# data[].attributes.headline
Powstanie Styczniowe było najważniejszym polskim powstaniem narodowym. Miało charakter wojny partyzanckiej

# data[].attributes.subject
Powstanie Styczniowe było najważniejszym polskim powstaniem narodowym. Miało charakter wojny partyzanckiej

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Powstanie 1863-1864 było najdłużej trwającym zrywem niepodległościowym w epoce porozbiorowej. Do walki wciągnęło wszystkie warstwy społeczeństwa, odcisnęło się silnie na ówczesnych stosunkach międzynarodowych, a wreszcie spowodowało ogromny przełom społeczny i ideowy w dziejach narodowych, co wywarło decydujący wpływ na rozwój nowoczesnego społeczeństwa polskiego.

Osłabienie Rosji po klęsce w wojnie krymskiej doprowadziło do liberalizacji jej polityki wewnętrznej. Nadzieje na szersze koncesje car Aleksander II w 1856 r. przeciął słowami „żadnych marzeń". Patriotyczne kręgi liberalno-konserwatywne, głównie ziemiańskie, skupione wokół Andrzeja Zamoyskiego, liczyły na przywrócenie w Królestwie Polskim statusu konstytucyjnego sprzed 1830 r., natomiast demokratyzujące środowiska młodzieży i części mieszczaństwa, ośmielone osłabieniem Rosji i zwycięstwem włoskiego ruchu narodowego, wysuwały hasła niepodległościowe. Pierwsi jako umiarkowani zyskali nazwę „białych", drudzy „czerwonych". Najważniejszym problemem była „kwestia włościańska", czyli likwidacja pańszczyzny i uwłaszczenie chłopów. Koła ziemiańskie godziły się na uwłaszczenie za odszkodowaniem, zaś ruch demokratyczny żądał uwłaszczenia bezwarunkowego, widząc w tym warunek zwycięskiego powstania przeciw Rosji.

Namioty żołnierzy rosyjskich na Placu Zamkowym w Warszawie po wprowadzeniu stanu wojennego w Królestwie Polskim w 1861 roku

W 1860 r. czerwoni zainicjowali manifestacje religijno-patriotyczne. Jednocześnie konsolidowały się młodzieżowe kółka konspiracyjne. Zaatakowanie przez wojsko rosyjskie 27 lutego 1861 manifestacji w rocznicę bitwy grochowskiej przyniosło pierwsze krwawe ofiary: na pl. Zamkowym padło pięciu zabitych. Władze w obawie przed spontanicznym wybuchem walk zgodziły się na przyjęcie petycji z żądaniem zmiany systemu rządów, którą Aleksander II określił jako zuchwalstwo, ale ostatecznie zgodził się na desygnowanie Aleksandra Wielopolskiego na stanowisko dyrektora Komisji Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego i zapowiedział utworzenie Rady Stanu oraz samorządu miejskiego i powiatowego. Te ustępstwa nie powstrzymały manifestacji. 8 kwietnia 1861 r. od kul Rosjan padło 200 zabitych i około 500 rannych. W Warszawie wprowadzono stan wojenny, rozpoczęły się brutalne represje, organizatorów manifestacji w Warszawie i Wilnie deportowano w głąb Rosji. Przyspieszyło to konsolidację konspiracji: 17 października 1861 utworzony został Komitet Ruchu (Miejski), a w czerwcu 1862 Komitet Centralny Narodowy.

KCN kierował Organizacją Narodową, która tworzyła struktury tajemnego państwa polskiego. W planach KCN było powstanie nie wcześniej niż na wiosnę 1863 r. Jednakże „branka" do armii rosyjskiej w połowie stycznia 1863, którą prowokacyjnie zaplanował Wielopolski, zmusiła KCN do wezwania do powstania w nocy z 22 na 23 stycznia 1863 r. Manifest oraz dekrety Rządu Narodowego ogłaszały bezwarunkowe uwłaszczenie chłopów oraz walkę z Rosją o niepodległą, demokratyczną Polskę w granicach przedrozbiorowych.

W styczniu 1863 powstanie obejmowało Królestwo Polskie, w lutym rozszerzyło się na Litwę, w kwietniu i maju sięgnęło okolic Dynaburga i Witebska oraz guberni kijowskiej i wołyńskiej. Z Galicji i zaboru pruskiego napływali ochotnicy, broń i zaopatrzenie. Przybyli też ochotnicy z Włoch, Węgier, Francji, a także Rosji. Najpoważniejszym zawodem była bierna postawa chłopów. Dekret uwłaszczeniowy bez wcześniejszej ideowej agitacji nie odegrał roli mobilizacyjnej, jednakże w rejonach opanowanych przez polskie oddziały udział chłopów stopniowo wzrastał. Ochotnicy pochodzili z ludu miejskiego, szlachty zaściankowej, robotników, inteligencji, młodzieży gimnazjalnej i studenckiej. Późną wiosną i latem 1863 walczyło do 35 tys. powstańców, mając przeciwko sobie w samym tylko Królestwie 145 tys. Rosjan. Tajemnym państwem polskim kierował RN. Podlegała mu cywilna i wojskowa organizacja terenowa. Powstańczą dyplomacją z centralą w Paryżu kierował Władysław Czartoryski.

Wybuch walk, a zwłaszcza to, iż Rosjanie już w pierwszych dniach nie stłumili „ruchawki poborowych", zaskoczył stolice zachodnie, a opinia publiczna zareagowała sympatią dla Polaków. W Paryżu, Londynie i Wiedniu, a także w Petersburgu wiedziano, że kryzys może przekształcić się w nową wojnę z Rosją. Dyplomacja rosyjska twierdziła, iż powstanie to jej sprawa wewnętrzna, a ruch polski wymierzony jest w porządek europejski. Jednakże ujawnienie rosyjsko-pruskiej konwencji z 8 II 1863 o solidarnej walce z Polakami umiędzynarodowiło powstanie i umożliwiło mocarstwom zachodnim przejęcie inicjatywy dyplomatycznej - przede wszystkim dla własnych celów. Napoleon III, owładnięty ideą oparcia granic na Renie, skierował atak polityczny przeciw Prusom, dążąc do sprowokowania wojny, i zabiegał o sojusz z Austrią. Wielka Brytania nie zamierzała dopuścić do wojny Francji z Prusami, blokowała możliwość sojuszu francusko-austriackiego i dążyła do rozbicia porozumienia francusko-rosyjskiego. Austria rywalizowała z Prusami o prymat w Niemczech, ale odrzuciła francuskie oferty sojuszu, by nie wspierać Napoleona III kosztem interesów niemieckich. O militarnej pomocy, na którą liczyli Polacy, nie mówiono, choć Napoleon III zachęcał do kontynuowania powstania.

Francja, Anglia i Austria uzgodniły koncepcję dyplomatycznej interwencji w obronie praw Polaków i w kwietniu wystosowały noty utrzymane jednak tylko w tonie perswazji. RN spodziewał się, że rozwój powstania będzie popychał mocarstwa do konfliktu zbrojnego. Toteż polskie akcje dyplomatyczne zmierzały do skłonienia Francji, Anglii i Austrii do militarnego wsparcia Polski. Podkreślano zwłaszcza, że odbudowa niepodległej Polski jest warunkiem zbudowania trwałego pokoju w Europie.

Petersburg widząc, że nie grozi nowa wojna, pozostawiał drzwi otwarte do negocjacji, ale zdecydowanie negował prawo mocarstw do interwencji. W czerwcu 1863 mocarstwa zachodnie sformułowały warunki: amnestii dla powstańców, utworzenia przedstawicielstwa narodowego i rozszerzenia koncesji autonomicznych w Królestwie, konferencji sygnatariuszy traktatu 1815 r., a na czas jej trwania zawieszenie broni. I tym razem było to dalekie od polskich oczekiwań. Liczono jednak, że odrzucenie tych żądań skłoni Francję, Anglię i Austrię do stanowczych kroków, w tym do uznania Polaków za stronę walczącą. Aleksander II i jego ministrowie, świadomi ryzyka wojny, ale pewni poparcia społeczeństwa, odrzucili noty mocarstw. Francja i Anglia uznały to za obelgę, jednak nie odważyły się na podjęcie wyzwania. Ten brak stanowczości pozwolił Rosji na przeciąganie negocjacji do sierpnia, a następnie ich zerwanie we wrześniu, kiedy groźba wojny z Zachodem minęła.

„Walka powstańcza" obraz Michała Elwiro Andriolli

Fiasko interwencji przesądzało o politycznej klęsce powstania. Polacy mogli ze zmiennym szczęściem walczyć z wojskami rosyjskim, ale nie mieli szans na ostateczny sukces. Klęską zakończyła się kampania gen. Zygmunta Sierakowskiego na Litwie (IV-V 1863), a on sam został stracony w Wilnie. Powstanie na ziemiach litewskich i białoruskich trwało wprawdzie do 1864 r., ale były to tylko działania partyzantki leśnej. Katastrofę przyniosła próba powstania na Kijowszczyźnie w maju 1863: chłopi wymordowali oddział młodzieży uniwersyteckiej. Jedynie na Wołyniu płk Edmund Różycki odniósł kilka zwycięstw, ale musiał wycofać się do Galicji, co kończyło walki powstańcze na Ukrainie.

Objęcie władzy przez Romualda Traugutta 17 X 1863 podtrzymało walkę, a reorganizacja powstańczych zmierzała do ofensywy wiosną 1864 w oczekiwaniu na wojnę europejską. Zimą 1864 działania trwały głównie w południowej części Królestwa, graniczącej z Galicją, skąd docierała pomoc. W końcu grudnia 1863 na Lubelszczyźnie rozbity został oddział gen. Kruka-Heydenreicha. Najsilniejszym ośrodkiem powstańczym pozostał rejon Gór Świętokrzyskich, gdzie dowodził gen. Bosak, lecz jego zgrupowanie poniosło 21 lutego klęskę, co zapowiadało już kres powstania zbrojnego. Austria wprowadziła 29 lutego stan wojenny w Galicji, a 2 marca władze carskie ogłosiły uwłaszczenie chłopów w Królestwie Polskim: te dwa fakty przekreśliły koncepcję Traugutta rozwinięcia powstania z wykorzystaniem pospolitego ruszenia w zaborze rosyjskim i pomocy z Galicji. W kwietniu 1864 Napoleon III wycofał się z wspierania sprawy polskiej, a W. Czartoryski pisał do Traugutta: „Jesteśmy sami, pozostaniemy sami."

Aresztowania szczerbiły ogniwa tajemnego państwa polskiego, inni zagrożeni ujęciem uchodzili za granicę. Traugutt pozostał do końca: został aresztowany w nocy z 10 na 11 kwietnia. Stracenie 5 sierpnia 1864 na stokach Cytadeli członków ostatniego RN: Traugutta, Antoniego Jeziorańskiego, Rafała Krajewskiego, Józefa Toczyskiego i Romana Żulińskiego, symbolicznie zamykało powstanie. Do grudnia 1864 wymykał się policji Aleksander Waszkowski, powstańczy Naczelnik Warszawy, a ujęty podzielił w lutym 1865 los setek straconych. „Kryjaki", jak ks. Stanisław Brzózka na Podlasiu, trwali do wiosny 1865.

W czasie powstania wojska rosyjskie stosowały odpowiedzialność zbiorową wobec mieszkańców wspierających polskie oddziały. Szczególnie krwawymi represjami na Litwie zapisał się gen.-gub. M. Murawiew, który zasłużył na przydomek „Wieszatiel". Przez polskie szeregi przeszło ponad 50 tys. ludzi. Na obszarze objętym powstaniem od Prosny po Dźwinę i Dniepr stoczono nie mniej niż 1200 bitew i potyczek, zginęło blisko 20 tys. powstańców, Rosjanie wykonali przynajmniej 669 wyroków śmierci, na zesłanie, nie licząc tysięcy karnie wcielonych do wojska, wywieziono 38 tys., z czego ok. 20 tys. na Syberię, w tym 4 tys. na katorgę. Na emigracji znalazło się około 10 tys. powstańców, których część po kilku latach osiadła w Galicji. Konfiskaty majątków i wysokie kontrybucje dotknęły ziemiaństwo, zwłaszcza na Litwie. Powstanie styczniowe wywołało falę antypolskiego szowinizmu w społeczeństwie rosyjskim. Umocniło to kurs reakcji i represji, unifikacji administracyjnej Królestwa z Cesarstwem, rusyfikacji ziem polskich, tłumienia życia politycznego i społecznego. Konflikty między mocarstwami w okresie interwencji dyplomatycznej zaciążyły na układzie sił na arenie międzynarodowej. Sprawa polska na 50 lat zepchnięta została ze sceny międzynarodowej.

Klęska i represje w zaborze rosyjskim wywołały ostrą krytykę powstania ze strony kół konserwatywno-ugodowych, z drugiej zaś strony do tradycji roku 1863 nawiązywał odradzający się ruch niepodległościowy. Powstanie styczniowe wywarło wielki wpływ na kształtowanie się świadomości narodowej mas ludowych oraz postaw i programów politycznych przed 1918 r.

prof. Jerzy Zdrada
Pełna wersja niniejszego tekstu dostępna jest w książce „Węzły pamięci niepodległej Polski", którą wydało Muzeum Historii Polski.
Ilustracja w tle: Artur Grottger, Bitwa, grafika z cyklu Polonia, 1863, domena publiczna.

# data[].attributes.attachment_link.description
Powstanie 1863-1864 było najdłużej trwającym zrywem niepodległościowym w epoce porozbiorowej. Do walki wciągnęło wszystkie warstwy społeczeństwa, odcisnęło się silnie na ówczesnych stosunkach międzynarodowych, a wreszcie spowodowało ogromny przełom społeczny i ideowy w dziejach narodowych, co wywarło decydujący wpływ na rozwój nowoczesnego społeczeństwa polskiego. Osłabienie Rosji po klęsce w wojnie krymskiej doprowadziło do liberalizacji jej polityki wewnętrznej.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W powstaniu styczniowym stoczono około 1200 bitew i potyczek.
Ważniejsze z nich prezentujemy poniżej:

bitwa pod Ciołkowem - 22 stycznia 1863
bitwa Szydłowcem - 22 stycznia 1863
bitwa pod Lubartowem - 23 stycznia 1863
bitwa pod Węgrowem - 3 lutego 1863
bitwa pod Rawą - 4 lutego 1863
bitwa pod Siemiatyczami - 6/7 lutego 1863
bitwa pod Słupczą - 8 lutego 1863
bitwa pod Miechowem - 17 lutego 1863
bitwa pod Krzywosądzem - 19 lutego 1863
bitwa pod Dobrą- 24 lutego 1863
bitwa pod Małogoszczem - 24 lutego 1863
bitwa pod Staszowem - 17 lutego 1863
bitwa pod Nową Wsią - 21 lutego 1863
bitwa pod Mrzygłodem - 1 marca 1863
bitwa pod Nagoszewem - 2-3 marca 1863
bitwa pod Pieskową Skałą- 4 marca 1863
bitwa pod Skałą - 5 marca 1863
bitwa pod Chrobrzem - 17 marca 1863
bitwa pod Grochowiskami - 18 marca 1863
bitwa pod Hutą Krzeszowską -21 marca 1863
bitwa pod Igołomią - 21 marca 1863
bitwa pod Krasnobrodem - 24 marca 1863
bitwa pod Praszką -11 kwietnia 1863
bitwa pod Budą Zaborowską - 14 kwietnia 1863
bitwa pod Brodami - 16 kwietnia1863
bitwa pod Brodami - 18 kwietnia1863
Bitwa pod Ginietynami - 21 kwietnia 1863
bitwa pod Wąsoszem - 23 kwietnia 1863
bitwa pod Nową Wsią - 26 kwietnia 1863
bitwa pod Pyzdrami - 29 kwietnia 1863
bitwa pod Stokiem - 4/5 maja 1863
bitwa pod Kobylanką - 1-6 maja 1863
bitwa pod Krzykawką - 5 maja 1863
bitwa pod Birżami - 7 maja-9 maja 1863
I bitwa pod Ignacewem - 8 maja 1863
bitwa pod Hutą Krzeszowską - 11 maja 1863
bitwa pod Salichą - 6 maja 1863
I bitwa pod Chruśliną - 30 maja 1863
II bitwa pod Ignacewem - 9 czerwca 1863
bitwa pod Kleczewem - 10 czerwca 1863
bitwa pod Lututowem - 15 czerwca 1863
bitwa pod Górami - 18 czerwca 1863
bitwa pod Komorowem - 20 czerwca 1863
bitwa pod Świerżami - 9 lipca1863
bitwa pod Ossą - 10 lipca 1863
bitwa pod Siemiatyczami - 11 lipca 1863
II bitwa pod Chruśliną - 4 sierpnia 1863
bitwa pod Depułtyczami - 5 sierpnia1863
bitwa pod Żyrzynem - 8 sierpnia 1863
bitwa pod Złoczewem - 20 sierpnia 1863
bitwa pod Fajsławicami - 24 sierpnia 1863
bitwa pod Sędziejowicami - 25 sierpnia 1863
bitwa pod Panasówką 3 września 1863
bitwa pod Batorzem - 6 września 1863
bitwa pod Mełchowem - 30 września 1863
bitwa pod Ostrowami - 3 października 1863
bitwa pod Oksą 20 października 1863
bitwa pod Łążkiem -22 października 1863
bitwa pod Rybnicą - 28 października 1863
bitwa pod Rossoszem - 16 listopada 1863
bitwa pod Opatowem - 24 listopada 1863 i 21 lutego 1864
bitwa pod Brodami - 2 grudnia 1863
bitwa pod Sprową - 4 grudnia 1863
bitwa pod Mierzwinem - 5 grudnia 1863
bitwa pod Hutą Szczeceńską - 9 grudnia 1863
bitwa pod Janikiem - 16 grudnia 1863
bitwa pod Iłżą - 17 stycznia 1864
Bitwa pod Tarnogórą - 1864 - 22 kwietnia 1864
Bitwa pod Zamościem - 1 maja 1864
Bitwa pod Lublinem - 4 maja 1864
Ostatnim aktem powstania styczniowego był zryw zabajkalski w czerwcu 1866 roku, zorganizowany przez polskich zesłańców.

# data[].attributes.attachment_link.title
Bitwy powstania styczniowego | Narodowe Centrum Kultury

# data[].attributes.attachment_link.description
W powstaniu styczniowym stoczono około 1200 bitew i potyczek.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1861 27 lutego - W Warszawie podczas manifestacji patriotycznej od kul wojska rosyjskiego ginie 5 osób. Powstaje Delegacja Miejska, która spotyka się z namiestnikiem Gorczakowem i organizuje uroczysty pogrzeb zabitych. 27 marca - Margrabia Aleksander Wielopolski obejmuje urzędowanie jako dyrektor przywróconej Komisji Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Zaczyna prace nad wprowadzaniem reform.
6 kwietnia - Likwidacja Towarzystwa Rolniczego z inicjatywy Wielopolskiego

8 kwietnia - Wojsko strzela w Warszawie do manifestantów. Śmierć ponosi co najmniej 200 osób, 500 zostało rannych.

14 października - Wprowadzenie przez władze carskie stanu wojennego w Warszawie.

15 października - Nabożeństwa żałobne w rocznicę śmierci Tadeusza Kościuszki. Wojsko rosyjskie usuwa siłą wiernych ze świątyń w Warszawie.

17 października - Powstaje Komitet Miejski ugrupowania "czerwonych", mający przygotować powstanie, przekształcony w 1862 w Centralny Komitet Narodowy.

październik - Wielopolski podaje się do dymisji.

grudzień - Powstaje Dyrekcja Krajowa „białych".

1862

22 maja - Car Aleksander II mianuje A. Wielopolskiego naczelnikiem rządu cywilnego Królestwa Polskiego. Namiestnikiem zostaje wielki książę Konstanty.

lipiec-sierpień - Nieudane zamachy na Konstantego i Wielopolskiego.

14 lipca - Aresztowanie Jarosława Dąbrowskiego, jednego z przywódców „czerwonych", autora wojskowego planu rozpoczęcia powstania.

6 października - Zapowiedź branki - poboru wytypowanych osób, która według intencji Wielopolskiego miała rozbić konspirację i uniemożliwić wywołanie powstania.

1863

Noc z 14 na 15 stycznia - Początek branki w Warszawie

15 stycznia - Zapada decyzja Komitetu Centralnego Narodowego o wybuchu powstania w nocy z 22 na 23 lutego.

19 stycznia - Komitet Centralny Narodowy uchwalił powierzenie dyktatury i naczelnego dowództwa powstania gen. Ludwikowi Mierosławskiemu.

22 stycznia - Początek powstania. KCN przekształca się w Tymczasowy Rząd Narodowy, który wydaje Manifest o wolność i równości obywateli, zapowiada też uwłaszczenie chłopów. Nieudany atak powstańców pod dowództwem Zygmunta Padlewskiego na Płock.

6-7 lutego - Dwudniowe walki powstańców z wojskami rosyjskimi w Siemiatyczach, zakończone sukcesem Rosjan i spaleniem przez nich miasteczka.

17 lutego - Do Królestwa Polskiego przybywa Ludwik Mierosławski, obejmując dyktaturę.

19 lutego - Przegrana potyczka Mierosławskiego pod Krzywosądzem, po kilku dniach wyjeżdża za granicę.

24 lutego - Ciężka bitwa gen. Mariana Langiewicza w Małogoszczy, z której powstańcy muszą się wycofać.

11 marca - Langiewicz obejmuje dyktaturę.

18 marca - Krwawa, zwycięska dla Polaków bitwa korpusu Langiewicza pod Grochowiskami.

19 marca - Podczas próby przejścia przez granicę Langiewicz zostaje zatrzymany przez Austriaków. Władze nad powstaniem obejmuje Tymczasowy Rząd Narodowy.

12 kwietnia - Władze rosyjskie ogłaszają amnestię dla powstańców, jeśli złożą w określonym czasie broń. W pojedynku ginie Stefan Bobrowski, jeden z najzdolniejszych politycznych przywódców powstania.

17 kwietnia - Noty dyplomatyczne Anglii, Austrii, Francji do Rosji w sprawie polskiej.

7 maja - Bitwa zgrupowania Zygmunta Sierakowskiego w Medejkach.

10 maja - Tymczasowy Rząd Narodowy przekształca się w Rząd Narodowy

15 maja - Stracenie w Płocku Zygmunta Padlewskiego, jednego z przywódców powstańczych.

6 i 8 czerwca - Wykradzenie pieniędzy na cele powstania z Kasy Głównej Królestwa Polskiego.

27 czerwca - Egzekucja Zygmunta Sierakowskiego w Wilnie.

czerwiec - Wielopolski składa podanie o urlop i w lipcu na zawsze wyjeżdża z Królestwa Polskiego.

8 sierpnia - Zwycięska potyczka pod Żyrzynem oddziału gen. Michała Heydenricha.

sierpień - Wielki książę Konstanty przestaje być namiestnikiem.

17 października - Romuald Traugutt obejmuje dyktaturę.

6 listopada - Ginie w walce Dionizy Czachowski, jeden z dowódców powstania.

15 grudnia - Rozkaz o reorganizacji powstańczych sił zbrojnych.

1864

21 lutego - Walki w Opatowie, jedna z ostatnich większych bitew. Powstańcy ponoszą klęskę.

2 marca - Ukazują się rosyjskie dekrety w sprawie uwłaszczenia chłopów.

11 kwietnia - Aresztowanie Traugutta

5 sierpnia - Egzekucja Traugutta i czterech jego współpracowników na stokach Cytadeli Warszawskiej.

(PAP)

tst/ mjs/ ls/

# data[].attributes.attachment_link.description
1861 27 lutego - W Warszawie podczas manifestacji patriotycznej od kul wojska rosyjskiego ginie 5 osób. Powstaje Delegacja Miejska, która spotyka się z namiestnikiem Gorczakowem i organizuje uroczysty pogrzeb zabitych. 27 marca - Margrabia Aleksander Wielopolski obejmuje urzędowanie jako dyrektor przywróconej Komisji Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Zaczyna prace nad wprowadzaniem reform.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Help

No JavaScript support!

To take full advantage of this digital library, please verify if your browser supports JavaScript.

Edition description

Zamojszczyzna w powstaniu styczniowym

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
platform system manage digital libraries

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
poznan foundation of scientific libraries

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
PSNC, Poznan Supercomputer and Networking Center

# data[].attributes.attachment_link.description
UMCS Digital Library, Zamojszczyzna w powstaniu styczniowym

# data[].attributes.headline
Artykuły i książki dostępne w Bibliotece Pedagogicznej w Zamościu i Filiach

# data[].attributes.subject
Artykuły i książki dostępne w Bibliotece Pedagogicznej w Zamościu i Filiach

# data[].attributes.attachment_link.title
FIDKAR - Multiwyszukiwarka dla Komputerowych Baz Bibliotecznych

# data[].attributes.headline
Powstanie Styczniowe pozostawiło trwały ślad w literaturze i w sztuce polskiej : Eliza Orzeszkowa napisała - "Nad Niemnem", Maria Dąbrowska - "Noce i dnie",  Artur Grottger namalował - cykl obrazów, pt. "Polonia", a Jan Matejko  "Polonia - Rok 1863".

# data[].attributes.subject
Powstanie Styczniowe pozostawiło trwały ślad w literaturze i w sztuce polskiej : Eliza Orzeszkowa napisała - "Nad Niemnem", Maria Dąbrowska - "Noce i dnie",  Artur Grottger namalował - cykl obrazów, pt. "Polonia", a Jan Matejko  "Polonia - Rok 1863".