 1 m3 water voor een kilo opbrengst.

Hoe komt het dat dieren zoveel water verbruiken?

De meeste dieren worden op jonge leeftijd geslacht. Ze drinken dus niet zoveel, want ze leven niet zo lang. Echter, de dieren eten in hun leven wel heel veel. Dit kost ook weer water. Wanneer dieren met restproducten worden gevoerd, zoals in veel arme gebieden gebeurd, is het waterverbruik aanzienlijk lager. De producten zouden anders immers weggegooid worden en zijn dus niet als waterverbruik aan te merken.

Verzilting

Een groot probleem met betrekking tot de landbouw is verzilting. De grond wordt steeds zouter en men verbouwd op steeds zoutere gronden. Planten kunnen hier doorgaans niet goed tegen. Er is meer water nodig om de effecten van verzilting tegen te houden, wat in veel gebieden een groot probleem is.

Zeewater gebruiken?

De oceanen zitten vol met water. Waarom dat niet gebruiken? Zout uit water halen is duur. De hogere opbrengst weegt niet op tegen de kosten van het ontzilten van water. Toch zitten hierin verschillende kansen. Door eenvoudige systemen op zonne-energie te maken, kan water wellicht goedkoper en efficiënter onzilt worden. Eenvoudig, zodat gebruikers ze zelf kunnen repareren indien er iets misgaat, en zonne-energie zodat men niet afhankelijk is van de stroomtoevoer.

In Nederland en België

Nederland en België zijn relatief natte landen. Er valt in een jaar meer neerslag dan er wordt verdampt en daarbij komt de toestroom vanuit verschillende rivieren. De grondwaterspiegel is in veel gebieden hoog genoeg om de planten van vocht te voorzien. Toch wordt het ook hier steeds vaker in langere periodes droog. De oogsten zijn slecht door te weinig water. Er is dus vraag naar meer irrigatiemogelijkheden. Echter, zelfs in natte landen is dit een probleem. Water in de slootjes komt uit de rivieren of stroomt naar de rivieren en is nodig voor de scheepsvaart. Door grondwater op te pompen daalt de grondwaterspiegel, wat weer meer droogte tot gevolg heeft. Daarbij kan in laag gelegen gebieden de grond verzakken wanneer hij te droog wordt, wat enorme schade oplevert aan huizen en andere gebouwen. Veel boeren willen graag de mogelijkheid om water langer vast te houden, maar in het geval van overstromingen kan dit rampzalig uitpakken, er is immers meer water.
Het probleem van te weinig water speelt zich dus niet alleen ver van huis af, maar ook veel dichterbij. De problemen zijn zeer complex. Iedere oplossing levert weer nieuwe problemen op voor een andere partij.

© 2012 - 2019 Info_lisa, het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van dit artikel ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.

Gerelateerde artikelen

Hoe verspil ik minder water?Tegenwoordig begint de prijs van water al serieus de lucht in te gaan. En we vinden het maar normaal dat het uit onze kr...

Budgetlove: WaterHoewel voor miljoenen mensen drinkbaar water nog altijd geen dagelijkse realiteit is, verbruiken wij in de Westerse were...

Bronnen en referenties

FAO (Food and Agriculture Organization of the United Nations, www.fao.org)

# data[].attributes.attachment_link.title
Waterverbruik in de landbouw en veehouderij

# data[].attributes.attachment_link.description
Het wereldvoedselprobleem wordt steeds groter, maar wat is nu eigenlijk het achterliggende probleem? Er is immers nog ruimte beschikbaar die voor landbouw kan worden gebruikt en de huidige landbouw is zeker niet overal op zijn productiefst. Het probleem is water. In veel gebieden van de wereld is te weinig water beschikbaar.