# data[].attributes.body
Tarnowskie Góry to siedziba powiatu tarnogórskiego

w granicach którego znajduje się nasza miejscowość - Tąpkowice

i nasza szkoła. Poznając historię naszej Małej Ojczyzny, poznajemy historyczne miejsca naszego regionu - Górnego Śląska.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa katowickiego.

W 2017 tarnogórska Kopalnia rud ołowiu, srebra i cynku wraz z systemem gospodarowania wodami podziemnymi została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Tarnowskie Góry leżą w środkowo-południowej części powiatu tarnogórskiego. Przez miasto przepływa m.in. Stoła (przez dzielnice Lasowice, Sowice i Strzybnicę), Drama (przez Repty Śląskie) i struga Pniowiec (przez dzielnicę Pniowiec). Miasto leży na skraju Niziny i Wyżyny Śląskiej. Tarnowskie Góry są głównym miastem Garbu Tarnogórskiego.

Najwyższymi wzniesieniami są Sucha Góra (352 m n.p.m.) i Srebrna Góra (347 m n.p.m.) na południu miasta, na granicy z Bytomiem, a najniżej położone są dolina Stoły (254 m n.p.m.) oraz dolina jej dopływu - Granicznej Wody (255 m n.p.m.) w północnej części miasta.

Miasto od Bytomia dzieli 12 km, od Gliwic 22 km, od Katowic 25 km, a od Lublińca 26 km.

Miasto zajmuje obszar 83,88 km² (w przybliżeniu 13% powierzchni powiatu tarnogórskiego) i od 1998 składa się z 11 dzielnic (będących jednostkami pomocniczymi gminy):

Do 1977 w skład miasta wchodziły Boruszowice, Hanusek oraz Mikołeska, zaś do 1994 dzielnicą Tarnowskich Gór było Miasteczko Śląskie z Żyglinem i Żyglinkiem oraz Bibielą i Brynicą.

Tarnowskie Góry graniczą z:

Tarnowskie Góry leżą w obrębie śląsko-krakowskiej dzielnicy klimatycznej. Charakteryzuje ją przewaga wpływów oceanicznych nad kontynentalnymi oraz sporadyczne oddziaływanie docierających tu od południowego zachodu przez Bramę Morawską mas powietrza zwrotnikowego. Docierają tu również zimne masy powietrza arktycznego z północy - głównie w chłodnej połowie roku. Średnia temperatura roczna wynosi 7,7 °C, zaś suma opadów atmosferycznych wynosi 699 mm w ciągu roku. Okres wegetacyjny trwa w Tarnowskich Górach średnio 246 dni.

Parki i ochrona przyrody:

Rezerwaty przyrody:

Nazwa rezerwatu

Powierzchnia

Przedmiot ochrony

24,65 ha

w którym rośnie 149 gatunków roślin, w tym wiele rzadkich i chronionych. Naturalny las bukowy graniczy tu z objętym ochroną, dawnym wyrobiskiem dolomitu - „Blachówka".

W mieście występują 123 pomniki przyrody (122 przyrody ożywionej i 1 nieożywionej), m.in.:

Historia miasta jest związana z wydobyciem rud srebra, ołowiu, a później również cynku. Według legendy, pierwszą bryłę kruszcu srebronośnego wyorał chłop Rybka ok. 1490 roku, co w 1612 roku w swoim dziele Officina ferraria zanotował Walenty Roździeński następującymi słowami „Srebrny kruszec w Bytomiu, na górach wnet nastał, Iny zasię od kruszca w mili zalanego, znaleziony przez chłopa Rybkę niejakiego". Od tego czasu na teren dzisiejszego miasta zaczęli przybywać osadnicy, powstawały pierwsze osady górnicze.

Ówczesny właściciel ziem, Jan II Dobry, książę opolsko-raciborski, oraz margrabia Jerzy von Ansbach w 1526 roku nadali swoim włościom (a więc również terenom, na którym powstało przyszłe miasto) przywilej wspierający górnictwo, tj. „akt wolności górniczej". W 1528 roku ogłosili oni akt uzupełniający prawodawstwo górnicze, tzw. Ordunek Gorny i odtąd (od 31 października 1528 roku) pierwsi urzędnicy zaczęli prowadzić rachunki tarnogórskiego górnictwa, zaś pierwsze księgi kopalniane od 1529 roku, odkąd tarnogórski Urząd Górniczy otrzymał własną pieczęć i herb (9 marca 1529 roku). Wówczas rozpoczyna się okres szybkiego rozwoju górnictwa rud srebronośnych oraz osady górniczej, stopniowo przekształcanej w miasto, w którym równie intensywnie rozwija się handel i rzemiosło. W 2. połowie XVI wieku wybudowano wiele istniejących do dziś kamienic. Najstarszym budynkiem murowanym w powstającym mieście był istniejący do dziś tzw. Dom Florczaka u wylotu ul. Ratuszowej, przy obecnej ul. Gliwickiej 6, będący w latach 1528-1562 pierwszą siedzibą tarnogórskiego Urzędu Górniczego.

Według badań Zdzisława Jedynaka, prawa miejskie i własny herb Tarnowskim Górom nadał 25 lipca 1562 roku w Ansbach margrabia brandenburski i książę karniowski Jerzy Fryderyk Hohenzollern.

W połowie XVI w. Tarnowskie Góry były największym ośrodkiem górnictwa kruszcowego na Górnym Śląsku. Wielu zwolenników znalazła tu reformacja. Jej utrwalenie nastąpiło po śmierci Jana II Dobrego (1532), kiedy miasto przeszło pod panowanie Hohenzollernów. W 1529 roku protestanci wybudowali pierwszy drewniany kościół, a dwa lata później na jego miejscu - murowany.

W 1531 roku utworzono szkołę braci polskich, której rektorem na przełomie XVI i XVII w. był Daniel Franconius, wybitny pedagog i poeta braci polskich. Świetności miasta kres położyła wojna trzydziestoletnia (1618-1648). W 1676 roku w Tarnowskich Górach wybuchła zaraza, która ustąpiła po procesji błagalnej do Piekar. Na pamiątkę tego zdarzenia tarnogórzanie zobowiązali się udawać corocznie w niedzielę po 2 lipca do Sanktuarium Matki Boskiej Piekarskiej. Tradycja ta trwa do dzisiaj.

16 grudnia 1740 roku wkroczeniem wojsk pruskich na Śląsk rozpoczęły się wojny śląskie. Po zakończeniu pierwszej z nich w 1742 roku miasto przeszło spod panowania austriackiego pod pruskie. W latach 80. XVIII w. powstała z inicjatywy Fryderyka Wilhelma von Redena rządowa kopalnia i huta „Fryderyk" - nazwana od królewskiego imienia, w której 19 stycznia 1788 roku uruchomiono jedną z pierwszych na kontynencie europejskim, sprowadzoną z Anglii, maszynę parową do odwadniania wyrobisk górniczych.

W 1803 roku otwarto pierwszą szkołę górniczą, kilkanaście lat później wydrążono nową sztolnię „Fryderyk", założono drukarnię, wybrukowano Rynek oraz ul. Krakowską i Lubliniecką (obecnie ul. Opolska), założono nowe fabryki i hutę żelaza, rozpoczęto budowę wodociągów miejskich. Również wtedy powstała Spółka Bracka jako instytucja ubezpieczająca górników. W 1857 roku uruchomiono pierwszą linię kolejową do Opola. Rozwój miasta przyspieszyło również utworzenie w 1873 roku powiatu tarnogórskiego.

Podczas plebiscytu mieszkańcy miasta prawie w 85% opowiedzieli się za Niemcami, z kolei mieszkańcy powiatu opowiedzieli się za przynależnością do Polski - za Polską głosowało 62%, za przynależnością do Niemiec 38% (w tym prawie 10% tzw. emigrantów). W 1922 roku miasto włączono do Polski.

Na początku XX w. wyczerpały się zasoby rud i zakończyło się wydobycie kruszcu.

1 grudnia 1945 roku do miasta włączono gminy Sowice i Lasowice.

Jest to staropolska nazwa komponowana, złożona z dwóch członów: Tarnowskie (co odpowiada we współczesnej polszczyźnie formie tarnowickie) oraz Góry (czyli ze staropolskiego gory, oznaczające 'kopalnie').

Pierwszy człon pochodzi od nazwy średniowiecznej wsi Tarnowice, wchłoniętej później przez miasto (obecnie dzielnica Stare Tarnowice), której nazwa z kolei wywodzi się od staropolskiej nazwy osobowej (imienia) Tarn, ta zaś od staropolskiego tarna, czyli 'ciernia' dzikiego gatunku śliwy - tarniny. Zatem w języku polskim 'Tarnowskie Góry' to pierwotnie: gory = 'kopalnie' tarnowskie, ewentualnie tarnowickie, bo położone na gruntach właściciela 'Tarnowic'.

Niemcy zaadaptowali nazwę fonetycznie w sposób najprostszy z możliwych - modyfikacja formantu -ice w -itz - jako Tarnowitz, co było zgodne z lokalnym, jeszcze średniowiecznym słowiańskim modelem nazewniczym (np. Gliwice → Gleiwitz) oraz realiami własnościowymi (miasto Tarnowskie Góry powstało na gruntach wsi Tarnowice). Czesi przyjęli ten sam tradycyjny, słowiański model, stąd w czeskojęzycznych dokumentach i piśmiennictwie (również naukowym) miasto ma nazwę Tarnovice, dopiero w nowszych czasach pojawia się równolegle sczechizowana forma Tarnovské Hory, urobiona z polskiej nazwy. Łacińskie zapisy nazwy miasta były tworzone z formy niemieckiej, bądź staropolskiej, np.: singularne Tarnovitium, Tarnomontium, czy pluralne Montes Tarnovicenses.

Niemiecki nauczyciel i krajoznawca Heinrich Adamy zalicza miasto do grupy miejscowości, których nazwy wywodzą się od staropolskiego słowa oznaczającego krzew tarniny lub 'tarni' określającego miejsce wegetacji tej rośliny - von tarn = Schwarzdorn, Schlehdorn (Prunus spinosa). W swojej wydanej w 1888 roku we Wrocławiu klasyfikacji nazw miejscowych na Śląsku jako pierwotną wymienia on staropolską formę Tarnowicz, podając jej znaczenie jako 'Schlehdornstadt' = 'miasto tarniny'.

Na pierwszej mapie Śląska, którą w 1561 narysował Martin Helwig z Nysy, nazwa miasta brzmi Tarnowitz. Z kolei w pruskim urzędowym dokumencie z 1750 wydanym również w języku polskim w Berlinie przez Fryderyka Wielkiego miasto wymienione jest pośród innych śląskich miejscowości jako Tarnowskie Gory.

W 1612 polską nazwę miejscowości Tarnowskie Góry wspomina Walenty Roździeński w swoim staropolskim poemacie o śląskim hutnictwie pt. Officina ferraria abo Huta i warstat z kuźniami szlachetnego dzieła żelaznego. W dziele opisuje on powstanie nazwy miasta oraz moment jego utworzenia za czasów Jana II Dobrego we fragmencie:

Zatym książę rozkazał, aby wysiekano
On las, a na tym miejscu miasto zbudowano.
A stąd ludzie - zszedszy sie zewsząd - w krótkiej chwili,
Robiąc kruszce, niemałe miasto zbudowali,

Któremu od Tarnowic zaraz dali imię
Tarnowskie Góry: to stąd, iż gruntu a ziemie
Wielką sztukę od tej wsi sobie oderwali,
Kędy prawie przednią część miasta zbudowali.

Proces powstania nazwy relacjonuje w podobny sposób Felix Triest w topograficznym opisie Górnego Śląska z 1865 roku, we fragmencie:

Die Stadt wurde auf dem Territorium des Dorfes Alt-Tarnowitz gegrundet und erhielt davon ihren Namen. Polnisch heist sie góry tarnowskie (Tarnowitzer Berge), wird aber gewohnlich nur góry genannt.

Co się tłumaczy:

Miasto zostało założone na terenie wsi Stare Tarnowice i stąd otrzymało swoją nazwę. Po polsku nazywa się góry tarnowskie (Tarnowitzer Berge), jest jednak zwyczajowo nazywane górami.

Polską nazwę Góry Tarnowskie w książce Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej wydanej w Głogówku w 1847 wymienił śląski pisarz Józef Lompa.

Dane z 31 grudnia 2016

Piramida wieku mieszkańców Tarnowskich Gór w 2014 roku

Tereny zabudowy wielorodzinnej zajmują 311,06 ha, w tym zabudowanych jest 42,37% powierzchni. Największy odsetek terenów mieszkaniowych skupia się w dzielnicy śródmiejskiej, a zwłaszcza w samym centrum miasta, jak również w jednostkach nazywanych umownie Śródmieście-Północny Zachód i Śródmieście-Południe. Wśród pozostałych dzielnic, największy odsetek terenów mieszkaniowych posiadają dzielnice: Lasowice ( Osiedle Generała Andersa), Osada Jana i Stare Tarnowice ( Osiedle Przyjaźń).

W herbie obok złotego orlego skrzydła z herbu Jana II Dobrego, księcia opolskiego, górnośląskiego Piasta, znajduje się także pół czarnego orła z herbu Hohenzollernów, których przedstawicielem był Jerzy Fryderyk von Ansbach, nadający miastu herb w 1562 r. Młotki (pyrlik i żelozko) symbolizują górnictwo - główne zajęcie pierwszych mieszkańców miasta. Labry i klejnot nad hełmem stanowią jego udostojnienie.

Na obecnie używanej pieczęci miejskiej widnieje herb miasta i jego nazwa otaczająca herb kołem. Pieczęcie te widnieją na dokumentach wydawanych przez reprezentantów władzy samorządowej Tarnowskich Gór.

Urzędującym burmistrzem jest od 2006 Arkadiusz Czech. W wyborach samorządowych 2006 uzyskał w I turze wynik 23,68%, a w II - 51%.

W kolejnych w 2010 uzyskał w I turze wynik 41,04%, a w II - 69,33%. Zarówno w wyborach w 2006, jak i w 2010 jego głównym przeciwnikiem w II turze był poprzedni burmistrz - Kazimierz Szczerba.

Tarnowskie Góry są największym pod względem liczby ludności miastem w Polsce, w którym władzę wykonawczą sprawuje burmistrz, a nie prezydent miasta.

Atrybutem burmistrza jest łańcuch z Herbem Wielkim Tarnowskich Gór wykonany z metalu barwy srebrnej; łańcuch używany jest podczas oficjalnych i uroczystych wystąpień.

Burmistrz Tarnowskich Gór ma dwóch zastępców (wiceburmistrzów). Od 2006 są to:

Piotr Skrabaczewski, zastępca burmistrza ds. gospodarczych

Jolanta Tuszyńska, zastępca burmistrza ds. społecznych

W skład Rady Miejskiej w Tarnowskich Górach wchodzi 23 radnych. Obecnym Przewodniczącym Rady jest reprezentujący Komitet Wyborczy Inicjatywa Obywatelska Powiatu Tarnogórskiego Adrian Wolnik, zaś wiceprzewodniczącymi są Franciszek Nowak (również IO) oraz Łukasz Garus z Koalicji Obywatelskiej.

Urząd Miejski w Tarnowskich Górach składa się z 26 komórek organizacyjnych znajdujących się w czterech budynkach w centrum miasta:

1. Urząd Stanu Cywilnego i Spraw Obywatelskich (USC)

2. Wydział Administracyjny (AG),

3. Wydział Finansowy (F),

4. Wydział Organizacyjny (OR),

5. Wydział Kultury, Turystyki i Promocji Miasta (KTP),

6. Biuro Rady Miejskiej (BRM),

7. Biuro Zamówień Publicznych (BZP),

1. Wydział Inwestycji i Remontów (GI),

2. Wydział Zarządzania Kryzysowego (ZK),

3. Biuro Audytu i Kontroli (BAK),

4. Zespół ds. Realizacji Projektu (JRP),

5. Pełnomocnik ds. Realizacji Projektu pn. „Budowa kanalizacji sanitarnej i deszczowej oraz oczyszczalni ścieków komunalnych w Tarnowskich Górach" (MAO),

6. Pełnomocnik Burmistrza ds. Ochrony Informacji Niejawnych (PN)

1. Wydział Edukacji, Sportu i Zdrowia (EK),

2. Wydział Urbanistyki (GA),

3. Wydział Gospodarki Miejskiej (GM),

4. Wydział Gospodarki Nieruchomościami (GN),

5. Wydział Informatyki (I),

6. Wydział Ochrony Środowiska (Ś),

7. Wydział Gospodarki Lokalowej (GL),

8. Biuro Strategii, Rozwoju i Funduszy Zewnętrznych (ST),

9. Biuro Gospodarki Rynkowej (GR),

10. Biuro Nadzoru Właścicielskiego (BNW),

11. Inspekor Ochrony Danych (IOD),

12. Stanowisko ds. BHP i PPOŻ (BHP),

przy ul. Sienkiewicza 2a:

Tarnowskie Góry są jednym z 2 miast powiatowych w województwie śląskim (obok Cieszyna) oraz jednym z 17 miast w Polsce zaliczanych do klasy A pod względem atrakcyjności inwestycyjnej (dane Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową w Warszawie).

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Problemem ekologicznym jest zagrożenie ze strony zwałowisk odpadów niebezpiecznych po byłych zakładach chemicznych.

W 2011 zaczęła działać Centralna Oczyszczalnia Ścieków (COŚ) znajdująca się w rejonie ulicy Grzybowej. Powstała ona w ramach pierwszego etapu projektu budowy w mieście systemu wodno-kanalizacyjnego.

Tarnowskie Góry leżą na skrzyżowaniu dróg krajowych:

Ponadto przez Tarnowskie Góry ma przebiegać droga ekspresowa S11 łącząca Pomorze ze Śląskiem.

W latach 1992-2018 działał w Tarnowskich Górach Międzygminny Związek Komunikacji Pasażerskiej obsługujący w ostatnim dniu swego istnienia 60 linii autobusowych na terenie gmin Krupski Młyn, Miasteczko Śląskie, Mierzęcice, Ożarowice, Świerklaniec, Tarnowskie Góry, Toszek, Tworóg, Wielowieś i Zbrosławice. Ponadto przez gminy należące do MZKP przebiegało 13 linii obsługiwanych przez Komunikacyjny Związek Komunalny Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego.

1 stycznia 2019 roku kompetencje i majątek zarówno MZKP, jak i KZK GOP (a także MZK Tychy) przejął Zarząd Transportu Metropolitalnego (ZTM) należący do Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii.

30 kwietnia 2013 otwarty został nowy dworzec autobusowy z zadaszonym peronem, placem manewrowym oraz parkingiem dla kilkunastu autobusów. Wzdłuż ulicy Częstochowskiej wytyczono miejsca parkingowe pozwalające na zastosowanie tzw. systemu „park and ride". Koszt projektu „Przystanek Europa - regionalne centrum obsługi pasażerskiej w Tarnowskich Górach" wyniósł 20,6 mln złotych, z czego 11 mln złotych wyniosło dofinansowanie ze środków Unii Europejskiej.

Tarnowskie Góry nie mają i nigdy nie miały komunikacji trolejbusowej ani tramwajowej, choć w przypadku tej drugiej istniały w przeszłości plany przedłużenia linii z Piekar Śląskich przez Świerklaniec lub z Bytomia przez Stolarzowice do Tarnowskich Gór.

Tarnowskie Góry leżą na:

W mieście znajduje się zabytkowy dworzec kolejowy z 1888. Z zewnątrz posiada neoklasycystyczną kamieniarkę, lecz wewnątrz został on przebudowany w latach PRL-u. Gmach dworca w maju i czerwcu 2007 został dokładnie odrestaurowany i jest teraz jednym z najpiękniejszych budynków tego typu na Górnym Śląsku.

W pobliżu Tarnowskich Gór znajduje się jedna z największych stacji rozrządowych Europy, która rozciąga się na długości kilku kilometrów od stacji w Miasteczku Śląskim do stacji w Tarnowskich Górach. Ważnym historycznym wydarzeniem był rozruch jednej z pierwszych w Europie maszyn parowych, w 1788 (drugiej na świecie).

Zmiany szlaków oraz dużo lepszy stan torów i trakcji na innych trasach, przyczynił się do dużego zmniejszenia częstotliwości jeżdżących przez Tarnowskie Góry pociągów towarowych, podobnie jak w przypadku pociągów pasażerskich.

W odległości ok. 20 km od Tarnowskich Gór znajduje się port lotniczy Katowice-Pyrzowice.

Około 15 km na północny zachód od miasta, w 2013 oddano do użytku śmigłowcowe lądowisko Brynek, które zarządzane jest przez Nadleśnictwo Brynek.

Kopalnia rud ołowiu, srebra i cynku wraz z systemem gospodarowania wodami podziemnymi w Tarnowskich Górach - obiekt wpisany na Listę światowego dziedzictwa UNESCO

Sztolnia Czarnego Pstrąga - pomnik historii, obiekt Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego (ul. Repecka)

Zabytkowa Kopalnia Srebra - pomnik historii, obiekt Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego (ul. Szczęść Boże 81)

Dzwonnica Gwarków (pl. Gwarków)

kościoły:

kaplice:

kolumna upamiętniająca synagogę, spaloną we wrześniu 1939 (ul. Królika / Szymały)

Ratusz miejski (Rynek 4)

Dom Cochlera (Rynek 5), najstarsza w mieście apteka „Pod Aniołem", w latach 1839-1855 pierwsza siedziba górnośląskiej szkoły górniczej założonej przez Rudolfa von Carnalla

kamienice podcieniowe w Rynku (nr 17-18) i ul. Gliwickiej (nr 1, 3 i 5)

Dom Sedlaczka (Rynek 1) wraz z winiarnią i restauracją „Sedlaczek" oraz Muzeum w Tarnowskich Górach (miejskim)

zabytkowe kamienice staromiejskie przy ulicach m.in.:

Dworek Goethego (ul. Górnicza 7)

budynki użyteczności publicznej:

zabudowa willowa ulicy Bytomskiej, Miarki i Legionów

willa Leschnitzera (ul. Sienkiewicza 1)

dawny szpital Spółki Brackiej (ul. Opolska 23), obecnie Centralne Biuro Konstrukcji Kotłów i Urząd Skarbowy

dawne koszary strzelców konnych i ułanów (ul. Opolska 36), obecnie koszary 5 Pułku Chemicznego

pozostałości koszar piechoty (ul. Kościuszki 9, ul. Mickiewicza 23-29, 41), obecnie budynki mieszkalne i usługowe oraz Starostwo Powiatowe, Wydział Geodezji (ul. Mickiewicza 41)

Park Miejski (ul. Wyszyńskiego)

zamki i pałace:

zabytki związane z koleją:

W mieście znajdują się ponadto:

Muzea:

Biblioteki:

Galerie:

„Pod i Nad" (ul. Gliwicka 1)

„Inny Śląsk" (ul. Miarki 2)

„Nos" w Instytucie Tarnogórskim i Muzeum (ul. Ligonia 7)

„Foto-Melcer" (ul. Krakowska 4)

„Alga" (ul. Przedwiośnie 8)

„Przytyck" w Tarnogórskim Centrum Kultury (ul. Sobieskiego 7)

„Przesiadka" na dworcu autobusowym (ul. Pokoju 1)

„Antresola" w Miejskiej Bibliotece Publicznej (ul. Zamkowa 5)

Kina i instytucje teatralno-aktorskie:
Kino „Olbrzym" w Tarnogórskim Centrum Kultury (ul. Sobieskiego 7)

Rekreacja i wypoczynek:

Park wodny, hala sportowa i skatepark (ul. Obwodnica 8)

fragment trasy Górnośląskich Kolei Wąskotorowych z Bytomia do Miasteczka Śląskiego

Towarzystwo Sportowe „Gwarek" Tarnowskie Góry (ul. Wojska Polskiego 2)

Tarnogórski Klub Taternictwa Jaskiniowego (ul. Górnicza 7)

Korty Tenisowe w Parku Miejskim (ul. Wyszyńskiego)

Boisko sportowe „Orlik" przy Zespole Szkół Techniczno-Usługowych (ul. Pokoju 14).

W Tarnowskich Górach działają różne grupy muzyczne:

Grupa Tańca nowoczesnego „Tess"

Zespół Pieśni i Tańca „Tarnogórzanie"

Chór „Kolejarz

Chór Mieszany „Allegro"

Chór Mieszany „Canzona"

Chór Męski im. Feliksa Nowowiejskiego w Reptach

Chór Mieszany „Słowiczek"

Chór „Schola"

Młodzieżowy Chór Rozrywkowy „Dafne"

Chór „Fresco"

Tarnogórski Big Band

Parafialna Kamiliańska Orkiestra Dęta

Orkiestra młodzieżowa „Tijuana Square"

Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia im. Ignacego Jana Paderewskiego, z której pochodzi kompozytor Aleksander Glinkowski

Szkoła Tańca „Mistral"

Zespół „Clumsy Warlocks"

Zespół „4Ys"

Na terenie znajdującej się w parku miejskim muszli koncertowej organizowane są także koncerty oraz pokazy kina plenerowego.

Dni Gwarków - trzydniowy festyn organizowany od 1957 roku. Charakterystyczną częścią tej imprezy jest barwny pochód ulicami miasta, podczas którego przebierańcy wcielają się w historyczne lub legendarne postacie. Odbywają się one we wrześniu.

Piknik Gwarecki - organizowany przez Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej na terenie Skansenu Maszyn Parowych i Kopalni Zabytkowej w czerwcu.

Ogólnopolskie Warsztaty Twórcze Osób Niepełnosprawnych - trzydniowa impreza na przełomie września i października, organizowana z inicjatywy Urzędu Miasta i Zakładu Rehabilitacji Zawodowej Inwalidów dla niepełnosprawnych plastyków amatorów.

Tarnogórskie Wieczory Muzyki Organowej i Kameralnej - cykl koncertów organowych i kameralnych odbywających się we wrześniu i w październiku w kościele ewangelicko-augsburskim.

Dni Kultury Ulicznej

Tarnogórskie Spotkania Jazzowe

Teatralne PARKowanie

„Gwarek" (ISSN 0209-0368), od 1957 roku (wydaje Wydawnicza Spółdzielnia Pracy „Gwarek Śląski"), ukazuje się we wtorki,

„Dziennik Zachodni. Bytom Piekary Śląskie Tarnowskie Góry" (ISSN 1507-9767), cotygodniowy dodatek do Dziennika Zachodniego, od 1999 roku, ukazuje się w piątki.

Miesięczniki

„Informator Spółdzielczy", od 2001 roku (wydaje Spółdzielnia Mieszkaniowa „Gwarek"), rozprowadzany wśród członków i mieszkańców zasobów spółdzielni.

Kwartalniki

„Montes Tarnovicensis" (ISSN 1640-0216), od 2000 roku (wydaje Oficyna Monos), ukazuje się na Wielkanoc, początek wakacji, „Gwarki" i Boże Narodzenie.

Wydawnictwa ciągłe

ukazujące się nieregularnie:

„Zeszyty Tarnogórskie" (ISSN 0860-3693), od 1986 roku (wydaje Instytut Tarnogórski i Muzeum),

„Studia Nad Dawnym Wojskiem, Bronią i Barwą" (ISSN 1231-1707), od 1993 roku (wydaje Instytut Tarnogórski i Muzeum),

„Tarnogórski Rocznik Muzealny" (ISSN 2544-543X), od 2003 roku (wydaje Muzeum Instytutu Tarnogórskiego),

„Rocznik Muzeum w Tarnowskich Górach" (ISSN 1897-9378), od 2006 roku (wydaje Muzeum w Tarnowskich Górach),

„Silesian Natural History Monographs" (ISSN 2082-324X), od 2010 roku (wydaje Instytut Tarnogórski i Muzeum).

Media elektroniczne

tg.net.pl - Portal Powiatu Tarnogórskiego, istnieje od 1999 roku, zarejestrowany tytuł prasowy (Sąd Okręgowy w Gliwicach, Rejestr Dzienników i Czasopism nr Pr 261),

TarnowskieGory24.Info - Wiadomości z Miasta Tarnowskie Góry w jednym miejscu, istnieje od 2012 roku, zarejestrowany tytuł prasowy (Sąd Okręgowy w Częstochowie, Rejestr Dzienników i Czasopism nr Pr 703),

TG STACJA - Telewizja z Miasta Gwarków, istnieje od czerwca 2013 roku.

Wydawnictwa

Wydawnictwo Instytutu Tarnogórskiego, istnieje od 1993 roku,

Wydawnictwo św. Macieja Apostoła, istnieje od 2009 roku.

Tarnowskie Góry mają bogatą historię szkolnictwa. Tu w 1531 powstała różnowiercza szkoła. W 1713 otwarte zostało pierwsze polskie gimnazjum na Śląsku prowadzone przez Jezuitów. Niedługo potem, bo w 1754 powstała szkoła protestancka. W 1803 założono tu pierwszą na ziemiach polskich szkołę górniczą, która istniała do 1933. W okresie pruskim, założono m.in. Królewskie Gimnazjum Realne ( Königliches Realgymnasium zu Tarnowitz) w 1874 (późniejsze Państwowe Gimnazjum Męskie im. Księcia Jana II Opolskiego od 1922, obecnie Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Staszica, nazwa patrona od 1960) i niemiecką szkołę realną w 1908 (od 1922 Publiczna Szkoła Powszechna nr 1, której w 1927 nadano imię Jana III Sobieskiego). Szczególnie w okresie międzywojennym miasto słynęło z dobrze rozwiniętego szkolnictwa (Gimnazjum Męskie, Gimnazjum Żeńskie przy ul. Parkowej, Seminarium Nauczycielskie, „Szkoła Raciborzanek").

Obecnie od 2003 funkcjonuje w Tarnowskich Górach uczelnia - Filia Wyższej Szkoły Zarządzania i Administracji w Opolu.

Oprócz 10 szkół podstawowych i 6 gimnazjów istnieje tu 9 zespołów szkół o charakterze zawodowym: budowlanym, ekonomicznym, gastronomicznym, hotelarskim, mechanicznym, elektronicznym, odzieżowym, medycznym, kolejowym oraz chemicznym. Młodzież ma też możliwość pobierania nauki w 6 liceach ogólnokształcących ( I L.O. im. Stefanii Sempołowskiej, II L.O. im. Stanisława Staszica, IV L.O. w Zespole Szkół Technicznych i Ogólnokształcących, VI Liceum Ogólnokształcącym z wojskowością, Zespole Szkół Chemiczno-Medycznych i Ogólnokształcących im. M. Skłodowskiej-Curie, Salezjańskim Ośrodku Szkolno-Wychowawczym) i Centrum Kształcenia Ustawicznego. Ponadto w mieście jest też Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia oraz Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy.

Kościół rzymskokatolicki:

Parafia św. Piotra i Pawła,

Parafia św. Anny,

Parafia MB Królowej Pokoju,

Parafia św. Józefa Robotnika,

Parafia św. Marcina Biskupa i Wyznawcy w Starych Tarnowicach,

Parafia Matki Boskiej Piekarskiej-Matki Sprawiedliwości i Miłości Społecznej w Opatowicach,

Parafia św. Mikołaja w Reptach Śląskich,

Parafia Przemienienia Pańskiego w Bobrownikach Śląskich,

Parafia Matki Boskiej Uzdrowienie Chorych na Osadzie Jana,

Parafia św. Katarzyny w Lasowicach,

Parafia Matki Boskiej Częstochowskiej w Sowicach,

Parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa i Matki Bożej Fatimskiej w Strzybnicy,

Parafia Matki Boskiej Królowej Wszechświata w Pniowcu.

Kościoły protestanckie:

Świadkowie Jehowy:

Nazwa klubu

Sekcje sportowe

TS Gwarek Tarnowskie Góry

piłka nożna

Tarnowiczanka Stare Tarnowice

piłka nożna

Klub Sportowy „ZGODA-Repty" Repty Śląskie

piłka nożna

Górnik Bobrowniki Śląskie

piłka nożna

UKS „Dwójka" Judo Tarnowskie Góry

judo

Kolejowy Ośrodek Rekreacji i Sportu „Śląsk"

podnoszenie ciężarów, kajakarstwo, kulturystyka i piłka nożna

Międzyszkolny Klub Sportowy" Skarbek"

piłka ręczna kobiet, tenis stołowy mężczyzn i kobiet

Automobilklub Tarnogórski

bezpieczeństwo ruchu drogowego, karting, turystyka motocyklowa i karawaning, pojazdy zabytkowe i motocykle, turystyka motorowa osób niepełnosprawnych

SS Strzybniczanka Tarnowskie Góry

szachy

1992 - prof. Jan Miodek - za popularyzowanie wartości kulturalnych Ziemi Gwarków oraz podnoszenie prestiżu Tarnowskich Gór,

1993 - płk Bernard Drzyzga - za zasługi na ziemi ojczystej dokonane czynem żołnierza, patrioty i dowódcy Armii Krajowej,

1996 - prof. Bożena Hager-Małecka - za zasługi w ratowaniu zdrowia śląskich dzieci,

1999 - Bolesław Lubosz - za zasługi w twórczości literackiej upowszechniającej m.in. historię i tradycje Tarnowskich Gór oraz aktywność kulturotwórczą,

2000 - Maria Pańczyk-Pozdziej - za działalność na rzecz popularyzacji śląskich tradycji, gwary i kultury,

2003 - ks. Jan Twardowski - za twórczość literacką, dzięki której zaglądamy w głąb własnej duszy i znajdujemy odpowiedź na pytania o nas samych,

2003 - ks. dr Gustaw Klapuch - za osiągnięcia w dziedzinie praw człowieka w oparciu o moralność chrześcijańską, teologii i działalności społecznej,

2003 - Joachim Janik - za osiągnięcia w dziedzinie prawa karnego w czasie wieloletniego pełnienia funkcji prezesa Sądu Okręgowego w Opolu, wiceprezesa Krajowej Rady Sądownictwa, doradcy ministra sprawiedliwości i wykładowcy Uniwersytetu Opolskiego,

2005 - ks. prof. Remigiusz Sobański - za osiągnięcia w dziedzinie prawa kanonicznego,

2005 - Raymond Wawzyniak - za działalność na rzecz współpracy partnerskiej pomiędzy Méricourt a Tarnowskimi Górami,

2005 - ks. prałat Stefan Wylężek - za wkład w krzewienie kultury chrześcijańskiej,

2006 - Leandre Letoquart - za działalność na rzecz współpracy partnerskiej pomiędzy Méricourt a Tarnowskimi Górami,

2006 - Piotr Guzy - za wybitny poziom twórczości literackiej oraz promowanie w niej miasta Tarnowskie Góry,

2007 - prof. Andrzej Kwolek - za całokształt działalności naukowej, dydaktycznej i społecznej w dziedzinie rehabilitacji medycznej,

2007 - książę dr Guidotto Henckel von Donnersmarck - za zasługi rodu Henckel von Donnersmarck dla rozwoju miasta i regionu,

2011 - prof. Zygmunt Pejsak - za upór i konsekwentne dążenie do celu w nauce służącej międzynarodowej społeczności,

2011 - Stanisław Hager - architekt, urbanista i wykładowca akademicki, którego prace są znane w kraju i na świecie,

2016 - ks. bp Adam Wodarczyk - w uznaniu jego dotychczasowych dokonań w działalności duszpasterskiej i naukowej oraz w podzięce za promowanie Tarnowskich Gór,

2017 - Barry Gamble - w uznaniu zasług na rzecz miasta, dzięki którym tarnogórskie podziemia trwale zapisują się w historii ludzkości poprzez wpis na Listę światowego dziedzictwa UNESCO

2017 - Katarzyna Piotrowska - przedstawiciel dyrektora Narodowego Instytutu Dziedzictwa ds. wdrażania konwencji UNESCO i szefowa Działu Polityki Dziedzictwa, przyjaciel miasta i współautorka wpisu zabytków Tarnowskich Gór na Listę światowego dziedzictwa UNESCO

Felix Triest: Topographisches handbuch von Oberschliesen. Breslau: Verlag von Wilh. Gottl. Korn, 1865.

Historia Tarnowskich Gór, pod red. prof. Jana Drabiny, Tarnowskie Góry 2000.

Herb i barwy Tarnowskich Gór, A. Kuzio-Podrucki, D. Woźnicki, Tarnowskie Góry 2002.

Sławni na Tarnogórskiej Ziemi, A. Kuzio-Podrucki, D. Woźnicki, Tarnowskie Góry 2003.

„Zeszyty Tarnogórskie" nr 1-73 (wydawnictwo ciągłe), wyd. Instytut Tarnogórski i Muzeum, Tarnowskie Góry 1986-2015.

# data[].attributes.attachment_link.description
W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa katowickiego. W 2017 tarnogórska Kopalnia rud ołowiu, srebra i cynku wraz z systemem gospodarowania wodami podziemnymi została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Tarnowskie Góry leżą w środkowo-południowej części powiatu tarnogórskiego. Przez miasto przepływa m.in.

# data[].attributes.attachment_link.title
Tarnowskie Góry - miasto bogate historią

# data[].attributes.body
Poznaj najważniejsze wydarzenia
z historii miasta.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wielu zwolenników znalazła tu reformacja. Jej utrwalenie nastąpiło po śmierci księcia Jana II (1532r.), kiedy miasto przeszło pod panowanie Hohenzollernów. W 1529 r. zwolennicy reformacji wybudowali pierwszy drewniany kościół, a w dwa lata później na jego miejscu - murowany. W 1531 r. utworzono różnowierczą szkołę, której rektorem na przełomie XVI i XVII w. był Daniel Franconius, wybitny ariański pedagog i poeta.
XVII-XVIII w.
W mieście odbywały się spotkania literatów protestanckich, organizowane pod patronatem jednego z czołowych śląskich luteran - Andrzeja Kochcickiego. Gościli tu m.in. Walenty Roździeński i Szymon Pistorius. Świetności miasta kres położyła wojna trzydziestoletnia, która toczyła się w latach 1618-1648. W 1676 r. w Tarnowskich Górach wybuchła zaraza, która ustąpiła po "procesji błagalnej" do Piekar. Na pamiątkę tego zdarzenia tarnogórzanie zobowiązali się udawać corocznie w niedzielę po 2 lipca do Sanktuarium Matki Boskiej Piekarskiej. Tradycja ta trwa do dzisiaj. 16 grudnia 1740 roku, wkroczeniem wojsk pruskich na Śląsk, rozpoczęły się Wojny śląskie. Po zakończeniu pierwszej z nich w 1742 r. miasto przeszło spod panowania austriackiego w ręce pruskie. Sytuacji tej nie zmieniły dwie kolejne wojny. Rozpoczęte w drugiej połowie XVIII w. poszukiwania kruszców uwieńczone zostały powodzeniem, co zaowocowało ponownym rozwojem górnictwa. W latach 80-tych tego wieku powstaje rządowa kopalnia i huta "Fryderyk" - nazwana od królewskiego imienia. W kopalni w 1788 r. uruchomiona została jedna z pierwszych na kontynencie europejskim, sprowadzona z Anglii, maszyna parowa do odwadniania wyrobisk górniczych.
XIX w.
Wiek XIX wiąże się z ponownym ożywieniem miasta. W 1803 r. otwarto pierwszą szkołę górniczą, kilkanaście lat później wydrążono nową sztolnię "Fryderyk", założono drukarnię, wybrukowano rynek i ulicę Krakowską i Lubliniecką, założono nowe fabryki i hutę żelaza, rozpoczęto budowę wodociągów miejskich. Również wtedy powstała Spółka Bracka jako instytucja ubezpieczająca górników. W 1857 r. uruchomiono pierwszą linię kolejową do Opola. Rozwój miasta przypieczętowało powstanie w 1873 r. Starostwa Tarnogórskiego.
XX w.
Z upływem lat wyczerpały się zasoby rud i na początku XX w. skończyło się wydobywanie kruszcu. W 1922 r. w wyniku Powstań Śląskich i Plebiscytu miasto zostało włączone do Polski. W nowej rzeczywistości Tarnowskie Góry nadal były siedzibą powiatu. Tę samą rolę miasto spełniało również po II wojnie światowej aż do 1975 r. Status powiatu Tarnowskie Góry odzyskały po reformie administracyjnej 1 stycznia 1999 r.

Znamienici goście

W ciągu wieków miasto cieszyło się opinią grodu majętnego, który godnie mógł podejmować nawet królewskich gości. Nie dziwi więc fakt, że na liście odwiedzających "gród gwarków" znajdowały się tak znamienite osobistości jak: Jan III Sobieski z królową Marysieńką, August II Mocny, August III, król szwedzki Karol XII, car Aleksander I, wybitny niemiecki poeta Johann Wolfgang Goethe, Józef Wybicki, Julian Ursyn Niemcewicz, Robert Koch (późniejszy noblista) i inni.
Herb Przywrócenie Herbu
Na sesji Rady Miejskiej w dniu 7 sierpnia 2002 r. Radni jednomyślnie, w pełnym składzie, Uchwałą Rady Miejskiej nr XLIX/533/2002, przywrócili Miastu Tarnowskie Góry jego historyczny herb. Wydarzenie to miało miejsce w 440 - lecie nadania tegoż herbu Tarnowskim Górom przez księcia Jerzego Fryderyka von Ansbach. Decyzja Radnych przywraca tarnogórzanom pamięć o historii ich miasta i poprzez tenże herb potwierdza bogatą i różnorodną przeszłość miasta, jego wielokulturowy charakter, a tym samym europejskie korzenie.

Fundator Herbu
Jerzy Fryderyk von Ansbach (1539-1603). Jedyny syn księcia Jerzego von Ansbach, współfundatora Tarnowskich Gór. Margrabia brandenburski, książę Karniowa, regent księstwa Prus, pan Tarnowskich Gór i Bytomia. W ciągu swych długich rządów (1543-1603) wydał wiele przywilejów dla tarnogórzan. Przywilejem z dnia 25 lipca 1562 r. nadał Tarnowskim Górom herb.
W 1599 r. wystawił Przywilej Generalny, w którym ostatecznie potwierdził dawne i nadał nowe prawa "Wolnego Miasta Górniczego" Tarnowskim Górom. Okres jego rządów to czas największej świetności i bogactwa Tarnowskich Gór.

440-lecie nadania herbu Tarnowskim Górom

25 lipca 2002 r. minęło 440 lat od nadania herbu Tarnowskim Górom przez Jerzego Fryderyka von Ansbacha, księcia karniowskiego. Z tego powodu w herbie oprócz złotego skrzydła pochodzącego z herbu Jana II Dobrego, księcia opolskiego, górnośląskiego Piasta i młotków symbolizujących najważniejsze zajęcie pierwszych mieszkańców miasta - gwarków, znajduje się również pół czarnego orła pochodzącego z herbu Hohenzollernów, których przedstawicielem był właśnie Jerzy Fryderyk von Ansbach - fundator herbu. Fakt, że nadany herb posiada labry i klejnot jest formą wyjątkowego udostojnienia.

Dotychczas używany herb miasta został wprowadzony na początku lat 50-tych w okresie formowania się systemu ustrojowego PRL, z powodów ideowych tzw. "walki z obcymi wpływami na Śląsku". Został on oparty na wizerunku pieczęci nadanej Urzędowi Górniczemu, który w latach 1529-1562 pełnił także funkcje administracyjne. W momencie rozdzielenia tych funkcji miasto uzyskało własny herb.
Tarnowskie Góry posiadają własny przywilej herbowy. Fakt udziału w powstaniu miasta przedstawicieli dwóch dynastii europejskich - Piastów i Hohenzollernów - jednych z najważniejszych dla dziejów naszego regionu Europy został odzwierciedlony w wizerunku herbu. Za ważne dla przywrócenia herbu z 1562 roku wydaje się także odmitologizowanie osoby wystawcy przywileju herbowego - Jerzego Fryderyka von Ansbacha. Uzasadnionym jest rezygnacja z oceniania jego osoby na podstawie późniejszych doświadczeń historycznych Polaków z przedstawicielami rodu Hohenzollernów, gdyż nie mogą one obciążać naszego postrzegania jego samego. Za niewłaściwe należy także uznać ideologizowanie oceny, przez wysuwanie "zarzutów", iż jest to dynastia niepolska. W dziejach Polski mają udział przedstawiciele wielu nacji europejskich.

Z perspektywy wieków można ocenić bardzo pozytywnie wpływ działań księcia Jerzego Fryderyka. Wydał dla Tarnowskich Gór wiele przywilejów, które wzmocniły rolę naszego miasta jako ważnego ośrodka życia gospodarczego i to nie tylko w regionie, ale nawet w skali całej Europy Środkowej.

Przywrócenie historycznego herbu Tarnowskim Górom należy więc uznać za słuszne, tym bardziej w czasie, gdy Polska pretenduje do wstąpienia do Unii Europejskiej.

Powtarzając za profesorem Marianem Gumowskim "...herb, poważany wiekami swego istnienia, opowiada o dziejach miasta wszystkim, którzy potrafią go zrozumieć".

Ekspertyza heraldyczno-weksylologiczna miasta Tarnowskie Góry
Herb miasta
W herbie obok złotego orlego skrzydła z herbu Jana II Dobrego, księcia opolskiego, górnośląskiego Piasta, znajduje się także pół czarnego orła z herbu Hohenzollernów, których przedstawicielem był Jerzy Fryderyk von Ansbach fundator herbu. Młotki symbolizują najważniejsze zajęcie pierwszych mieszkańców miasta - gwarków, Labry i klejnot nad hełmem czynią ten herb dostojniejszym.rzy potrafią go zrozumieć".

Flaga i baner miasta
Zgodnie ze zwyczajem flaga i baner miasta mogą być wywieszane na wszystkich urzędach, instytucjach i zakładach miejskich. Prawo takie przysługuje również wszystkim tarnogórzanom. Barwy srebrna(biała), czarna i złota(żółta) nawiązują do barw Herbu Miasta.

Flaga i baner urzędowy
Zgodnie zapisem w statucie miasta "flagę urzędową" (baner urzędowy) Tarnowskich Gór z herbem miasta podnoszą:

* urzędy i instytucje będące siedzibą władz samorządowych miasta,
* instytucje w czasie uroczystości, na których przebywa oficjalnie reprezentant władz Tarnowskich Gór,
* w pomieszczeniach gdzie urzędują reprezentacji władz samorządowych Tarnowskich Gór

Sztandar miasta
1528 - wydanie "Ordunku Gornego" (praw górniczych)
1562- nadanie herbu
1599 - nadanie przywileju generalnego, który potwierdzał prawa "wolnego miasta górniczego"
2002 - przywrócenie przez Radę Miejską historycznego herbu

Sztandar istnieje tylko w jednym egzemplarzu. Specjalnie haftowany i ozdobny, przechowywany jest w miejscu gdzie reprezentanci mieszkańców Tarnowskich Gór podejmują decyzje dotyczące miasta, tj. w Sali Posiedzeń Rady Miejskiej. Sztandar towarzyszy także najważniejszym i uroczystym chwilom w życiu społeczności miasta.
np. zaprzysiężeniu Burmistrza, wizytom ważnych gości, itp.

Atrybuty władzy
Atrybutem Przewodniczącego Rady Miejskiej jest łańcuch z Herbem Wielkim Tarnowskich Gór wykonany z metalu barwy złotej, zaś Burmistrza taki sam łańcuch wykonany z metalu barwy srebrnej. Używane będą podczas oficjalnych i uroczystych wystąpień

Pieczęcie miejskie
Pieczęcie te widnieć będą na dokumentach wydawanych przez reprezentantów władzy samorządowej Tarnowskich Gór.

Królowie i królowe w Tarnowskich Górach
W swej historii miasto Tarnowskie Góry było odwiedzane przez wielu znamienitych gości, w tym również królów i królowe. Odwiedziny te stanowią o dawnej randze miasta i obecnej bogatej historii naszego miasta.

W lutym 1670 roku w Tarnowskich Górach przebywała przez kilka dni królowa Eleonora (Habsburg, 1653-1697), małżonka króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego, w towarzystwie swej matki, cesarzowej Eleonory Gonzagi (1630-1686), żony cesarza Fryderyka III oraz swej siostry. Władze cesarskie i śląskie poleciły miejscowym urzędnikom ziemskim i miejskim Tarnowskich Gór uroczyste witanie cesarzowej na trasie przejazdu i w samym mieście. Goście zamieszkali u ówczesnego mistrza górniczego Krzysztofa Krakera, gdzie stoi tzw. stary zamek przy ul. Zamkowej 12. W związku z ugoszczeniem licznej świty i gości magistrat miasta urządził na rynku dużą kuchnię i wydał na to przyjęcie 164 floreny.

Po śmierci króla Korybuta z królową Eleonorą ożenił się książę lotaryński Karol V (1643-1690), który w 1669 roku przebywał kilka dni w Tarnowskich Górach oczekując na wyniki elekcji w Polsce, gdyż był on wówczas kandydatem do tronu popieranym przez władze cesarskie.

Najsłynniejszym gościem Tarnowskich Gór pozostaje jednak Jan III Sobieski (1629-1696), który przybył tu wraz z małżonką i synami z Piekar 20 sierpnia 1683 roku w drodze pod Wiedeń. Królewskiej parze towarzyszył dwór i armia polska, która rozłożyła się obozem pod miastem. Sobieski przebywał w Tarnowskich Górach dwa dni , po czym po mszy św. w miejscowym kościele i przeglądzie wojska oraz pożegnaniu się z żoną ruszył w dalsza drogę pod Wiedeń.

W kilka lat później, 14 lipca 1697roku, do Tarnowskich Gór przybył w drodze do Polski następca Sobieskiego na tronie polskim August II (1670-1733), wybrany na elekcji 21 czerwca 1697 roku. Augusta II powitali przedstawiciele polskiej szlachty w liczbie 1500 osób. Król i jego dwór zamieszkali w czterech domach, od urzędu górniczego (gdzie dziś jest ratusz) aż do dawnego starostwa (obecnie dom Sedlaczka). W tym czasie odbywały się w Tarnowskich Górach festyny i zabawy dla mieszkańców i przyjezdnych. 25 lipca król z dworem udał się do Piekar, gdzie przyjął wiarę katolicką i złożył przysięgę na pacta conventa.

W 1707 roku podczas wojny szwedzko-polskiej w Tarnowskich Górach przebywał krótko król szwedzki Karol XII (1682-1718). Istnieją przypuszczenia, że to on, a nie Gustaw Adolf, który w Tarnowskich Górach nigdy nie był, wystrzelił kulę do gałki od wieży kościelnej tutejszego kościoła.

Następnym polskim królem, który przebywał w Tarnowskich Górach był król August III (1696-1763). Było to w styczniu 1734 roku. Król przebywał w mieście dwa dni w domu Sedlaczka, a na jego koszt ustawiono na rynku kuchnię, z której poczęstowano wszystkich mieszczan. Kuchnia następnie była podarowana magistratowi. Po pobycie w Tarnowskich Górach August III udał się do Piekar, gdzie złożył przysięgę na pacta conventa.

Po przejęciu Śląska przez Prusy, dnia 19 sierpnia 1788 roku, w Tarnowskich Górach gościł z wizytą król pruski Fryderyk Wilhelm II (1744-97) z następcą tronu. W programie pobytu znalazło się również zwiedzanie huty w Strzybnicy i kopalni „Fryderyk" koło Bobrownik. Następna wizyta króla odbyła się w 1793 roku.

Tarnowskie Góry gościły w 1820 również cara Rosji Aleksandra I (1777-1825). Car zatrzymał się w budynku należącym do urzędu górniczego. Budynek ten to późniejsza plebania ewangelicka w Rynku.
Opis miasta z 1893
Opis Tarnowskich Gór z 1893 r., który zamieszczony w „Słowniku Geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich", Tom XII. Odnośnik zamieszczono dzięki uprzejmości Interdyscyplinarnego Centrum Modelowania http://www.icm.edu.pl/
http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XII/212 Źródła do historii Tarnowskich Gór 1528

480 lat
ORDUNKU GORNEGO
(źródła do historii Tarnowskich Gór - cz. 1)

480 lat temu, w środę po Świętym Marcinie, co w roku 1528 przypadło na 18 listopada - górmistrz, poborca, burmistrz, rajcy i wójt, pisarze i urzędnicy miejscy i urzędu górniczego podpisali w Opolu spisany dwa dni wcześniej Ordunek Gorny. Nadany przez Jana, księcia opolskiego i Jerzego, margrabiego brandenburskiego Ordunek Gorny to zespół 72 artykułów opartych na prawie górniczym Frankonii, Polski ( Statuta Montana Ilcussiensis ) oraz prawie zwyczajowym obowiązującym na ziemi bytomskiej. Ordunek reguluje szybko rozkwitające między Tarnowicami, Lasowicami i Sowicami górnictwo srebra i jest prawem, które ukształtowało rozwój Tarnowskich Gór. Ordunek de iure został nadany dla ziem podległych Janowi Opolskiemu i Jerzemu Brandemburskiemu - to znaczy dla Księstw Opolskiego, Raciborskiego, Karniowskiego i Państwa Bytomskiego. De facto napisany jednak został z myślą o ziemi tarnogórskiej, a w artykule 63 wprost czytamy o: "berckwerch zu Tarnowitz".
1766

Tarnowskie Góry w 1766 roku - na najstarszej panoramie miasta.
(źródła do historii Tarnowskich Gór - cz. 2)

Friedrich Bernhard Werner, autor najstarszego zachowanego widoku Tarnowskich Gór urodził się w roku 1690 w Kamieńcu Ząbkowickim jako syn bezrolnego chałupnika. W młodości uczył się w gimnazjum jezuickim w Nysie. Naukę jednak szybko porzucił, zaciągając się do służby w cesarskim wojsku w Norymberdze. W wojsku uczył się inżynierii i rozwinął swój talent rysunkowy. Na służbie wojskowej także nie pozostał długo, udając się w siedmioletnią wędrówkę po Europie. Zwiedził Niemcy, Czechy, Austrię i Szwajcarię, Słowenię i Słowację, a także Polskę i Włochy. Imał się różnych profesji, a w latach 20. XVIII wieku zaczął rysować panoramy miast europejskich.
1783
Opis Tarnowskich Gór z 1783 roku
(źródła do historii Tarnowskich Gór - cz. 3)

W drugim tomie, monumentalnego dzieła Friedricha Alberta Zimmermanna Beyträge zur Beschreibung von Schlesien (Materiały do opisu Śląska) znalazł się cenny i interesujący opis Tarnowskich Gór, wielokrotnie wykorzystywany i cytowany w późniejszej literaturze. Udostępniamy dzisiaj po raz pierwszy pełne tłumaczenie tego tekstu.
Tarnogórskie kamieniczki i wille...
Tarnogórskie kamieniczki i wille...
Willa na Bytomskiej 15 (budynek Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Tarnowskich Górach)

Kiedy w 1905 roku w Tarnowskich Górach zniesiono pobór myta, zbędne stały się rogatki, przy których je pobierano. Jedna z nich, południowa, zlokalizowana była u zbiegu dzisiejszych ulic Legionów i Bytomskiej. Sąsiadowała z nią pusta wówczas działka. Właścicielem jej części został Beno Cohn. Był on wówczas jednym z zamożniejszych mieszkańców miasta, członkiem reprezentantów gminy żydowskiej. Do utworzonej przez niego w 1900 roku rodzinnej spółki, należały kopalnia żelaza, kamieniołomy i piaskownia w Bobrownikach. Zaś jego przodkiem był prawdopodobnie Benjamin Cohn, pierwszy Żyd, któremu władze miasta w 1806 roku wydały zezwolenie na osiedlenie się na stałe w Tarnowskich Górach.
Tarnogórskie kamieniczki...Bondkowskiego 1

Na rogu ulic Górniczej i Bondkowskiego wznosi się ciekawa secesyjna kamienica z datą 1903 i inicjałem „HP" na fasadzie. Kamienica została opisana przez Zofię Krzkowską w publikacji Muzeum: „Tarnowskie Góry wczoraj i dziś" (dostępnym obecnie w promocyjnej cenie 10 zł). Autorka zwróciła między innymi uwagę na stiukową dekorację w formie drzew. Pnie drzew wznoszą się przez dwie kondygnacje, a korony tworzą arkadę nad oknami drugiego piętra. Od siebie dodam, że to pierwsze tak śmiało zakomponowane secesyjne dekoracje w Tarnowskich Górach.
Tarnogórskie kamieniczki... Krakowska 12

Kamienica pod numerem 12 na ulicy Krakowskiej nie ma jeszcze nawet 100 lat. Nie jest też najpiękniejsza kamienicą na tarnogórski deptaku. Jednak to "12", dzięki swojej lokalizacji na połączeniu Krakowskiej z ulicą Tylną i dzięki ośmiobocznej wieżyczce - zawsze widoczna, gdy idziemy od Placu Wolności - jest wizualną dominantą ulicy Krakowskiej.

Pierwszy budynek na tym miejscu, podobnie jak na całej Krakowskiej musiał istnieć już w XVI wieku. Archiwum Urzędu Miejskiego zawiera jednak dane dotyczące "12" dopiero od roku 1865, gdy właścicielem posesji był kupiec i aktywny członek chevra kadisha - Adolf Schlesinger. 1 czerwca mistrz murarski Mrowietz (ur. 1809 r.) przedstawia mu projekt zabudowań gospodarczych przy ulicy Tylnej. Ten prosty budynek, późniejsza piekarnia, zachował się do dzisiaj i jest zaadaptowany na cele mieszkalno-usługowe.

Tarnogórskie kamieniczki... Kamienica przy ulicy Zamkowej 6

Czy stojąc dzisiaj na rogu ulic Zamkowej i Bondkowskiego i przymykając oczy, możemy sobie wyobrazić, jak miejsce to wyglądało 104 lata temu?
Tarnogórskie kamieniczki... Kamienica Carla Dominika, Piastowska 17

Teren, na którym w 1904 roku powstała kamienica Carla Dominika znajdował się tuż poza obrębem dawnego, otoczonego palisadą miasta. W XVI wieku, przed bramą krakowską wybudowano schroniska (budy) dla żebraków obojga płci, oraz wyznaczono miejsce do handlu materiałami ciężkimi. 200 lat później, na początku XIX wieku, krakowskie przedmieście nadal było terenem o charakterze wiejskim, usianym stodołami tarnogórskich mieszczan.
Tarnogórskie kamieniczki... Kamienica przy ulicy Krakowskiej 16
Kamienica przy ulicy Krakowskiej 16 to jedna z najciekawszych i najładniejszych kamienica secesyjna w Tarnowskich Górach. Przechadzają się ulicą Krakowską warto zadrzeć głowę w górę, przypatrzeć się jej bliżej i przypomnieć historię jej powstania.

Dom na miejscu obecnej kamienicy nr 16 przy krakowskie istniał już w XVI wieku. W 1865 roku należał on do rodziny Benke i był określony jako stary. Miał formę zbliżona do zachowanego do dzisiaj „Dworku Goethego". W 1874 roku, stajnie znajdującą się na zapleczu tego domku, przebudowywał mistrz murarski Mrowietz.
Harcerze w Tarnowskich Górach

Ruch harcerski w powiecie tarnogórskim rozpoczął się po plebiscycie w 1922 r., a w 1923 r. powstał w Tarnowskich Górach Hufiec Harcerzy. Pierwszym jego komendantem został nauczyciel Tadeusz Broniec, a jego zastępcą druh Kleinpeter. Kolejnymi komendantami byli: druh Emil Pieczko, a następnie druh Jojko. Mimo to trudności materialnych hufiec sukcesywnie się rozwijał. Harcerze wiele robili we własnym zakresie. Własnoręcznie wykonywali sprzęt. Większość wycieczek odbywała się na piechotę, a do niektórych obozów dojeżdżano na rowerach. W tamtych latach rower stanowił luksus, szczególnie na wsi. W 1930 r. funkcję komendanta hufca tarnogórskiego objął druh Ryszard Kalyta. Był nim aż do wybuchu wojny. Warunki finansowe uległy poprawie, kiedy w 1934 r. Burmistrzem tarnogórskim po Niemcu Leopoldzie Michatzu został Fryderyk Antes. Zarówno burmistrz Antes, jak i starosta Józef Korol byli wielkimi entuzjastami harcerzy i często udzielali im pomocy finansowej. Komenda hufca organizowała liczne zloty, na których odbywały się konkursy, zdobnictwa, obozownictwa, biegi harcerskie; zdobywano stopnie. Drużyny o najlepszych wynikach nagradzane były sprzętem harcerskim lub sportowym. Zloty organizowano w następujących miejscowościach: Tarnowskie Góry, Rojca, Radzionków, Sucha Góra, Bobrowniki Śl., Czarna Huta, Boruszowice, Lasowice, Bizja, Zielona. Okoliczne lasy i tereny zielone należały do hrabiów Donnersmarcków. O zezwolenie na rozbicie obozu trzeba było zwracać się do zarządów w języku niemieckim. W chwili wybuchu wojny hufiec posiadał 16 drużyn i zrzeszał ok. 850 harcerzy.

Od pierwszego dnia okupacji harcerstwo zeszło do podziemia i pracowało już konspiracyjnie. Zakazano spontanicznych akcji, by nie prowokować Niemców. Polecono wręcz wkradać się do komórek organizacyjnych okupanta, zdobywać jego zaufanie i osłabiać czujność. Redagowano różne tajne pisma harcerskie. Ówczesny Komendant Śląskiej Chorągwi Harcerzy Józef Pukowiec nawiązał kontakt z Józefem Korolem, byłym starostą tarnogórskim, któremu krakowski ośrodek konspiracji powierzył utworzenie na Śląsku organizacji Siły Zbrojne Polski (SZP). Do SZP Pukowca wprowadził Karol Kornas, szef sztabu okręgu śląskiego SZP. Funkcję zastępcy dowódcy katowickiego inspektoratu SZP pełnił brat Józefa, Alojzy Pukowiec, a później harcmistrz Józef Skrzek. 18 grudnia 1940 r. gestapo aresztowało na Śląsku około 500 osób, w tym prawie 350 harcerzy, m. in. Józefa Korola, Karola Kornasa i Józefa Pukowca. Korol podczas ucieczki został śmiertelnie ranny. Kornasa i Pukowca skazano na karę śmierci poprzez ścięcie na gilotynie. Wyroki wykonano w 1942 r. W 1941 r. aresztowano Józefa Skrzeka. Po torturach został powieszony w Michałkowicach, skąd pochodził. Organizacja SZP praktycznie przestała istnieć. Ci, którzy pozostali na wolności, przeszli do Związku Walki Zbrojnej (ZWZ), który w 1942 r. przekształcono w AK. Dla całego harcerstwa przyjęto nazwę Szare Szeregi.

Druhowie hufca tarnogórskiego byli współzałożycielami licznych tajnych grup. Czasem grupy te były niewielkie i o niedużym zasięgu działania. Przeważnie rozbijane były po pierwszych represjach okupanta. Manifestowały jednak czynny opór wobec wroga. Przykładem takiej organizacji była założona już 5 listopada 1939 r. w Tarnowskich Górach Polska Organizacja Partyzancka (POP). Powstała z inicjatywy Józefa Korola. Zdekonspirowało ją gestapo jesienią 1940 r. Przywódcy i ważniejsi działacze otrzymali wyroki śmierci albo zostali osadzeni zostali w obozach koncentracyjnych. Członkowie pozostali na wolności wstąpili do organizacji zwanej Obóz Zjednoczenia Narodu Polskiego (OZNP). Jej szefem został Hubert Hatko. Centrala tej organizacji mieściła się w Brzozowicach-Kamieniu, a działalność prowadzona prawie w całym powiecie tarnogórskim. Latem 1941 r., kiedy gestapo było już na tropie OZNP, drukarnię wraz z archiwum organizacji przeniesiono do stojącego pod lasem ustronnego domu w Lasowicach. Zrobiono to za namową osoby, która później okazała się konfidentem. W nocy z 11 na 12 października 1941 r. gestapo oświetliło otoczony dom reflektorami i zastało członków OZNP podczas pracy. Wszyscy zostali aresztowani. Posypały się wyroki śmierci. Na Śląsku często wykonywano egzekucję publicznie zamieniając je w widowiska. Po zdekonspirowaniu w 1942 r. kolejnej tarnogórskiej organizacji zwanej Polska Obrona Obywatelska (POO), pozostali na wolności członkowie wstępowali do Związku Walki Zbrojnej, późniejszej Armii Krajowej.rskiej organizacji zwanej Polska Obrona Obywatelska (POO), pozostali na wolności członkowie wstępowali do Związku Walki Zbrojnej, p

Mimo ogromnych represji społeczeństwo tarnogórskie nie dało się zastraszyć. Czasami im represje były mocniejsze, tym opór silniejszy. Szczególnie zakazywano używać polskiej mowy. Tarnogórzanie nie tylko specjalnie po polsku mówili, ale i pisali na murach hasła arych Szeregów w kraju sięgały 80%. Organizację tą rozwiązano w styczniu 1945 r. Po wyzwoleniu Polski harcerstwo odrodziło się błyskawicznie. Powołanie Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej oraz wejście do rządu Stanisława Mikołajczyka i jego współpracowników umożliwiło legalną działalność grupom znajdującym się dotychczas w konspiracji. Utworzono Związek Harcerstwa Polskiego. Znalazło się w nim 200 tysięcy dziewcząt i chłopców.

Skauting nie został wymyślony dla osobistej uciechy, ale dużo wymagał. Nie był realizacją własnych upodobań, ale wprawianiem do służby na rzecz swojego kraju. Aby być pożytecznym dla ojczyzny trzeba było być samodzielnym i zaradnym. Głównym obowiązkiem skauta była pomoc potrzebującym. Wiele z wartości przyświecających skautom nie straciło na aktualności do dnia dzisiejszego.

„Harcerstwo nie jest jednak rewolucją na polu wychowania. Jest raczej postawionym próbnie pomysłem wesołego spędzenia wolnego czasu poza domem, pomysłem, który okazał się wychowawczo płodnym. Musi ono uzupełniać wychowanie szkolne, wypełniając pewne nieuniknione luki jego zwykłego programu szkolnego. Jednym słowem harcerstwo jest szkołą wychowania obywatelskiego przez współżycie z przyrodą." *

*A. Skrabania - „Szkice z dziejów harcerstwa tarnogórskiego. Lata 1922 - 1945", s.470

Źródła:
A. Skrabania - „Szkice z dziejów harcerstwa tarnogórskiego. Lata 1922 - 1945"
A. Kiewicz - „Dolnośląskie Harcerstwo w latach 1945-1975"

Pliki do pobrania

# data[].attributes.attachment_link.description
Wielu zwolenników znalazła tu reformacja. Jej utrwalenie nastąpiło po śmierci księcia Jana II (1532r.), kiedy miasto przeszło pod panowanie Hohenzollernów. W 1529 r. zwolennicy reformacji wybudowali pierwszy drewniany kościół, a w dwa lata później na jego miejscu - murowany. W 1531 r. utworzono różnowierczą szkołę, której rektorem na przełomie XVI i XVII w.

# data[].attributes.body
Pospaceruj z Gwarkiem i Kotkiem po Tarnowskich Górach.

# data[].attributes.attachment_link.title
KOTEK - Komputerowe Okno Tarnogórskiej Edukacji Kulturalnej

# data[].attributes.body
Poznaj bohaterów tarnogórskich legend. Więcej o legendach tego miasta dowiesz się z książki
Jana Drechslera "Historia srebrem pisana". Książkę znajdziesz
w bibliotece szkolnej.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Tarnowskie Góry - Portal Powiatu Tarnogórskiego

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wiele legend, bajań, powieści z terenu Ziemi Tarnogórskiej na przestrzeni wieków zaginęło. Do dziś pozostało ich w ludzkiej pamięci kilka. Spróbujmy przybliżyć niektóre z nich.

Zgodnie z podaniem chłop o nazwisku Rybka orząc ziemię trafił na bryłę srebrnego kruszcu. Wiadomość ta szybko się rozeszła i niebawem w okolicy rozpoczęło się masowe poszukiwanie kruszcu. Tak miała się zacząć historia tarnogórskiego górnictwa. W swym dziele z 1612 roku "Officina ferraria" albo huta y warstat z kuźniami szlachetnego dzieła żelaznego" Walenty Roździeński tak opisuje tę legendę:

Przed tym prawie Blaszynem - bydła straconego
Szukając - przerzeczony Rybka dnia jednego
Natrafił pod wykrotą kruszec, ktory było
Korznie z sobą na wierzch ziemie wytargnęło
A gdy potym do ludzkiej przyszło wiadomości
O tym kruszcu, wnet z wielkiej niektórzy chciwości
Kopali w onym miejscu. A gdy się przebili
Do spodku, barzo wiele kruszca potrafili..."

Należy on do najpopularniejszych postaci występujących w legendach od XIII/XIV wieku. Postać ta miała wielu poprzedników i różnie się też nazywała; niekwestionowanie natomiast występowała w kopalnianych podziemiach.

Potężnym i złym władcą tej krainy był swego czasu Szarlej, który zawarł z pracującymi gwarkami układ: dziś nazwalibyśmy go "paktem o nieagresji". W zamian za niewydanie Szarleja sądom, gwarantował im dobre powodzenie. Ogarnięci jednak pychą górnicy zerwali układ przekonani, że sami poradzą sobie z pracą w kopalni. Zagniewany Szarlej zatopił wówczas kopalnię i ukrył kruszec głęboko. Zachowały się również opisy Szarleja. Otóż był on kulawy, trochę podobny do przebranego diabła, mściwy i pamiętliwy.

Gdy rozpoczęto budowę szybów na terenie Tarnowskich Gór, skarbnik przybiera już postać, którą znamy z dzisiejszych opowiadań. Przeważnie pokazywał się osamotnionym górnikom pod różnymi postaciami. Najczęściej przybierał postać sztygara z promieniującą światłem lampą. Jednym ukazywał się jako krasnal z długą brodą lub występował jako sprytna mysz. Uczciwych gwarków Skarbnik ostrzegał przed niebezpieczeństwem, niedowiarków srogo doświadczał. Najbardziej nie lubił tych, którzy udawali że pracują i tylko rzucając się przed nim na ziemię można było uniknąć jego gniewu. Pracowitych wynagradzał złotem i pomagał podczas nieszczęść i katastrof.

Była to postać bardzo niesympatyczna. Utoplec gdzie tylko mógł, prześladował ludzi robiąc to z prawdziwym zamiłowaniem. Jego siedzibą były mokradła, rzeki, jeziora, stawy. Teren działania obejmował między innymi Rybną i Bobrowniki. W rejonie tarnogórskim podania o "utopcach" oraz o skarbnikach niejednokrotnie przenikają się wzajemnie. Dlatego skarbnik często tylko w połowie jest postacią jaką znamy, posiadając przy tym na przykład końskie kopyta czy zamiłowanie do przebywania nad wodą, gdzie często łowił, między innymi raki.

AUGUST II I TARNOGÓRSKA KUŹNIA

August II Mocny swój przydomek zawdzięczał niezwykłej wprost sile, którą posiadł pijąc w niemowlęctwie mleko lwicy. W 1697 roku przebywając w Tarnowskich Górach, zawitał do miejscowej kuźni nieopodal Rynku, aby podkuć konia. By poznać jakość żelaza, wziął proponowaną przez kowala podkowę i złamał ją. -Niedobry materiał - rzekł kuźnikowi łamiąc jeszcze kilka podków. Gdy w końcu podkuto wierzchowca, zadowolony August zapłacił za usługę talara. - Niedobre złoto - odrzekł kowal łamiąc monetę w palcach. W podobny sposób poradził sobie z kolejnymi talarami ku wielkiemu zdziwieniu króla.

Z postacią syna Augusta Mocnego - Augusta III Sasa wiąże się opowieść o jego niezwykłej hojności. Będąc w grodzie gwarków w 1734 roku, po złożeniu polskiej szlachcie przysięgi wierności, ufundował darmową kuchnię ku wielkiemu zadowoleniu lokalnego pospólstwa, darowując ją później magistratowi. Jak głoszą przekazy, jego wjazd do miasta oznajmiał hejnał i muzyka z kościelnej wieży, a tłumy witały go owacyjnie.

I ta legenda wiąże się z Augustem II Mocnym, jednak prawdziwym bohaterem jest w niej Sedlaczek. Opowieść rozgrywa się podczas wielkiej uczty, która rzeczywiście miała odbyć się w budynkach przy tarnogórskim Rynku. Przedwojenna kronika Jana Nowaka podaje, że aby godnie przyjąć króla przygotowano aż cztery domy, a w ścianach dzielących te domy wykuto dla wygody specjalne przejścia.

Rozochocony król zadał współbiesiadnikom zagadkę: która z jego marek jest dla niego najcenniejsza? Według jednej z wersji legendy chodziło o monety, jakie bili ówcześni władcy, według innej - o markę wina preferowanego przez Augusta. Nagrodą w tym swoistym konkursie miał być dom, w którym uczta się odbywała.

Padały najróżniejsze odpowiedzi, ale żadna nie zadowoliła władcy. Wtedy jeden z uczestników, Sedlaczek właśnie, stwierdził, że najcenniejszą marką króla jest hrabina Koenigsmark (w tłumaczeniu: królewska marka, królewski znak). Piękna hrabina towarzyszyła wówczas Augustowi Mocnemu. Reakcja, według wiersza Hildebranda była następująca:

I struchlało dworzan koło
A niejedna zbladła twarz;
Lecz król August rzekł wesoło:
"Tak, Sedlaczku, rację masz".

Złośliwcy twierdzą, że król miał na myśli zupełnie coś innego, lecz w towarzystwie hrabiny nie wypadało mu się zachować inaczej. Jak by na to nie spojrzeć, Sedlaczek wszedł w posiadanie dobrze usytuowanej nieruchomości dzięki sprytowi i posługiwaniu się najprostszą logiką. Może te cechy sprawiły, że jedna z wersji legendy przypisuje mu chłopski rodowód, choć trudno znaleźć wytłumaczenie, co chłop robił na przyjęciu z udziałem króla.

Zamiłowanie "pogromcy Turków" do drzewostanu było ówczesnym doskonale znane. Król często osobiście sam sadził drzew i obyczaj ten szybko przyjął się wśród jego wielbicieli. Drzewem, które władca najbardziej lubił była lipa. Właśnie to drzewo stało się tematem legendy związanej z pobytem Sobieskiego na Śląsku podczas odsieczy wiedeńskiej w 1683 roku.

Jak przekazywano z pokolenia na pokolenie, lipy te sadził osobiście król bądź też jego żołnierze. Niektóre z lip posiadały niezwykłe właściwości, na przykład lipy gliwickie chronić miały kościół i budynki klasztorne przed piorunami i pożarami. Często w okresie zaboru gałązka lipy za wstążką kapelusza była przejawem manifestacji przywiązania do Polski.

W 1806 roku po pobiciu wojsk pruskich, zatrzymał się oddział Francuzów. W mieście nakazano używania wyłącznie polskich odznak. Zamieszkujący tu Niemcy zaczęli chodzić z różańcami na szyjach, by (jako że byli protestantami) przypodobać się katolickim Francuzom i Polakom.

Podczas opuszczania przez wojsko miasta, niemieccy mieszczanie zaatakowali oddziały napoleońskie. Gdyby nie pomoc mieszkających tu Polaków, wielu dostałoby się do pruskiej niewoli. Sytuacja odmieniła siępo zwycięstwie Francuzów pod Lasowicami. W odwecie, wszystkim szewcom w mieście zarekwirowano męskie buty, które wcześniej zamówili Prusacy. W butach tych wojsko francuskie i polskie stoczyć miało jeszcze wiele zwycięskich bitew. Z czasów napoleońskich zachował się też przekaz o Janie Sułkowskim. By wspomóc Napoleona w wojnie z Prusami, Sułkowski ruszył z własnym oddziałem. Do bitwy doszło w styczniu 1807 roku w okolicach Rept Śląskich. Poległych pochowano obok drogi prowadzącej do Gliwic, a na usypanej mogile postawiono kapliczkę.

# data[].attributes.attachment_link.title
Tarnogórskie legendy: Rybka, Skarbnik, Sedlaczek - Tarnowskie Góry - historia: artykuły - dzieje miasta i okolic, program edukacyjny Indianer, Portal Powiatu Tarnogórskiego

# data[].attributes.attachment_link.description
Wiele legend, bajań, powieści z terenu Ziemi Tarnogórskiej na przestrzeni wieków zaginęło. Do dziś pozostało ich w ludzkiej pamięci kilka. Spróbujmy przybliżyć niektóre z nich. Zgodnie z podaniem chłop o nazwisku Rybka orząc ziemię trafił na bryłę srebrnego kruszcu. Wiadomość ta szybko się rozeszła i niebawem w okolicy rozpoczęło się masowe poszukiwanie kruszcu.

# data[].attributes.body
Kopalnia rud ołowiu, srebra
i cynku na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO w roku 2017

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Zostań PATRONEM MIŁOŚNIKÓW

Drodzy przyjaciele UNESCO. Jedyne w województwie śląskim obiekty światowego dziedzictwa utrzymujemy wyłącznie z biletów wstępu. Z powodu pandemii zostaliśmy zmuszeni do ich zamknięcia. Okres lockdownu trwa już ponad pół roku. Zajrzała nam w oczy wizja upadku i utrata tytułu UNESCO. By ocalić dorobek MIŁOŚNIKÓW jesteśmy zmuszeni prosić Was o pomoc.

# data[].attributes.attachment_link.description
Drodzy przyjaciele UNESCO. Jedyne w województwie śląskim obiekty światowego dziedzictwa utrzymujemy wyłącznie z biletów wstępu. Z powodu pandemii zostaliśmy zmuszeni do ich zamknięcia. Okres lockdownu trwa już ponad pół roku. Zajrzała nam w oczy wizja upadku i utrata tytułu UNESCO. By ocalić dorobek MIŁOŚNIKÓW jesteśmy zmuszeni prosić Was o pomoc.

# data[].attributes.body
Jeszcze trochę historii...

# data[].attributes.body
Poznaj również historię powiatu tarnogórskiego oraz jego dziewięć gmin. Możesz wydrukować kolorowankę i dla lepszego zapamiętania pięknie wypełnić kolorami.