# data[].attributes.attachment_link.title
InfoPlus - Scenariusz nr 3 Chemia - Otrzymywanie octanu etylu w reakcji estryfikacji

# data[].attributes.attachment_link.title
InfoPlus - Scenariusz nr 2 Chemia - Proba jodoformowa

# data[].attributes.headline
Otrzymywanie acetonu i badanie jego właściwości

# data[].attributes.subject
Otrzymywanie acetonu i badanie jego właściwości

# data[].attributes.attachment_link.title
InfoPlus - Scenariusz nr 2 Chemia - Otrzymywanie acetonu i badanie jego wlasciwosci fizycznych

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Użytkowniku,

Wygląda na to, że używasz dodatku do swojej przeglądarki, który blokuje reklamy.
Aby móc oglądać materiał prosimy o jego wyłączenie.
Dziękujemy! Redakcja TVP VOD

WYŁĄCZ BLOKADĘ

Lekcje i tematy: Biologia - poziom podstawowy - Ryby, jak przystosowały się do życia w...

Moja lista Usuń z mojej listy

Lekcje i tematy: Biologia - poziom podstawowy - Ryby, jak przystosowały się do życia w... ROZWIŃ

Lekcje i tematy: Biologia - poziom podstawowy - Ryby, jak przystosowały się do życia w wodzie?; Wiedza o społeczeństwie - poziom podstawowy - Prawa człowiek; Fizyka - poziom podstawowy - Zagadnienia termodynamiki, czyli jak obliczyć parametry ciepła właściwego? ZWIŃ

Moja lista Usuń z mojej listy

Moja lista Usuń z mojej listy

# data[].attributes.attachment_link.title
Repetytorium Maturzysty - Repetytorium maturzysty - 07.05.2020

# data[].attributes.attachment_link.description
Wygląda na to, że używasz dodatku do swojej przeglądarki, który blokuje reklamy. Aby móc oglądać materiał prosimy o jego wyłączenie. Dziękujemy! Redakcja TVP VOD WYŁĄCZ BLOKADĘ Lekcje i tematy: Biologia - poziom podstawowy - Ryby, jak przystosowały się do życia w...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Użytkowniku,

Wygląda na to, że używasz dodatku do swojej przeglądarki, który blokuje reklamy.
Aby móc oglądać materiał prosimy o jego wyłączenie.
Dziękujemy! Redakcja TVP VOD

WYŁĄCZ BLOKADĘ

Temat lekcji: Inne procesy metaboliczne.

Moja lista Usuń z mojej listy

Temat lekcji: Inne procesy metaboliczne.

Temat lekcji: Inne procesy metaboliczne. ZWIŃ

Moja lista Usuń z mojej listy

Moja lista Usuń z mojej listy

# data[].attributes.attachment_link.title
Szkoła z TVP: klasa 1 ponadpodstawowa - nowa podstawa programowa - Biologia, Lekcja 4, 25.05.2020

# data[].attributes.attachment_link.description
Wygląda na to, że używasz dodatku do swojej przeglądarki, który blokuje reklamy. Aby móc oglądać materiał prosimy o jego wyłączenie. Dziękujemy! Redakcja TVP VOD WYŁĄCZ BLOKADĘ Temat lekcji: Inne procesy metaboliczne. Moja lista Usuń z mojej listy Temat lekcji: Inne procesy metaboliczne. Temat lekcji: Inne procesy metaboliczne.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Użytkowniku,

Wygląda na to, że używasz dodatku do swojej przeglądarki, który blokuje reklamy.
Aby móc oglądać materiał prosimy o jego wyłączenie.
Dziękujemy! Redakcja TVP VOD

WYŁĄCZ BLOKADĘ

Temat lekcji: Prawo zachowania masy i jego zastosowanie w obliczeniach stechiometrycznych

Moja lista Usuń z mojej listy

Temat lekcji: Prawo zachowania masy i jego zastosowanie w obliczeniach stechiometrycznych

Temat lekcji: Prawo zachowania masy i jego zastosowanie w obliczeniach stechiometrycznych ZWIŃ

Moja lista Usuń z mojej listy

Moja lista Usuń z mojej listy

# data[].attributes.attachment_link.title
Szkoła z TVP: klasa 1 ponadpodstawowa - nowa podstawa programowa - Chemia, Lekcja 4, 15.05.2020

# data[].attributes.attachment_link.description
Wygląda na to, że używasz dodatku do swojej przeglądarki, który blokuje reklamy. Aby móc oglądać materiał prosimy o jego wyłączenie. Dziękujemy!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Czy coś co jest z nazwy kwaśne, może być jednocześnie zasadowe? Na pierwszy rzut oka wydaje się to sprzeczność, i słusznie. W czym tkwi pozorna sprzeczność? W tym, że 2 słowa: kwaśny i zasadowy, postawione w pierwszym pytaniu odnoszą się do czego. Kwaśny: do typu soli, zasadowy: do odczynu wodnego r-ru. Zauważyłem, że często mylone sól kwaśna z solą, której roztwór ma odczyn kwaśny (kwasowy) czyli sól zasadowa z solą o zasadowym odczynie roztworu. Uściślijmy, że to nie sól ma odczyn, tylko jej roztwór, choć w tytule użyłem nieprawidłowego określania: odczynu soli, często spotykanego u osób zadających pytanie o odczyn. Dziś zasadniczo nie powinno się używać określeń sole kwaśne i sole zasadowe, a wodorosole i hydroksosole. Nawet jeśli mamy do czynienia z solą o odczynie kwaśnym czy zasadowym, nie należy używać określenia sól kwaśna, sól zasadowa jako skrót domyślny, że chodzi o odczyn r-ru wodnego. A dlaczego? Bo chemia jest nauką ścisłą i wymaga posługiwania się jednoznacznymi określeniami, by uniknąć złej interpretacji, zamieszania, błędnych wniosków. Co jakiś czas słyszę: "chemia jest taka nielogiczna, to nie to samo co np. biologia". Nielogiczność chemii z każdym razem gdy to słyszałem wynikała z:

1) własnych braków w materiale,
2) niespójnie napisanych podręczników,
3) błędnego łączenia ze sobą faktów wynikające chyba z dwóch powyższych, albo jednego z nich.

No ale wróćmy do soli. Gdy miałem 18 lat postanowiłem otrzymać sobie siarczan sodu Na ₂SO ₄. Przeliczyłem szybko ile potrzebuję odmierzyć kwasu siarkowego rozcieńczonego do 25% i stałego wodorotlenku sodu. No to szybko zobojętniłem kwas i zacząłem odparowywać roztwór porcjami w parownicy, gromadząc wszystkie porcje odparowane do sucha. Jakie było moje zdziwienie, gdy okazało się, że wszystkie porcje po zważeniu dały mi wydajność zaledwie 81%. Gdzie jest pozostałych 19%? Co prawda nauka chemii w szkole potrafi totalnie wypaczyć pojęcie wydajności reakcji, ale wiedziałem na 100%, że powinno wyjść mi blisko 100% a niewielkie straty wynikają z tego, że podczas przelewania, przesypywania i innych czynności zawsze można coś rozlać, coś zostanie na ściankach, coś spadnie na podłogę itp. Co innego w chemii preparatywnej, a co innego w analitycznej, gdzie należy wszystko robić ilościowo, znaczy pracować tak, by całość odważonej czy odmierzonej substancji przenieść z naczynia do naczynia. W tym celu płucze się ścianki wszystkich naczyń i łączy popłuczyny z resztą, by po drodze nie było żadnych strat, bo w końcu analiza musi dać poprawne wyniki. Niestety, w chemii preparatywnej to często nie ma większego sensu - wydłuża czas pracy i znacznie podnosi koszt wykonania, bo odparować rozpuszczalnik, np. wodę. Trwa to dość długo a do tego odparowanie wody kosztuje, bo woda potrzebuje dostarczenia sporej energii by przejść w parę wodną. Więc zwiększając objętość wody do odparowania utrudniamy sobie życie. No chyba że substancja którą otrzymujemy jest droższa od złota i po prostu opłaca się tę wodę odparować. Co prawda ja zajmowałem się preparatyką taniego związku, gdzie straty są dopuszczalne, ale dlaczego akurat aż 19%? Zerknąłem na równanie reakcji w swoim dzienniku laboratoryjnym:

zapisałem je prawidłowo, masy molowe też się zgadzały, masa kwasu w postaci 25% r-ru - też. Ale patrząc na obliczenia ilości NaOH, nie napisałem dwójki! Tej dwójki, która jest przy nim w równaniu sumarycznym. Zatem odważyłem tylko połowę NaOH, czyli otrzymałem stosunek molowy 1:1, zamiast 1:2. Z kolei kwas siarkowy(VI) jest przykładem związku dwufunkcyjnego: może reagować z tym samym substratem w dwóch stosunkach stechiometrycznych, a produkt zależy od stosunku molowego użytych substratów. Reakcji może ulegać pierwsza grupa OH z kwasu, lub obie, zależnie od tego ile jest dostępnej zasady. Takie zachowanie jest ogólną cechą związków wielofunkcyjnych, a jeszcze więcej kombinacji otrzymamy, gdy oba substraty są wielofunkcyjne, np w reakcji Ca(OH) ₂ z H ₃PO ₄. Spójrzmy na nowe równanie reakcji:

Otrzymałem inną sól niż zamierzałem. Sól, której kryształek rozpuszczony w wodzie, nadal dawał silnie kwasowy odczyn - to było potwierdzeniem pomyłki w liczeniu. Porównajmy sobie masy molowe jednej i drugiej soli:

M Na2SO4 = 2*23+32+4+16 = 142 g/mol

M NaHSO4 = 23+1+32+4*16 = 120 g/mol

Zauważmy, że 120/142 = 84,5%, uwzględniając straty podczas pracy, otrzymamy 81%, a wydajność w przeliczeniu na wodorosól to 96%. Tak więc otrzymałem wodorosól, sól kwaśną wg starego nazewnictwa, i sól o odczynie kwaśnym w wodnym roztworze zarazem. Sól ta dobrze rozpuszcza się w wodzie. analogicznie możemy otrzymać KHSO ₄, który wygląda i zachowuje się bardzo podobnie. Sól ta jest kwaśna, bo zawiera nadal kwasową grupę: HSO ₄-, anion ten nadal może dysocjować jak kwas z odszczepieniem wodoru:

Czy to jedyna sól, która może zawierać kwasowe protony? Rozejrzymy się dookoła siebie, może wejdźmy do kuchni i pogrzebmy w przyprawach. Znajdziemy tam np. NaCl, czyli sól obojętną (i o odczynie obojętnym w wodzie). Ale grzebiąc dalej wygrzebiemy sodę oczyszczoną o wzorze NaHCO ₃ - wodorowęglan sodu. I nad tą solę się na moment zatrzymamy. Jest to nic innego, jak kwaśny węglan sodu - bo podobnie jak NaHSO ₄ - także posiada kwasowy proton. Rozpuśćmy trochę tej soli w wodzie. Następnie dodajmy kilka kropel czerwonego soku, syropu owocowego, wywaru z czerwonej kapusty czy nawet czerwonego wina - kolor zmieni się na zielony. Czyli nasz roztwór węglanu kwaśnego ma odczyn zasadowy... Można to potwierdzić innym wskaźnikiem np. papierkiem uniwersalnym. No dobrze, ale jak to jest, że kwaśny węglan sodu ma odczyn zasadowy? Po prostu ze względu na niską moc kwasu węglowego na drugim stopniu dysocjacji, hydroliza tej soli ma przewagę na ustalaniem się ostatecznej wartości pH. Pogrzebmy dalej w kuchennych szafkach. Natkniemy się nieraz na amoniak do pieczenia, czyli kolejna wodorosól: NH ₄HCO ₃ - wodorowęglan amonu (kwaśny węglan amonu). Sól ta wydziela intensywny zapach amoniaku, bo jest bardzo podatna na rozpad (przez hydrolizę). Jako że produktami rozpadu są gazy, to jest to doskonały spulchniacz ciast, dlatego używamy NH ₄HCO ₃ jako proszku do pieczenia (może ktoś jadł ktoś ciasteczka o nazwie amoniaczki? Bo jak co to polecam 😉 ).
Nie wychodzimy z kuchni, bo w końcu kucharz to też chemik, a kuchnia to jego laboratorium. Tyle że to chemik nieuświadomiony. No bo jak nazwać kogoś, kto przeprowadza fantastyczne reakcje, których produkty stanowią tak smaczne potrawy, ciasta, czy napoje, a na słowo chemia może zareagować zdziwioną miną? Sprawdźmy skład innych proszków do pieczenia a znajdziemy kolejne wodorosole: Na ₂H ₂P ₂O ₇ - diwodoropirofosforan sodu, CaH ₂P ₂O ₇ - diwodoropirofosforan wapnia, a także KH ₂PO ₄, K2HPO ₄ i ich sodowe odpowiedniki. Na chwilę się zatrzymamy się przy tych 2 ostatnich. Jaki odczyn będą mieć r-ry wodne tych 2 soli? NaH ₂PO ₄ i KH ₂PO ₄ mają odczyn kwaśny, bo kwas fosforowy na drugim stopniu dysocjacji jest jeszcze na tyle mocny, że jego dysocjacja jest silniejsza niż hydroliza i decyduje o odczynie. Ale już Na ₂HPO ₄ i K2HPO ₄ mają odczyn zasadowy - na trzecim stopniu dysocjacji kwas fosforowy jest już na tyle słaby, że hydroliza decyduje o odczynie. W jaki sposób te sole? Można użyć nadmiaru kwasu w stosunku do zasady:

Możemy też otrzymywać sole podwójne, w wyniku reakcji z zasadą:
KH ₂PO ₄ + NaOH → KNaHPO ₄ + H ₂ O

Lub w reakcji 2 soli o tym samym anionie:

Lub też w reakcji wymiany jonowej:

Albo jeszcze w reakcji selektywnego (częściowego) wyparcia:

Zwróćmy uwagę, że wodorofosforany reagują zarówno z kwasami jak i zasadami, a ponadto, że ten same efekt uzyskamy rozpuszczając odpowiednią wodorosól w wodzie, co rozpuszczając sól obojętną i dodając odpowiednią ilość kwasu fosforowego. A jak się nazywa roztwór soli słabego kwasu i tego kwasu? Bufor. Tak więc rozpuszczając te sole w wodzie otrzymujemy bufor fosforanowy. Mieszając te sole w odpowiednim stosunku można sobie ustawiać pH w zakresie 5,5 - 8. A jak otrzymać wodorosole kwasu pirofosforowego? Można zobojętnić częściowo kwas pirofosforowy, ale można też prażyć wodorofosforany, zobaczmy:

Natomiast prażąc wodorosole kwasów siarkowych otrzymamy pirosiarczany(VI) i pirosiarczyny(IV):

Czyli ta sama reakcja która odpowiada za tworzenie się kamienia kotłowego. Woda nasycona dwutlenkiem węgla może wypłukiwać węglan wapnia ze skał wapiennych w jednym obszarze i wytrącać go w innym. To dlatego w jaskiniach krasowych powstają piękne formy zbudowane głównie z węglanu wapnia i węglanu magnezu. Osadzanie się kamienia kotłowego jest niczym innym jak zjawiskiem krasowym, tyle że w czajniku a nie w jaskini. Możemy sobie sami zrobić eksperyment w domu by zobaczyć odwracalność tej reakcji. Musimy się postarać o trochę wody wapiennej, np. z apteki. Wlewamy jej trochę do probówki lub fiolki i przez słomkę dmuchamy. Woda mętnieje, staje się prawie mleczna bo powstaje najpierw CaCO ₃. Jednak dalsze porcje CO ₂ powodują, że zmętnienie słabnie a po chwili znika - powstał Ca(HCO ₃). Wystarczy teraz probówkę wstawić do gorącej wody - zmętnienie wraca. A dlaczego? Odpowiedzcie sobie już sami. Proponuję też poświęcić kilka gramów sody oczyszczonej i wykonać jej rozkład termiczny. Kilka czy więcej gramów tego związku wrzucić na gorącą blachę lub dno gorącego garnka stalowego, albo wsypać do zimnego i zacząć ogrzewać. Jeśli garnek był odpowiednio gorący (ok. 200 o C) to symptomy wydzielania gazu widać od razu: proszek burzy się, mogą się w nim pojawiać kanaliki a nawet maleńkie „wulkany".

Pisałem o solach kwasów nieorganicznych, a czy wśród związków organicznych też są wodorosole? Cóż, natura nie dzieli związków na organiczne i nieorganiczne, te same trawa obowiązują związki organiczne jak i nieorganiczne. Podział na związki organiczne i nieorganiczne jest sztuczny i niezbyt dobrze funkcjonalny. Natomiast aby mogła powstać wodorosól, kwas musi posiadać co najmniej 2 kwasowe atomy wodoru, nieposiadające dodatkowych podstawników kwasy fosforu czy siarki mają ułatwione zadanie, bo mają przynajmniej 2 grupy OH związane z atomem centralnym, w przypadku kwasów karboksylowych sprawa się komplikuje, bo węgiel ma tylko jedna grupę OH, więc muszą być co najmniej 2 grupy COOH w cząsteczce kwasu, by takowa możliwość była, doskonałymi kandydatami do tworzenia wodorosoli są więc: kwas szczawiowy HOOC-COOH, bursztynowy, cytrynowy, jabłkowy czy kwasy ftalowe - idealni kandydaci. Kwas cytrynowy, najpowszechniej występujący w przyrodzie ożywionej kwas, ma aż 3 kwasowe protony, może więc tworzyć wodorosole analogicznie do H ₃PO ₄. Czy te wodorosole mogą po rozpuszczeniu w wodzie dawać bufory? Odpowiedź już znacie. Z wodorosoli na które możemy się natknąć w otoczeniu warto wspomnieć o wodorowinianie potasu - kamieniu winnym, związek ten osadza się w beczkach a nawet i butelkach wina, co i mnie się raz zdarzyło, podczas otrzymywania wina gronowego.

Wbrew temu co napisałem do tej pory, wielu, ba! Nawet większości wodorosoli tak łatwo się otrzymać w czystym stanie nie da. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy sól obojętna jest trudno rozpuszczalna (tzw. osadem), więc wiele wodorosoli istnieje w roztworach tylko w równowadze z solą obojętną i trudno je wydzielić w stanie czystym. Jednakże jest pewna prawidłowość, którą warto zapamiętać: kwasy na ogół dobrze rozpuszczają się w wodzie, wodorotlenki nie. O wodorosolach z kolei się uczymy, że są lepiej rozpuszczalne niż sole obojętne, gdy te rozpuszczają się słabo. W tym przypadku nie należy generalizować, jak pokażę na końcu, ale w niżej omówionych przypadkach jest to prawda. Weźmy dwie sole, BaSO ₄ i PbSO ₄ - sole obojętne, ale trudno rozpuszczalne osady. Zgodnie z tym co się uczymy o iloczynie rozpuszczalności, to im większe stężenie jonów SO ₄, tym mniejsza rozpuszczalność tych osadów. I to jest prawda, jeśli będziemy zwiększać stężenie anionów SO ₄ ²⁻ dodając np. Na ₂SO ₄ do roztworu. Ale jeśli donorem tych jonów będzie H ₂SO ₄, to rozpuszczalność początkowo spada, jak wynika z iloczynu rozpuszczalności, jednakże po przekroczeniu pewnego krytycznego stężenia kwasu, rozpuszczalność tych osadów wzrasta - bo maleje stopień dysocjacji drugiego etapu dysocjacji H ₂SO ₄ i rośnie stężenie jonów HSO ₄⁻, kosztem spadku stężenia SO ₄ ²⁻, a więc zaczyna się tworzyć wodorosól, która jest lepiej rozpuszczalna od soli obojętnych. Fosforany cynku i żelaza rozpuszczają się w miarę dobrze (a właściwie: roztwarzają) w ok. 40% H ₃ PO4 i w tej postaci są odrdzewiaczem. O ich roli w odrdzewiaczu nie będę pisał tutaj, bo to nie artykuł na ten temat.

Lecz uwaga! Jak podkreślam, nie należy generalizować o rozpuszczalności wodorosoli. O rozpuszczalności soli decyduje trwałość sieci krystalicznej, a ściślej to, która kombinacja jonów daje trwalszą sieć. Im sieć trwalsza, tym trudniej cząsteczkom rozpuszczalnika ją rozbić i rozpuszczalność jest mniejsza. Jeśli CaCO ₃ jest trudniej rozpuszczalny niż Ca(HCO ₃) ₂, to oznacza to, że kation Ca ²⁺ tworzy trwalszą sieć z jonami CO ₃ ²⁻, niż z jonami HCO ₃⁻. Z kolei w przypadku soli sodowych jest na odwrót - to NaHCO ₃ jest trudniej rozpuszczalny niż Na ₂CO ₃, zatem kation Na⁺ lepiej dopasowuje się z anionem HCO ₃⁻, niż z CO ₃ ²⁻. Podobnie wodorowinian potasu jest trudno rozpuszczalny, a winian potasu - bardzo dobrze rozpuszczalny w wodzie. Nie są to wyjątki, jak nieraz możemy usłyszeć w takich sytuacjach w szkole. Po prostu zależnie od rozmiaru kationu i anionu któraś kombinacja jest trwalsza i ma mniejszą rozpuszczalność. Jeśli rozpatrzymy fosforany(V) amonu, to najmniej rozpuszczalny jest (NH ₄) ₃PO ₄, a najlepiej (NH ₄) ₂HPO ₄, z kolei NH ₄H ₂PO ₄ ma rozpuszczalność pośrednią, czyli także w kolejności niezgodnej z tym, co często o wodorosolach myślimy.

Na sam koniec wrócimy do proszków do pieczenia. Pisałem już o termicznym rozkładzie wodorowęglanów:

Ale po co proszki zawierające wodorofosforany? Spełniają one rolę regulatorów kwasowości. Po rozpuszczeniu tych soli w cieście na gorąco zachodzą reakcje, które pokażę na jednym przykładzie:

Wydzielające się gazy podnoszą ciasto i nadają mu odpowiednia strukturę. Jeśli składniki ciasta nie posiadają odpowiedniej ilości kwasów, to sama soda rozkładała by się zbyt topornie i ciasto by nieprędko wyrosło, a prędzej by się przypaliło. Regulacja kwasowości potrafi działać cuda. Czy teraz już rozumiecie, dlaczego kucharz to przede wszystkim chemik nieuświadomiony?!

Jak określić odczyn roztworu wodorosoli? Dowiedz się z naszego czasopisma klikając tutaj
To w sumie tyle o wodorosolach. Zapraszam do artykułu o hydroksysolach: https://biomist.pl/chemia/weglan-kwasny-ale-o-odczynie-zasadowym-rzecz-o-wodorosolach-i-hydroksysolach-cz-ii/5329
CZY TEN ARTYKUŁ OKAZAŁ SIĘ POMOCNY? MASZ DODATKOWE SUGESTIE ALBO PYTANIA? NAPISZ DO NAS! A MOŻE CHCESZ TEŻ O CZYMŚ NAPISAĆ I OPUBLIKOWAĆ? DOŁĄCZ DO NAS! REDAKCJA@BIOMIST.PL

# data[].attributes.attachment_link.title
Węglan kwaśny, ale o odczynie zasadowym - rzecz o wodorosolach i hydroksysolach, cz. I - Artykuły chemiczne, Chemia, Chemia Matura

# data[].attributes.attachment_link.description
WODOROSOLE UWAGA! osobny artykuł dotyczący określania odczynu roztworu wodorosoli dostępny jest klikając tutaj Czy coś co jest z nazwy kwaśne, może być jednocześnie zasadowe? Na pierwszy rzut oka wydaje się to sprzeczność, i słusznie. W czym tkwi pozorna sprzeczność? W tym, że 2 słowa: kwaśny i zasadowy, postawione w pierwszym pytaniu odnoszą się do czego.

# data[].attributes.headline
Reakcje charakterystyczne w chemii organicznej

# data[].attributes.subject
Reakcje charakterystyczne w chemii organicznej

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Aby przejść do części I tego artykułu kliknij tutaj

Wykrywanie polialkoholi - związki, które zawierają przynajmniej dwie grupy hydroksylowe przyłączone do sąsiadujących atomów węgla (tzw. diole wicynalne) roztwarzają świeżo strącony osad wodorotlenku miedzi (II) dając kompleks o szafirowym zabarwieniu. Reakcji tej ulegają m.in. glikol etylenowy, gliceryna oraz cukry. Co ważne, próbę tą przeprowadzamy na zimno, w odróżnieniu od próby Trommera (wykrywanie aldehydów).

Reakcja biuretowa (reakcja Piotrowskiego) - pozwala na wykrywanie wiązań peptydowych w cząsteczkach białek oraz peptydów. Warunkiem koniecznym dla pozytywnego wyniku próby jest występowanie co najmniej dwóch wiązań peptydowych bezpośrednio obok siebie lub przedzielonych nie więcej niż jednym atomem węgla. Po dodaniu do badanej próbki mieszaniny CuSO ₄ oraz KOH (lub NaOH) roztwór zmienia barwę z niebieskiej na fioletową. Z kolei związki, które zawierają tylko jedno wiązanie peptydowe, dają w tych warunkach zabarwienie różowe. Nazwa próby pochodzi od najprostszego związku dającego pozytywny wynik, czyli biuretu (dimer mocznika). Co ciekawe, znajduje ona również zastosowanie w analizie ilościowej (więcej wiązań peptydowych = bardziej intensywny kolor roztworu).
By Ozone aurora/Philip Evans (Own work) [CC BY-SA 3.0], via Wikimedia Commons
Odróżnianie aldoz od ketoz - w obecności wodorowęglanu sodu aldozy odbarwiają wodę bromową. Dochodzi tutaj do utlenienia grupy aldehydowej i powstaje cząsteczka odpowiedniego kwasu aldonowego. Ketozy tej reakcji nie ulegają.

Reakcja ksantoproteinowa - służy do wykrywania białek, które zawierają aminokwasy aromatyczne (tryptofan, tyrozyna, fenyloalanina). Traktując próbkę stężonym kwasem azotowym (V) dochodzi do znitrowania pierścienia benzenowego i powstaje trwałe, żółte zabarwienie.

Odróżnianie alkoholi od fenoli - wystarczy zbadać odczyn roztworu. Fenole, jako bardziej kwasowe od wody, ulegają dysocjacji elektrolitycznej i ich wodne roztwory barwią papierek wskaźnikowy na czerwono. Odczyn wodnych roztworów alkoholi jest z kolei obojętny.

Reakcja ninhydrynowa - próba ta wykracza poza materiał licealny, ale jest dosyć istotna dla każdego chemika, dlatego też postanowiłem krótko o niej wspomnieć. Służy do wykrywania wolnych aminokwasów. Aminy pierwszorzędowe w reakcji z ninhydryną (schemat poniżej) tworzą tzw. purpurę Ruhemanna o barwie fioletowoniebieskiej. Próba jest charakterystyczna dla wszystkich aminokwasów białkowych z wyjątkiem proliny (amina drugorzędowa), która w reakcji z ninhydryną daje żółtą sól iminową.

Aby przejść do części I tego artykułu kliknij tutaj

# data[].attributes.attachment_link.title
Reakcje charakterystyczne w chemii organicznej - część II - Maturalny Chemik

# data[].attributes.attachment_link.description
Aby przejść do części I tego artykułu kliknij tutaj Wykrywanie polialkoholi - związki, które zawierają przynajmniej dwie grupy hydroksylowe przyłączone do sąsiadujących atomów węgla (tzw. diole wicynalne) roztwarzają świeżo strącony osad wodorotlenku miedzi (II) dając kompleks o szafirowym zabarwieniu. Reakcji tej ulegają m.in. glikol etylenowy, gliceryna oraz cukry.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Użytkowniku,

Wygląda na to, że używasz dodatku do swojej przeglądarki, który blokuje reklamy.
Aby móc oglądać materiał prosimy o jego wyłączenie.
Dziękujemy! Redakcja TVP VOD

WYŁĄCZ BLOKADĘ

Moja lista Usuń z mojej listy

Temat lekcji: Ptaki.

Temat lekcji: Ptaki. ZWIŃ

Moja lista Usuń z mojej listy

Moja lista Usuń z mojej listy

# data[].attributes.attachment_link.title
Szkoła z TVP: klasa 2 ponadpodstawowa - Biologia, Lekcja 4, 06.04.2020

# data[].attributes.attachment_link.description
Wygląda na to, że używasz dodatku do swojej przeglądarki, który blokuje reklamy. Aby móc oglądać materiał prosimy o jego wyłączenie. Dziękujemy! Redakcja TVP VOD WYŁĄCZ BLOKADĘ Moja lista Usuń z mojej listy Temat lekcji: Ptaki. Temat lekcji: Ptaki.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Użytkowniku,

Wygląda na to, że używasz dodatku do swojej przeglądarki, który blokuje reklamy.
Aby móc oglądać materiał prosimy o jego wyłączenie.
Dziękujemy! Redakcja TVP VOD

WYŁĄCZ BLOKADĘ

Moja lista Usuń z mojej listy

Moja lista Usuń z mojej listy

Moja lista Usuń z mojej listy

# data[].attributes.attachment_link.title
Szkoła z TVP: klasa 1 ponadpodstawowa - nowa podstawa programowa - Chemia - 08.05.2020 - Lekcja 4

# data[].attributes.attachment_link.description
Wygląda na to, że używasz dodatku do swojej przeglądarki, który blokuje reklamy. Aby móc oglądać materiał prosimy o jego wyłączenie. Dziękujemy! Redakcja TVP VOD WYŁĄCZ BLOKADĘ Moja lista Usuń z mojej listy Moja lista Usuń z mojej listy Moja lista Usuń z mojej listy

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Użytkowniku,

Wygląda na to, że używasz dodatku do swojej przeglądarki, który blokuje reklamy.
Aby móc oglądać materiał prosimy o jego wyłączenie.
Dziękujemy! Redakcja TVP VOD

WYŁĄCZ BLOKADĘ

Temat lekcji: Kierunki przemian metabolicznych

Moja lista Usuń z mojej listy

Temat lekcji: Kierunki przemian metabolicznych

Temat lekcji: Kierunki przemian metabolicznych ZWIŃ

Moja lista Usuń z mojej listy

Moja lista Usuń z mojej listy

# data[].attributes.attachment_link.title
Szkoła z TVP: klasa 1 ponadpodstawowa - nowa podstawa programowa - Biologia, Lekcja 4, 27.04.2020

# data[].attributes.attachment_link.description
Wygląda na to, że używasz dodatku do swojej przeglądarki, który blokuje reklamy. Aby móc oglądać materiał prosimy o jego wyłączenie. Dziękujemy!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Użytkowniku,

Wygląda na to, że używasz dodatku do swojej przeglądarki, który blokuje reklamy.
Aby móc oglądać materiał prosimy o jego wyłączenie.
Dziękujemy! Redakcja TVP VOD

WYŁĄCZ BLOKADĘ

Temat lekcji: Znaczenie mitozy, mejozy i apoptozy

Moja lista Usuń z mojej listy

Temat lekcji: Znaczenie mitozy, mejozy i apoptozy

Temat lekcji: Znaczenie mitozy, mejozy i apoptozy ZWIŃ

Moja lista Usuń z mojej listy

Moja lista Usuń z mojej listy

# data[].attributes.attachment_link.title
Szkoła z TVP: klasa 1 ponadpodstawowa - nowa podstawa programowa - Biologia, Lekcja 4, 20.04.2020

# data[].attributes.attachment_link.description
Wygląda na to, że używasz dodatku do swojej przeglądarki, który blokuje reklamy. Aby móc oglądać materiał prosimy o jego wyłączenie. Dziękujemy!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Użytkowniku,

Wygląda na to, że używasz dodatku do swojej przeglądarki, który blokuje reklamy.
Aby móc oglądać materiał prosimy o jego wyłączenie.
Dziękujemy! Redakcja TVP VOD

WYŁĄCZ BLOKADĘ

Temat lekcji: Kierunki przemian metabolicznych

Moja lista Usuń z mojej listy

Temat lekcji: Kierunki przemian metabolicznych

Temat lekcji: Kierunki przemian metabolicznych ZWIŃ

Moja lista Usuń z mojej listy

Moja lista Usuń z mojej listy

# data[].attributes.attachment_link.title
Szkoła z TVP: klasa 1 ponadpodstawowa - nowa podstawa programowa - Biologia, Lekcja 4, 27.04.2020

# data[].attributes.attachment_link.description
Wygląda na to, że używasz dodatku do swojej przeglądarki, który blokuje reklamy. Aby móc oglądać materiał prosimy o jego wyłączenie. Dziękujemy!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Użytkowniku,

Wygląda na to, że używasz dodatku do swojej przeglądarki, który blokuje reklamy.
Aby móc oglądać materiał prosimy o jego wyłączenie.
Dziękujemy! Redakcja TVP VOD

WYŁĄCZ BLOKADĘ

Temat lekcji: Budowa i funkcja enzymów

Moja lista Usuń z mojej listy

Temat lekcji: Budowa i funkcja enzymów

Temat lekcji: Budowa i funkcja enzymów ZWIŃ

Moja lista Usuń z mojej listy

Moja lista Usuń z mojej listy

# data[].attributes.attachment_link.title
Szkoła z TVP: klasa 1 ponadpodstawowa - nowa podstawa programowa - Biologia, Lekcja 4, 04.05.2020

# data[].attributes.attachment_link.description
Wygląda na to, że używasz dodatku do swojej przeglądarki, który blokuje reklamy. Aby móc oglądać materiał prosimy o jego wyłączenie. Dziękujemy!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jeśli widzisz tę wiadomość oznacza to, że mamy problemy z załadowaniem zewnętrznych materiałów na naszej stronie internetowej.

Jeżeli jesteś za filtrem sieci web, prosimy, upewnij się, że domeny *.kastatic.org i *.kasandbox.org są odblokowane.

# data[].attributes.attachment_link.title
Więzadła, ścięgna i stawy - film z polskimi napisami (film) | Khan Academy

# data[].attributes.attachment_link.description
Jeśli widzisz tę wiadomość oznacza to, że mamy problemy z załadowaniem zewnętrznych materiałów na naszej stronie internetowej. Jeżeli jesteś za filtrem sieci web, prosimy, upewnij się, że domeny *.kastatic.org i *.kasandbox.org są odblokowane.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jeśli widzisz tę wiadomość oznacza to, że mamy problemy z załadowaniem zewnętrznych materiałów na naszej stronie internetowej.

Jeżeli jesteś za filtrem sieci web, prosimy, upewnij się, że domeny *.kastatic.org i *.kasandbox.org są odblokowane.

# data[].attributes.attachment_link.title
Miozyna i aktyna (film) | Mięśnie | Khan Academy

# data[].attributes.attachment_link.description
Jeśli widzisz tę wiadomość oznacza to, że mamy problemy z załadowaniem zewnętrznych materiałów na naszej stronie internetowej. Jeżeli jesteś za filtrem sieci web, prosimy, upewnij się, że domeny *.kastatic.org i *.kasandbox.org są odblokowane.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Użytkowniku,

Wygląda na to, że używasz dodatku do swojej przeglądarki, który blokuje reklamy.
Aby móc oglądać materiał prosimy o jego wyłączenie.
Dziękujemy! Redakcja TVP VOD

WYŁĄCZ BLOKADĘ

Temat lekcji: 22,4 dm3, czyli objętość jaką zajmuje 1 mol gazu w warunkach normalnych

Moja lista Usuń z mojej listy

Temat lekcji: 22,4 dm3, czyli objętość jaką zajmuje 1 mol gazu w warunkach normalnych

Temat lekcji: 22,4 dm3, czyli objętość jaką zajmuje 1 mol gazu w warunkach normalnych ZWIŃ

Moja lista Usuń z mojej listy

Moja lista Usuń z mojej listy

# data[].attributes.attachment_link.title
Szkoła z TVP: klasa 1 ponadpodstawowa - nowa podstawa programowa - Chemia, Lekcja 4, 24.04.2020

# data[].attributes.attachment_link.description
Wygląda na to, że używasz dodatku do swojej przeglądarki, który blokuje reklamy. Aby móc oglądać materiał prosimy o jego wyłączenie. Dziękujemy!

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
tvp polska telewizja publiczna tvp1 tvp2 tv hd kultura info polonia historia sport telewizji polskiej strona główna dla dzieci linki vod.tvp.pl rozrywka linki informacje lokalne warszawa wrocław szczecin rzeszów opole łódź lublin kraków kielce katowice gorzów wielkopolski gdańsk bydgoszcz białystok poznań olsztyn polecamy pogoda informacje polecane info linki sport najważniejsze informacje linki fotogalerie biznes biznes linki publicystyka linki kultura linki styl życia linki wiedza linki forum rss beta opinie nowe informacje

# data[].attributes.attachment_link.title
Strona główna - tvp.pl - Telewizja Polska S.A.

# data[].attributes.attachment_link.description
Na tvp.pl obejrzysz wiele programów Telewizji Polskiej, znajdziesz informacje, program tv, dowiesz się więcej o audycjach i gwiazdach telewizji publicznej.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Użytkowniku,

Wygląda na to, że używasz dodatku do swojej przeglądarki, który blokuje reklamy.
Aby móc oglądać materiał prosimy o jego wyłączenie.
Dziękujemy! Redakcja TVP VOD

WYŁĄCZ BLOKADĘ

Temat lekcji: Skład chemiczny organizmów

Moja lista Usuń z mojej listy

Temat lekcji: Skład chemiczny organizmów

Temat lekcji: Skład chemiczny organizmów ZWIŃ

Moja lista Usuń z mojej listy

Moja lista Usuń z mojej listy

# data[].attributes.attachment_link.title
Szkoła z TVP: klasa 3 ponadpodstawowa - Biologia, Lekcja 4, 20.04.2020

# data[].attributes.attachment_link.description
Wygląda na to, że używasz dodatku do swojej przeglądarki, który blokuje reklamy. Aby móc oglądać materiał prosimy o jego wyłączenie. Dziękujemy!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Użytkowniku,

Wygląda na to, że używasz dodatku do swojej przeglądarki, który blokuje reklamy.
Aby móc oglądać materiał prosimy o jego wyłączenie.
Dziękujemy! Redakcja TVP VOD

WYŁĄCZ BLOKADĘ

Temat lekcji: Zagadnienia ochrony środowiska

Moja lista Usuń z mojej listy

Temat lekcji: Zagadnienia ochrony środowiska

Temat lekcji: Zagadnienia ochrony środowiska ZWIŃ

Moja lista Usuń z mojej listy

Moja lista Usuń z mojej listy

# data[].attributes.attachment_link.title
Szkoła z TVP: klasa 3 ponadpodstawowa - Biologia, Lekcja 4, 06.04.2020

# data[].attributes.attachment_link.description
Wygląda na to, że używasz dodatku do swojej przeglądarki, który blokuje reklamy. Aby móc oglądać materiał prosimy o jego wyłączenie. Dziękujemy!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Użytkowniku,

Wygląda na to, że używasz dodatku do swojej przeglądarki, który blokuje reklamy.
Aby móc oglądać materiał prosimy o jego wyłączenie.
Dziękujemy! Redakcja TVP VOD

WYŁĄCZ BLOKADĘ

Temat lekcji: Matura z biologii w trzech odsłonach

Moja lista Usuń z mojej listy

Temat lekcji: Matura z biologii w trzech odsłonach

Temat lekcji: Matura z biologii w trzech odsłonach ZWIŃ

Moja lista Usuń z mojej listy

Moja lista Usuń z mojej listy

# data[].attributes.attachment_link.title
Szkoła z TVP: klasa 3 ponadpodstawowa - Biologia, Lekcja 4, 08.04.2020

# data[].attributes.attachment_link.description
Wygląda na to, że używasz dodatku do swojej przeglądarki, który blokuje reklamy. Aby móc oglądać materiał prosimy o jego wyłączenie. Dziękujemy!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Użytkowniku,

Wygląda na to, że używasz dodatku do swojej przeglądarki, który blokuje reklamy.
Aby móc oglądać materiał prosimy o jego wyłączenie.
Dziękujemy! Redakcja TVP VOD

WYŁĄCZ BLOKADĘ

Temat lekcji: Analiza jakościowa związków organicznych

Moja lista Usuń z mojej listy

Temat lekcji: Analiza jakościowa związków organicznych

Temat lekcji: Analiza jakościowa związków organicznych ZWIŃ

Moja lista Usuń z mojej listy

Moja lista Usuń z mojej listy

# data[].attributes.attachment_link.title
Szkoła z TVP: klasa 3 ponadpodstawowa - Chemia, Lekcja 4, 07.04.2020

# data[].attributes.attachment_link.description
Wygląda na to, że używasz dodatku do swojej przeglądarki, który blokuje reklamy. Aby móc oglądać materiał prosimy o jego wyłączenie. Dziękujemy!

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Użytkowniku,

Wygląda na to, że używasz dodatku do swojej przeglądarki, który blokuje reklamy.
Aby móc oglądać materiał prosimy o jego wyłączenie.
Dziękujemy! Redakcja TVP VOD

WYŁĄCZ BLOKADĘ

Moja lista Usuń z mojej listy

Temat lekcji: Ptaki.

Temat lekcji: Ptaki. ZWIŃ

Moja lista Usuń z mojej listy

Moja lista Usuń z mojej listy

# data[].attributes.attachment_link.title
Szkoła z TVP: klasa 2 ponadpodstawowa - Biologia, Lekcja 4, 06.04.2020

# data[].attributes.attachment_link.description
Wygląda na to, że używasz dodatku do swojej przeglądarki, który blokuje reklamy. Aby móc oglądać materiał prosimy o jego wyłączenie. Dziękujemy! Redakcja TVP VOD WYŁĄCZ BLOKADĘ Moja lista Usuń z mojej listy Temat lekcji: Ptaki. Temat lekcji: Ptaki.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Użytkowniku,

Wygląda na to, że używasz dodatku do swojej przeglądarki, który blokuje reklamy.
Aby móc oglądać materiał prosimy o jego wyłączenie.
Dziękujemy! Redakcja TVP VOD

WYŁĄCZ BLOKADĘ

Temat lekcji: Jądro komórkowe - budowa i funkcje.

Moja lista Usuń z mojej listy

Temat lekcji: Jądro komórkowe - budowa i funkcje.

Temat lekcji: Jądro komórkowe - budowa i funkcje. ZWIŃ

Moja lista Usuń z mojej listy

Moja lista Usuń z mojej listy

# data[].attributes.attachment_link.title
Szkoła z TVP: klasa 1 ponadpodstawowa - nowa podstawa programowa - Biologia, Lekcja 4, 06.04.2020

# data[].attributes.attachment_link.description
Wygląda na to, że używasz dodatku do swojej przeglądarki, który blokuje reklamy. Aby móc oglądać materiał prosimy o jego wyłączenie. Dziękujemy! Redakcja TVP VOD WYŁĄCZ BLOKADĘ Temat lekcji: Jądro komórkowe - budowa i funkcje. Moja lista Usuń z mojej listy Temat lekcji: Jądro komórkowe - budowa i funkcje.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Użytkowniku,

Wygląda na to, że używasz dodatku do swojej przeglądarki, który blokuje reklamy.
Aby móc oglądać materiał prosimy o jego wyłączenie.
Dziękujemy! Redakcja TVP VOD

WYŁĄCZ BLOKADĘ

Moja lista Usuń z mojej listy

Moja lista Usuń z mojej listy

Moja lista Usuń z mojej listy

# data[].attributes.attachment_link.title
Szkoła z TVP: klasa 1 ponadpodstawowa - nowa podstawa programowa - Chemia - 17.04.2020 - Lekcja 4

# data[].attributes.attachment_link.description
Wygląda na to, że używasz dodatku do swojej przeglądarki, który blokuje reklamy. Aby móc oglądać materiał prosimy o jego wyłączenie. Dziękujemy! Redakcja TVP VOD WYŁĄCZ BLOKADĘ Moja lista Usuń z mojej listy Moja lista Usuń z mojej listy Moja lista Usuń z mojej listy

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jeśli widzisz tę wiadomość oznacza to, że mamy problemy z załadowaniem zewnętrznych materiałów na naszej stronie internetowej.

Jeżeli jesteś za filtrem sieci web, prosimy, upewnij się, że domeny *.kastatic.org i *.kasandbox.org są odblokowane.

# data[].attributes.attachment_link.title
Czym jest skóra? (Nabłonek) - film z polskimi napisami (film) | Khan Academy

# data[].attributes.attachment_link.description
Ucz się za darmo matematyki, sztuki, programowania, ekonomii, fizyki, chemii, biologii, medycyny, finansów, historii i wielu innych. Khan Academy jest organizacją non-profit z misją zapewnienia darmowej edukacji na światowym poziomie dla każdego i wszędzie.

# data[].attributes.headline
Metabolizm tłuszczów oraz aminokwasów -inne spojrzenie

# data[].attributes.subject
Metabolizm tłuszczów oraz aminokwasów -inne spojrzenie

# data[].attributes.attachment_link.title
62. Metabolizm tłuszczów oraz aminokwasów

# data[].attributes.attachment_link.title
krótko o CYKL MOCZNIKOWY #metabolizm #biologia - KOREPETYCJE z BIOLOGII - 228

# data[].attributes.attachment_link.title
Przemiany AMINOKWASÓW - #metabolizm #biologia - KOREPETYCJE z BIOLOGII - 226

# data[].attributes.attachment_link.title
β-oksydacja (beta oksydacja B-oksydacja) #metabolizm #biologia - KOREPETYCJE z BIOLOGII - 231

# data[].attributes.attachment_link.title
Glukoneogeneza - metabolizm biologia - KOREPETYCJE z BIOLOGII - 225

# data[].attributes.attachment_link.title
#7 Podsumowanie - (oddychanie tlenowe cz.4)  [ZLEWKA NA MATURĘ] MATURA Z BIOLOGII

# data[].attributes.attachment_link.title
#5. Metabolizm. Zadania z matur [Biologia]

# data[].attributes.body
Łańcuch transportu elektronów - prościej

# data[].attributes.attachment_link.title
#6 Łańcuch transportu elektronów (oddychanie komórkowe cz. 3) - Zlewka na maturę

# data[].attributes.attachment_link.title
#5 Cykl Krebsa (oddychanie tlenowe cz. 2) - [ZLEWKA NA MATURĘ] MATURA Z BIOLOGII

# data[].attributes.attachment_link.title
#4 Glikoliza (oddychanie tlenowe cz. 1) - [ZLEWKA NA MATURĘ] MATURA Z BIOLOGII

# data[].attributes.attachment_link.title
InfoPlus - Informatyka/Chemia - Scenariusz 4 - HYDROLIZA SOLI JEDNOPROTONOWYCH KWASOW

# data[].attributes.attachment_link.title
Podstawy obliczeń chemicznych - Chemia - Liceum - Opracowania, lektury, fiszki, testy - Opracowania.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Katalog ściąg i opracowań z zakresu Podstawy obliczeń chemicznych - Chemia

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jeśli widzisz tę wiadomość oznacza to, że mamy problemy z załadowaniem zewnętrznych materiałów na naszej stronie internetowej.

Jeżeli jesteś za filtrem sieci web, prosimy, upewnij się, że domeny *.kastatic.org i *.kasandbox.org są odblokowane.

# data[].attributes.attachment_link.title
Zamiana moli na masę (ćwiczenie) | Khan Academy

# data[].attributes.attachment_link.description
Jeśli widzisz tę wiadomość oznacza to, że mamy problemy z załadowaniem zewnętrznych materiałów na naszej stronie internetowej. Jeżeli jesteś za filtrem sieci web, prosimy, upewnij się, że domeny *.kastatic.org i *.kasandbox.org są odblokowane.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Metabolizm komórki

Metabolizm to przemiana materii i towarzyszące jej przemiany energii.

Reakcje chemiczne składające się na całość przemian metabolicznych zachodzą w każdej komórce. Różnią się między sobą przede wszystkim typem przemiany (rozpad - synteza) oraz bilansem energetycznym.

# data[].attributes.attachment_link.title
Metabolizm komórki - Opracowania, lektury, fiszki, testy - Opracowania.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Metabolizm to przemiana materii i towarzyszące jej przemiany energii. Reakcje chemiczne składające się na całość przemian metabolicznych zachodzą w każdej komórce. Różnią się między sobą przede wszystkim typem przemiany (rozpad - synteza) oraz bilansem energetycznym.

# data[].attributes.headline
Równowaga między słabymi kwasami i zasadami

# data[].attributes.subject
Równowaga między słabymi kwasami i zasadami

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jeśli widzisz tę wiadomość oznacza to, że mamy problemy z załadowaniem zewnętrznych materiałów na naszej stronie internetowej.

Jeżeli jesteś za filtrem sieci web, prosimy, upewnij się, że domeny *.kastatic.org i *.kasandbox.org są odblokowane.

# data[].attributes.attachment_link.title
Równowaga między słabymi kwasami i zasadami (artykuł) | Khan Academy

# data[].attributes.attachment_link.description
Jeśli widzisz tę wiadomość oznacza to, że mamy problemy z załadowaniem zewnętrznych materiałów na naszej stronie internetowej. Jeżeli jesteś za filtrem sieci web, prosimy, upewnij się, że domeny *.kastatic.org i *.kasandbox.org są odblokowane.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jeśli widzisz tę wiadomość oznacza to, że mamy problemy z załadowaniem zewnętrznych materiałów na naszej stronie internetowej.

Jeżeli jesteś za filtrem sieci web, prosimy, upewnij się, że domeny *.kastatic.org i *.kasandbox.org są odblokowane.

# data[].attributes.attachment_link.title
Wprowadzenie do fotosyntezy (artykuł) | Khan Academy

# data[].attributes.attachment_link.description
Jeśli widzisz tę wiadomość oznacza to, że mamy problemy z załadowaniem zewnętrznych materiałów na naszej stronie internetowej. Jeżeli jesteś za filtrem sieci web, prosimy, upewnij się, że domeny *.kastatic.org i *.kasandbox.org są odblokowane.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
If you're seeing this message, it means we're having trouble loading external resources on our website.

Jeżeli jesteś za filtrem sieci web, prosimy, upewnij się, że domeny *.kastatic.org i *.kasandbox.org są odblokowane.

Aby się zalogować i korzystać z wszystkich funkcji Khan Academy, włącz obsługę JavaScript w Twojej przeglądarce.

Aktualny czas:0:00Całkowity czas trwania:13:28

Biologię prezentujemy dzięki wsparciu Amgen Foundation (tłumaczenie dzięki wsparciu Fundacji HASCO-LEK)

Biologię prezentujemy dzięki wsparciu

# data[].attributes.attachment_link.title
Fotosynteza: Cykl Calvina (film) | Khan Academy

# data[].attributes.attachment_link.description
If you're seeing this message, it means we're having trouble loading external resources on our website. Jeżeli jesteś za filtrem sieci web, prosimy, upewnij się, że domeny *.kastatic.org i *.kasandbox.org są odblokowane. Aby się zalogować i korzystać z wszystkich funkcji Khan Academy, włącz obsługę JavaScript w Twojej przeglądarce.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jeśli widzisz tę wiadomość oznacza to, że mamy problemy z załadowaniem zewnętrznych materiałów na naszej stronie internetowej.

Jeżeli jesteś za filtrem sieci web, prosimy, upewnij się, że domeny *.kastatic.org i *.kasandbox.org są odblokowane.

# data[].attributes.attachment_link.title
Fotooddychanie (film) | Fotosynteza | Khan Academy

# data[].attributes.attachment_link.description
Jeśli widzisz tę wiadomość oznacza to, że mamy problemy z załadowaniem zewnętrznych materiałów na naszej stronie internetowej. Jeżeli jesteś za filtrem sieci web, prosimy, upewnij się, że domeny *.kastatic.org i *.kasandbox.org są odblokowane.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jeśli widzisz tę wiadomość oznacza to, że mamy problemy z załadowaniem zewnętrznych materiałów na naszej stronie internetowej.

Jeżeli jesteś za filtrem sieci web, prosimy, upewnij się, że domeny *.kastatic.org i *.kasandbox.org są odblokowane.

# data[].attributes.attachment_link.title
Rośliny C3, C4 i CAM (artykuł) | Fotosynteza | Khan Academy

# data[].attributes.attachment_link.description
Jeśli widzisz tę wiadomość oznacza to, że mamy problemy z załadowaniem zewnętrznych materiałów na naszej stronie internetowej. Jeżeli jesteś za filtrem sieci web, prosimy, upewnij się, że domeny *.kastatic.org i *.kasandbox.org są odblokowane.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jeśli widzisz tę wiadomość oznacza to, że mamy problemy z załadowaniem zewnętrznych materiałów na naszej stronie internetowej.

Jeżeli jesteś za filtrem sieci web, prosimy, upewnij się, że domeny *.kastatic.org i *.kasandbox.org są odblokowane.

# data[].attributes.attachment_link.title
Sprzężone pary kwas-zasada (film) | Khan Academy

# data[].attributes.attachment_link.description
Jeśli widzisz tę wiadomość oznacza to, że mamy problemy z załadowaniem zewnętrznych materiałów na naszej stronie internetowej. Jeżeli jesteś za filtrem sieci web, prosimy, upewnij się, że domeny *.kastatic.org i *.kasandbox.org są odblokowane.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jeśli widzisz tę wiadomość oznacza to, że mamy problemy z załadowaniem zewnętrznych materiałów na naszej stronie internetowej.

Jeżeli jesteś za filtrem sieci web, prosimy, upewnij się, że domeny *.kastatic.org i *.kasandbox.org są odblokowane.

# data[].attributes.attachment_link.title
Związek pomiędzy Ka i Kb (artykuł) | Khan Academy

# data[].attributes.attachment_link.description
Jeśli widzisz tę wiadomość oznacza to, że mamy problemy z załadowaniem zewnętrznych materiałów na naszej stronie internetowej. Jeżeli jesteś za filtrem sieci web, prosimy, upewnij się, że domeny *.kastatic.org i *.kasandbox.org są odblokowane.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jeśli widzisz tę wiadomość oznacza to, że mamy problemy z załadowaniem zewnętrznych materiałów na naszej stronie internetowej.

Jeżeli jesteś za filtrem sieci web, prosimy, upewnij się, że domeny *.kastatic.org i *.kasandbox.org są odblokowane.

# data[].attributes.attachment_link.title
Stała równowagi słabych kwasów (film) | Khan Academy

# data[].attributes.attachment_link.description
Jeśli widzisz tę wiadomość oznacza to, że mamy problemy z załadowaniem zewnętrznych materiałów na naszej stronie internetowej. Jeżeli jesteś za filtrem sieci web, prosimy, upewnij się, że domeny *.kastatic.org i *.kasandbox.org są odblokowane.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jeśli widzisz tę wiadomość oznacza to, że mamy problemy z załadowaniem zewnętrznych materiałów na naszej stronie internetowej.

Jeżeli jesteś za filtrem sieci web, prosimy, upewnij się, że domeny *.kastatic.org i *.kasandbox.org są odblokowane.

# data[].attributes.attachment_link.title
Stała równowagi słabych zasad (film) | Khan Academy

# data[].attributes.attachment_link.description
Jeśli widzisz tę wiadomość oznacza to, że mamy problemy z załadowaniem zewnętrznych materiałów na naszej stronie internetowej. Jeżeli jesteś za filtrem sieci web, prosimy, upewnij się, że domeny *.kastatic.org i *.kasandbox.org są odblokowane.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jeśli widzisz tę wiadomość oznacza to, że mamy problemy z załadowaniem zewnętrznych materiałów na naszej stronie internetowej.

Jeżeli jesteś za filtrem sieci web, prosimy, upewnij się, że domeny *.kastatic.org i *.kasandbox.org są odblokowane.

# data[].attributes.attachment_link.title
Właściwości kwasowo- zasadowe soli (film) | Khan Academy

# data[].attributes.attachment_link.description
Jeśli widzisz tę wiadomość oznacza to, że mamy problemy z załadowaniem zewnętrznych materiałów na naszej stronie internetowej. Jeżeli jesteś za filtrem sieci web, prosimy, upewnij się, że domeny *.kastatic.org i *.kasandbox.org są odblokowane.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jeśli widzisz tę wiadomość oznacza to, że mamy problemy z załadowaniem zewnętrznych materiałów na naszej stronie internetowej.

Jeżeli jesteś za filtrem sieci web, prosimy, upewnij się, że domeny *.kastatic.org i *.kasandbox.org są odblokowane.

# data[].attributes.attachment_link.title
pH roztworów soli (film) | Kwasy i zasady | Khan Academy

# data[].attributes.attachment_link.description
The pH of a salt solution is determined by the relative strength of its ​conjugated acid-base pair. Salts can be acidic, neutral, or basic. Salts that form from a strong acid and a weak base are acid salts, like ammonium chloride (NH4Cl).

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Czy wiesz, że organizm człowieka składa się z bilionów komórek, a każda stanowi bardzo skomplikowany układ intensywnie współpracujących elementów? Z kolei w świecie bakterii, protistów, grzybów, roślin i zwierząt spotyka się pojedyncze komórki‑organizmy, które prowadzą procesy życiowe właściwe istotom wielokomórkowym.

dzielić komórki i organizmy na jądrowe i bezjądrowe;

rozpoznawać struktury zawarte w komórkach bakterii, roślin i zwierząt;

przedstawiać znaczenie struktur komórkowych: błony komórkowej, cytoplazmy, jądra komórkowego, chloroplastów, mitochondrium, wakuoli, ściany komórkowej;

wykazywać związek między budową komórki a jej funkcją;

wyjaśniać, w jaki sposób komórka pobiera i wydala gazy oddechowe.

Na pewno wiesz, że dotykanie pokrzywy bywa nieprzyjemne, a nawet bolesne. Liście i łodygi tej rośliny pokryte są włoskami, które zniechęcają zwierzęta do ich zgryzania. Zaobserwuj przez mikroskop, jak komórka budująca włosek pokrzywy jest przystosowana do pełnienia funkcji ochronnej. Znajdź w Internecie informacje dotyczące substancji zawartej we włoskach parzących.

Komórki roślin, zwierząt, grzybów i bakterii różnią się wielkością, kształtem, wewnętrzną strukturą, ale wykazują wspólny plan budowy. Składniki komórek można podzielić na żywe, do których należą błona komórkowa i cytoplazma wraz z zawieszonymi w niej strukturami, oraz martwe, którymi są i (wodniczka).

Błona komórkowa jest tak cienka, że nie widać jej w mikroskopie świetlnym. W jej skład wchodzą białka i tłuszcze (lipidy). Błona jest półprzepuszczalna: pozwala przenikać wodzie i innym drobnocząsteczkowym substancjom, które mieszczą się w jej porach (otworkach), a większe drobiny zatrzymuje. Ich pobieranie może się odbywać zgodnie z potrzebami komórki, ale wymaga to zużycia energii. Błona odbiera i przewodzi bodźce (informacje) z otoczenia. Jest elastyczna, dlatego umożliwia komórkom zmianę kształtu.

Największe skupiska mitochondriów występują w komórkach mięśni szkieletowych oraz komórkach nerwowych i wydzielniczych. Mniej mitochondriów jest na przykład w komórkach skóry. Wyjaśnij, dlaczego w niektórych tkankach jest znacznie więcej mitochondriów niż w innych.

Ciałka zieleni, czyli , są dobrze widoczne w komórkach roślinnych oglądanych pod mikroskopem. Zawierają zielony barwnik - chlorofil, który ma zdolność pochłaniania energii świetlnej. W chloroplastach zachodzi proces fotosyntezy. Polega on na wytwarzaniu związków organicznych (cukrów) z nieorganicznych (wody i dwutlenku węgla).

W cytoplazmie znajduje się nieregularny system błon plazmatycznych. Są to błony siateczki śródplazmatycznej, które dzielą wnętrze komórki na mniejsze przestrzenie i umożliwiają jednoczesne zachodzenie różnych procesów oraz transport substancji między poszczególnymi elementami komórki. Na powierzchni niektórych błon siateczki znajdują się grudkowate ciałka - rybosomy. Uczestniczą one w syntezie białek.

Wyjaśnij, dlaczego komórki skórki liścia cebuli nie zawierają ciałek zieleni, a komórki liści moczarki są nimi wypełnione.

Jaką funkcję pełnią chloroplasty? Które z wymienionych komórek mają dostęp do światła?

Komórki roślinne oraz komórki grzybów i bakterii okryte są nie tylko błoną komórkową. Mają dodatkowo sztywną, martwą ścianę komórkową. Podstawowym budulcem ściany jest nierozpuszczalny w wodzie cukier - celuloza (lub chityna u większości grzybów). W młodych komórkach ściana jest cienka i elastyczna (żeby nie ograniczać wzrostu komórek), z wiekiem staje się jednak grubsza. Ściana komórkowa wzmacnia ochronę przed wnikaniem drobnoustrojów, zabezpiecza komórkę przed uszkodzeniem, nadaje jej kształt.

W młodych komórkach roślinnych wakuoli jest wiele. W miarę dojrzewania komórki wakuole łączą się, tworząc jedną centralną wakuolę.

Aplikacja przedstawia schemat dyfuzji w cieczach lub gazach. Tło białe. Przez środek poprowadzono czarną, pionową linię. Linia oddziela cząsteczki dwóch różnych substancji. Cząsteczki mają postać małych kółek. Po lewej stronie znajduje się kilkanaście niebieskich kółek. Po prawej stronie znajduje się kilkanaście czerwonych kółek. Na dole znajduje się poziomy suwak. Podpisany jako „TEMPERATURA". Na suwaku umieszczono wskaźnik. Wskaźnik ma postać szarego koła. Pod suwakiem, skrajnie po lewej stronie jest napis „NISKA". Skrajnie po prawej napis „WYSOKA". Za pomocą kursora myszy można przesuwać wskaźnik na suwaku. Gdy wskaźnik znajduje się skrajnie po lewej stronie, cząsteczki poruszają się powoli. Ruch cząsteczek jest chaotyczny i przypadkowy. Uderzają o siebie i o krawędzie ścian. Podczas przesuwania suwaka w prawą stronę, ruch cząsteczek staje się coraz szybszy. Obok suwaka znajduje się niebieski przycisk. Na przycisku znajduje się biały napis „Usuń przegrodę". Po kliknięciu na przycisk, znika czarna linia rozdzielająca niebieskie i czerwone kółka. Kółka zaczynają się ze sobą mieszać. Powoli, jeśli wskaźnik suwaka przesunięty jest w lewo. Szybko, gdy wskaźnik znajduje się po prawej stronie.

Wyjaśnij, dlaczego w upalny dzień zapach kwiatów i ziół na łące jest łatwo wyczuwalny, z kolei gdy jest zimno - prawie go nie czuć.

Jakie czynniki przyspieszają samorzutne mieszanie się cząsteczek gazów?

Wyjaśnij, dlaczego rośliny - w przeciwieństwie do zwierząt - nie są zdolne do przemieszczania się.

Jaki jest związek między obecnością ściany komórkowej a zdolnością komórki roślinnej do ruchu?

Komórka bakterii pozbawiona jest jądra komórkowego. Jego funkcję pełni cząsteczka kwasu nukleinowego zawieszona w cytoplazmie. Bakterie, podobnie jak wszystkie komórki, mają błonę komórkową i cytoplazmę, która jest jednak gęstsza niż u innych organizmów i pozbawiona zdolności ruchu. Inaczej niż ściana komórek roślinnych ściana komórkowa bakterii składa się z cukrów, białek i tłuszczów, na jej powierzchni może dodatkowo występować warstwa śluzu chroniąca komórkę przed wyschnięciem. U bakterii nie występują struktury otoczone błoną, jak mitochondria, chloroplasty, siateczka śródplazmatyczna, aparat Golgiego. Niektóre bakterie mają kurczliwe wici lub rzęski, dzięki którym mogą się poruszać.

Jeżeli mamy dwa roztwory cukru: 1% i 10%, to pierwszy z nich zawiera dużo cząsteczek wody i mało cząsteczek cukru. Drugi natomiast w tej samej objętości zawiera 10 razy więcej cząsteczek cukru, ale mniej cząsteczek wody niż roztwór jednoprocentowy. Jeśli oba roztwory zostaną przedzielone błoną półprzepuszczalną, to po pewnym czasie więcej wody napłynie do roztworu dziesięcioprocentowego. Obserwator może mieć wrażenie, że przepływ wody przez błonę półprzepuszczalną odbywa się w jednym kierunku - z roztworu jednoprocentowego do roztworu dziesięcioprocentowego. W rzeczywistości woda będzie przenikać w obie strony, ale jej napływ do roztworu o wyższym stężeniu będzie większy. Osmotyczny napływ wody będzie trwał aż do wyrównania się stężeń po obu stronach błony półprzepuszczalnej.

Wyjaśnij, dlaczego na posolonych plasterkach ogórków pojawiają się krople cieczy, same plasterki zaś tracą jędrność.

Komórki - ze względu na obecność lub brak jądra komórkowego - dzielimy na bezjądrowe i jądrowe.

Każda komórka jest otoczona błoną komórkową.

W komórce zwierzęcej występują takie struktury komórkowe, jak: błona komórkowa, cytoplazma, jądro komórkowe, mitochondrium, siateczka śródplazmatyczna, aparat Golgiego.

Komórka roślinna - w odróżnieniu od zwierzęcej - ma chloroplasty, ścianę komórkową i wakuole.

Komórka bakterii nie ma jądra komórkowego ani żadnych struktur błoniastych.

Błona komórkowa jest półprzepuszczalna - pozwala na osmotyczne przenikanie wody, ale zatrzymuje duże cząsteczki.

1. Z fiolki po lekarstwach, folii spożywczej, koralików i innych drobnych przedmiotów wykonaj model komórki roślinnej.

2. Wymień po dwa podobieństwa i dwie różnice w budowie komórek: roślinnej i zwierzęcej, roślinnej i bakteryjnej.

*3. Wyjaśnij, w jaki sposób woda wnika do nasion wysianych do gleby.

Film przedstawia zjawisko osmozy na przykładzie rozpuszczonego w wodzie cukru (czerwone kulki). Osmoza polega na przepływie wody przez błonę półprzepuszczalną z roztworu o niższym stężeniu do roztworu o wyższym stężeniu.

shuffle Odtwarzanie losowe skip_previous Poprzedni play_circle_outline pause_circle_outline Odtwórz/Pauza skip_next Następny repeat Powtórz

volume_up volume_off Wycisz/Wyłącz wyciszenie

fullscreen fullscreen_exit Tryb pełnoekranowy

Film dostępny na portalu epodreczniki.pl
Film przedstawia zjawisko osmozy na przykładzie rozpuszczonego w wodzie cukru (czerwone kulki). Osmoza polega na przepływie wody przez błonę półprzepuszczalną z roztworu o niższym stężeniu do roztworu o wyższym stężeniu.

Wszystkie komórki pobierają wodę na zasadzie osmozy. Te, które mają ścianę komórkową wchłaniają wodę i pęcznieją, ale nie ulegają rozerwaniu, ponieważ nie pozwala na to celulozowa osłona.

Komórki mogą także pobierać substancje o cząsteczkach większych niż cząsteczka wody i takie, których w otoczeniu komórki jest mniej niż w jej wnętrzu. Procesy te wymagają zużycia energii.

# data[].attributes.attachment_link.description
Czy wiesz, że organizm człowieka składa się z bilionów komórek, a każda stanowi bardzo skomplikowany układ intensywnie współpracujących elementów? Z kolei w świecie bakterii, protistów, grzybów, roślin i zwierząt spotyka się pojedyncze komórki‑organizmy, które prowadzą procesy życiowe właściwe istotom wielokomórkowym.

# data[].attributes.headline
Komórka eukariotyczna cz 1.Sprawdź ile umiesz :)

# data[].attributes.subject
Komórka eukariotyczna cz 1.Sprawdź ile umiesz :)

# data[].attributes.attachment_link.description
Sprawdź swoją wiedzę z budowy komórki eukariotycznej.

# data[].attributes.attachment_link.description
Wpisz w puste miejsca odpowiednie wyrazy.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jeśli widzisz tę wiadomość oznacza to, że mamy problemy z załadowaniem zewnętrznych materiałów na naszej stronie internetowej.

Jeżeli jesteś za filtrem sieci web, prosimy, upewnij się, że domeny *.kastatic.org i *.kasandbox.org są odblokowane.

# data[].attributes.attachment_link.title
Glikoliza (artykuł) | Oddychanie komórkowe | Khan Academy

# data[].attributes.attachment_link.description
Jeśli widzisz tę wiadomość oznacza to, że mamy problemy z załadowaniem zewnętrznych materiałów na naszej stronie internetowej. Jeżeli jesteś za filtrem sieci web, prosimy, upewnij się, że domeny *.kastatic.org i *.kasandbox.org są odblokowane.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jeśli widzisz tę wiadomość oznacza to, że mamy problemy z załadowaniem zewnętrznych materiałów na naszej stronie internetowej.

Jeżeli jesteś za filtrem sieci web, prosimy, upewnij się, że domeny *.kastatic.org i *.kasandbox.org są odblokowane.

# data[].attributes.attachment_link.title
Przegląd ogólny glikolizy - film z polskimi napisami (film) | Khan Academy

# data[].attributes.attachment_link.description
Jeśli widzisz tę wiadomość oznacza to, że mamy problemy z załadowaniem zewnętrznych materiałów na naszej stronie internetowej. Jeżeli jesteś za filtrem sieci web, prosimy, upewnij się, że domeny *.kastatic.org i *.kasandbox.org są odblokowane.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Jeśli widzisz tę wiadomość oznacza to, że mamy problemy z załadowaniem zewnętrznych materiałów na naszej stronie internetowej.

Jeżeli jesteś za filtrem sieci web, prosimy, upewnij się, że domeny *.kastatic.org i *.kasandbox.org są odblokowane.

# data[].attributes.attachment_link.title
Etapy glikolizy - film z polskimi napisami (film) | Khan Academy

# data[].attributes.attachment_link.description
Jeśli widzisz tę wiadomość oznacza to, że mamy problemy z załadowaniem zewnętrznych materiałów na naszej stronie internetowej. Jeżeli jesteś za filtrem sieci web, prosimy, upewnij się, że domeny *.kastatic.org i *.kasandbox.org są odblokowane.