# data[].attributes.attachment_link.description
2018 wordt een topjaar voor buitenlandse investeringen in ons land. De chemiesector is veruit de grootste slokop. Het kapitaal komt vooral van Amerikaanse multinationals, en da's meteen ook een bedreiging. Want de dollarstroom dreigt vanaf 2020 terug te vallen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Google investeert opnieuw 250 miljoen in ons land

# data[].attributes.attachment_link.description
De Amerikaanse technologiereus Google bouwt een derde datacentrum op zijn site in Saint-Ghislain, in de provincie Henegouwen. Een investering van 250 miljoen euro. De bouw levert 1200 tijdelijke banen op.

# data[].attributes.attachment_link.title
Ineos tekent de grootste investering in Vlaanderen in 20 jaar

# data[].attributes.attachment_link.description
Topman Jim Ratcliffe heeft vanmiddag z'n handtekening gezet. Het Britse Ineos gaat liefst 3 miljard euro investeren in Antwerpen, goed voor 400 banen. Het gaat om de grootste investering in de Europese chemische industrie van de laatste 20 jaar.

# data[].attributes.attachment_link.title
Total investeert maar liefst een miljard in Antwerpen

# data[].attributes.attachment_link.description
Energiereus Total heeft een nieuw, hypermodern productieplatform geopend op z'n site in Antwerpen. Een investering van maar liefst één miljard euro. De olieraffinaderij en de petrochemische installaties zijn nog meer met elkaar geïntegreerd. Het maakt de site rendabeler en milieuvriendelijker

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Woensdag 26 september, de 'Internationale dag voor de Eliminatie van Kernwapens', werd wereldwijd actiegevoerd aan de kantoren van BNP Paribas in Nederland, Frankrijk, de Verenigde Staten, Duitsland, Spanje, Nieuw-Zeeland en ook België.

Het is tijd om BNP Paribas te wijzen op haar falend investeringsbeleid.

BNP Paribas wordt met een internationale campagne geviseerd omdat de bank de grootste investeerder van Europa is in kernwapenproducenten, met bijna 9 miljard dollar. Doel van deze campagne is om BNP Paribas uitdrukkelijk te wijzen op de tekortkomingen en tegenstrijdigheden van haar investeringsbeleid.

Enerzijds pakt BNP Paribas graag uit met de mogelijkheden die zij aanbiedt om duurzaam te beleggen. 'Wij en onze planeet staan vandaag voor heel wat grote uitdagingen: luchtvervuiling, de klimaatverandering, de uitputting van bepaalde grondstoffen... Hoe kunnen we van deze wereld een betere plaats maken? Door ons ethisch en sociaal verantwoordelijk op te stellen.' Zo luidt het op de website van BNP Paribas. Dat kunnen wij uiteraard alleen maar aanmoedigen.

Anderzijds vergeet de bank er wel bij te vertellen dat ze tezelfdertijd ook het onderhoud en de modernisering van het meest controversiële wapen ter wereld actief financieren. Kan u zich voorstellen wat het effect is op de luchtkwaliteit of het klimaat als een aantal kernbommen ontploffen? Zelfs een beperkte kernwapenoorlog, met 100 (kleine) kernbommen met een explosiekracht van de bom die Hiroshima vernietigde, kan op termijn 1 miljard doden tot gevolg hebben. Die 100 kernexplosies zouden zoveel stof in de atmosfeer brengen dat het zonlicht geblokkeerd geraakt en er op massale schaal voedseltekorten zouden optreden. Dat uiteraard nadat er ogenblikkelijk volledige steden van de kaart geveegd zijn en miljoenen mensen verbrand, verkoold en verdampt zijn.

Kernwapens zijn dus duidelijk geen doordeweeks handelsproduct. Winst maken aan de hand van financiering van kernwapenproducenten is bijgevolg behoorlijk immoreel. BNP Paribas investeert veel geld. 8,97 miljard dollar in de twintig grootste kernwapenproducenten wereldwijd, zo blijkt uit een nieuw rapport dat de investeringen in kernwapenproducenten van alle banken actief in België onder de loep nam. Dit betreft geen oude investeringen uit een ver verleden. Sinds 2017 nog heeft BNP Paribas voor een slordige 1,4 miljard dollar aan nieuwe leningen en andere financiële diensten geleverd aan kernwapenproducenten.

Heel vreemd is dat allemaal, want het druist niet alleen in tegen de principes van maatschappelijk verantwoord bankieren maar ook tegen het initiële uitgangspunt van haar eigen investeringsbeleid. Dat stelt expliciet dat BNP Paribas kernwapens als controversiële wapens beschouwt en verbiedt daarom elke relatie met of investeringen in ondernemingen 'betrokken bij controversiële wapens'. De bank maakt wel één belangrijke uitzondering, namelijk voor de kernwapenprogramma's van NAVO-landen die onder het Non-Proliferatieverdrag van de VN, kernwapens mogen bezitten. Het betreft hier dus de Verenigde Staten, Groot-Brittannië en Frankrijk, die samen over meer dan 7000 kernwapens beschikken, of zowat de helft van alle kernwapens in de wereld.

Kan deze ene uitzondering er werkelijk toe leiden dat BNP Paribas, ondanks het feit dat ze kernwapens als controversiële wapens beschouwt, toch voor bijna 9 miljard dollar geld ter beschikking stelt aan de 20 grootste wapenproducenten? Eigenlijk kan men stellen dat BNP Paribas een zeer grote achterpoort openhoudt, of dat BNP Paribas de facto géén effectief uitsluitingsbeleid hanteert.

Daarenboven werden er zelfs investeringen gevonden in de kernwapenproducent Larsen & Toubro, die de lanceersystemen voor de Indische kernraketten ontwikkelde. India is bij ons weten toch geen NAVO-lidstaat, noch is het een erkende kernwapenstaat volgens het Non-Proliferatieverdrag. India heeft het Non-Proliferatieverdrag zelfs niet eens getekend. Is dit dan een uitzondering op de uitzondering?

Tijd dus om BNP Paribas te wijzen op haar falend investeringsbeleid en het ondergraven van haar eigen geloofwaardigheid wat betreft 'duurzaam bankieren'. Jammer genoeg staat BNP Paribas daarin niet alleen. Deutsche Bank had tot voor kort iets meer dan 7 miljard dollar geïnvesteerd in 17 kernwapenbedrijven. De bank heeft echter haar beleid recent verstrengd, al blijven er nog serieuze achterpoortjes open. ING heeft voor meer dan 900 miljoen dollar bij zeven kernwapenproducenten geïnvesteerd.

Ook andere financiële instellingen in ons land moeten dringend hun beleid bijsturen. Asset managers Degroof Petercam, Delen Private Bank en Treetop Asset Management investeren eveneens. Zij beschikken daarenboven niet over een publiek beleid. Delen Private Bank zou haar investering ondertussen wel hebben verkocht, net als Degroof Petercam voor een deel.

Heel positief is dat KBC sinds 1 juli 2018 haar uitsluitingsbeleid scherp heeft bijgesteld wat betreft kernwapens. Een groot deel van de wapenproducenten werden daarenboven op haar publieke blacklist geplaatst. We gaan ervan uit dat de 315 miljoen dollar investeringen hierdoor ondertussen van de hand zijn gedaan door KBC. Bij Belfius, Argenta, vdk bank, Van Lanschot en Triodos tenslotte werden geen financieringen gevonden. De vraagt dringt zich dus op waarom BNP Paribas niet kan doen wat andere banken wel kunnen?

In het rapport worden banken aanbevolen om een duidelijk en ondubbelzinnig beleid te hanteren en publiek te maken, alsook een lijst met uitgesloten bedrijven.

Wat te doen? In het rapport worden banken aanbevolen om een duidelijk en ondubbelzinnig beleid te hanteren en publiek te maken, alsook een lijst met uitgesloten bedrijven. De Belgische overheid wordt aangespoord om de wet die financiering van controversiële wapens verbiedt (wet Mahoux) uit te breiden naar kernwapens, en om haar verantwoordelijkheid te nemen als belangrijkste aandeelhouder van BNP Paribas om de bank aan te sporen tot een meer ethisch beleid en investeringen.

De internationale context zal hierbij een grote rol spelen. Banken zoals Deutsche Bank en KBC haalden het nieuwe VN-kernwapenverbod aan als een belangrijke factor in hun beleidswijzigingen. Dit VN-kernwapenverbod staat sinds 20 september 2017 open ter ondertekening en wordt van kracht zodra 50 landen het ratificeren. Dit nieuwe verdrag verbiedt het gebruik, het dreigen met gebruik, de ontwikkeling, het testen, de aanmaak, de verwerving, het bezit, de opslag en transfer van kernwapens. Daarnaast wordt ook eender welke vorm van assistentie bij kernwapenactiviteiten verboden, net als het stationeren van kernwapens.

Het maatschappelijk draagvlak voor een ondubbelzinnig kernwapenverbod is groot. Meer dan 150 Belgische burgmeesters stuurden vorige week nog een open brief naar premier Charles Michel met de vraag om het VN-kernwapenverbod te tekenen. Uit een internationale peiling van juli 2018 blijkt daarenboven dat 68% van de Belgen het onaanvaardbaar vindt dat financiële instellingen investeren in kernwapens. Is dit niet het meest doorslaggevende argument voor BNP Paribas om zo snel mogelijk uit kernwapens te stappen? Bezorgde klanten die BNP Paribas een duwtje in de rug willen geven kunnen in ieder geval een klacht sturen via de website www.bankwijzer.be.

# data[].attributes.attachment_link.title
'Het is tijd om BNP Paribas te wijzen op haar falend investeringsbeleid'

# data[].attributes.attachment_link.description
Woensdag 26 september, de 'Internationale dag voor de Eliminatie van Kernwapens', werd wereldwijd actiegevoerd aan de kantoren van BNP Paribas in Nederland, Frankrijk, de Verenigde Staten, Duitsland, Spanje, Nieuw-Zeeland en ook België. Het is tijd om BNP Paribas te wijzen op haar falend investeringsbeleid.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Bescherming van investeringen vormt een belangrijk onderdeel van de verdragen die Europa of de lidstaten afsluiten met derden om wederzijdse investeringen aan te moedigen. De zogenaamde Investor to State Dispute Settlement (ISDS)-mechanismen laten investeerders toe om overheden aan te klagen voor een tribunaal ze menen te zijn benadeeld. Dat kan bijvoorbeeld wanneer hun eigendom in beslag is genomen of wanneer de overheid met nieuwe milieuwetgeving komt die ten koste gaat van hun winst.

Volgens steeds meer ontwikkelingslanden is dat systeem echter schadelijk voor hun eigen ontwikkeling. De tribunalen zijn niet transparant en onafhankelijk, de boetes lopen in de miljoenen, dan wel miljarden, en de ruimte om zelf een ontwikkelingsbeleid te voeren wordt ondermijnd.

Roken

Dat gebeurt zelfs als een land niet rechstreeks wordt aangeklaagd, zegt Charles Santiago, parlementslid namens de Democratische Actiepartij in Maleisië. Santiago deed zijn uitspraak dinsdag bij de presentatie van een rapport van een aantal ngo's, waaronder Transnational Institute, over Internationale Investeringsverdragen (IIA's), getiteld 'International Investment Agreements under Scrutiny'.

'In ons land willen we bijvoorbeeld waarschuwingen tegen roken op sigarettenpakjes zetten. Toen ik de minister naar de plannen vroeg, zei hij dat het onmogelijk was. Philip Morris heeft Australië en Uruguay namelijk aangeklaagd omdat die dat hebben gedaan. Zolang er nog geen uitspraak is, kunnen we ons plan niet uitvoeren, aldus de minister.'

Volgens Santiago speelt hetzelfde probleem in Nieuw-Zeeland, Ierland, Canada, Bangladesh, Togo en Namibië. 'De macht van dit soort tribunalen is dus heel sterk. Zelfs al beroept Philip Morris zich op een Zwitsers verdrag, waarin zelfs staat dat het land het recht geeft om beleid voor volksgezondheid te maken, toch gebruiken ze het om hun punt te maken. Kortom, met dit soort verdragen ondermijnen we de democratie. We hebben monsters gebaard.'

Schimmige sector

'Dit soort verdragen staan op gespannen voet met de rechtsstaat', zegt ook Gus van Harten, hoogleraar Rechten aan de York University in Toronto. 'De binnenlandse rechtspraak wordt gewoonweg opzijgezet. Dat is vreemd, ook in internationale geschillen. Zelfs slachtoffers van marteling moeten eerst de binnenlandse rechtspraak doorlopen.'

Een tweede bezwaar volgens Van Harten is dat het de macht van onafhankelijke rechters naar arbitrators verschuift, die niet onafhankelijk zijn en die zich niet hoeven te houden aan de regels die gelden voor rechters, bijvoorbeeld wat betreft salaris en nevenfuncties.' Daardoor is er een hele schimmige juridische sector omheen ontstaan. 'Ook is het een probleem dat alleen de investeerder de staat mag aanklagen, en niet andersom. Zo heeft de arbitrage een sterke prikkel om zaken door het bedrijfsleven aan te moedigen en om de verdragen te interpreteren ten gunste van toekomstige klanten.'

Verkeerd gegokt

Waarom zijn landen ooit akkoord gegaan met dit soort verdragen? 'Ze hebben een deel van hun macht ingeleverd, uit hoop hiermee buitenlandse investeringen aan te trekken', zegt Thomas Fritz van Powershift, auteur van het rapport. 'Uit gesprekken met ambtenaren die ooit de verdragen hebben behandeld, blijkt dat ze zich toen niet bewust waren van de gevaren. Pas na de eeuwwisseling is het aantal zaken echt toegenomen.'

Het was een gok, aldus Fritz, en ze hebben verkeerd gegokt. 'Uit onderzoek van de VN-Commissie voor Handel en Ontwikkeling (UNCTAD) blijkt dat er geen relatie te vinden is tussen de investeringsbescherming van landen en hoe het investeringsklimaat wordt gewaardeerd.'

Zo is Brazilië één van de aantrekkelijkste landen voor investeerders, blijkt uit verschillende lijstjes. Hun binnenkomende directe buitenlandse investeringen (FDI) zijn hoger dan voor vergelijkbare landen, zoals Mexico. Toch heeft het land geen investeringsverdragen. Opeenvolgende regeringen hebben wel dit soort verdragen getekend, veertien zelfs, maar het Congres heeft altijd geweigerd ze te ratificeren.

Opzeggingen

Verschillende landen hebben besloten om hun investeringsverdragen op te zeggen.

Een hele reeks aan dure zaken heeft verschillende ontwikkelingslanden ertoe aangezet om het beleid te herbekijken. Bolivia, Ecuador en Venezuela hebben in de afgelopen jaren hun lidmaatschap opgezegd van ICSID, het tribunaal bij de Wereldbank dat veel investeringsgeschillen behandelt. De twaalf leden van de Unie van Zuid-Amerikaanse Naties (UNASUR) willen dit jaar met een regionaal investeringscentrum komen, als alternatief voor ICSID.

Verschillende landen hebben besloten om hun investeringsverdragen op te zeggen. Ecuador heeft dat met negen verdragen gedaan, waaronder met Nederland.

In 2014 besloot ook Indonesië zijn verdrag met Nederland niet te verlengen en meer onderzoek te doen naar een investeringsbeleid dat ten goede komt aan de eigen ontwikkeling. India heeft in 2013 alle onderhandelingen over bilaterale investeringsakkoorden (BIT's) bevroren en werkt aan een nieuw model. Zuid-Afrika heeft verschillende BIT's opgezegd, onder andere met België en Nederland, en is bezig met een nieuw model voor investeringsbescherming dat niet de ruimte voor eigen beleid aantast en bovendien bepaalt dat de geschillen via de Zuid-Afrikaanse rechtspraak moeten worden opgelost.

TTIP

Deze week hebben alle europarlementariërs een brief ontvangen die oproept om strenge eisen te stellen aan TTIP en het ISDS-mechanisme te verwerpen.

De investeringsverdragen worden in toenemende mate ingehaald door alomvattende vrijhandelsverdragen, die ook over investeringen gaan. De bekendste daarvan is het Europees-Amerikaanse TTIP, waar nu over wordt onderhandeld, en het Europees-Canadese CETA, dat afgelopen jaar is getekend. ISDS is ook hier een cruciaal onderdeel van. Het is dan geen verdrag tussen ontwikkelingslanden, maar het is wel de bedoeling dat dit hét model wordt van handels- en investeringsverdragen van de toekomst.

Volgens een woordvoerder van de Europese Commissie zijn de onderhandelaars bezig met aanpassingen aan het ISDS-model, om de schadelijke kanten ervan tegen te gaan. Er is in het afgelopen jaar een verhit debat uitgebroken, vooral in Duitsland. Maar de voorstellen die al bekend zijn, stemmen Van Harten niet hoopvol.

'Er zitten zeker wat verbeteringen in. Zo worden er bijvoorbeeld goede stappen gezet wat betreft openheid. Informatie over geschillen moet openbaar zijn, onder dit verdrag. Dat is ook heel normaal in een rechtsstaat. Maar op alle andere terreinen valt de vernieuwing tegen. Er wordt geen maximum gesteld aan vergoedingen, het recht van overheden om te reguleren wordt niet expliciet erkend, er wordt niet geëist dat investeerders eerst de lokale rechtspraak volgen, enzovoorts. Kortom, ze zijn gewoon meegegaan met de wensen van de juridische sector.'

Deze week hebben alle europarlementariërs een brief ontvangen, ondertekend door 375 ngo's uit heel Europa, die oproept om strenge eisen te stellen aan TTIP en het ISDS-mechanisme te verwerpen.

# data[].attributes.attachment_link.description
Bescherming van investeringen vormt een belangrijk onderdeel van de verdragen die Europa of de lidstaten afsluiten met derden om wederzijdse investeringen aan te moedigen. De zogenaamde Investor to State Dispute Settlement (ISDS)-mechanismen laten investeerders toe om overheden aan te klagen voor een tribunaal ze menen te zijn benadeeld.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
[Foto: Gert De Herdt]

De afgelopen decennia hebben de lidstaten van de Europese Unie meer dan 1400 "bilaterale investerings- en beschermingsakkoorden" afgesloten om bescherming te bieden aan hun investeerders in het buitenland.

Deze "BITs" (naar hun Engelse benaming Bilateral Investment Treaties) verschaffen multinationale ondernemingen het recht om sociale, economische en milieuregels van overheden aan te klagen als zij vinden dat die hun belangen schaden.

Dankzij het geschillenbeslechtingsmechanisme dat standaard in BITs is opgenomen, kunnen buitenlandse investeerders de nationale rechtsgang omzeilen en gastlanden rechtstreeks voor internationale arbitragetribunalen dagen.

BITs ondermijnen de mogelijkheden van overheden om regelgevend op te treden en beleid te voeren in het algemeen belang. Ze hebben de belastingbetaler intussen ook al miljoenen gekost aan juridische kosten en schadevergoedingen.

Bilaterale investeringsakkoorden vormen een bedreiging voor ons publiek beleid, ons democratisch bestuur en het algemeen belang en zouden alarmbellen moeten doen rinkelen bij iedereen die zich bezighoudt met milieu- en sociaal beleid.
De meest controversiële bepalingen zijn:
(Indirecte) onteigening

Een bepaling die de onteigening of nationalisatie van buitenlandse investeringen verbiedt, behalve wanneer er strikte criteria in acht worden genomen en volledige schadevergoeding wordt toegekend.

Buitenlandse investeerders vechten met deze bepaling in de hand steeds vaker - en met succes - regelgeving van nationale overheden aan, waaronder ook milieu- en sociale wetgeving. Daarbij voeren ze aan dat de gewraakte regelgeving de facto neerkomt op 'indirecte onteigening' en leidt tot gederfde toekomstige winst waarvoor schadevergoeding moet worden betaald.

Gelijke behandeling van elkaars onderdanen

Een beding dat een voorkeursbehandeling voor binnenlandse investeerders verbiedt. (Let op: deze bepaling verbiedt geen voorkeursbehandeling voor buitenlandse investeerders).

Dit is een omstreden beginsel, want het maakt het voor landen moeilijker om bijvoorbeeld ter ondersteuning van opkomende sectoren lokaal beleid te maken of buitenlandse investeerders te verplichten lokale middelen (arbeid, grondstoffen) in hun productieproces toe te passen.

Meest bevoorrechte handelsnatie (MFN)

Verplichting om investeerders uit het partnerland met voorkeur te behandelen. Deze bepaling kan de regionale integratie en samenwerking tussen ontwikkelingslanden belemmeren als een onderlinge voorkeursbehandeling zich ook automatisch moet uitstrekken tot machtige multinationals uit ontwikkelde landen.

Eerlijke en billijke behandeling

Een zeer breed juridisch begrip, dat vaak wordt aangevoerd bij internationale arbitrage over investeringen. Bepalingen omtrent 'eerlijke en billijke behandeling' vormen een extra uitbreiding van het toch al brede scala aan rechten dat buitenlandse investeerders genieten onder bepalingen als 'gelijke behandeling van elkaars onderdanen' of 'meest bevoorrechte handelsnatie'. Het geeft de internationale arbitragetribunalen ruimte om een zeer brede interpretatie te hanteren m.b.t. wat er nodig is om een stabiel investeringsklimaat te garanderen en geen afbreuk te doen aan de 'gerechtvaardigde verwachtingen' van de investeerder.

Parapluclausule

Een bepaling die bestaande contractverplichtingen met individuele investeerders onder de bescherming van een bilateraal investeringsverdrag brengt en daarmee iedere vorm van contractbreuk verheft tot schending van het internationaal recht.

Arbitrage tussen investeerder en staat

Een steeds belangrijker mechanisme waarmee particuliere investeerders geschillen met overheden van een vreemd land kunnen beslechten en om verliezen geleden ten gevolge van overheidsmaatregelen op federaal, nationaal, provinciaal of lokaal niveau terug kunnen vorderen. Vrijwel alle investeringsverdragen kennen een bepaling die dit soort geschillenbeslechting toestaat. Dergelijke arbitrage tussen investeerder en staat is niet beschikbaar voor.

Hoog tijd voor een ander investeringsbeleid

Europese maatschappelijke organisaties eisen een Europees investeringsbeleid dat duurzame ontwikkeling en waardig werk vooropstelt.

Met het Verdrag van Lissabon dat in december 2009 in werking is getreden, is de bevoegdheid over directe buitenlandse investeringen verschoven van de 27 lidstaten naar de Europese Unie. De Europese Commissie, de Raad en het Europees Parlement bespreken op dit ogenblik de inhoud en richting van het toekomstige Europese investeringsbeleid.

Dit is een cruciaal moment omdat de Europese Commissie 'investeringbescherming' wil toevoegen aan alle nieuwe vrijhandelsakkoorden (India, Singapore, Maleisië, Marokko, Jordanië, Canada, Japan en de VS) en ook individuele investeringsakkoorden met landen als China en Myanmar.

Internationale investeringsverdragen geven multinationale ondernemingen het recht om soevereine staten voor internationale arbitragetribunalen te dagen. Investeerders en grote advocatenkantoren maken dankbaar gebruik van deze mogelijkheden en aarzelen niet om sociale, economische en milieuregels aan te klagen als het erop lijkt dat die de winstverwachtingen zouden kunnen verminderen.

Het aantal rechtszaken tussen investeerders en staten in Europa zal alleen maar toenemen als Europese beleidsmakers zulke vergaande juridische privileges blijven toe kennen aan buitenlandse investeerders.

Internationale investeringsakkoorden vormen een bedreiging voor het overheidsbeleid en het algemeen belang. Onderstaande organisaties doen een dringende oproep aan de Europese instellingen en de regeringen van de Europese lidstaten om te zorgen voor een evenwichtig investeringsbeleid dat ook verplichtingen oplegt aan buitenlandse investeerders en het recht beschermt om regels op te stellen en beleid uit te werken met oog op het algemeen belang, waardig werk, mensenrechten en duurzame ontwikkeling.

Het toekomstige gemeenschappelijke Europees investeringsbeleid moet

in alle af te sluiten investeringsovereenkomsten verplichtingen voor de investeerder opnemen, in het bijzonder op het gebied van mensenrechten en maatschappelijk verantwoord ondernemen;

meer precieze en striktere juridische formuleringen hanteren met betrekking tot de rechten van investeerders;

komaf maken met het eenzijdige en ondoorzichtige geschillenbeslechtingsmechanisme tussen investeerders en staten;

garanderen dat overheidsmaatregelen die erop gericht zijn om publieke belangen te bevorderen of te beschermen niet kunnen aangevochten worden alsof het om 'indirecte onteigening' van investeringen zou gaan;

een duidelijke sociale en ecologische dimensie bevatten.

Alle lopende onderhandelingen van de Europese lidstaten inzake bilaterale investeringsverdragen – de zogenaamde BITs – moeten worden opgeschort.

Bestaande BITs moeten grondig worden herzien om te zorgen dat zij voldoen aan bredere doelstellingen op het gebied van duurzame ontwikkeling, waardig werk en sociale rechtvaardigheid.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
koepel van de vlaamse noord-zuidbeweging

# data[].attributes.attachment_link.title
Hoog tijd voor een ander investeringsbeleid

# data[].attributes.attachment_link.description
Foto: Gert De Herdt] De afgelopen decennia hebben de lidstaten van de Europese Unie meer dan 1400 "bilaterale investerings- en beschermingsakkoorden" afgesloten om bescherming te bieden aan hun investeerders in het buitenland. Deze "BITs" (naar hun Engelse benaming Bilateral Investment Treaties) verschaffen multinationale ondernemingen het recht om sociale, economische en milieuregels van overheden aan te klagen als zij vinden dat die hun belangen schaden.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De regering van Geert Bourgeois 'investeert zonder visie' zegt de Sociaal-Economische Raad voor Vlaanderen (SERV) Foto: BART DEWAELE

De Vlaamse begroting stevent zonder ingrijpen af op een overschot van 145 miljoen euro in 2019, berekent de Sociaal-Economische Raad voor Vlaanderen (SERV). Het investeringsbeleid kan beter.

De Vlaamse regering presenteerde zich bij haar aantreden als een investeringsregering. Na enkele jaren besparen moest er ruimte vrijkomen om stevig te kunnen investeren in pakweg wegen, zorg of scholen. Die aanpak heeft ertoe geleid dat de Vlaamse regering dit jaar voor 3,6 miljard investeringen kan doen.

En het kan nog beter. De vakbonden en werkgevers hebben in de SERV een nieuw gezamenlijk advies gegeven over de begroting 2019. Daaruit blijkt dat de Vlaamse begroting bij ongewijzigd beleid afstevent op een overschot van 145 miljoen euro. Ook dat geld moet bij voorkeur gaan naar investeringen, vinden de sociale partners.

In die 145 miljoen zijn voor alle duidelijkheid de uitgaven voor de Oosterweelverbinding, die de Vlaamse regering buiten haar begrotingsdoelstelling houdt, al meegerekend. Dus is het overschot volgens de Vlaamse rekenwijze nog een stuk hoger. Bovendien houdt de SERV er rekening mee dat er liefst 900 miljoen euro in de begroting onbenut zal blijven.

Hoogtepunt voorbij

Pijnlijke besparingen zal de Vlaamse regering dus niet hoeven te doen, ook al lijkt de conjunctuur over haar hoogtepunt heen. Maar dat betekent niet dat er geen werk aan de winkel is. De Serv dringt aan op een ander investeringsbeleid.

Het huidige is versplinterd en mist langetermijnvisie, vinden de sociale partners. Iedereen veegt maar voor de eigen deur, maar de afstemming en integratie van de plannen, schiet te kort. Dat gepakt stro is ook merkbaar in de organisatie en financiering van de projecten, waar in verspreide slagorde wordt gewerkt. Organisaties als de Werkvennootschap, de BAM en Scholen voor Morgen hebben elk hun eigen specialisten.

De SERV dringt aan op een overkoepelend infrastructuurplan dat de bestaande plannen samenbrengt en prioriteiten legt. 'We hebben nood aan een strategie', zegt Voka-voorzitter Hans Maertens. 'De huidige aanpak is te versnipperd, en heeft een te beperkte visie en aanpak.'

De sociale partners vragen ook om de kennis en ervaring binnen de Vlaamse administratie te bundelen en alle publiek-private samenwerking te gebruiken als dat een aantoonbare meerwaarde heeft. Een louter budgettaire motivering volstaat niet.

Het advies wordt morgen besproken in het Vlaams parlement, en wordt een van de richtsnoeren voor de Vlaamse regering bij het opstellen van de begroting 2019.

# data[].attributes.attachment_link.description
De Vlaamse begroting stevent zonder ingrijpen af op een overschot van 145 miljoen euro in 2019, berekent de Sociaal-Economische Raad voor Vlaanderen (SERV). Het investeringsbeleid kan beter. De Vlaamse regering presenteerde zich bij haar aantreden als een investeringsregering. Na enkele jaren besparen moest er ruimte vrijkomen om stevig te kunnen investeren in pakweg wegen, zorg of scholen.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Hoewel de economische groei geleidelijk aan het vertragen is, denken de Vlaamse sociale partners dat de Vlaamse regering bij ongewijzigd beleid afstevent op een licht overschot van 145 miljoen euro op de begroting van 2019. De sociale partners hameren er in hun begrotingsadvies, dat maandag werd bekendgemaakt, op dat de begroting in 2019 en in de jaren daarna structureel in evenwicht moet blijven.

De regering-Bourgeois noemt zichzelf graag een 'investeringsregering', maar volgens de SERV is er wel nood aan een 'meer gestructureerde aanpak van het Vlaamse investeringsbeleid'. "Het is niet alleen een kwestie van meer investeren, maar ook van het meer gestructureerd aan te pakken", zegt SERV-voorzitter Hans Maertens.

Visie op de langere termijn

Het huidige investeringsbeleid mist volgens de SERV een visie op de langere termijn en er is 'weinig afstemming en integratie'. De Vlaamse overheid heeft wel voldoende kennis in huis over infrastructuurinvesteringen, maar die kennis is te versnipperd.

"De actoren werken (te) weinig samen, wat resulteert in een grote variatie aan financieringsconstructies en financieringswijzen", luidt het in het SERV-advies. De SERV doet daarom zelf een aantal voorstellen voor een aangepast en verbeterd Vlaams investeringsbeleid.

Zo pleit de SERV in de eerste plaats voor een overkoepelend Vlaams strategisch infrastructuurplan, zoals in Nederland. Zo'n plan biedt niet alleen een overzicht van wat er allemaal in de pijplijn zit, maar kan ook zorgen voor een snellere realisatie,klinkt het.

De sociale partners hameren ook op het belang van het 'maatschappelijk draagvlak' bij grote investeringen. Een breed maatschappelijk draagvlak maakt een project niet alleen robuuster, het zorgt ook voor winst op het vlak van snelheid en kwaliteit, oordelen de Vlaamse sociale partners.

Wat Publiek-Private Samenwerkingen (PPS) betreft, pleit de SERV ervoor om niet alles door een puur budgettaire bril te bekijken. Een duidelijke 'operationele of maatschappelijke meerwaarde' van een PPS-formule is voor de SERV een voorwaarde.

'Budget onder controle'

Het SERV-advies is een belangrijke opstap voor de begrotingsopmaak van de Vlaamse regering. Die oefening start traditiegetrouw aan het einde van de zomervakantie. Vlaams minister van Begroting Bart Tommelein (Open Vld) is alvast tevreden dat de SERV het behoud van het begrotingsevenwicht haalbaar acht. "We hebben ons budget goed onder controle. Voor volgend jaar willen we als Vlaamse regering een laatste grote inspanning doen op vlak van zorg, mobiliteit en onderzoek en ontwikkeling. Met aanzienlijke investeringen die in het belang zijn van heel Vlaanderen", aldus Tommelein.

De SERV mag dan spreken over een licht overschot, toch verwacht Tommelein dat de begrotingsdiscussies 'pittig' zullen worden. "We moeten immers rekening houden met de lagere groeiramingen voor 2018 en 2019", zegt de Open Vld-minister. Dat de SERV ook aandringt op meer en snellere overheidsinvesteringen, juicht Tommelein toe.

# data[].attributes.attachment_link.title
'Vlaanderen moet meer gestructureerd investeren'

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoewel de economische groei geleidelijk aan het vertragen is, denken de Vlaamse sociale partners dat de Vlaamse regering bij ongewijzigd beleid afstevent op een licht overschot van 145 miljoen euro op de begroting van 2019. De sociale partners hameren er in hun begrotingsadvies, dat maandag werd bekendgemaakt, op dat de begroting in 2019 en in de jaren daarna structureel in evenwicht moet blijven.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Meer koopkracht en meer sociale zekerheid, een rechtvaardige fiscaliteit, werkbare jobs en een versterking van het sociaal overleg. Dat zijn voor het ABVV de vijf prioriteiten waarop de volgende regering moet focussen. De socialistische vakbond stelde woensdag in Brussel haar memorandum voor de verkiezingen voor. "Het is hoog tijd om te breken met oude formules en om radicaal van koers te wijzigen", klonk het.

Onder het motto "Samen voor sociale rechtvaardigheid" pleit het ABVV onder andere voor meer koopkracht. Om dat te realiseren is het volgens de vakbond nodig om de loonwet te hervormen en het minimumpensioen te verhogen naar 1.500 euro netto. Een andere voorwaarde is het behoud van de index en barema's.

De organisatie neemt ook opnieuw de taxshift van de regering-Michel op de korrel. Die liet mensen met een laag inkomen of een uitkering in de kou staan, luidt het. De socialisten pleiten voor een fiscale ommekeer "die de belastinglast verplaatst naar de sterkste schouders". Zo moeten alle inkomens op een globale en progressieve manier worden belast volgens het principe een euro is een euro en moet er in de vennootschapsbelasting werk gemaakt worden van de invoering van een minimumbelasting.

Andere prioriteiten voor het ABVV zijn een uitbreiding van de dekking van de sociale zekerheid, de terugkeer naar de wettelijke pensioenleeftijd van 65 jaar, een versterking van het sociaal overleg en een vrijwaring van de syndicale vrijheden.

Tot slot eist het ABVV aandacht voor kwaliteitsvolle banen in een duurzamere economie. "Een stevig investeringsbeleid gericht op een rechtvaardige transitie naar een koolstofarme economie, op sociale investeringen en sterke openbare diensten" is waar de vakbond met de volgende regering naartoe wil.

# data[].attributes.attachment_link.title
ABVV: "Volgende regering moet radicaal van koers wijzigen"

# data[].attributes.attachment_link.description
Meer koopkracht en meer sociale zekerheid, een rechtvaardige fiscaliteit, werkbare jobs en een versterking van het sociaal overleg. Dat zijn voor het ABVV de vijf prioriteiten waarop de volgende regering moet focussen. De socialistische vakbond stelde woensdag in Brussel haar memorandum voor de verkiezingen voor.