# data[].attributes.headline
Andrzej Franaszek: Herbert miał kocią duszę

# data[].attributes.subject
Andrzej Franaszek: Herbert miał kocią duszę

# data[].attributes.attachment_link.title
Andrzej Franaszek: Herbert miał kocią duszę

# data[].attributes.body
Poeta i eseista, autor utworów dramatycznych i słuchowisk, pisarz o wielkim dorobku, wyjątkowym autorytecie artystycznym i moralnym, o biografii tragicznie uwikłanej w historię XX wieku. Urodził się 29 października 1924 we Lwowie, zmarł 28 lipca 1998 w Warszawie.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Poeta i eseista, autor utworów dramatycznych i słuchowisk, pisarz o wielkim dorobku, wyjątkowym autorytecie artystycznym i moralnym, o biografii tragicznie uwikłanej w historię XX wieku. Urodził się 29 października 1924 we Lwowie, zmarł 28 lipca 1998 w Warszawie.

- Poeta, eseistra, autor utwór dramatycznych i słuchowisk.

Na tej stronie zamieszczamy dwa teksty poświęcone Zbigniewowi Herbertowi: biogram pochodzący ze strony www.polska2000.pl oraz sylwetkę twórczą poety autorstwa Piotra Matywieckiego.

Jest laureatem wielu polskich i zagranicznych nagród literackich. Należy do najczęściej tłumaczonych polskich pisarzy. Jako poeta debiutował w 1950, jednak pierwszą książkę poetycką ("Struna światła") wydał dopiero w 1956 roku.

Kluczami do zrozumienia poezji Herberta są kategorie wydziedziczenia, ironii i wierności. Wiersze poety stanowią próbę odnowienia tradycji jako aksjologicznego fundamentu życia jednostki. W lirycznych przypowieściach dokonuje się przeciwstawienie obrazu moralnej jałowości i zagubienia współczesnego człowieka etycznemu kodeksowi bohaterów kultury śródziemnomorskiej, "obrońców królestwa bez kresu i miasta popiołów". Pan Cogito, bohater słynnego cyklu z 1974 i wielu wierszy późniejszych, uosabia rozdarcie pomiędzy poczuciem rzeczywistości a pragnieniem chwały. "Jest szarym człowiekiem, czytelnikiem gazet i bywalcem brudnych przedmieść; z drugiej strony jednak "jest odbiciem świadomości potocznej, ale jej się nie poddaje", szukając oparcia w pamięci o utraconym "dziedzictwie" ludzkości" - pisał Stanisław Barańczak. W latach 80., kiedy poezja ta osiągnęła szczyt popularności, odgrywając rolę przewodniczki w aksjologicznym labiryncie i nauczycielki "mężności", nieomal zapomniano, iż Pan Cogito nie walczył z komunistami, nie strajkował, nie konspirował, nie uczestniczył w manifestacjach, lecz starał się uporać z problemem samodzielnego, nie determinowanego przez historię określenia swej postawy, oraz że jego bohaterstwo wykluwało się z przezwyciężenia powszechnego oportunizmu i tkwiącej w nim samym nijakości.

Ironia komplikuje pozorną prostotę i jednoznaczność Herbertowych wierszy, będąc jednocześnie figurą artystyczną i postawą wobec bytu. Przedmiotem ironicznych demaskacji bywa pozór udający istotę rzeczy, pozór prawdy chcący uchodzić za prawdę samą, zadufanie w przebiegłość i siłę czy przywiązanie do pojęć fałszywych, słowem - pogląd o bezalternatywności tego, co zwykliśmy uważać za rzeczywiste. Ironia okazuje się formą solidarności, gdyż ofiarowuje człowiekowi wyzwolenie spod władzy komunału, pomaga mu zrozumieć świat i godnie żyć.

Eseistyka Herberta zrazu wydaje się jedynie "sprawozdaniem z podróży" do miejsc, w których rodziła się lub rozkwitała europejska kultura. "Barbarzyńca w ogrodzie" przynosi "relacje" z wyprawy do Francji i Włoch, a "Martwa natura z wędzidłem" do XVII-wiecznej Holandii, ogarniętej pasją kolekcjonowania obrazów. W "Martwej naturze..." autora frapuje właśnie naturalność funkcjonowania sztuki w społeczeństwie, które wydało Rembrandta, Vermeera i setkę innych bardziej lub mniej utalentowanych twórców. By wytłumaczyć ten fenomen nie wystarczy przeanalizować warunki socjologiczne i ekonomiczne tamtego świata, trzeba założyć, że sztuka była wówczas częścią nadrzędnego - utraconego! - ładu. Jeden ze swoich szkiców zakończył Herbert tak: "To my jesteśmy ubodzy, bardzo ubodzy. Znakomita część sztuki współczesnej opowiada się po stronie chaosu, gestykuluje w pustce albo mówi o historii własnej jałowej duszy. Dawni mistrzowie, wszyscy bez wyjątku, mogli powtórzyć za Racinem "pracujemy po to, aby podobać się publiczności", to znaczy wierzyli w sens swojej pracy, możliwość międzyludzkiego porozumienia. [...] Niech pochwalona będzie ta naiwność". Poeta, będąc nieprzekupnym sędzią kultury, wskrzesza w esejach jej nieprzedawnione marzenie: obraz domostwa, w którym nie ma telewizora, gospodarze i przyjaciele rodziny mają dla siebie czas oraz ochotę do rozmowy, a język, którym mówią łączy ich, nie dzieli.

Wybrana bibliografia

"Struna światła", Warszawa: Czytelnik, 1956.

"Hermes, pies i gwiazda", Warszawa: Czytelnik, 1957.

"Studium przedmiotu", Warszawa: Czytelnik, 1961.

"Barbarzyńca w ogrodzie", Warszawa: Czytelnik 1962.

"Napis", Warszawa: Czytelnik, 1969.

"Pan Cogito", Warszawa: Czytelnik, 1974.

"Raport z oblężonego miasta i inne wiersze", Paryż: Instytut Literacki, 1983.

"Elegia na odejście", Paryż: Instytut Literacki, 1990.

"Rovigo"", Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 1992.

Martwa natura z wędzidłem", Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 1993.

"Epilog burzy", Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 1998.

"Labirynt nad morzem", Zeszyty Literackie, 2000 (więcej...).

"Król mrówek", Kraków: a5, 2001 (więcej...).

"Węzeł gordyjski oraz inne pisma rozproszone", Warszawa: Biblioteka Więzi, 2001 (więcej...).

Wybrane tłumaczenia

niemiecki: "Ein Barbar in einem Garten" ("Barbarzyńca w ogrodzie"), Frankfurt a.M.: Suhrkamp, 1997.

"Gedichte", Frankfurt a.M.: Suhrkamp, 1964.

"Inschrift. Gedichte aus 10 Jahren", 1956-66, Frankfurt a.M.: Suhrkamp, 1973.

"Im Vaterland der Mythen", Frankfurt a.M.: Suhrkamp, 1973.

"Herr Cogito", Frankfurt a.M.: Suhrkamp, 1974.

"Gedichte", Berlin: Neues Leben, 1974.

"Bericht aus einer belagerten Stadt" ("Raport z oblężonego miasta"), Frankfurt a.M.: Suhrkamp, 1983.

"Das andere Zimmer", Frankfurt a.M.: Suhrkamp, 1966.

"Die Höhle der Philosophen" ("Jaskinia filozofów"), Frankfurt a.M.: Suhrkamp, 1966.

"Das Land nach dem ich mich Sehne", Frankfurt a.M.: Suhrkamp, 1987.

"Rovigo" ("Rovigo"), Frankfurt a.M.: Suhrkamp1995.

"Stilleben mit Kandare" ("Martwa natura z wędzidłem"), Frankfurt a.M.: Suhrkamp, 1994.

"Der Tulpen bitterer Duft" ("Tulipanów gorzki smak"), Frankfurt a.M.: Suhrkamp, 1995.

francuski: "Monsieur Cogito et autres poemes" ("Pan Cogito i inne wiersze"), Paris: Éditions Fayard, 1990.

duński: "Hr. Cogito", Kopenhaga: Brundum, 1980.

"Rapport fra den belejrede by" ("Raport z olbężonego miasta"), Kopenhaga: Brundum, 1986.

"Stilleben med bidsel" ("Martwa natura z wędzidłem"), Kopenhaga: Brundum/Aschehoug, 1995.

hiszpański: "Informe des de la ciutat Assetjada" ("Raport z oblężonego miasta"), Valencia: Ediciones de la Guerra, 1993.

Źródło: www.polska2000.pl; copyright: Stowarzyszenie Willa Decjusza.

# data[].attributes.attachment_link.title
Zbigniew Herbert | Życie i twórczość | Artysta | Culture.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Poeta i eseista, autor utworów dramatycznych i słuchowisk, pisarz o wielkim dorobku, wyjątkowym autorytecie artystycznym i moralnym, o biografii tragicznie uwikłanej w historię XX wieku. Urodził się 29 października 1924 we Lwowie, zmarł 28 lipca 1998 w Warszawie. - Poeta, eseistra, autor utwór dramatycznych i słuchowisk.

# data[].attributes.body
Herbert Zbigniew - wiersze, utwory, poezja

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Biografia Zbigniewa Herberta

Zbigniew Herbert urodził się 29 października 1924 we Lwowie. Uczył się w VIII Państwowym Gimnazjum im. Króla Kazimierza Wielkiego, po rozpoczęciu okupacji niemieckiej nie opuścił miasta, a nawet zdecydował się uczęszczać na tajne komplety. Od 1943 roku należał do Armii Krajowej. By utrzymać siebie i rodzinę pracował jako karmiciel wszy w Instytucie prof. Rudolfa Weigla i jako sprzedawca w sklepie z materiałami metalowymi. Studia rozpoczął na konspiracyjnym Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie, lecz przerwał je pod koniec marca 1944 i wyemigrował do Krakowa chwilę przed wkroczeniem do miasta Armii Czerwonej. Pobyt w Krakowie był przepełniony nauką - odwiedzał wykłady na Uniwersytecie Jagiellońskim i Akademii Sztuk Pięknych, a także studiował ekonomię na Akademii Handlowej, którą ukończył w 1947 roku. Z późniejszych wywiadów można wywnioskować, że również w tym okresie parał się działalnością konspiracyjną w AK.

Zbigniew Herbert prawnicze wykształcenie odebrał na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu, na którym studiował także filozofię pod okiem Henryka Elzenberga, mistrza i mentora. Zamieszkał w Sopocie, gdzie imał się różnych zajęć - pracował w Narodowym Banku Polskim w Gdyni, należał do zespołu redakcyjnego czasopisma „Przegląd Kupiecki", angażował się w tworzenie Oddziału Gdańskiego Związku Literatów Polskich. Po powrocie do Torunia nadal pozostał w sferze kulturalnej - pracował w Muzeum Okręgowym i nauczał w okolicznej szkole podstawowej. Od 1951 roku mieszkał w Warszawie, gdzie wznowił przerwane wcześniej studia filozoficzne. Jako autor Herbert próbował swoich sił, publikując recenzje teatralne, plastyczne czy muzyczne w czasopismach takich jak: „Tygodnik Wybrzeża", „Słowo Powszechne", „Przegląd Powszechny", „Dziś i jutro". Na łamach tego ostatniego w 1950 roku ukazały się debiutanckie utwory: Napis, Złoty środek i Pożegnanie września, wszystkie trzy wydrukowano jednak bez zgody autora. W tym samym roku miał miejsce również oficjalny debiut Zbigniewa Herberta - w „Tygodniku Powszechnym" wydrukowano wiersz bez tytułu rozpoczynający się słowami Palce wrzeciona dźwięków...

Zbigniew Herbert nie chcąc propagować szerzącego się socrealizmu, musiał zrezygnować z pracy publicysty i zaczepiał się w różnych miejscach - pracował jako kalkulator chronometrażysta w Inwalidzkiej Spółdzielni Emerytów Nauczycieli „Wspólna Sprawa", starszy asystent w Centralnym Biurze Studiów i Projektów Przemysłu Torfowego i, dzięki protekcji Stefana Kisielewskiego, jako dyrektor biura Zarządu Głównego Związku Kompozytorów Polskich. Sytuację zmieniła odwilż polityczna w 1956 roku, która pozwoliła Herbertowi na wydanie debiutanckiego tomu poezji Struna światła. Otrzymane stypendium ze Związku Literatów Polski umożliwiło mu możliwość podróżowania po Europie, a następnie świecie. Kolejnymi wydanymi przez niego tomikami były: Hermes, pies i gwiazda (1957), Studium przedmiotu (1961), Napis (1969). Podczas pobytu w Paryżu poznał się z tłumaczką Katarzyną Dzieduszycką, z którą w 1968 roku wziął ślub. Małżeństwo przetrwało aż do śmierci Herberta.

W 1974 roku zainicjował powstanie Pana Cogito - tytułowego bohatera tomiku o tej samej nazwie. Przez tę postać poeta wyrażał swoje obawy i obserwacje na temat kondycji współczesnego świata, niejednokrotnie posługując się ironią. Inne wydane tomiki to: Raport z oblężonego miasta i inne wiersze (1983), Elegia na odejście (1990), Epilog burzy (1998) czy 89 wierszy (1998). Był ponadto uzdolnionym eseistą i opowiadaczem, czego efekty można przeczytać w publikacjach: Barbarzyńca ogrodzie (1962), Martwa natura z wędzidłem (1993). Próbował także swoich sił jako dramatopisarz - Jaskinia filozofów (1956), Drugi pokój (1958), Rekonstrukcja poety (1960), Lalek. Sztuka na głosy (1961) oraz Listy naszych czytelników (1972). W latach sześćdziesiątych miał szansę na otrzymanie Nagrody Nobla w kategorii literatury - był jednym z najpoważniejszych kandydatów polskiej kultury. Od 1972 roku należał do międzynarodowego stowarzyszenia pisarzy PEN Club. Na stałe wrócił do Polski w 1981 roku, kiedy to wiązał nadzieje z ruchem Solidarności. Sam zakazany przez agendę Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, publikował w podziemiu, stając się dla młodego pokolenia głosem wolności. W 1986 roku zdecydował o wyjeździe do Paryża na stałe, skąd wrócił jednak do Warszawy w 1991 roku z powodu choroby. Astma, na którą cierpiał całe życie utrudniała mu nawet poruszanie. Zbigniew Herbert zmarł 28 lipca 1998 roku w Warszawie.

# data[].attributes.attachment_link.description
Zbigniew Herbert urodził się 29 października 1924 we Lwowie. Uczył się w VIII Państwowym Gimnazjum im. Króla Kazimierza Wielkiego, po rozpoczęciu okupacji niemieckiej nie opuścił miasta, a nawet zdecydował się uczęszczać na tajne komplety. Od 1943 roku należał do Armii Krajowej. By utrzymać siebie i rodzinę pracował jako karmiciel wszy w Instytucie prof.

# data[].attributes.body
ZBIGNIEW HERBERT I LWÓW
WYDANIE SPECJALNE W 80-TĄ ROCZNICĘ URODZIN POETY
1924 - 2004

# data[].attributes.attachment_link.description
Lwów, Lwów, Lwów, Lwowska Galeria Sztuki, Galeria obrazów, Zbigniew Herbert, Wspomnienia i fotografie ze Lwowa, opisy ciekawszych zabytkow, Polski Teatr Ludowy, Lwowska Szkola Matematyczna, Politechnika Lwowska, Uniwersytet Jana Kazimierza, rocznica smierci 24 lwowskich Profesorow w 1941 roku, Cmentarz Lyczakowski, Cmentarz Orlat, aktualnosci, historia, ciekawostki Lwow, Lwów, Leopolis, Lemberg, Lwow, Lviv,

# data[].attributes.body
Nagrania głosem poety i głosem innych

# data[].attributes.attachment_link.title
Zbigniew Herbert - jeden z najwybitniejszych polskich poetów XX wieku.

# data[].attributes.attachment_link.description
Lwów żyje w wierszach Poety od pierwszego do ostatniego tomiku wierszy, a jego nadzwyczajny status polega na tym, że jest jedynym miastem na świecie, które obywa się bez nazwy... A czym jest "miasto utracone"? Występuje w dwóch postaciach. Jest to zburzona Warszawa, popowstaniowe ruiny i ten rodzaj metaforycznego istnienia stolicy poeta przywołuje przede wszystkim w swym pierwszym tomiku wierszy, zatytułowanym "Struna światła".

# data[].attributes.body
Będę Cię prześladował moją dziwną miłością

# data[].attributes.attachment_link.title
Będę Cię prześladował moją dziwną miłością

# data[].attributes.attachment_link.description
Będę Cię prześladował moją dziwną miłością &nbsp; &nbsp; &nbsp;&nbsp; ANDRZEJ FRANASZEK &nbsp; Wymieniane między poetami przez ponad 30 lat, listy Zbi...