# data[].attributes.headline
24.03 Ćwiczenia doskonalące zapisywanie wzorów chemicznych

# data[].attributes.subject
24.03 Ćwiczenia doskonalące zapisywanie wzorów chemicznych

# data[].attributes.body
Przypomnij, co to jest wartościowość; w jaki sposób tworzymy wzory i nazwy związków chemicznych.
Sprawdź, czy już potrafisz wykonując ćwiczenia interaktywne (proponuję 3 dowolne ćwiczenia ze strony: )

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Podczas zgłębiania wiedzy chemicznej nie trzeba uczyć się wszystkiego na pamięć. Często wystarczy znajomość pewnych ogólnych reguł, które pozwalają na opisywanie nowych faktów. Przykładem są wzory sumaryczne niektórych związków, które w dość prosty sposób można prawidłowo zapisać na podstawie tylko jednej informacji o pierwiastkach tworzących substancję złożoną.

definiować pojęcie wartościowości;

odczytywać z układu okresowego maksymalne wartościowości pierwiastków chemicznych grup 1., 2. oraz od 13. do 17. układu okresowego w ich związkach z wodorem lub tlenem;

zapisywać wzory sumaryczne dwupierwiastkowych związków chemicznych na podstawie informacji o wartościowości tworzących ich pierwiastków;

określać wartościowość jednego pierwiastka chemicznego w związku, gdy znana będzie wartościowość drugiego;

rozpoznawać tlenek na podstawie jego wzoru sumarycznego;

zapisywać wzór sumaryczny tlenku, znając jego nazwę;

rysować wzory strukturalne dwupierwiastkowych związków chemicznych, wiedząc, jaka jest wartościowość pierwiastków, które je tworzą.

Na podstawie wzorów sumarycznych związków kowalencyjnych można ustalić skład ich cząsteczek: liczbę i rodzaj atomów pierwiastków. Jednak nie jesteśmy w stanie przewidzieć, w jaki sposób atomy są ze sobą połączone. Tej informacji dostarcza inny wzór, zwany . Odzwierciedla on sposób połączenia atomów w cząsteczce. We wzorze strukturalnym, podobnie jak we wzorze sumarycznym, posługujemy się symbolami pierwiastków do oznaczenia atomów tworzących cząsteczkę związku chemicznego. Za pomocą kresek przedstawiamy wiązania pomiędzy atomami (jedna kreska symbolizuje jedno wiązanie).

Na przykład cząsteczka wody o wzorze sumarycznym ma następujący wzór strukturalny:
Czy można opisywać związki jonowe za pomocą wzorów strukturalnych?
Na jego podstawie możemy stwierdzić, że w cząsteczce wody każdy atom wodoru jest połączony z atomem tlenu wiązaniem pojedynczym oraz że atomy wodoru nie są ze sobą związane. Wzór strukturalny nie określa, jak poszczególne atomy są ułożone w przestrzeni.

Z uwagi na brak możliwości wyróżnienia w kryształach jonowych izolowanych struktur (cząsteczek) związków jonowych nie opisujemy za pomocą wzorów strukturalnych.

Liczbę wiązań, które tworzy atom danego pierwiastka chemicznego, łącząc się z innymi atomami, nazywa się . Przy jej opisywaniu posługujemy się liczbami rzymskimi.
Jak określamy wartościowość pierwiastków chemicznych w związkach jonowych?
Wartościowość pierwiastków tworzących związek kowalencyjny możemy łatwo określić na podstawie wzoru strukturalnego związku.

W przypadku związków jonowych wartościowość pierwiastka jest równa liczbowo ładunkowi jego jonu, który występuje w krysztale związku. Przy określaniu wartościowości jonów pomijamy znaki dodatnie i ujemne.

Są pierwiastki, których wartościowość w większości tworzonych przez nie związków chemicznych jest stała. Na przykład sód czy wodór zawsze mają wartościowość równą jeden (I). Istnieją również i takie pierwiastki, które w zależności od rodzaju związku mogą wykazywać różną wartościowość. Na przykład węgiel w związku o wzorze przyjmuje wartościowość równą dwa (II), a w dwutlenku węgla jego wartościowość wynosi cztery (IV).

Układ okresowy może stanowić pewną pomoc w przewidywaniu maksymalnej wartościowości niektórych pierwiastków w związkach z wodorem lub tlenem.

Określ największą wartościowość wapnia wobec wodoru i tlenu.

Skorzystaj z informacji zamieszczonych w tabelach.

Aplikacja interaktywna zawierająca Układ Okresowy pierwiastków, w którym kliknięcie pola z pierwiastkiem powoduje podanie wszystkich jego podstawowych właściwości fizycznych, a także krótkiej informacji na temat zastosowania. Umożliwia ona też podświetlanie wszystkich pierwiastków z danej grupy lub okresu, wyróżnienie graficzne z uwzględnieniem wybranych cech, takich jak metaliczność lub stan skupienia w warunkach normalnych. Aplikacja ma domyślnie włączony tryb pracy Wartościowość typowa i rzadko spotykana, w którym zamiast symbolu, liczby i masy atomowej pierwiastków za pomocą cyfr rzymskich prezentowana jest wartościowość lub wartościowości wszystkich pierwiastków.

Na podstawie danych zawartych w tabelach można stwierdzić, że pierwiastki należące do grup: 1., 2., 13. i 14. mają jednakowe najwyższe wartościowości w związkach zarówno z tlenem, jak i wodorem. Natomiast różne są liczby określające wartościowości pierwiastków z pozostałych grup w związkach z tlenem i wodorem.
We wszystkich związkach pierwiastki należące do grupy 1. mają wartościowość równą jeden (I), natomiast pierwiastki z grupy 2. wykazują wartościowość dwa (II).

Jeśli znamy wartościowość dwóch pierwiastków, które razem tworzą związek chemiczny, to praktycznie w każdym przypadku jesteśmy w stanie określić wzór sumaryczny tego związku. Nie musimy przy tym wiedzieć, jaki rodzaj wiązań występuje w związku. W wielu wypadkach otrzymany wzór sumaryczny jest zgodny z rzeczywistością i dobrze opisuje skład cząsteczki lub najmniejszy zbiór powtarzających się jonów w związku jonowym. Ustalenie kolejności symboli we wzorze sumarycznym może stanowić pewien problem. Nie ma on znaczenia, jeśli związek jest utworzony przez metal i niemetal. Wtedy we wzorze sumarycznym jako pierwszy piszemy symbol metalu, a następnie z jego prawej strony wstawiamy symbol drugiego pierwiastka.

Jeden z prostszych sposobów określania wzorów sumarycznych poznamy na przykładach.

Zapisywanie wartościowości pierwiastków
Wartościowość pierwiastków możemy opisywać słownie, np. „węgiel ma wartościowość cztery". Innym sposobem jest użycie chemicznych skrótów. Przy symbolu pierwiastka w nawiasie zapisuje się jego wartościowość, np. węgiel o wartościowości cztery to (IV) lub węgiel(IV). Trzeba pamiętać, że między symbolem a nawiasem nie powinno być odstępu (spacji).

Połączenie fosforu(V) z tlenem(II)
Gdybyśmy chcieli zapisać wzór sumaryczny związku fosforu(V) i tlenu(II) zgodnie z poznanymi zasadami, to otrzymalibyśmy następujący zapis: . Mimo to zapisujemy: . Dlaczego? Badania wykazały, że cząsteczka tego związku składa się z czterech atomów fosforu i dziesięciu atomów tlenu. Wzór nie odzwierciedla tego faktu.

W związkach dwupierwiastkowych (utworzonych przez dwa pierwiastki) można określić wartościowość jednego pierwiastka, jeśli zna się wartościowość drugiego.

Określanie wartościowości wapnia w związku o wzorze Ca, w którym wartościowość chloru wynosi jeden (I)

Instrukcja: Określanie wartościowości wapnia w związku o wzorze Ca, w którym wartościowość chloru wynosi jeden (I)

Sprawdzamy, czy liczby zapisane nad symbolem pierwiastka o znanej wartościowości są zgodne z treścią zadania. W naszym wypadku tak jest, ponieważ chlor ma wartościowość jeden (I). Wtedy liczba zapisana nad symbolem drugiego pierwiastka określa jego wartościowość. Dla wapnia jest ona równa dwa (II).

Podajemy odpowiedź:
Wartościowość wapnia w związku o wzorze wynosi dwa (II).

Film rozpoczyna się planszą z tematem zadania: Jaka jest wartościowość osmu w związku OsO4, w którym wartościowość tlenu wynosi dwa. Po wygaszeniu napisu centralną część kadru zajmuje wzór związku, z którego indeksy 1 za symbolem osmu i 4 za symbolem tlenu zostają oznaczone na zielono i przeniesione na krzyż ponad symbole sąsiednich pierwiastków i zamienione z liczb arabskich nad rzymskie. Wyróżniona zostaje liczba jeden nad symbolem tlenu, a lektor wygłasza komentarz o konieczności pomnożeniu obu liczb tak, aby wartościowość tlenu zgadzała się z założoną. Po pomnożeniu przez dwa wartościowość tlenu zamienia się na dwa, a wartościowość osmu na osiem. Na ekranie pojawia się wniosek końcowy: Wartościowość osmu w związku z tlenem o wzorze OsO4 wynosi osiem.
Film dostępny na portalu epodreczniki.pl
Film rozpoczyna się planszą z tematem zadania: Jaka jest wartościowość osmu w związku OsO4, w którym wartościowość tlenu wynosi dwa. Po wygaszeniu napisu centralną część kadru zajmuje wzór związku, z którego indeksy 1 za symbolem osmu i 4 za symbolem tlenu zostają oznaczone na zielono i przeniesione na krzyż ponad symbole sąsiednich pierwiastków i zamienione z liczb arabskich nad rzymskie. Wyróżniona zostaje liczba jeden nad symbolem tlenu, a lektor wygłasza komentarz o konieczności pomnożeniu obu liczb tak, aby wartościowość tlenu zgadzała się z założoną. Po pomnożeniu przez dwa wartościowość tlenu zamienia się na dwa, a wartościowość osmu na osiem. Na ekranie pojawia się wniosek końcowy: Wartościowość osmu w związku z tlenem o wzorze OsO4 wynosi osiem.

Jeśli we wzorze sumarycznym związku nie występują żadne indeksy stechiometryczne (lub w rzadkich przypadkach są sobie równe), to pierwiastki tworzące dany związek mają jednakową wartościowość. W związkach, które obecnie poznajecie (tlenki, chlorki, siarczki), tlen ma wartościowość dwa (II), chlor jeden (I), a siarka dwa (II).

Na przykład w związku o wzorze , w którym wartościowość tlenu wynosi dwa (II), miedź ma identyczną wartościowość (II). W chlorku sodu sód i chlor mają taką samą wartościowość - jeden (I).
W innych przypadkach należy dokonać odpowiednich przekształceń i obliczeń. Najprostszy ze sposobów poznamy na przykładzie.

Związki tlenu z innymi pierwiastkami są nazywane tlenkami. Jedynym wyjątkiem jest związek tlenu z fluorem, zwany fluorkiem tlenu. We wszystkich tlenkach tlen ma wartościowość równą dwa. Na tej podstawie, znając wzór tlenku, możemy określać wartościowość pierwiastków w tlenkach.

Nazwy tlenków są dwuczłonowe. Pierwszy człon to wyraz tlenek, a drugi - nazwa pierwiastka w dopełniaczu, np. tlenek sodu. Wiele pierwiastków tworzy po kilka tlenków, w których ich wartościowość jest różna. Przykładem są związki ołowiu z tlenem o wzorach sumarycznych: i .
W pierwszym tlenku ołów ma wartościowość cztery, w drugim zaś - dwa. Dlatego, aby jednoznacznie określić rodzaj związku, np. tlenku, w jego nazwie podaje się często wartościowość połączonego z tlenem pierwiastka. Omawiane powyżej związki o wzorach i to odpowiednio: tlenek ołowiu(IV) i tlenek ołowiu(II). W nazwach tlenków nie określa się wartościowości tlenu, gdyż zawsze wynosi ona dwa (II).

Tworząc nazwy tlenków metali należących do grup 1. i 2., nie podaje się ich wartościowości, gdyż pierwiastki te mają w związkach chemicznych zawsze tylko jedną charakterystyczną wartościowość: metale grupy 1. - jeden, grupy 2. - dwa. Podobna zasada dotyczy glinu: z uwagi na to, że pierwiastek ten ma wartościowość trzy, przyjęło się nie podawać w nazwie związków jego wartościowości.

Ustalanie nazwy tlenku o wzorze sumarycznym

Instrukcja: Ustalanie nazwy tlenku o wzorze sumarycznym

Po ustaleniu wartościowości żelaza, która wynosi trzy, możemy napisać nazwę tlenku.
Tlenek o wzorze sumarycznym nazywa się tlenkiem żelaza(III).

Film rozpoczyna się planszą z tematem zadania: Narysuj wzór strukturalny związku cząsteczkowego zbudowanego z dwóch pierwiastków - azotu o wartościowości trzy i wodoru. Wyrazy azot i wodór zostały wyróżnione czerwonym kolorem. Na ekranie pojawiają się symbol azotu z zaznaczonymi trzema wolnymi wiązaniami na środku planszy oraz po lewej stronie symbol wodoru z jednym wolnym wiązaniem. Kreski symbolizujące wolne wiązania przy obu atomach są numerowane. Atom wodoru przemieszcza się i zajmuje miejsce przy jednym z wolnych wiązań azotu, a chwilę później zza dolnej i prawej krawędzi ekranu wyjeżdżają jeszcze dwa atomy uzupełniając wzór cząsteczki. W prawym dolnym rogu ekranu pojawia się wzór sumaryczny NH3.
Film dostępny na portalu epodreczniki.pl
Film rozpoczyna się planszą z tematem zadania: Narysuj wzór strukturalny związku cząsteczkowego zbudowanego z dwóch pierwiastków - azotu o wartościowości trzy i wodoru. Wyrazy azot i wodór zostały wyróżnione czerwonym kolorem. Na ekranie pojawiają się symbol azotu z zaznaczonymi trzema wolnymi wiązaniami na środku planszy oraz po lewej stronie symbol wodoru z jednym wolnym wiązaniem. Kreski symbolizujące wolne wiązania przy obu atomach są numerowane. Atom wodoru przemieszcza się i zajmuje miejsce przy jednym z wolnych wiązań azotu, a chwilę później zza dolnej i prawej krawędzi ekranu wyjeżdżają jeszcze dwa atomy uzupełniając wzór cząsteczki. W prawym dolnym rogu ekranu pojawia się wzór sumaryczny NH3.

Wartościowość jest cechą wszystkich pierwiastków tworzących związki chemiczne i jest to liczba wiązań, które tworzy atom danego pierwiastka, łącząc się z innymi atomami. Opisuje się ją przy użyciu liczb rzymskich.

Wartościowość pierwiastka w związkach kowalencyjnych jest równa liczbie wiązań, które tworzą w cząsteczkach jego atomy z innymi atomami.

Wartościowość pierwiastka w związkach jonowych jest równa ładunkowi jego jonów, z pominięciem znaków ujemnego i dodatniego.

Na podstawie układu okresowego można określić maksymalną wartościowość względem wodoru i tlenu dla pierwiastków z grup 1. i 2. oraz 13., 14., 15., 16. i 17.

Pierwiastki znajdujące się w grupie 1. układu okresowego w tworzonych związkach mają wartościowość równą jeden, z grupy 2. mają wartościowość dwa.

Tlen w tlenkach ma wartościowość dwa. Na podstawie tej informacji i wzoru sumarycznego związku można określić wartościowość drugiego pierwiastka w połączeniach z tlenem.

W nazwach tlenków podaje się wartościowość pierwiastka, który w związkach chemicznych może mieć różną wartościowość.

Podaj nazwę wody, używając w nazwie tego związku słowa „tlenek".

Określ wartościowość węgla w jego związku z wodorem na podstawie wzoru sumarycznego i strukturalnego.
Czy zawsze na podstawie wzoru sumarycznego można wyznaczyć wartościowość?
Wzór sumaryczny związku: C 2 H 6
Wzór strukturalny:

R183QdipX70wo 1

wzór, który odzwierciedla sposób połączenia atomów w cząsteczce; na jego podstawie można określić liczbę, rodzaj atomów oraz ich wartościowość

liczba wiązań, które tworzy atom danego pierwiastka chemicznego, łącząc się z innymi atomami

Na podstawie pełnej nazwy tlenku w łatwy sposób można napisać jego wzór sumaryczny. Pamiętajmy, że wartościowość tlenu w tych związkach jest równa dwa. Wartościowość drugiego pierwiastka trzeba znać bądź też jest ona podana w nazwie. Jeśli pierwiastek należy do grupy 1. układu okresowego, to jego wartościowość będzie równa jeden, jeśli jest to pierwiastek położony w 2. grupie, to będzie miał wartościowość dwa.

Ustalenie wzoru strukturalnego cząsteczki związku na podstawie jego wzoru sumarycznego nie zawsze jest możliwe. Na przykład bez wiedzy na temat istniejących połączeń pomiędzy poszczególnymi atomami nie narysujemy wzoru cząsteczki związku składającego się z trzech pierwiastków o wzorze sumarycznym . W przypadku związków dwupierwiastkowych jest to możliwe, jeśli zna się wartościowość obu pierwiastków. Najłatwiej narysować wzór cząsteczki zbudowanej z dwóch atomów. Przykładem jest cząsteczka powstała w wyniku połączenia azotu i tlenu, których wartościowość wynosi dwa. Ma ona następujący wzór strukturalny:

Oba atomy pierwiastków mają wartościowość równą dwa i tworzą po dwa wiązania.

# data[].attributes.attachment_link.description
Podczas zgłębiania wiedzy chemicznej nie trzeba uczyć się wszystkiego na pamięć. Często wystarczy znajomość pewnych ogólnych reguł, które pozwalają na opisywanie nowych faktów. Przykładem są wzory sumaryczne niektórych związków, które w dość prosty sposób można prawidłowo zapisać na podstawie tylko jednej informacji o pierwiastkach tworzących substancję złożoną.

# data[].attributes.headline
Od jutra 25 marca, ulega zmianie system zdalnego nauczania. Korzystamy z linku 

# data[].attributes.subject
Od jutra 25 marca, ulega zmianie system zdalnego nauczania. Korzystamy z linku 

# data[].attributes.body
Rodzice otrzymali na maila login i hasło tymczasowe

# data[].attributes.body
Witajcie,
Temat lekcji: Mnożenie sumy algebraicznej przez jednomian.
Nic nowego, nadal powtórka.
Obejrzyj film
https://pistacja.tv/film/mat00363-mnozenie-jednomianu-przez-sume-algebraiczna, zapisz przykłady z filmu w zeszycie, zrób to dokładnie.
A następnie rozwiąż zadanie https://www.matzoo.pl/klasa7/mnozenie-sum-algebraicznych-przez-liczby_56_522.html
Zapisz kilka 5-6 własnych przykładów z rozwiązaniem i przyślij je do mnie, wykorzystam je w następnym ćwiczeniu w wordwall. Zachęcam do rozwiązanie tego z poprzedniej lekcji.

# data[].attributes.body
Przeczytajcie z podręcznika temat dotyczący siły sprężystości. Zapiszcie w zeszycie odpowiedzi na pytania:
1. Co to są siły sprężystości?
2. Jaka jest zależność siły sprężystości i odkształcenia?
Rozwiążcie zadanie 1 z podręcznika (pod tematem).
Rozwiązania prześlijcie do mnie.

# data[].attributes.body
23.03.2020

Na ostatniej lekcji wykonałeś plakat o netykiecie. Przestrzegając zasad edycji tekstu i netykiety wykonasz zaproszenie na swoje urodziny (zad. 4 str. 104 w podręczniku)

Pracę wyślij na adres nauczycielspzamosc@gmail.com

powodzenia

# data[].attributes.body
Data wykonania 25.03.2020 r.

# data[].attributes.body
Dzień dobry

Temat: Dodawanie i odejmowanie sum algebraicznych.
Małe powtórzenie z lekcji poprzedniej, wejdź na podaną stronę i podaj swoje imię i pierwszą literę nazwiska a następnie wykonaj ćwiczenie
https://wordwall.net/play/961/929/383
kontynuujemy temat, lekcja pod linkiem
https://epodreczniki.pl/a/dodawanie-i-odejmowanie-sum-algebraicznych/DWbQTOsMS
wykonaj ćwiczenia 1,2,3,4 online.
Zadanie 5 zapisz na kartce i odpowiedź prześlij do mnie.
Pozdrawiam

# data[].attributes.body
Gdyby ktoś nie zdążył wykonać zadania zanim wkradł się błąd sieciowy, który prawdopodobnie jest tymczasowy, to proszę uzupełnić braki w kartach pracy do katechezy 26 - to dobry sposób na utrwalenie zdobytej wiedzy. Następne zadania od poniedziałku.

# data[].attributes.headline
Tutaj bardzo proszę umieszczajcie rozwiązania zadań i ćwiczeń, jeśli wykonujecie je na komputerze.

# data[].attributes.subject
Tutaj bardzo proszę umieszczajcie rozwiązania zadań i ćwiczeń, jeśli wykonujecie je na komputerze.

# data[].attributes.body
Reakcje chemiczne- ćwiczenia
Wykonaj zadanie. Rozwiązanie przyślij na mój adres (do 25.03) bteczak@sp10.zamosc.pl .
Zad1.
Link poniżej na drugiej tablicy
W razie trudności odsyłam do podręcznika lub epodręcznika

# data[].attributes.body
W razie trudności odsyłam do podręcznika lub epodręcznika

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wokół nas, w przyrodzie, stale zachodzi niewyobrażalna liczba przemian chemicznych. Dodatkowo człowiek sam inicjuje i przeprowadza wiele z nich, aby otrzymać potrzebne mu materiały. Mimo że reakcje chemiczne różnią się między sobą rodzajem substratów i powstających produktów, to jednak wszystkie można podzielić na grupy, które charakteryzują się pewnymi wspólnymi cechami.

że równanie reakcji chemicznej jest zapisem przebiegu tej reakcji;

substancje, które ulegają przemianom w reakcji chemicznej, to substraty, a te, które w ich wyniku powstają, to produkty;

po lewej stronie równania reakcji zapisuje się substraty, po prawej - produkty.

opisywać, na czym polegają reakcje syntezy i analizy;

wskazywać przykłady reakcji syntezy i analizy;

zapisywać równania reakcji syntezy i analizy;

dobierać współczynniki w równaniach reakcji chemicznych;

stosować się do zasad bezpieczeństwa podczas wykonywania eksperymentów chemicznych;

opisywać eksperyment chemiczny, uwzględniając: szkło i sprzęt laboratoryjny, odczynniki chemiczne, schemat aparatury, obserwacje i wnioski.

Przebieg przemiany chemicznej, z uwaględnieniem substratów i produktów, można opisać słownie, na przykład: węgiel reaguje z tlenem i w wyniku tej reakcji powstaje tlenek węgla(IV). Zamiast długiego opisu można posłużyć się równaniem reakcji zawierającym nazwy pierwiastków i związków chemicznych:

węgiel + tlen → tlenek węgla(IV)

Mimo że powyższe sposoby przedstawiania przebiegu reakcji chemicznych są poprawne, to jednak okazuje się mało przydatne dla chemików. W swojej pracy stosują oni równania reakcji, w których wykorzystują symbole pierwiastków i wzory związków chemicznych. Omawianą wcześniej przemianę chemiczną zapisują za pomocą następującego równania reakcji:

Przy użyciu symboli i wzorów chemicznych zapisz równanie reakcji magnezu z tlenem, w wyniku której powstaje tlenek magnezu:

Instrukcja: Zapis równania reakcji magnezu z tlenem

Zapisujemy wzory lub symbole substancji reagujących (substratów), po lewej stronie równania reakcji, a wzór produktu - po prawej stronie:

Sprawdzamy liczby poszczególnych atomów po obu stronach równania reakcji:

Zauważamy niezgodność liczby atomów tlenu po lewej i prawej stronie równania.

W celu wyrównania liczby atomów każdego z pierwiastków po obu stronach równania musimy dwukrotnie zwiększyć liczbę atomów tlenu po jego prawej stronie:

WAŻNE: Przy zwiększaniu liczby substratów w równaniu reakcji chemicznej zawsze używamy współczynników stechiometrycznych, nigdy indeksów (wzór przedstawia zupełnie inny związek niż wzór nieistniejącego ).

Ponownie oceniamy liczby atomów magnezu i tlenu:

Tym razem niezgodna jest liczba atomów magnezu po stronie substratów i produktów. Należy więc zwiększyć ją dwukrotnie po lewej stronie równania reakcji.

Mnożymy przez 2 liczbę atomów magnezu po lewej stronie równania (wstawiamy liczbę 2 w miejsce współczynnika stechiometrycznego znajdującego się przed symbolem magnezu):

Nagranie rozpoczyna się od planszy z napisem wodór + tlen daje wodę. W planszy tej przed słowem woda obecna jest skierowana w prawo strzałka, jak w zapisach reakcji chemicznych. Nazwy związków stopniowo zastępowane są swoimi symbolami, czyli H2, O2 i H2O. Strony lewa i prawa równania zostają wyróżnione kolorami zielonym i turkusowym. Następuje podliczanie atomów, czemu towarzyszy chwilowa zamiana danych fragmentów wzoru z postaci sumarycznej na strukturalną, z kreskami. Pod wzorem pojawia się postać opisowa. W przypadku wodoru wszystko się zgadza. Komunikat po obu stronach równania głosi Liczba atomów wodoru jest równa 2. W przypadku tlenu po lewej stronie równania są dwa atomy, a po prawej tylko jeden. Nad równaniem pojawia się brakujący atom tlenu, do którego stopniowo dopisywane jest drugi wzór cząsteczki wody. Wzory łączą się ze sobą, dając napis 2H2O. Na krótką chwilę plansza ulega wygaszeniu, a na ekranie pojawia się wzór H2O2, który zostaje przekreślony. Nie można go wykorzystać w tej reakcji, ponieważ jest to zupełnie inny związek, powstający w inny sposób. Następuje powrót do wcześniejszej planszy. Teraz podsumowanie tekstowe pod zapisem reakcji zwraca uwagę na to, że po prawej stronie są cztery atomy wodoru. Dlatego z lewej strony równania przed symbolem cząsteczki wodoru również pojawia się liczba 2 i w ten sposób całe równanie zostaje uzgodnione. U dołu ekranu pojawia się podsumowanie: Równanie zbilansowane prawidłowo.
Film dostępny na portalu epodreczniki.pl
Nagranie rozpoczyna się od planszy z napisem wodór + tlen daje wodę. W planszy tej przed słowem woda obecna jest skierowana w prawo strzałka, jak w zapisach reakcji chemicznych. Nazwy związków stopniowo zastępowane są swoimi symbolami, czyli H2, O2 i H2O. Strony lewa i prawa równania zostają wyróżnione kolorami zielonym i turkusowym. Następuje podliczanie atomów, czemu towarzyszy chwilowa zamiana danych fragmentów wzoru z postaci sumarycznej na strukturalną, z kreskami. Pod wzorem pojawia się postać opisowa. W przypadku wodoru wszystko się zgadza. Komunikat po obu stronach równania głosi Liczba atomów wodoru jest równa 2. W przypadku tlenu po lewej stronie równania są dwa atomy, a po prawej tylko jeden. Nad równaniem pojawia się brakujący atom tlenu, do którego stopniowo dopisywane jest drugi wzór cząsteczki wody. Wzory łączą się ze sobą, dając napis 2H2O. Na krótką chwilę plansza ulega wygaszeniu, a na ekranie pojawia się wzór H2O2, który zostaje przekreślony. Nie można go wykorzystać w tej reakcji, ponieważ jest to zupełnie inny związek, powstający w inny sposób. Następuje powrót do wcześniejszej planszy. Teraz podsumowanie tekstowe pod zapisem reakcji zwraca uwagę na to, że po prawej stronie są cztery atomy wodoru. Dlatego z lewej strony równania przed symbolem cząsteczki wodoru również pojawia się liczba 2 i w ten sposób całe równanie zostaje uzgodnione. U dołu ekranu pojawia się podsumowanie: Równanie zbilansowane prawidłowo.

Już w XVIII wieku chemicy zapisywali równania reakcji chemicznych. Ta notacja znacznie różniła się od współczesnej. Na przykład reakcję metalu (żelaza) z kwasem azotowym (współczesna nazwa: kwas azotowy(V)) opisywano następująco:

R1MzwCn8fRXXh 1

Niektóre pierwiastki, takie jak: wodór, azot, tlen, chlor, jod, fluor, brom w stanie wolnym, występują w postaci cząsteczek dwuatomowych. Z tego względu w równaniach reakcji z ich udziałem posługujemy się ich wzorami: .

Aby równanie reakcji było poprawnie zapisane, liczby atomów poszczególnych pierwiastków zapisanych po obu stronach tego równania muszą być identyczne. W zaprezentowanym powyżej równaniu reakcji () otrzymywania tlenku węgla(IV) z węgla i tlenu ten warunek jest spełniony.

Liczba atomów każdego z pierwiastków po obu stronach równania jest taka sama. Równanie reakcji jest zapisane prawidłowo. Mówi się, że jest ono uzgodnione lub zbilansowane. Czynności, które wykonywaliśmy od momentu napisania równania reakcji przy użyciu symboli i wzorów do uzyskania jego prawidłowego zapisu, nazywa się uzgadnianiem (lub bilansowaniem) równania reakcji.

Przyjrzyj się poniższym równaniom reakcji:

węgiel + tlen → tlenek węgla(IV)

wodór + chlor → chlorowodór

Zauważ, że w wyniku tych przemian z dwóch substratów otrzymuje się jeden produkt. Można je opisać poniższym równaniem:

O takich przemianach mówi się, że są to lub inaczej .

Doświadczenie należy wykonać pod wyciągiem.

Problem badawczy

Co dzieje się podczas reakcji jodu z magnezem? Czy jest to reakcja łączenia?

Hipoteza

Jod łączy się z magnezem, jest to reakcja łączenia.

Co będzie potrzebne Instrukcja

1. W parowniczce umieść niewielką ilość wiórków magnezowych oraz kilka kryształków rozdrobnionego jodu.

2. Do mieszaniny jodu z magnezem dodaj kilka kropli wody.

Podsumowanie

Po dodaniu wody reakcja przebiega gwałtownie. Wydzielają się pary o fioletowej barwie.
W wyniku reakcji magnezu z jodem powstaje jodek magnezu:

magnez + jod → jodek magnezu

Reakcja ta przebiega z wydzieleniem ciepła. Jest ono wystarczające do tego, aby jod znajdujący się w mieszaninie reakcyjnej częściowo uległ sublimacji (fioletowy gaz).
Reakcja otrzymywania jodku magnezu z magnezu i jodu jest reakcją syntezy.

R5KwScn02wZkE 1

Film rozpoczyna się ujęciem fragmentu stołu laboratoryjnego, na którym stoją porcelanowa parowniczka z wiórkami magnezowymi, zlewka z wodą, pipeta, łyżeczka laboratoryjna i szkiełko z kryształami jodu. Widoczna jest też dłoń demonstratora w rękawiczce ochronnej, która łyżeczką odmierza porcję jodu i wsypuje ją do parowniczki. Mieszanina ta zakraplana jest wodą z pipety, co inicjuje reakcję. Kolejne ujęcie przedstawia wnętrze parowniczki z bliska. Zawartość kipi i wydziela fioletowy dym. Zmiana ujęcia na prezentujące parowniczkę z boku, pojawia się podpis MgI2, Jodek magnezu. Następnie na parowniczce pojawia się napis Ciepło i strzałki z dna parowniczki na zewnątrz symbolizujące emisję ciepła podczas reakcji. Z kolei obszar w którym pojawia się fioletowy dym zostaje oznaczony tekstem Gazowy jod. Obraz z kamery ulega rozmyciu, a na ekranie pojawia się równanie reakcji: magnez plus jod daje w efekcie jodek magnezu. Pojawia się podpis Reakcja syntezy, czyli łączenia.
Film dostępny na portalu epodreczniki.pl
Film rozpoczyna się ujęciem fragmentu stołu laboratoryjnego, na którym stoją porcelanowa parowniczka z wiórkami magnezowymi, zlewka z wodą, pipeta, łyżeczka laboratoryjna i szkiełko z kryształami jodu. Widoczna jest też dłoń demonstratora w rękawiczce ochronnej, która łyżeczką odmierza porcję jodu i wsypuje ją do parowniczki. Mieszanina ta zakraplana jest wodą z pipety, co inicjuje reakcję. Kolejne ujęcie przedstawia wnętrze parowniczki z bliska. Zawartość kipi i wydziela fioletowy dym. Zmiana ujęcia na prezentujące parowniczkę z boku, pojawia się podpis MgI2, Jodek magnezu. Następnie na parowniczce pojawia się napis Ciepło i strzałki z dna parowniczki na zewnątrz symbolizujące emisję ciepła podczas reakcji. Z kolei obszar w którym pojawia się fioletowy dym zostaje oznaczony tekstem Gazowy jod. Obraz z kamery ulega rozmyciu, a na ekranie pojawia się równanie reakcji: magnez plus jod daje w efekcie jodek magnezu. Pojawia się podpis Reakcja syntezy, czyli łączenia.

Synteza jądrowa
Podczas omawianej reakcji syntezy z dwóch lub większej liczby substratów powstaje jeden produkt. Jądra atomów pierwiastków, które tworzą substraty, a następnie - produkt, nie ulegają zmianie.
Istnieje jednak typ reakcji nazywany są syntezą jądrową. Przemiana ta polega na łączeniu się jąder lekkich pierwiastków w jądra cięższych pierwiastków. Taka przemiana zachodzi na przykład na Słońcu. Podczas niej z dwóch jąder atomów wodoru powstaje jądro atomu helu i wydziela się ogromna ilość energii. Reakcję syntezy helu opisuje równanie uwzględniające budowę jąder poszczególnych reagentów:

W odpowiednich warunkach woda ulega reakcji, w wyniku której powstają pierwiastki, z jakich się składa. Przebieg tej reakcji opisuje równanie:

Zauważmy, że w omawianej reakcji z jednej substancji (wody) powstają dwie inne (tlen i wodór).
Przemiana chemiczna, podczas której z jednego substratu powstają co najmniej dwa produkty, nazywana jest lub . Można ją opisać za pomocą schematu:

Omówiona przemiana wody w wodór i tlen należy do tego typu reakcji.

Film prezentujący rozkład tlenku rtęci (II). Na ekranie widoczny jest zestaw aparatury. Następuje zbliżenie na probówkę z tlenkiem rtęci(II). Wyraźnie widać jego czerwonopomarańczową barwę. Widok na zestaw w czasie pracy - płomień palnika ogrzewa probówkę z tlenkiem, w probówce wypełnionej wodą zbiera się gaz (tlen). Na ekranie pojawia się słowo: OBSERWACJE. Zbliżenie na probówkę z tlenkiem rtęci(II) - widać na ściankach probówki szaroczarny osad w postaci pierścienia. Sam osad tlenku też zrobił się czarny. Znika słowo: OBSERWACJE. Widok na pracujący zestaw, pod spodem pojawia się nazwa: reakcja chemiczna. Ponownie pojawia się słowo: OBSERWACJE. Widok na probówkę z gazem, zamkniętą korkiem, stojącą w statywie - ręka zbliża do niej żarzące się łuczywko, wyjmuje korek z probówki, wkłada je powoli do środka. Łuczywko rozpala się i pali się jasnym płomieniem nawet wewnątrz probówki. Na ekranie pojawia się słowo: WNIOSKI i przy probówce, w której prowadzono badanie palności pojawia się słowo: tlen. Widok na mieszaninę poreakcyjną z szarym pierścieniem osadu. Przy nim pojawia się słowo: rtęć. Na ekranie widać równanie reakcji.
Film dostępny na portalu epodreczniki.pl
Film prezentujący rozkład tlenku rtęci (II). Na ekranie widoczny jest zestaw aparatury. Następuje zbliżenie na probówkę z tlenkiem rtęci(II). Wyraźnie widać jego czerwonopomarańczową barwę. Widok na zestaw w czasie pracy - płomień palnika ogrzewa probówkę z tlenkiem, w probówce wypełnionej wodą zbiera się gaz (tlen). Na ekranie pojawia się słowo: OBSERWACJE. Zbliżenie na probówkę z tlenkiem rtęci(II) - widać na ściankach probówki szaroczarny osad w postaci pierścienia. Sam osad tlenku też zrobił się czarny. Znika słowo: OBSERWACJE. Widok na pracujący zestaw, pod spodem pojawia się nazwa: reakcja chemiczna. Ponownie pojawia się słowo: OBSERWACJE. Widok na probówkę z gazem, zamkniętą korkiem, stojącą w statywie - ręka zbliża do niej żarzące się łuczywko, wyjmuje korek z probówki, wkłada je powoli do środka. Łuczywko rozpala się i pali się jasnym płomieniem nawet wewnątrz probówki. Na ekranie pojawia się słowo: WNIOSKI i przy probówce, w której prowadzono badanie palności pojawia się słowo: tlen. Widok na mieszaninę poreakcyjną z szarym pierścieniem osadu. Przy nim pojawia się słowo: rtęć. Na ekranie widać równanie reakcji.

Reakcje analizy zachodzą w naszym otoczeniu. Są one również wykorzystywane w przemyśle do otrzymywania użytecznych pierwiastków i związków chemicznych.

Zastanów się i odpowiedz, czy równanie:

glukoza + tlen → tlenek węgla(IV) + woda

przedstawia reakcję rozkładu.

Czy każda reakcja, w wyniku której powstają dwa produkty, jest reakcją rozkładu?

Równania reakcji chemicznych zapisuje się przy użyciu symboli i wzorów chemicznych. Liczby atomów poszczególnych pierwiastków chemicznych po obu stronach równania muszą być identyczne.

Uzupełnianie równania reakcji o współczynniki stechiometryczne nazywa się uzgadnianiem (bilansowaniem) równania reakcji chemicznej.

Reakcja syntezy (łączenia) to rodzaj reakcji chemicznej, w wyniku której z dwóch lub większej liczby substratów powstaje tylko jeden produkt.

Reakcja analizy (rozkładu) to rodzaj reakcji chemicznej, w wyniku której z jednego substratu powstają co najmniej dwa produkty.

reakcja syntezy (reakcja łączenia)

przemiana chemiczna polegająca na łączeniu się dwóch lub większej liczby substratów w jeden produkt

reakcja analizy (reakcja rozkładu)

przemiana chemiczna polegająca na rozkładzie jednego substratu (związku chemicznego) na co najmniej dwa produkty (pierwiastki bądź związki chemiczne)

Proces otrzymywania tlenku wapnia w wyniku rozkładu węglanu wapnia przebiega w wysokiej temperaturze. Można go opisać następującymi równaniami reakcji:

W równaniach reakcji chemicznych czasami zaznacza się warunki, w jakich teakcje te przebiegają. Jeśli reakcja wymaga ogrzewania, to nad strzałką zapisujemy słowo „temperatura" albo podajemy jej konkretną wartość.

Przebieg reakcji rozkładu tlenku glinu (przeprowadzanej w hutach aluminium w celu otrzymywania glinu) jest następujący:

*Z uwagi na to, że wartościowość glinu we wszystkich związkach jest równa trzy, w nazwach tych związków nie podaje się jego wartościowości.

# data[].attributes.attachment_link.description
Wokół nas, w przyrodzie, stale zachodzi niewyobrażalna liczba przemian chemicznych. Dodatkowo człowiek sam inicjuje i przeprowadza wiele z nich, aby otrzymać potrzebne mu materiały. Mimo że reakcje chemiczne różnią się między sobą rodzajem substratów i powstających produktów, to jednak wszystkie można podzielić na grupy, które charakteryzują się pewnymi wspólnymi cechami.

# data[].attributes.body
Dziś nadal utrwalamy odmianę czasowników przez osoby.
Pomoże nam w tym następujące ćwiczenie: https://learningapps.org/view3772895
Teraz kiedy wiesz jakie końcówki ma czasownik w poszczególnych osobach zrób ćwiczenie znajdujące się w poniższym oknie. Odpowiedzi  (np. a) –e, b)-…) wyślij  na adres: kmorawska@sp10.zamosc.pl do wtorku 24.03.
Pozdrawiam

# data[].attributes.body
Witajcie! Czas na powtórzenie form czasownika, szczególnie tych nieregularnych. Jak już wiecie potrzebna nam teraz będzie szczególnie trzecia forma tzw. Past Participle. Zachęcam Was do wykonania załączonych ćwiczeń, zarówno tych online jak i „papierowych”. Te papierowe odeślijcie wykonane do wtorku 24 marca. Spokojnego weekendu! Dbajcie o siebie.

https://wordwall.net/pl/resource/237202/irregular-verbs-past-participle

https://learningapps.org/1798185

https://learningapps.org/1798162

# data[].attributes.body
Witajcie, na początek powtórzenie z ostatniej lekcji
https://wordwall.net/play/961/929/293 ,
a teraz kolejne wyzwanie.
Temat: Dodawanie sum algebraicznych, czyli coś                          z nawiasami.
Zwróć uwagę na :
- właściwe znaki przed liczbami po opuszczeniu nawiasu w wyrażeniu algebraicznym
-poprawną redukuję(dodaj lub odejmij wyrazy podobne
lekcja pod linkiem
https://www.youtube.com/watch?v=zQDY3REWT9U
zapisz przykłady z filmu w zeszycie, a następnie rozwiąż przykłady:
https://zs1zamosc-my.sharepoint.com/:w:/g/personal/bwojtkowska_sp10_zamosc_pl/EXbqvW8FZ_NOhte7_CBtU3sBwI9dGdnAFCr1qeJR4xwXcQ?e=T7fi1T
Na odpowiedzi czekam do 14:00
Powodzenia

# data[].attributes.body
Cel: Zapoznanie z przyczynami i przebiegiem działań wojennych w Europie w latach 1914 – 1918

Uczeń:

- Przedstawiam przyczyny I wojny światowej

- Wskazuję główne fronty walk podczas I wojny światowej

- Przedstawiam nowe sposoby prowadzenia działań wojennych

- Wyjaśniam, dlaczego tę wojnę nazywamy konfliktem o charakterze światowym
Przeczytaj uważnie temat w podręczniku s.142  i odpowiedz pisemnie na pytania w zeszycie przedmiotowym do 20.03.20r
1. Na podstawie mapki ( s.147 podręcznik ) wymień państwa centralne i ententy oraz ich sojuszników.

2.  Wymień nowe rodzaje broni zastosowane podczas I wojny światowej

# data[].attributes.headline
Kliknij w poniższy link. Zapoznaj się z tematem, następnie zrób krótką notatkę i  wykonaj ćwiczenia interaktywne. Zrób zdjęcie notatki i prześlij do 23.03 na adres

# data[].attributes.subject
Kliknij w poniższy link. Zapoznaj się z tematem, następnie zrób krótką notatkę i  wykonaj ćwiczenia interaktywne. Zrób zdjęcie notatki i prześlij do 23.03 na adres

# data[].attributes.body
astopa@sp10.zamosc.pl
https://epodreczniki.pl/a/struktura-zatrudnienia-i-problem-bezrobocia-w-polsce/DKBnp9pW8
Robiąc notatkę, odnieś się do tych zagadnień:
- porównaj strukturę zatrudnienia w Polsce w latach 1960 i 2016
- wskaż 3 województwa w Polsce, gdzie występuje największe bezrobocie
- podaj negatywne skutki bezrobocia w Polsce.

# data[].attributes.body
Trening na dziś. Możesz ćwiczyć przy uchylonym oknie. Pogoda piękna. Zachęcam do ćwiczeń :-)
https://www.youtube.com/watch?v=zCPaKDSGIDk
https://wordwall.net/pl/resource/903515/przepisy-z-siatk%C3%B3wki
Pamiętaj ! Zdrowa, zbilansowana dieta połączona z codzienną aktywnością fizyczną (min 30 min dziennie) stanowi podstawę dobrej odporności organizmu.
https://www.youtube.com/watch?v=DF4znGEcBPU
Pozdrawiam. :-))

# data[].attributes.body
Witajcie! Co u Was, jak się czujecie?
Dziś kolejna powtórka.
Temat: Redukcja wyrazów podobnych.
Kryteria sukcesu:
-wskazuję wyrazy sumy
alg.
-odczytuję wskaźniki liczbowe
-upraszczam wyrażenia algebr.
Skorzystaj z filmu:
ttps://www.youtube.com/watch?v=fuoY_0YTPG4
oraz ćwiczeń
https://www.matzoo.pl/klasa6/redukcja-wyrazow-podobnych-1_37_216
i
https://www.matzoo.pl/klasa7/redukcja-wyrazow-podobnych_56_362
Zapisz kilka 5-10 własnych przykładów, możesz się nimi pochwalić i przysłać do mnie. adres już znasz. powodzenia

# data[].attributes.headline
Temat 3: Accidents - czytanie ze zrozumieniem.

# data[].attributes.subject
Temat 3: Accidents - czytanie ze zrozumieniem.

# data[].attributes.body
Czytanka str.72 - przeczytaj tekst, wypisz nowe słówka do zeszytu i przetłumacz je na j.polski.
W tekście tym użyto czasy Past Simple i Past Continuous.
Wybierz z tekstu dwa dowolne zdania, w których użyto czasy PS i PC, przepisz je do zeszytu i przetłumacz na język polski.
Zrób zdjęcie wykonanego zadania i prześlij je na adres:
mkonaszek@sp10.zamosc.pl
Na wykonanie zadania masz czas do poniedziałku 23.03.2020.

# data[].attributes.headline
Temat 2 Użycie czasu Past Simple i Past Continuous

# data[].attributes.subject
Temat 2 Użycie czasu Past Simple i Past Continuous

# data[].attributes.body
Czas Past Simple - czas przeszły dokonany; powtarzaliśmy ten czas w unicie 3. Informacje znajdziecie w podręczniku na str. 124 i 125.
A teraz nauczymy się jak oba czasy stosuje się w jednym zdaniu. Przeczytajcie informacje w podręczniku na str.128. Pamiętajcie, by zrobić notatkę w zeszycie!
Dla lepszego zrozumienia użycia tych dwóch czasów, obejrzyjcie ten filmik.
Mam nadzieję, że udało się Wam zrozumieć zastosowanie obu czasów przeszłych. Wykonajcie zadania z zeszytu ćwiczeń 3 i 4 str.68

# data[].attributes.attachment_link.title
► Czasy Past Simple i Past Continuous razem. Jedna czynność przerywa drugą. Prosty przykład.

# data[].attributes.body
Witajcie,
chciałabym, abyście samodzielnie robili w zeszycie krótkie notatki z każdego tematu.
Czyli czas przeszły niedokonany - Past Continuous. Powtórzymy sobie dzisiaj zasady użycia tego czasu oraz budowę zdań.
Czasu Past Continuous  stosujemy do czynności które:

trwały w przeszłości przez dłuższy okres czasu

I was painting my room all day yesterday. - Wczoraj cały dzień malowałam pokój.

rozpoczęły się w przeszłości i nie wiemy czy zostały zakończone – czynności niedokonane

She was walking in the park. - Spacerowała po parku.
Więcej informacji znajdziecie w poniższym linku.
W zeszycie ćwiczeń zróbcie zadania 1 i 2 na str.68

# data[].attributes.body
Witajcie ponownie !

Zapoznajcie się (ze zrozumieniem) z załączonymi wyjaśnieniami dotyczącymi zastosowania, budowy orzeczenia oraz z określeniami czasu w Present Perfect. (Możecie je przepisać lub wydrukować ale proszę, żebyście mieli je w zeszycie) The Present Perfect Tense.

Zastosowanie nowinka ( bez podania czasu) np. You know, Tom has come back.

czynność przeszła, której skutki odczuwamy do tej pory (bez podania czasu) np.

Peter has broken his leg. (skutki: boli go, nie może chodzić) czynność, która w podanym czasie może się powtórzyć np. I have eaten two apples today.(ale dzień dzisiejszy jeszcze trwa i mogę zjeść więcej) czynność, która rozpoczęła się w przeszłości i trwa do dzisiaj np. I have known you for one month. (poznałam

miesiąc temu i znam nadal)

Orzeczenie have has + 3 forma czasownika określenia czasu

lately - ostatnio recently – ostatnio yet – już - w pytaniach - jeszcze nie – w przeczeniach so far - do tej pory since - od for - od (przez pewien okres czasu) already - już (używamy w twierdzeniach)

just - właśnie ever - kiedykolwiek never – nigdy still – wciąż always - zawsze

Poćwiczcie stosowanie tego czasu wykonując zadania: https://wordwall.net/pl/resource/850324/angielski/presentperfect-past-simple

https://wordwall.net/pl/resource/905889/angielski/presentperfect

We czwartek podeślę ćwiczenia i poproszę o odesłanie ich do mnie, do tego czasu zróbcie te!!!

W razie pytań piszcie na maila albo znajdźcie mnie na messengerze albo whats appie.

# data[].attributes.body
Witajcie! Czy już uzupełniliście swoją wiedzę z zakresu wyrażeń algebraicznych?

Aby się przekonać rozwiąż kartę pracy
https://zs1zamosc-my.sharepoint.com/:w:/g/personal/bwojtkowska_sp10_zamosc_pl/Ectmi4u181ZJoTDVQT9rdXgBM1A4QnW65cWoME1YFC8Sug?e=8p4Nc3

Odpowiedzi prześlij na adres bwojtkowska@sp10.zamosc.pl

termin 18.03. godz. 9:00 jeśli zadania były zbyt trudne napisz mi o tym. Powodzenia.

# data[].attributes.body
Wokół nas powstają prace artystów, którzy próbują poprzez swoje dzieła sprowokować ludzi do myślenia lub działania. Czasami są to zapisy ważnych wydarzeń, ludzi, miejsc, a czasami po prostu piękne "obrazy". Spotykamy je na ulicy. Jest to Street

Art -Sztuka Ulicy

Obejrzyj lm o Street Arcie:

https://www.youtube.com/watch?v=Bp8xbGyrKRs

Zastanów się:

Czy wszystkie rysunki, napisy i formy przestrzenne, które spotykasz na ulicy są sztuką?

Kiedy te "dzieła" to wandalizm?

Czy artysta może w dowolnym miejscu  namalować lub postawić swoje dzieło?

Przeprowadź wywiad

„Co o Street Arcie”  sądzą Domownicy i "Znajomi z Messengera"

Zadanie:

Napisz wiadomość na adres asera n@sp10.zamosc.pl , w której odpowiesz na pytania:

1.  Gdzie w Zamościu można spotkać przykłady graf ti i murali –podaj miejsce i napisz czy Ci się podobają?

2.  Czy wszystkie rysunki, napisy i formy przestrzenne, które spotykasz na ulicy są sztuką?

Termin nadsyłania prac:

24 marca 2020 r.

# data[].attributes.attachment_link.title
Czy dzieło sztuki można zobaczyć na ulicy?

# data[].attributes.body
Opór powietrza i tarcie –  pożyteczne czy szkodliwe? Przygotuj plakat na powyższy temat. Uzasadnij swoją wypowiedź podając konkretne przykłady. Możesz skorzystać ze strony: https://epodreczniki.pl/a/wplyw-oporow-ruchu-naporuszajace-sie-ciala/Dk02onGEM oraz z podręcznika do zyki. Wykorzystaj także własne obserwacje i doświadczenia. Zrób zdjęcie swojej pracy i prześlij

na adres: asawicka@sp10.zamosc.pl

Termin: 20.03.2020

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Na poruszające się lub wprawiane w ruch ciała działają siły oporu. Siły oporu ruchu utrudniają nam wykonywanie wielu czynności, np. przesuwanie ciężkich przedmiotów i jazdę na rowerze. Potrafią znacznie nadszarpnąć domowy budżet, podnosząc koszt spalania paliwa samochodowego. Czy istnieją pozytywne skutki ich działania? Czy to prawda, że bez nich nasze dotychczasowe życie nie byłoby takie jak dotychczas?

podać definicję ruchu ciała;

posługiwać się wielkościami opisującymi ruch ciała;

rozpoznawać rodzaje oddziaływań;

podać definicję siły jako wielkości fizycznej;

stwierdzić, że ruchowi ciała towarzyszą siły oporu.

wymieniać przyczyny występowania sił oporu ruchu;

opisywać tarcie jako zjawisko fizyczne;

podawać różnicę między tarciem statycznym a tarciem kinetycznym;

obliczać siłę tarcia;

opisywać pożyteczne i negatywne skutki działania sił tarcia.

Tocząca się kula, która zatrzymuje się po chwili na skutek oporów ruchu

Dlaczego poruszające się ciała po pewnym czasie zatrzymują się, tak jak kula na filmie? Dlaczego skoczek potrzebuje spadochronu, by powoli opaść na ziemię?

Wszystkie poruszające się w naszym otoczeniu ciała napotykają siły, które przeciwdziałają ich ruchowi. Mogą być one na przykład wynikiem oporu, który stawia poruszającemu się ciału ośrodek, lub tarcia między powierzchnią podłoża i ciała znajdującego się w ruchu. Określamy je jedną wspólną nazwą - sił oporu ruchu.
W celu sprawdzenia, od czego zależą, przeprowadźmy prosty eksperyment.

Określenie czynników, których zmiana wpływa na wielkość sił oporu ruchu

Co będzie potrzebne Instrukcja

1. Nalej do miski wodę.

2. Ustaw deskę prostopadle do powierzchni wody, a następnie ją zanurz.

3. Zacznij nią powoli poruszać w kierunku prostopadłym do jej powierzchni.

4. Poruszaj deską coraz szybciej.

5. Ustaw deskę równolegle do powierzchni wody, następnie ją zanurz.

6. Zacznij poruszać deską równolegle do powierzchni wody.

7. Wykonaj podobne doświadczenie w powietrzu.

Podsumowanie

Gdy poruszasz zanurzoną deską coraz szybciej, opór wody staje się coraz większy. Gdy poruszasz deską prostopadle do jej powierzchni, czujesz większe opory ruchu, niż gdybyś ustawił deskę równolegle. W powietrzu doświadczenie ma podobny przebieg - jedynie stawiany przez nie opór jest mniejszy. Opory ruchu zależą od prędkości poruszającego się ciała i jego kształtu. Opory ruchu są mniejsze w powietrzu niż w wodzie.

2.1 Tarcie statyczne

Każda powierzchnia, nawet taka, która na pierwszy rzut oka wydaje się idealnie gładka, ma wiele nierówności.

Powodem powstawania tarcia statycznego są nierówności stykających się powierzchni oraz siły przylegania między ich atomami. Chcąc przesunąć jedną powierzchnię równolegle względem drugiej, musimy pokonać nieregularności tych powierzchni i oderwać przylegające do siebie atomy.

Oddziaływania są wzajemne, więc szafa działa na nierówności podłogi, a podłoga - na nierówności nóżek szafy. Im większą siłą działamy, pchając szafę, tym większa jest siła tarcia. W końcu, w miarę dalszego zwiększania siły działającej na ciało, opór stawiany przez nierówności podłogi i nóżek szafy zostaje pokonany i szafa zaczyna się przesuwać.
Siłę tarcia oznaczamy najczęściej symbolem ub i wyrażamy w jednostkach siły - niutonach [N].

Pomimo że przykładamy nawet sporą siłę do niektórych przedmiotów, nie możemy ich poruszyć. Siła tarcia statycznego między przedmiotem a powierzchnią podłoża ma przeciwny zwrot do siły starającej się przesunąć ciało i czasami jest zbyt wielka, aby ją pokonać. Wraz ze wzrostem siły działania zwiększa się również siła tarcia statycznego aż do momentu, kiedy ciało zacznie się w końcu poruszać. Wtedy tarcie statyczne przyjmuje maksymalną wartość.

2.2 Tarcie kinetyczne

2.3 Od czego zależy siła tarcia?

Przesunięcie ciała wymaga przyłożenia pewnej siły zewnętrznej, która musi zrównoważyć siłę tarcia powierzchni tego ciała o podłoże. Jak można obliczyć wartość takiej siły i od czego ona zależy?

Ustalenie, od czego zależy siła tarcia?

Co będzie potrzebne

drewniany prostopadłościan z haczykiem;

obciążniki;

różne powierzchnie (podłoża), po których będzie można przesuwać prostopadłościan (np. drewniany blat, papier ścierny, styropian).

Instrukcja

1. Ustaw prostopadłościan tak, aby ścianą o największej powierzchni dotykał wybranego podłoża.

2. Zaczep siłomierz o haczyk i ustaw go równolegle do powierzchni.

3. Zacznij ciągnąć klocek za pomocą siłomierza - rób to ze stałą prędkością.

4. Zapisz wartość siły odczytanej z siłomierza.

5. Obciąż klocek dodatkowym ciężarkiem.

6. Wykonaj ponownie doświadczenie i zapisz wyniki.

7. Wykonaj pomiar w przypadku kilku większych obciążeń (dokładaj kolejne ciężarki).

8. Zapisz wyniki.

9. Ustaw prostopadłościan tak, aby dotykał podłoża ścianą o najmniejszej powierzchni.

10. Powtórz cały cykl pomiarów.

11. Zmieniaj podłoża na kolejne i za każdym razem powtarzaj czynności od 1 do 10.

Podsumowanie

Siła tarcia kinetycznego nie zależy od pola powierzchni stykającej się z podłożem poruszającego się ciała, a jedynie od siły nacisku tego ciała na podłoże oraz od rodzaju stykających się powierzchni.

We wzorze nie występują wektory, lecz tylko ich wartości!
2.4 Jak obliczyć siłę tarcia kinetycznego?

Pamiętajmy, że charakter praw rządzących tarciem jest czysto doświadczalny. Warunkiem ich występowania jest istnienie siły prostopadłej do powierzchni styku trących ciał. Zależą one głównie od siły nacisku i rodzaju powierzchni trących oraz zdecydowanie w mniejszym stopniu od prędkości poruszającego się ciała. Do obliczenia w pewnym przybliżeniu sił tarcia możemy posłużyć się następującym wzorem:
Siła tarcia

Współczynnik tarcia jest więc wielkością niemianowaną - nieposiadającą jednostki fizycznej (miana).
Współczynniki tarcia między danymi powierzchniami możemy wyznaczyć doświadczalnie. Wystarczy zmierzyć wartość siły nacisku i wartość siły tarcia, korzystając z poprzedniego wzoru i opisanego powyżej doświadczenia nr 2.

W przypadku gdy próbujemy wprawić ciało w ruch, nie możemy posługiwać się wielkością fizyczną, jaką jest współczynnik tarcia kinetycznego. Jak można się domyślić, powinniśmy używać zbliżonej, opisującej spoczywające względem siebie ciała wielkości - współczynnika tarcia statycznego.

W przedstawionej możemy znaleźć przykładowe wartości współczynnika tarcia występującego między powierzchniami wybranych materiałów.

Tarcie toczne pojawia się podczas toczenia się walca lub kuli po płaskiej powierzchni. Siła wprawiająca ciało w tego typu ruch jest znacznie mniejsza niż siła wymagana do jego przesunięcia. Dlatego w urządzeniach mechanicznych stosuje się tak wiele łożysk.

2.5 Czy tarcie może być pożyteczne?

Tarcie odgrywa niezwykle istotną rolę w naszym życiu. Jest z jednej strony zjawiskiem niepożądanym, utrudniającym wykonywanie pracy, z drugiej zaś pozwala nam funkcjonować na co dzień - chodzić, pisać czy jeździć samochodem.
Gdyby nie tarcie między drogą a oponami, nasz samochód nie byłby w stanie ruszyć, jego koła kręciłyby się w miejscu. Gdyby jednak mu się to udało, nie bylibyśmy się w stanie zatrzymać - nie byłoby ani tarcia między szczękami hamulców a tarczą hamulcową, ani między oponami a drogą.

Opory ruchu w wielu sytuacjach utrudniają nam życie i są przyczyną zwiększonego wydatkowania energii. Istnieją jednak sposoby na ich ograniczenie.

RNrIzHKDWPkox 1

Zgodnie z treścią czytaną przez lektora pojawia się kolejno: lupa, motocyklista, skoczek narciarski w locie, ujęcie samochodu wyścigowego formuły 1 w trakcie wyścigu, zdjęcie szafy, zdjęcie przedstawiające smarowanie różnych części maszyn oraz zdjęcie łożyska kulkowego.
Film dostępny na portalu epodreczniki.pl
Zgodnie z treścią czytaną przez lektora pojawia się kolejno: lupa, motocyklista, skoczek narciarski w locie, ujęcie samochodu wyścigowego formuły 1 w trakcie wyścigu, zdjęcie szafy, zdjęcie przedstawiające smarowanie różnych części maszyn oraz zdjęcie łożyska kulkowego.

Opory ruchu:

zwiększają się wraz ze wzrostem wartości prędkości ciała względem ośrodka,

zależą od kształtu ciała,

są większe w cieczach niż w gazach.

Tarcie - siła występująca między powierzchniami stykających się ciał stałych. Jest ona styczna do powierzchni przylegania i przeciwna do kierunku ruchu jednego z tych ciał względem drugiego (tarcie kinetyczne) lub równoważąca zewnętrzne siły, styczna do powierzchni przylegania ciał nieruchomych względem siebie. Tarcie związane z przesuwaniem ciała po powierzchni (tarcie poślizgowe) jest nieco większe podczas wprawiania ciała w ruch niż wówczas, gdy ciało w takim ruchu już się znajduje. Z tego powodu tarcie dzielimy na: statyczne i kinetyczne.

Siła tarcia statycznego pojawia się wraz z pojawieniem się siły próbującej wprawić ciało w ruch względem podłoża.

Siła tarcia kinetycznego działa między powierzchnią poruszającego się ciała a powierzchnią podłoża. Ma ona kierunek zgodny z kierunkiem przemieszczania się ciała, a jej zwrot jest przeciwny do zwrotu wektora prędkości tego ciała.

Siła tarcia kinetycznego zależy od nacisku ciała na podłoże oraz od rodzaju materiałów, z jakich wykonane są stykające się powierzchnie.

Do obliczenia sił tarcia możemy posłużyć się następującym wzorem: F T =f·F N , gdzie:
F T[N] - siła tarcia,
F N[N] - siła nacisku,
f - współczynnik tarcia.

Współczynnik tarcia opisuje rodzaj trących o siebie powierzchni i nie ma jednostki.

Współczynnik tarcia wyznaczamy doświadczalnie.

- siła występująca między powierzchniami stykających się ciał stałych, styczna do powierzchni przylegania i przeciwna do kierunku ruchu jednego z tych ciał względem drugiego.

- siła równoważąca zewnętrzne siły, styczna do powierzchni przylegania ciał nieruchomych względem siebie.

- zjawisko występujące podczas przesuwania powierzchni stykających się ciał. Efektem jest powstanie siły tarcia - jest ona styczna do powierzchni przylegania i przeciwna do zwrotu prędkości jednego z tych ciał względem drugiego (tarcie kinetyczne) lub równoważąca zewnętrzne siły, styczna do powierzchni przylegania ciał nieruchomych względem siebie (tarcie statyczne).

Przedstaw rozkład sił działających na toczącą się oponę, uwzględniając siłę tarcia oraz siłę nacisku (zaznacz kierunek, w którym toczy się opona).

Wymień trzy przykłady funkcjonalnego wykorzystania siły tarcia oraz trzy przykłady, w których siła tarcia przeszkadza w życiu codziennym - podaj inne niż wymienione podczas lekcji.

Również zwykła czynność chodzenia byłaby trudna lub wręcz niemożliwa. Gdyby nie siła tarcia, nasze buty ślizgałyby się; przypominałoby to poruszanie się po lodzie.

Gdyby nie było tarcia, nie bylibyśmy w stanie niczego napisać - po pierwsze dlatego, że do utrzymania długopisu potrzebne jest tarcie między powierzchnią długopisu a dłonią; po drugie, aby długopis mógł pisać, potrzebne jest tarcie między końcem jego wkładu a kartką papieru.

# data[].attributes.attachment_link.title
Wpływ oporów ruchu na poruszające się ciała

# data[].attributes.attachment_link.description
Na poruszające się lub wprawiane w ruch ciała działają siły oporu. Siły oporu ruchu utrudniają nam wykonywanie wielu czynności, np. przesuwanie ciężkich przedmiotów i jazdę na rowerze. Potrafią znacznie nadszarpnąć domowy budżet, podnosząc koszt spalania paliwa samochodowego. Czy istnieją pozytywne skutki ich działania? Czy to prawda, że bez nich nasze dotychczasowe życie nie byłoby takie jak dotychczas?

# data[].attributes.body
Na ostatniej lekcji omawialiśmy sieci komputerowe oraz usługi internetowe. Korzystając z Internetu i komunikując się za jego pomocą, należy przestrzegać określonych zasad. Są one określone jako netykieta.

Wykonaj w edytorze grafiki Gimp (lub innym dowolnym edytorze gra ki) plakat na którym przedstawisz zasady netykiety. Pracę zapisz na dysku wymiennym. Zaprezentujesz ją po powrocie do szkoły. Powodzenia!

# data[].attributes.body
Serdeczne pozdrowienia od wychowawcy. Napiszcie na dzienniku lub sms co u was a może dodacie mnie do grupy klasowej?:)

Dzisiaj zadania z chemii dla obu grup. Będę je dodawać w dni kiedy w planie jest chemia. Przypominam, że niektórzy nie zaliczyli sprawdzianu budowa atomu. Proszę o osobisty kontakt. Utrwalenie wiadomości: prawo zachowania masy i prawo stałości składu.

Wykonaj zadania do 20 marca zrób zdjęcie wykonanej pracy i wyślij sms 604656822 pamiętaj o podpisaniu pracy.

Zad. 1 (wszyscy)

Oblicz stosunek masowy azotu do  tlenu  w tlenku azotu (V)

(N2O5)

Zad. 2 (nie wykonuje Przemek, Mikołaj i Mateusz)

Związek chemiczny o wzorze P4O10 zwiera 43,6 % fosforu i

56,4% tlenu. Oblicz stosunek masowy  tlenku fosforu (V).

Zad. 3 (wszyscy)

Oblicz, ile gramów tlenku siarki (IV) powstało, podczas spalania

128g siarki z 128 g tlenu.

1.  Napisz reakcję (uzgodnij ją, jeśli zachodzi taka potrzeba).

2.  Wykonaj obliczenia.

Pomoc znajdziesz w Podręczniku str. 137i 148 lub https://epodreczniki.pl/a/prawo-zachowania-masy-i-stalosciskladu/D89jhEM1W

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Nic w przyrodzie nie ginie - to powiedzenie dotyczy podstawowej zasady rządzącej przemianami w naszym świecie. Jego zasadność poparto wynikami wielu obserwacji i eksperymentów na długo przed tym, zanim ludzie dowiedzieli się o istnieniu atomów i o sposobach ich łączenia. W tym module poznasz treść fundamentalnych praw, których sformułowanie przyczyniło się do rozwoju nauk przyrodniczych.

że reakcje chemiczne to przemiany, podczas których powstają nowe substancje;

że równanie reakcji chemicznej to zapis przebiegu przemiany chemicznej za pomocą symboli pierwiastków i wzorów związków chemicznych;

że substraty to substancje biorące udział w reakcji chemicznej, a produkty to substancje otrzymane w jej wyniku;

jak określić stosunek masowy w związku chemicznym na podstawie jego wzoru.

definiować prawo zachowania masy oraz prawo stałości składu;

interpretować prawo stałości składu;

stosować w obliczeniach chemicznych prawo zachowania masy i prawo stałości składu.

Obserwując przebieg reakcji chemicznych, możemy opisać efekty, które im towarzyszą, na przykład zmianę barwy, efekt dźwiękowy, emisję światła. Czasami możemy także odnieść wrażenie, że substancji biorących udział w reakcji ubywa lub przybywa.

Już w XVIII wieku zajmowano się porównywaniem mas substratów i produktów. Badania te, prowadzone niezależnie przez dwóch chemików, Rosjanina Michaiła Łomonosowa (1756) i Francuza Antoine'a Lavoisiera (czyt. antła lawłaziera)(1785), doprowadziły do sformułowania ogólnego prawa przyrody, które nazwano prawem zachowania masy
Konieczność uzgadniania (bilansowania) równań reakcji jest właśnie konsekwencją przestrzegania prawa zachowania masy. Aby suma mas substratów była identyczna z łączną masą produktów, liczby atomów tego samego rodzaju po obu stronach równania reakcji muszą być jednakowe. prawem zachowania masy . Według tego prawa w układzie zamkniętym (w którym produkty reakcji nie opuszczają tego układu) łączna masa substratów jest równa sumie mas produktów. Oznacza to, że z tej samej masy substratów powstaje taka sama masa produktów, czyli że podczas przemiany chemicznej masa substancji w nich uczestniczących nie ulega zmianie.

Problem badawczy

Czy masa produktów jest większa, mniejsza, czy taka sama jak masa substratów, z których powstały?

Hipoteza

Masa produktów jest identyczna z masą użytych substratów.

Co będzie potrzebne

waga analityczna,

soda oczyszczona,

ocet,

mała kolba miarowa,

balonik,

łyżeczka.

Instrukcja

1. Do balonika wsyp 2-3 łyżeczki sody oczyszczonej.

2. Do kolby miarowej nalej 20-30 cmIndeks górny 3 ³ octu.

3. Załóż balonik na szyjkę kolby. Uważaj przy tym, aby soda nie dostała się do wnętrza kolby.

4. Postaw zestaw na wadze analitycznej.

5. Gdy masa kolby na wadze ustali się, podnieś balonik i wsyp sodę do octu.

6. Obserwuj wskazania wagi.

Podsumowanie

Po wsypaniu sody do octu reakcja przebiegała gwałtownie. Objętość mieszaniny reakcyjnej wzrosła. Masa układu reakcyjnego nie uległa zmianie.
Przeprowadzone doświadczenie potwierdza prawo zachowania masy. W czasie trwania przemiany masa substancji bioracych udział w reakcji chemicznej nie ulega zmianie.

R1QLaoN7iq68K 1

Film rozpoczyna się ujęciem stołu laboratoryjnego zawierającego substancje i sprzęt niezbędne do przeprowadzenia doświadczenia. Znajduje się tutaj waga cyfrowa, kolbka stożkowa z miarką, łyżeczka, balonik, opakowanie sody spożywczej i butelka octu. Na tym tle wyświetlany jest biały napis Reakcja sody oczyszczonej z octem. W tle sceny widać rozmyte dłonie i fartuch demonstratora. Zmiana ujęcia na prezentujące w zbliżeniu kolejne elementy zestawu. Do kolbki wlewany jest ocet, a do balonika wsypywana soda oczyszczona. Balonik naciągany jest na szyjkę kolby. Cały zestaw ustawiony zostaje na wadze, która wskazuje 119,45 grama. Ręka demonstratora unosi balonik przesypując jego zawartość, czyli sodę do octu. Reakcja jest gwałtowna, wydzielający się gaz i piana napełniają balonik. Nie wpływa to żaden sposób na wskazania wagi. Z lewej strony obrazu wjeżdża na ekran czarna plansza, na której pojawia się napis. Masa reagentów jest stała. Następuje zmiana ujęcia na zbliżenie wskaźnika wagi. Pojawia się kolejny napis: Przebieg reakcji jest zgodny z prawem zachowania masy.
Film dostępny na portalu epodreczniki.pl
Film rozpoczyna się ujęciem stołu laboratoryjnego zawierającego substancje i sprzęt niezbędne do przeprowadzenia doświadczenia. Znajduje się tutaj waga cyfrowa, kolbka stożkowa z miarką, łyżeczka, balonik, opakowanie sody spożywczej i butelka octu. Na tym tle wyświetlany jest biały napis Reakcja sody oczyszczonej z octem. W tle sceny widać rozmyte dłonie i fartuch demonstratora. Zmiana ujęcia na prezentujące w zbliżeniu kolejne elementy zestawu. Do kolbki wlewany jest ocet, a do balonika wsypywana soda oczyszczona. Balonik naciągany jest na szyjkę kolby. Cały zestaw ustawiony zostaje na wadze, która wskazuje 119,45 grama. Ręka demonstratora unosi balonik przesypując jego zawartość, czyli sodę do octu. Reakcja jest gwałtowna, wydzielający się gaz i piana napełniają balonik. Nie wpływa to żaden sposób na wskazania wagi. Z lewej strony obrazu wjeżdża na ekran czarna plansza, na której pojawia się napis. Masa reagentów jest stała. Następuje zmiana ujęcia na zbliżenie wskaźnika wagi. Pojawia się kolejny napis: Przebieg reakcji jest zgodny z prawem zachowania masy.

Prawo zachowania masy pomaga określić masę jednej substancji, gdy znamy masy pozostałych substratów i produktów. Znajomość tego prawa pozwala także obliczyć między innymi ilość produktów powstających z określonej masy substratów. Na przykład, jeśli wiemy, że przereagowały ze sobą 2,4 g magnezu i 1,6 g tlenu, to w prosty sposób możemy ustalić, że w wyniku tej reakcji chemicznej powstały tlenku magnezu:

W przypadku innej przemianie - reakcji wymiany tlenku miedzi(II) z węglem - możemy ustalić masę miedzi, jeśli znamy masy substratów i masę drugiego produktu:

Zgodnie z prawem zachowania masy łączna masa substratów ma być równa sumie mas produktów:

Po przekształceniach równania i wykonaniu obliczeń poznamy masę miedzi:

Dzięki wykorzystaniu prawa zachowania masy możemy stwierdzić, że w wyniku reakcji 15,9 g tlenku miedzi(II) z 1,2 g węgla powstanie 12,7 g miedzi.

Przeprowadzono doświadczenie, w którym do wody wprowadzono chlorowodór, a następnie wrzucono magnez w postaci wiórków. Zaobserwowano wydzielenie się gazu, którym był wodór. Podczas doświadczenia przereagowało ze sobą 2,4 g magnezu i 7,3 g kwasu solnego. Produktami tej przemiany były wodór i chlorek magnezu. Ustalono masę chlorku magnezu, która wynosiła 9,5 g. Przebieg reakcji opisuje poniższe równanie:

Oblicz masę wodoru powstałego w wyniku tej reakcji oraz określ liczbę cząsteczek tego gazu.

Pod koniec XVIII wieku francuski chemik Joseph Louis Proust (czyt. żuzef lłi prust) sformułował prawo odnoszące się do składu związków chemicznych, które nazwano prawem stałości składu prawem stałości składu .

Prawo: Prawo stałości składu

Stosunek mas pierwiastków tworzących związek chemiczny jest stały dla danego związku i nie zależy od miejsca oraz sposobu jego otrzymywania.

Niezależnie od miejsca wydobycia chlorku sodu (głównego składnika soli kamiennej i morskiej) skład tego związku chemicznego jest zawsze taki sam, co opisuje wzór: NaCl.

Bertolidy
Znana jest grupa związków chemicznych, niemających stałego składu ilościowego. Nazywa się je bertolidami - od nazwiska francuskiego chemika Claude'a Louisa Bertholleta (czyt. kloda lłisa bertoleta), który nie zgadzał się z koncepcją stałego składu związku chemicznego. Przykładem bertolidu jest tlenek żelaza(II), będący związkiem jonowym i tworzący kryształy. Jego wzór to . Z powodu defektów sieci krystalicznej występuje w niej niedobór jonów żelaza i rzeczywisty stosunek atomów odpowiada wzorowi .

Dziś prawo to wydaje się nam oczywiste i mało odkrywcze. Ale musimy pamiętać, że zostało sformułowane w czasach, gdy nie wiedziano nic na temat budowy materii, nieznane były takie pojęcia jak pojęcie atomu czy cząsteczki i nikt nie posługiwał się wzorami chemicznymi związków. Obecnie na podstawie wzoru chemicznego, na przykład wody (), i danych zawartych w układzie okresowym możemy określić stosunek masowy wodoru do tlenu w wodzie ( czyli ), natomiast niecałe 150 lat temu wyciągnięcie takiego wniosku wymagało wielu żmudnych prac doświadczalnych.

Określ, ile kilogramów tlenu znajduje się w 9 kg wody.

Stosunek masowy wodoru do tlenu w wodzie wynosi 1 : 8 .

Nagranie rozpoczyna się planszą z treścią zadania: Określ rodzaj tlenku siarki, czy jest to tlenek siarki cztery, czy tlenek siarki sześć, jeśli w próbce tlenku o masie 20 gramów znajduje się 8 gramów siarki. Pojawia się podpowiedź, że rozwiązanie zadania wymaga określenia stosunku masowego w badanej próbce i porównania go do stosunków masowych występujących w tlenkach siarki. Proponowana jest też kolejność wykonywania obliczeń: obliczanie masy tlenu w tlenku siarki z treści zadania, określenie stosunku masowego tlenu do siarki, ustalenie stosunków masowych w obu znanych rodzajach tlenków siarki i porównanie ich z tym z treści zadania. Z ekranu znikają wszystkie kroki poza pierwszym, który się powiększa. Obliczenie masy tlenu wymaga prostego działania matematycznego: 20 gramów minus 8 gramów daje 12 gramów tlenu w próbce. Następuje wyliczanie proporcji masy siarki do masy tlenu, która wynosi 8 do 12. Poniżej tego wyniku pojawia się tabela zawierająca szacunki mas tlenu do siarki w obu rodzajach tlenków siarki. Dla tlenku siarki cztery, czyli SO2 jest to 32:32, a dla tlenku siarki sześć, czyli SO3 jest to 32:48. Następuje zmiana planszy na zawierającą tabelę z zestawieniem stosunki masowe wszystkich trzech tlenków SO2, SO3 i nieustalonego tlenku z treści zadania. Aby móc łatwo porównać te wartości, obliczona proporcja 8:12 zostaje obustronnie pomnożona przez 4. Po pomnożeniu wynosi ona 32:48. Podświetlone zostają wiersze tabeli zawierające identyczne proporcje tlenku z treści zadania oraz SO3. Pojawia się odpowiedź: Substancją z treści zadania jest tlenek siarki sześć.
Film dostępny na portalu epodreczniki.pl
Nagranie rozpoczyna się planszą z treścią zadania: Określ rodzaj tlenku siarki, czy jest to tlenek siarki cztery, czy tlenek siarki sześć, jeśli w próbce tlenku o masie 20 gramów znajduje się 8 gramów siarki. Pojawia się podpowiedź, że rozwiązanie zadania wymaga określenia stosunku masowego w badanej próbce i porównania go do stosunków masowych występujących w tlenkach siarki. Proponowana jest też kolejność wykonywania obliczeń: obliczanie masy tlenu w tlenku siarki z treści zadania, określenie stosunku masowego tlenu do siarki, ustalenie stosunków masowych w obu znanych rodzajach tlenków siarki i porównanie ich z tym z treści zadania. Z ekranu znikają wszystkie kroki poza pierwszym, który się powiększa. Obliczenie masy tlenu wymaga prostego działania matematycznego: 20 gramów minus 8 gramów daje 12 gramów tlenu w próbce. Następuje wyliczanie proporcji masy siarki do masy tlenu, która wynosi 8 do 12. Poniżej tego wyniku pojawia się tabela zawierająca szacunki mas tlenu do siarki w obu rodzajach tlenków siarki. Dla tlenku siarki cztery, czyli SO2 jest to 32:32, a dla tlenku siarki sześć, czyli SO3 jest to 32:48. Następuje zmiana planszy na zawierającą tabelę z zestawieniem stosunki masowe wszystkich trzech tlenków SO2, SO3 i nieustalonego tlenku z treści zadania. Aby móc łatwo porównać te wartości, obliczona proporcja 8:12 zostaje obustronnie pomnożona przez 4. Po pomnożeniu wynosi ona 32:48. Podświetlone zostają wiersze tabeli zawierające identyczne proporcje tlenku z treści zadania oraz SO3. Pojawia się odpowiedź: Substancją z treści zadania jest tlenek siarki sześć.

Oblicz masę wody poddanej analizie, jeśli w jej wyniku tej reakcji powstało 10 g wodoru. Podaj masę powstałego tlenu.

Instrukcja: Obliczanie masy wody

Obliczamy stosunek masowy pierwiastków chemicznych w wodzie na podstawie wzoru sumarycznego:
wzór sumaryczny: H 2 O
stosunek masowy wodoru do tlenu w wodzie: 2 : 16, czyli 1 : 8

Tworzymy wyrażenie opisujące stosunek masowy składników wody z uwzględnieniem danych z polecenia:

Zestawiamy obliczony stosunek masowy składników wody (krok 1.) z utworzonym wyrażeniem (kroku 2.):

Obliczamy masę wody, która uległa rozkładowi:

Udzielamy odpowiedzi:
Reakcji rozkładu poddano 90 g wody. W jej wyniku powstało 80 g tlenu.

Oblicz, ile gramów sodu znajduje się w dziennej maksymalnej dawce soli kuchennej, wynoszącej 6 gramów chlorku sodu.

Instrukcja: Obliczanie ilości sodu w dziennej dawce soli kuchennej

Obliczamy stosunek masowy pierwiastków w chlorku sodu na podstawie jego wzoru sumarycznego:
wzór sumaryczny: NaCl
stosunek masowy sodu do chloru: 23 : 35,5

Zapisujemy wyrażenie opisujące stosunek masowy składników chlorku sodu z uwzględnieniem danych z polecenia:

Zestawiamy obliczony stosunek masowy składników (krok 1.) z utworzonym wyrażeniem (krok 2.) i obliczamy masę sodu:

Udzielamy odpowiedzi:
W 6 g chlorku sodu znajduje się 2,36 g sodu.

Według prawa zachowania masy stwierdza w każdej reakcji chemicznej łączna masa substratów jest równa sumie mas produktów otrzymanych w jej wyniku.

Na podstawie prawa zachowania masy można policzyć masę jednego z substratów lub produktów, jeśli masy pozostałych są znane.

Prawo stałości składu mówi, że stosunek masowy pierwiastków w związku chemicznym jest zawsze stały oraz niezależny od sposobu i miejsca jego otrzymania (każdy związek chemiczny ma niezmienny skład jakościowy i ilościowy).

Znajomość stosunku masowego pierwiastków chemicznych w związku pozwala obliczyć masę pierwiastków chemicznych w określonej masie związku.

Na podstawie stosunku masowego pierwiastków w związku chemicznym można ustalić jego wzór sumaryczny.

Podczas ogrzewania 200 g wapienia powstało 112 g tlenku wapnia. Oblicz, ile gramów tlenku węgla(IV) otrzymano. Zapisz równanie reakcji, jeśli wiadomo, że głównym składnikiem wapienia jest węglan wapnia o wzorze sumarycznym CaCO 3 , który podczas prażenia ulega rozkładowi na dwa produkty (tlenek wapnia i tlenek węgla(IV)).

Zastanów się i odpowiedz, o czym trzeba pamiętać, przeprowadzając potwierdzające prawo zachowania masy doświadczenia, podczas którego powstają produkty gazowe.

Antoine Lavoisier

Francuski chemik, który zapoczątkował rozwój nowożytnej chemii, wprowadzając pomiary ilościowe. Udowodnił, że wszystkie pierwiastki występują w trzech stanach skupienia, wyjaśnił procesy spalania i oddychania, sformułował zasadę zachowania masy w reakcjach chemicznych, wykazał obecność tlenu i azotu w powietrzu, przeprowadził analizę i syntezę wody oraz określił skład wielu substancji, np. tlenku siarki(IV), kwasu siarkowego(VI) i kwasu azotowego(V). Pieniądze na prowadzenie badań chemicznych uzyskiwał, pracując jako poborca podatkowy. Został stracony w czasie rewolucji francuskiej. Na prośbę Lavoisiera o przedłużenie życia w celu dokończenia prowadzonych przez niego prac badawczych sędzia odpowiedział: Rewolucja nie potrzebuje uczonych. Po śmierci został uniewinniony.

Michaił Łomonosow

Rosyjski chemik, który jako pierwszy odkrył prawo zachowania masy. W 1760 r. opublikował pracę, w której udowadniał to prawo, pisząc między innymi, że jeżeli gdzieś ubędzie nieco materii, to przybędzie w innym miejscu. Jego rozprawy naukowe nie były powszechnie znane, ponieważ pisał tylko w języku rosyjskim. Oprócz prac w obszarze chemii prowadził też badania z zakresu fizyki i geologii. Był także poetą.

prawo odnoszące się do stosunków masowych w związkach chemicznych, zgodnie z którym stosunek masowy pierwiastków w związku chemicznym jest zawsze stały i niezależny od sposobu oraz miejsca jego otrzymania

reguła, według której mówi w przypadku każdej reakcji chemicznej całkowita masa substratów jest równa łącznej masie produktów

Joseph Louis Proust

Chemik francuski, twórca prawa stałości składu (zwanego także prawem stosunków stałych). Na potwierdzenie swoich tez wykonał badania wielu związków chemicznych (dużo pracy poświęcił węglanowi miedzi(II), który otrzymywał z różnych źródeł oraz rozmaitymi sposobami, wykazując jego niezmienny skład ilościowy). Odkrył nieznane wcześniej związki chemiczne, między innymi glukozę, lecytynę. Za wkład w rozwój wiedzy chemicznej przyznano mu tytuł członka Francuskiej Akademii Nauk w Paryżu.

Sformułowanie tego prawa miało fundamentalne znaczenie dla dalszego rozwoju chemii. Stało się ono podwaliną pod kolejne badania prowadzące do stworzenia teorii atomistycznej budowy materii.

Znajomość prawa zachowania masy i prawa stałości składu jest podstawą obliczeń chemicznych. Dzięki nim można ustalić proporcje, w jakich substraty przereagowały ze sobą, tworząc określone produkty, lub oszacować ilość powstałych produktów na podstawie masy użytych substratów.

Stosunek wagowy wodoru do tlenu w cząsteczce wody, , wynosi , co oznacza, że w wodzie na 1 część masową wodoru przypada 8 części masowych tlenu. Niezależnie od tego, jakmi jednostkami masyn będziemy się posługiwać, wymienione zależności zawsze będą takie same. Na przykład, jeśli w danej próbce wody znajduje się 1 g wodoru, to tlenu będzie 8 g, a próbka wody będzie miała masę: . Ten sam stosunek masowy będzie istniał zarówno w jednej cząsteczce wody o masie cząsteczkowej 18 u, jak i w próbkach wody o masie 18 g, 200 kg czy 1 tony.
Stosunek masowy poszczególnych pierwiastków w związku jest zawsze stały - niezależny od masy próbki związku, a także od sposobu otrzymywania tego związku.

# data[].attributes.attachment_link.description
Nic w przyrodzie nie ginie - to powiedzenie dotyczy podstawowej zasady rządzącej przemianami w naszym świecie. Jego zasadność poparto wynikami wielu obserwacji i eksperymentów na długo przed tym, zanim ludzie dowiedzieli się o istnieniu atomów i o sposobach ich łączenia. W tym module poznasz treść fundamentalnych praw, których sformułowanie przyczyniło się do rozwoju nauk przyrodniczych.

# data[].attributes.body
Kliknij w poniższe linki. Zapoznaj się z tematami o układzie oddechowym.

Wykonaj ćwiczenia interaktywne.    https://epodreczniki.pl/a/uklad-oddechowy-i-jegofunkcje/DpduCQG5g https://epodreczniki.pl/a/jak-oddychamy/D1GHkgSmK https://epodreczniki.pl/a/pro laktyka-chorob-ukladuoddechowego/DNN5ltUvz

Następnie dokończ lapbooka o układzie oddechowym.

Przypominam Wam kryteria sukcesu podane na lekcji:

https://zs1zamoscmy.sharepoint.com/:w:/g/personal/rbojarczuk_sp10_zamosc_ pl/ETfjI_Ay29JKtY-GSa1bCMwB9D2OEoxUb2ChNTS5Cd1JCA?

e=aO60ih

Efekty pracy zaprezentujesz po powrocie do szkoły. Termin wykonania zadań  - 25.03.2020.

# data[].attributes.body
Zadanie

Wybierz sobie jedną z trzech umiejętności, którą wykonasz : zaśpiewasz lub nauczysz się zagrać na dowolnym instrumencie (możesz skorzystać z podręcznika) lub zatańczysz, utwór dowolnie przez Ciebie wybrany.

Swoje umiejętności będziesz mógł/mogła zaprezentować podczas lekcji po 25 marca 2020 r.

W wolnej chwili proponuję zapoznanie się z poniższymi aplikacjami, grami i linkami :

http://www.muzykotekaszkolna.pl/multimedia/gry-iaplikacje/orkiestrownik/

https://ising.pl/

# data[].attributes.body
Edukacja zdrowotna
Witaj :-) Podaję Ci kilka tematów z zakresu edukacji zdrowotnej:
1.  Zdrowie i jego pozytywne czynniki.

2.  Stres i jego wpływ na zdrowie człowieka.

Chętni uczniowie wybierają sobie jeden z nich. Korzystając z zasobów internetu poszerzaj swoją wiedzę w tym zakresie.

Możesz skorzystać ze

strony Programu Trzymaj Formę http://www.trzymajforme.pl/start-16#

Do wybranego przez Ciebie  tematu wykonaj prezentację dowolną techniką np. w formie  krzyżówki, quizu lub plakatu.

Czas wykonania zadania do 27.03.2020.

Pracę w formie zdjęć prześlij na maila : mrekiel@sp10.zamosc.pl

Powodzenia :-)

W wolnej chwili nie zapominaj o czynnej aktywności fizycznej. Podaję Ci kilka linków z których możesz skorzystać aby popracować nad własną sylwetką, wydolnością organizmu oraz dobrym samopoczuciem.
https://www.youtube.com/watch?v=q2q9tQ_LYwo
https://www.youtube.com/watch?

# data[].attributes.body
Powtórzcie odmianę czasownika przez osoby (w liczbie pojedynczej i mnogiej)  wykonując zadanie znajdujące się w linku poniżej:
https://learningapps.org/1683352
Odmieńcie przez osoby czasowniki:
spielen, lernen, surfen
Odmienione czasowniki wyślijcie na adres: kmorawska@sp10.zamosc.pl do piatku 20.03.2020r.
Pozdrawiam!

# data[].attributes.body
Edukacja zdrowotna
Witaj :-) Wybierz sobie jeden z poniżej podanych tematów z zakresu edukacji zdrowotnej.  Korzystając z zasobów internetu poszerzaj swoją wiedzę na jego temat. Możesz skorzystać ze strony Programu Trzymaj Formę
http://www.trzymajforme.pl/start-16#
Do wybranego przez Ciebie  tematu wykonaj prezentację  dowolną techniką np. w formie lapbooka, krzyżówki, quizu lub plakatu. Po powrocie do szkoły zaprezentujesz swoją pracę. W przyszłym tygodniu dostaniesz kolejne zadanie do wykonania.
Tematy Edukacja Zdrowotna:
1. Zdrowie i jego pozytywne czynniki.
2. Stres i jego wpływ na zdrowie człowieka.

Czas wykonania zadania do 21.03.2020.
Pracę w formie zdjęć prześlij na maila : mrekiel@sp10.zamosc.pl
Powodzenia :-)
W wolnej chwili nie zapominaj o czynnej aktywności fizycznej. Podaję Ci kilka linków z których możesz skorzystać aby popracować nad własną sylwetką, wydolnością organizmu oraz dobrym samopoczuciem.
https://www.youtube.com/watch?v=YNmlQ_Pdzew
https://www.youtube.com/watch?v=vq_4SghsXUg
https://www.youtube.com/watch?v=qSkji35VTeI

# data[].attributes.body
Trwamy w okresie Wielkiego Postu. To dobry czas na dokonanie refleksji nad swoim życiem. Zadanie, które stawiam przed Tobą to spotkanie z przebaczającą Miłością. Zeskanuj kod QR i wykonaj zadanie. Termin wykonania zadania do końca tego tygodnia. Zrób zdjęcie wykonanego zadania i prześlij na mój messenger. W razie jakiś pytań pisz na mój messenger lub przez dziennik. Powodzenia

# data[].attributes.body
Witajcie ponownie !
Zapoznajcie się (ze zrozumieniem) z załączonymi wyjaśnieniami dotyczącymi zastosowania, budowy orzeczenia oraz z określeniami czasu w Present Perfect. (Możecie je przepisać lub wydrukować ale proszę, żebyście mieli je w zeszycie)
The Present Perfect Tense.
Zastosowanie

nowinka ( bez podania czasu) np. You know, Tom has come back.

czynność przeszła, której skutki odczuwamy do tej pory (bez podania czasu) np.
Peter has broken his leg. (skutki: boli go, nie może chodzić)

czynność, która w podanym czasie może się powtórzyć np. I have eaten two apples today.(ale dzień dzisiejszy jeszcze trwa i mogę zjeść więcej)

czynność, która rozpoczęła się w przeszłości i trwa do dzisiaj np. I have known you for one month. (poznałam miesiąc temu i znam nadal)

Orzeczenie

have

has + 3 forma czasownika

określenia czasu

lately - ostatnio

recently – ostatnio

yet – już - w pytaniach

- jeszcze nie – w przeczeniach

so far - do tej pory

since - od

for - od (przez pewien okres czasu)

already - już (używamy w twierdzeniach)

just - właśnie

ever - kiedykolwiek

never – nigdy

still – wciąż

always - zawsze

Poćwiczcie stosowanie tego czasu wykonując zadania:

https://wordwall.net/pl/resource/850324/angielski/present-perfect-past-simple

https://wordwall.net/pl/resource/905889/angielski/present-perfect

We czwartek podeślę ćwiczenia i poproszę o odesłanie ich do mnie, do tego czasu zróbcie te!!!
W razie pytań piszcie na maila albo znajdźx=cie mnie na messengerze albo whats

Witajcie!
W ramach powtórzenia wykonajcie proszę załączone zadania i odeślijcie na adres aszykula@sp10.zamosc.pl do środy 18 marca. Dbajcie o siebie! Pozdrawiam.

# data[].attributes.body
Zadanie
Wybierz sobie jedną z trzech umiejętności, którą wykonasz : zaśpiewasz lub nauczysz się zagrać na dowolnym instrumencie (możesz skorzystać z podręcznika) lub zatańczysz, utwór dowolnie przez Ciebie wybrany.

Swoje umiejętności będziesz mógł/mogła zaprezentować podczas lekcji po 25 marca 2020 r.
W wolnej chwili proponuję zapoznanie się z poniższymi aplikacjami, grami i linkami :
http://www.muzykotekaszkolna.pl/

http://www.muzykotekaszkolna.pl/multimedia/gry-i-aplikacje/muzorys/

http://www.muzykotekaszkolna.pl/multimedia/gry-i-aplikacje/orkiestrownik/

http://www.muzykotekaszkolna.pl/multimedia/gry-i-aplikacje/muzolot/

http://www.muzykotekaszkolna.pl/multimedia/gry-i-aplikacje/beatboxowe-rytmy/

http://www.muzykotekaszkolna.pl/multimedia/gry-i-aplikacje/muzykotersi/

https://www.incredibox.com/

https://ising.pl/

https://www.spotify.com/pl/

# data[].attributes.body
Korzystając z linku https://epodreczniki.pl/a/ wyrazeniaalgebraiczne/DpRcpSJV

przeczytaj informacje dotyczące :

Zapisywanie treści zadań z użyciem liter, Jak zbudowane jest wyrażenie algebraiczne, Wyrażenia algebraiczne w geometrii, a następnie rozwiąż zadania zamieszczone na  podanej stronie. Powodzenia.

# data[].attributes.body
Kliknij w poniższe linki. Zapoznaj się z tematami o układzie oddechowym.
Wykonaj ćwiczenia interaktywne.
https://epodreczniki.pl/a/uklad-oddechowy-i-jego-funkcje/DpduCQG5g

https://epodreczniki.pl/a/jak-oddychamy/D1GHkgSmK

https://epodreczniki.pl/a/profilaktyka-chorob-ukladu-oddechowego/DNN5ltUvz
Następnie dokończ lapbooka o układzie oddechowym. Przypominam Wam kryteria sukcesu podane na lekcji:
https://zs1zamosc-my.sharepoint.com/:w:/g/personal/rbojarczuk_sp10_zamosc_pl/ETfjI_Ay29JKtY-GSa1bCMwB9D2OEoxUb2ChNTS5Cd1JCA?e=aO60ih
Efekty pracy zaprezentujesz po powrocie do szkoły.

Termin wykonania zadań  - 25.03.2020.

# data[].attributes.body
Na ostatniej lekcji omawialiśmy sieci komputerowe oraz usługi internetowe. Korzystając z Internetu i komunikując się za jego pomocą, należy przestrzegać określonych zasad. Są one określone jako netykieta.
Wykonaj w edytorze grafiki Gimp (lub innym dowolnym edytorze grafiki) plakat na którym przedstawisz zasady netykiety.
Pracę zapisz na dysku wymiennym. Zaprezentujesz ją po powrocie do szkoły. Powodzenia!

# data[].attributes.body
Opór powietrza i tarcie –  pożyteczne czy szkodliwe? Przygotuj plakat na powyższy temat. Uzasadnij swoją wypowiedź podając konkretne przykłady. Możesz skorzystać ze strony: https://epodreczniki.pl/a/wplyw-oporow-ruchu-na-poruszajace-sie-ciala/Dk02onGEM

oraz z podręcznika do fizyki. Wykorzystaj także własne obserwacje i doświadczenia. Zrób zdjęcie swojej pracy i prześlij na adres: asawicka@sp10.zamosc.pl
Termin: 20.03.2020

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Na poruszające się lub wprawiane w ruch ciała działają siły oporu. Siły oporu ruchu utrudniają nam wykonywanie wielu czynności, np. przesuwanie ciężkich przedmiotów i jazdę na rowerze. Potrafią znacznie nadszarpnąć domowy budżet, podnosząc koszt spalania paliwa samochodowego. Czy istnieją pozytywne skutki ich działania? Czy to prawda, że bez nich nasze dotychczasowe życie nie byłoby takie jak dotychczas?

podać definicję ruchu ciała;

posługiwać się wielkościami opisującymi ruch ciała;

rozpoznawać rodzaje oddziaływań;

podać definicję siły jako wielkości fizycznej;

stwierdzić, że ruchowi ciała towarzyszą siły oporu.

wymieniać przyczyny występowania sił oporu ruchu;

opisywać tarcie jako zjawisko fizyczne;

podawać różnicę między tarciem statycznym a tarciem kinetycznym;

obliczać siłę tarcia;

opisywać pożyteczne i negatywne skutki działania sił tarcia.

Tocząca się kula, która zatrzymuje się po chwili na skutek oporów ruchu

Dlaczego poruszające się ciała po pewnym czasie zatrzymują się, tak jak kula na filmie? Dlaczego skoczek potrzebuje spadochronu, by powoli opaść na ziemię?

Wszystkie poruszające się w naszym otoczeniu ciała napotykają siły, które przeciwdziałają ich ruchowi. Mogą być one na przykład wynikiem oporu, który stawia poruszającemu się ciału ośrodek, lub tarcia między powierzchnią podłoża i ciała znajdującego się w ruchu. Określamy je jedną wspólną nazwą - sił oporu ruchu.
W celu sprawdzenia, od czego zależą, przeprowadźmy prosty eksperyment.

Określenie czynników, których zmiana wpływa na wielkość sił oporu ruchu

Co będzie potrzebne Instrukcja

1. Nalej do miski wodę.

2. Ustaw deskę prostopadle do powierzchni wody, a następnie ją zanurz.

3. Zacznij nią powoli poruszać w kierunku prostopadłym do jej powierzchni.

4. Poruszaj deską coraz szybciej.

5. Ustaw deskę równolegle do powierzchni wody, następnie ją zanurz.

6. Zacznij poruszać deską równolegle do powierzchni wody.

7. Wykonaj podobne doświadczenie w powietrzu.

Podsumowanie

Gdy poruszasz zanurzoną deską coraz szybciej, opór wody staje się coraz większy. Gdy poruszasz deską prostopadle do jej powierzchni, czujesz większe opory ruchu, niż gdybyś ustawił deskę równolegle. W powietrzu doświadczenie ma podobny przebieg - jedynie stawiany przez nie opór jest mniejszy. Opory ruchu zależą od prędkości poruszającego się ciała i jego kształtu. Opory ruchu są mniejsze w powietrzu niż w wodzie.

2.1 Tarcie statyczne

Każda powierzchnia, nawet taka, która na pierwszy rzut oka wydaje się idealnie gładka, ma wiele nierówności.

Powodem powstawania tarcia statycznego są nierówności stykających się powierzchni oraz siły przylegania między ich atomami. Chcąc przesunąć jedną powierzchnię równolegle względem drugiej, musimy pokonać nieregularności tych powierzchni i oderwać przylegające do siebie atomy.

Oddziaływania są wzajemne, więc szafa działa na nierówności podłogi, a podłoga - na nierówności nóżek szafy. Im większą siłą działamy, pchając szafę, tym większa jest siła tarcia. W końcu, w miarę dalszego zwiększania siły działającej na ciało, opór stawiany przez nierówności podłogi i nóżek szafy zostaje pokonany i szafa zaczyna się przesuwać.
Siłę tarcia oznaczamy najczęściej symbolem ub i wyrażamy w jednostkach siły - niutonach [N].

Pomimo że przykładamy nawet sporą siłę do niektórych przedmiotów, nie możemy ich poruszyć. Siła tarcia statycznego między przedmiotem a powierzchnią podłoża ma przeciwny zwrot do siły starającej się przesunąć ciało i czasami jest zbyt wielka, aby ją pokonać. Wraz ze wzrostem siły działania zwiększa się również siła tarcia statycznego aż do momentu, kiedy ciało zacznie się w końcu poruszać. Wtedy tarcie statyczne przyjmuje maksymalną wartość.

2.2 Tarcie kinetyczne

2.3 Od czego zależy siła tarcia?

Przesunięcie ciała wymaga przyłożenia pewnej siły zewnętrznej, która musi zrównoważyć siłę tarcia powierzchni tego ciała o podłoże. Jak można obliczyć wartość takiej siły i od czego ona zależy?

Ustalenie, od czego zależy siła tarcia?

Co będzie potrzebne

drewniany prostopadłościan z haczykiem;

obciążniki;

różne powierzchnie (podłoża), po których będzie można przesuwać prostopadłościan (np. drewniany blat, papier ścierny, styropian).

Instrukcja

1. Ustaw prostopadłościan tak, aby ścianą o największej powierzchni dotykał wybranego podłoża.

2. Zaczep siłomierz o haczyk i ustaw go równolegle do powierzchni.

3. Zacznij ciągnąć klocek za pomocą siłomierza - rób to ze stałą prędkością.

4. Zapisz wartość siły odczytanej z siłomierza.

5. Obciąż klocek dodatkowym ciężarkiem.

6. Wykonaj ponownie doświadczenie i zapisz wyniki.

7. Wykonaj pomiar w przypadku kilku większych obciążeń (dokładaj kolejne ciężarki).

8. Zapisz wyniki.

9. Ustaw prostopadłościan tak, aby dotykał podłoża ścianą o najmniejszej powierzchni.

10. Powtórz cały cykl pomiarów.

11. Zmieniaj podłoża na kolejne i za każdym razem powtarzaj czynności od 1 do 10.

Podsumowanie

Siła tarcia kinetycznego nie zależy od pola powierzchni stykającej się z podłożem poruszającego się ciała, a jedynie od siły nacisku tego ciała na podłoże oraz od rodzaju stykających się powierzchni.

We wzorze nie występują wektory, lecz tylko ich wartości!
2.4 Jak obliczyć siłę tarcia kinetycznego?

Pamiętajmy, że charakter praw rządzących tarciem jest czysto doświadczalny. Warunkiem ich występowania jest istnienie siły prostopadłej do powierzchni styku trących ciał. Zależą one głównie od siły nacisku i rodzaju powierzchni trących oraz zdecydowanie w mniejszym stopniu od prędkości poruszającego się ciała. Do obliczenia w pewnym przybliżeniu sił tarcia możemy posłużyć się następującym wzorem:
Siła tarcia

Współczynnik tarcia jest więc wielkością niemianowaną - nieposiadającą jednostki fizycznej (miana).
Współczynniki tarcia między danymi powierzchniami możemy wyznaczyć doświadczalnie. Wystarczy zmierzyć wartość siły nacisku i wartość siły tarcia, korzystając z poprzedniego wzoru i opisanego powyżej doświadczenia nr 2.

W przypadku gdy próbujemy wprawić ciało w ruch, nie możemy posługiwać się wielkością fizyczną, jaką jest współczynnik tarcia kinetycznego. Jak można się domyślić, powinniśmy używać zbliżonej, opisującej spoczywające względem siebie ciała wielkości - współczynnika tarcia statycznego.

W przedstawionej możemy znaleźć przykładowe wartości współczynnika tarcia występującego między powierzchniami wybranych materiałów.

Tarcie toczne pojawia się podczas toczenia się walca lub kuli po płaskiej powierzchni. Siła wprawiająca ciało w tego typu ruch jest znacznie mniejsza niż siła wymagana do jego przesunięcia. Dlatego w urządzeniach mechanicznych stosuje się tak wiele łożysk.

2.5 Czy tarcie może być pożyteczne?

Tarcie odgrywa niezwykle istotną rolę w naszym życiu. Jest z jednej strony zjawiskiem niepożądanym, utrudniającym wykonywanie pracy, z drugiej zaś pozwala nam funkcjonować na co dzień - chodzić, pisać czy jeździć samochodem.
Gdyby nie tarcie między drogą a oponami, nasz samochód nie byłby w stanie ruszyć, jego koła kręciłyby się w miejscu. Gdyby jednak mu się to udało, nie bylibyśmy się w stanie zatrzymać - nie byłoby ani tarcia między szczękami hamulców a tarczą hamulcową, ani między oponami a drogą.

Opory ruchu w wielu sytuacjach utrudniają nam życie i są przyczyną zwiększonego wydatkowania energii. Istnieją jednak sposoby na ich ograniczenie.

RNrIzHKDWPkox 1

Zgodnie z treścią czytaną przez lektora pojawia się kolejno: lupa, motocyklista, skoczek narciarski w locie, ujęcie samochodu wyścigowego formuły 1 w trakcie wyścigu, zdjęcie szafy, zdjęcie przedstawiające smarowanie różnych części maszyn oraz zdjęcie łożyska kulkowego.
Film dostępny na portalu epodreczniki.pl
Zgodnie z treścią czytaną przez lektora pojawia się kolejno: lupa, motocyklista, skoczek narciarski w locie, ujęcie samochodu wyścigowego formuły 1 w trakcie wyścigu, zdjęcie szafy, zdjęcie przedstawiające smarowanie różnych części maszyn oraz zdjęcie łożyska kulkowego.

Opory ruchu:

zwiększają się wraz ze wzrostem wartości prędkości ciała względem ośrodka,

zależą od kształtu ciała,

są większe w cieczach niż w gazach.

Tarcie - siła występująca między powierzchniami stykających się ciał stałych. Jest ona styczna do powierzchni przylegania i przeciwna do kierunku ruchu jednego z tych ciał względem drugiego (tarcie kinetyczne) lub równoważąca zewnętrzne siły, styczna do powierzchni przylegania ciał nieruchomych względem siebie. Tarcie związane z przesuwaniem ciała po powierzchni (tarcie poślizgowe) jest nieco większe podczas wprawiania ciała w ruch niż wówczas, gdy ciało w takim ruchu już się znajduje. Z tego powodu tarcie dzielimy na: statyczne i kinetyczne.

Siła tarcia statycznego pojawia się wraz z pojawieniem się siły próbującej wprawić ciało w ruch względem podłoża.

Siła tarcia kinetycznego działa między powierzchnią poruszającego się ciała a powierzchnią podłoża. Ma ona kierunek zgodny z kierunkiem przemieszczania się ciała, a jej zwrot jest przeciwny do zwrotu wektora prędkości tego ciała.

Siła tarcia kinetycznego zależy od nacisku ciała na podłoże oraz od rodzaju materiałów, z jakich wykonane są stykające się powierzchnie.

Do obliczenia sił tarcia możemy posłużyć się następującym wzorem: F T =f·F N , gdzie:
F T[N] - siła tarcia,
F N[N] - siła nacisku,
f - współczynnik tarcia.

Współczynnik tarcia opisuje rodzaj trących o siebie powierzchni i nie ma jednostki.

Współczynnik tarcia wyznaczamy doświadczalnie.

- siła występująca między powierzchniami stykających się ciał stałych, styczna do powierzchni przylegania i przeciwna do kierunku ruchu jednego z tych ciał względem drugiego.

- siła równoważąca zewnętrzne siły, styczna do powierzchni przylegania ciał nieruchomych względem siebie.

- zjawisko występujące podczas przesuwania powierzchni stykających się ciał. Efektem jest powstanie siły tarcia - jest ona styczna do powierzchni przylegania i przeciwna do zwrotu prędkości jednego z tych ciał względem drugiego (tarcie kinetyczne) lub równoważąca zewnętrzne siły, styczna do powierzchni przylegania ciał nieruchomych względem siebie (tarcie statyczne).

Przedstaw rozkład sił działających na toczącą się oponę, uwzględniając siłę tarcia oraz siłę nacisku (zaznacz kierunek, w którym toczy się opona).

Wymień trzy przykłady funkcjonalnego wykorzystania siły tarcia oraz trzy przykłady, w których siła tarcia przeszkadza w życiu codziennym - podaj inne niż wymienione podczas lekcji.

Również zwykła czynność chodzenia byłaby trudna lub wręcz niemożliwa. Gdyby nie siła tarcia, nasze buty ślizgałyby się; przypominałoby to poruszanie się po lodzie.

Gdyby nie było tarcia, nie bylibyśmy w stanie niczego napisać - po pierwsze dlatego, że do utrzymania długopisu potrzebne jest tarcie między powierzchnią długopisu a dłonią; po drugie, aby długopis mógł pisać, potrzebne jest tarcie między końcem jego wkładu a kartką papieru.

# data[].attributes.attachment_link.title
Wpływ oporów ruchu na poruszające się ciała

# data[].attributes.attachment_link.description
Na poruszające się lub wprawiane w ruch ciała działają siły oporu. Siły oporu ruchu utrudniają nam wykonywanie wielu czynności, np. przesuwanie ciężkich przedmiotów i jazdę na rowerze. Potrafią znacznie nadszarpnąć domowy budżet, podnosząc koszt spalania paliwa samochodowego. Czy istnieją pozytywne skutki ich działania? Czy to prawda, że bez nich nasze dotychczasowe życie nie byłoby takie jak dotychczas?

# data[].attributes.body
18.03
Serdeczne pozdrowienia od wychowawcy. napiszcie na dzienniku lub sms co u was a może dodacie mnie do grupy klasowej?:)
Dzisiaj zadania z chemii dla obu grup. Będę je dodawać w dni kiedy w planie jest chemia. Przypominam, że niektórzy nie zaliczyli sprawdzianu budowa atomu. Proszę o osobisty kontakt.
Utrwalenie wiadomości: prawo zachowania masy i prawo stałości składu.
Wykonaj zadania do 20 marca zrób zdjęcie wykonanej pracy i wyślij sms 604656822 pamiętaj o podpisaniu pracy.
Zad. 1 (wszyscy)

Oblicz stosunek masowy azotu do  tlenu  w tlenku azotu (V) (N2O5)

Zad. 2 (nie wykonuje Przemek, Mikołaj i Mateusz)

Związek chemiczny o wzorze P4O10 zwiera 43,6 % fosforu i 56,4% tlenu. Oblicz stosunek masowy  tlenku fosforu (V).

Zad. 3 (wszyscy)

Oblicz, ile gramów tlenku siarki (IV) powstało, podczas spalania 128g siarki z 128 g tlenu.

1. Napisz reakcję (uzgodnij ją, jeśli zachodzi taka potrzeba).

2. Wykonaj obliczenia.

Pomoc znajdziesz w Podręczniku str. 137i 148 lub  https://epodreczniki.pl/a/prawo-zachowania-masy-i-stalosci-skladu/D89jhEM1W

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Nic w przyrodzie nie ginie - to powiedzenie dotyczy podstawowej zasady rządzącej przemianami w naszym świecie. Jego zasadność poparto wynikami wielu obserwacji i eksperymentów na długo przed tym, zanim ludzie dowiedzieli się o istnieniu atomów i o sposobach ich łączenia. W tym module poznasz treść fundamentalnych praw, których sformułowanie przyczyniło się do rozwoju nauk przyrodniczych.

że reakcje chemiczne to przemiany, podczas których powstają nowe substancje;

że równanie reakcji chemicznej to zapis przebiegu przemiany chemicznej za pomocą symboli pierwiastków i wzorów związków chemicznych;

że substraty to substancje biorące udział w reakcji chemicznej, a produkty to substancje otrzymane w jej wyniku;

jak określić stosunek masowy w związku chemicznym na podstawie jego wzoru.

definiować prawo zachowania masy oraz prawo stałości składu;

interpretować prawo stałości składu;

stosować w obliczeniach chemicznych prawo zachowania masy i prawo stałości składu.

Obserwując przebieg reakcji chemicznych, możemy opisać efekty, które im towarzyszą, na przykład zmianę barwy, efekt dźwiękowy, emisję światła. Czasami możemy także odnieść wrażenie, że substancji biorących udział w reakcji ubywa lub przybywa.

Już w XVIII wieku zajmowano się porównywaniem mas substratów i produktów. Badania te, prowadzone niezależnie przez dwóch chemików, Rosjanina Michaiła Łomonosowa (1756) i Francuza Antoine'a Lavoisiera (czyt. antła lawłaziera)(1785), doprowadziły do sformułowania ogólnego prawa przyrody, które nazwano prawem zachowania masy
Konieczność uzgadniania (bilansowania) równań reakcji jest właśnie konsekwencją przestrzegania prawa zachowania masy. Aby suma mas substratów była identyczna z łączną masą produktów, liczby atomów tego samego rodzaju po obu stronach równania reakcji muszą być jednakowe. prawem zachowania masy . Według tego prawa w układzie zamkniętym (w którym produkty reakcji nie opuszczają tego układu) łączna masa substratów jest równa sumie mas produktów. Oznacza to, że z tej samej masy substratów powstaje taka sama masa produktów, czyli że podczas przemiany chemicznej masa substancji w nich uczestniczących nie ulega zmianie.

Problem badawczy

Czy masa produktów jest większa, mniejsza, czy taka sama jak masa substratów, z których powstały?

Hipoteza

Masa produktów jest identyczna z masą użytych substratów.

Co będzie potrzebne

waga analityczna,

soda oczyszczona,

ocet,

mała kolba miarowa,

balonik,

łyżeczka.

Instrukcja

1. Do balonika wsyp 2-3 łyżeczki sody oczyszczonej.

2. Do kolby miarowej nalej 20-30 cmIndeks górny 3 ³ octu.

3. Załóż balonik na szyjkę kolby. Uważaj przy tym, aby soda nie dostała się do wnętrza kolby.

4. Postaw zestaw na wadze analitycznej.

5. Gdy masa kolby na wadze ustali się, podnieś balonik i wsyp sodę do octu.

6. Obserwuj wskazania wagi.

Podsumowanie

Po wsypaniu sody do octu reakcja przebiegała gwałtownie. Objętość mieszaniny reakcyjnej wzrosła. Masa układu reakcyjnego nie uległa zmianie.
Przeprowadzone doświadczenie potwierdza prawo zachowania masy. W czasie trwania przemiany masa substancji bioracych udział w reakcji chemicznej nie ulega zmianie.

R1QLaoN7iq68K 1

Film rozpoczyna się ujęciem stołu laboratoryjnego zawierającego substancje i sprzęt niezbędne do przeprowadzenia doświadczenia. Znajduje się tutaj waga cyfrowa, kolbka stożkowa z miarką, łyżeczka, balonik, opakowanie sody spożywczej i butelka octu. Na tym tle wyświetlany jest biały napis Reakcja sody oczyszczonej z octem. W tle sceny widać rozmyte dłonie i fartuch demonstratora. Zmiana ujęcia na prezentujące w zbliżeniu kolejne elementy zestawu. Do kolbki wlewany jest ocet, a do balonika wsypywana soda oczyszczona. Balonik naciągany jest na szyjkę kolby. Cały zestaw ustawiony zostaje na wadze, która wskazuje 119,45 grama. Ręka demonstratora unosi balonik przesypując jego zawartość, czyli sodę do octu. Reakcja jest gwałtowna, wydzielający się gaz i piana napełniają balonik. Nie wpływa to żaden sposób na wskazania wagi. Z lewej strony obrazu wjeżdża na ekran czarna plansza, na której pojawia się napis. Masa reagentów jest stała. Następuje zmiana ujęcia na zbliżenie wskaźnika wagi. Pojawia się kolejny napis: Przebieg reakcji jest zgodny z prawem zachowania masy.
Film dostępny na portalu epodreczniki.pl
Film rozpoczyna się ujęciem stołu laboratoryjnego zawierającego substancje i sprzęt niezbędne do przeprowadzenia doświadczenia. Znajduje się tutaj waga cyfrowa, kolbka stożkowa z miarką, łyżeczka, balonik, opakowanie sody spożywczej i butelka octu. Na tym tle wyświetlany jest biały napis Reakcja sody oczyszczonej z octem. W tle sceny widać rozmyte dłonie i fartuch demonstratora. Zmiana ujęcia na prezentujące w zbliżeniu kolejne elementy zestawu. Do kolbki wlewany jest ocet, a do balonika wsypywana soda oczyszczona. Balonik naciągany jest na szyjkę kolby. Cały zestaw ustawiony zostaje na wadze, która wskazuje 119,45 grama. Ręka demonstratora unosi balonik przesypując jego zawartość, czyli sodę do octu. Reakcja jest gwałtowna, wydzielający się gaz i piana napełniają balonik. Nie wpływa to żaden sposób na wskazania wagi. Z lewej strony obrazu wjeżdża na ekran czarna plansza, na której pojawia się napis. Masa reagentów jest stała. Następuje zmiana ujęcia na zbliżenie wskaźnika wagi. Pojawia się kolejny napis: Przebieg reakcji jest zgodny z prawem zachowania masy.

Prawo zachowania masy pomaga określić masę jednej substancji, gdy znamy masy pozostałych substratów i produktów. Znajomość tego prawa pozwala także obliczyć między innymi ilość produktów powstających z określonej masy substratów. Na przykład, jeśli wiemy, że przereagowały ze sobą 2,4 g magnezu i 1,6 g tlenu, to w prosty sposób możemy ustalić, że w wyniku tej reakcji chemicznej powstały tlenku magnezu:

W przypadku innej przemianie - reakcji wymiany tlenku miedzi(II) z węglem - możemy ustalić masę miedzi, jeśli znamy masy substratów i masę drugiego produktu:

Zgodnie z prawem zachowania masy łączna masa substratów ma być równa sumie mas produktów:

Po przekształceniach równania i wykonaniu obliczeń poznamy masę miedzi:

Dzięki wykorzystaniu prawa zachowania masy możemy stwierdzić, że w wyniku reakcji 15,9 g tlenku miedzi(II) z 1,2 g węgla powstanie 12,7 g miedzi.

Przeprowadzono doświadczenie, w którym do wody wprowadzono chlorowodór, a następnie wrzucono magnez w postaci wiórków. Zaobserwowano wydzielenie się gazu, którym był wodór. Podczas doświadczenia przereagowało ze sobą 2,4 g magnezu i 7,3 g kwasu solnego. Produktami tej przemiany były wodór i chlorek magnezu. Ustalono masę chlorku magnezu, która wynosiła 9,5 g. Przebieg reakcji opisuje poniższe równanie:

Oblicz masę wodoru powstałego w wyniku tej reakcji oraz określ liczbę cząsteczek tego gazu.

Pod koniec XVIII wieku francuski chemik Joseph Louis Proust (czyt. żuzef lłi prust) sformułował prawo odnoszące się do składu związków chemicznych, które nazwano prawem stałości składu prawem stałości składu .

Prawo: Prawo stałości składu

Stosunek mas pierwiastków tworzących związek chemiczny jest stały dla danego związku i nie zależy od miejsca oraz sposobu jego otrzymywania.

Niezależnie od miejsca wydobycia chlorku sodu (głównego składnika soli kamiennej i morskiej) skład tego związku chemicznego jest zawsze taki sam, co opisuje wzór: NaCl.

Bertolidy
Znana jest grupa związków chemicznych, niemających stałego składu ilościowego. Nazywa się je bertolidami - od nazwiska francuskiego chemika Claude'a Louisa Bertholleta (czyt. kloda lłisa bertoleta), który nie zgadzał się z koncepcją stałego składu związku chemicznego. Przykładem bertolidu jest tlenek żelaza(II), będący związkiem jonowym i tworzący kryształy. Jego wzór to . Z powodu defektów sieci krystalicznej występuje w niej niedobór jonów żelaza i rzeczywisty stosunek atomów odpowiada wzorowi .

Dziś prawo to wydaje się nam oczywiste i mało odkrywcze. Ale musimy pamiętać, że zostało sformułowane w czasach, gdy nie wiedziano nic na temat budowy materii, nieznane były takie pojęcia jak pojęcie atomu czy cząsteczki i nikt nie posługiwał się wzorami chemicznymi związków. Obecnie na podstawie wzoru chemicznego, na przykład wody (), i danych zawartych w układzie okresowym możemy określić stosunek masowy wodoru do tlenu w wodzie ( czyli ), natomiast niecałe 150 lat temu wyciągnięcie takiego wniosku wymagało wielu żmudnych prac doświadczalnych.

Określ, ile kilogramów tlenu znajduje się w 9 kg wody.

Stosunek masowy wodoru do tlenu w wodzie wynosi 1 : 8 .

Nagranie rozpoczyna się planszą z treścią zadania: Określ rodzaj tlenku siarki, czy jest to tlenek siarki cztery, czy tlenek siarki sześć, jeśli w próbce tlenku o masie 20 gramów znajduje się 8 gramów siarki. Pojawia się podpowiedź, że rozwiązanie zadania wymaga określenia stosunku masowego w badanej próbce i porównania go do stosunków masowych występujących w tlenkach siarki. Proponowana jest też kolejność wykonywania obliczeń: obliczanie masy tlenu w tlenku siarki z treści zadania, określenie stosunku masowego tlenu do siarki, ustalenie stosunków masowych w obu znanych rodzajach tlenków siarki i porównanie ich z tym z treści zadania. Z ekranu znikają wszystkie kroki poza pierwszym, który się powiększa. Obliczenie masy tlenu wymaga prostego działania matematycznego: 20 gramów minus 8 gramów daje 12 gramów tlenu w próbce. Następuje wyliczanie proporcji masy siarki do masy tlenu, która wynosi 8 do 12. Poniżej tego wyniku pojawia się tabela zawierająca szacunki mas tlenu do siarki w obu rodzajach tlenków siarki. Dla tlenku siarki cztery, czyli SO2 jest to 32:32, a dla tlenku siarki sześć, czyli SO3 jest to 32:48. Następuje zmiana planszy na zawierającą tabelę z zestawieniem stosunki masowe wszystkich trzech tlenków SO2, SO3 i nieustalonego tlenku z treści zadania. Aby móc łatwo porównać te wartości, obliczona proporcja 8:12 zostaje obustronnie pomnożona przez 4. Po pomnożeniu wynosi ona 32:48. Podświetlone zostają wiersze tabeli zawierające identyczne proporcje tlenku z treści zadania oraz SO3. Pojawia się odpowiedź: Substancją z treści zadania jest tlenek siarki sześć.
Film dostępny na portalu epodreczniki.pl
Nagranie rozpoczyna się planszą z treścią zadania: Określ rodzaj tlenku siarki, czy jest to tlenek siarki cztery, czy tlenek siarki sześć, jeśli w próbce tlenku o masie 20 gramów znajduje się 8 gramów siarki. Pojawia się podpowiedź, że rozwiązanie zadania wymaga określenia stosunku masowego w badanej próbce i porównania go do stosunków masowych występujących w tlenkach siarki. Proponowana jest też kolejność wykonywania obliczeń: obliczanie masy tlenu w tlenku siarki z treści zadania, określenie stosunku masowego tlenu do siarki, ustalenie stosunków masowych w obu znanych rodzajach tlenków siarki i porównanie ich z tym z treści zadania. Z ekranu znikają wszystkie kroki poza pierwszym, który się powiększa. Obliczenie masy tlenu wymaga prostego działania matematycznego: 20 gramów minus 8 gramów daje 12 gramów tlenu w próbce. Następuje wyliczanie proporcji masy siarki do masy tlenu, która wynosi 8 do 12. Poniżej tego wyniku pojawia się tabela zawierająca szacunki mas tlenu do siarki w obu rodzajach tlenków siarki. Dla tlenku siarki cztery, czyli SO2 jest to 32:32, a dla tlenku siarki sześć, czyli SO3 jest to 32:48. Następuje zmiana planszy na zawierającą tabelę z zestawieniem stosunki masowe wszystkich trzech tlenków SO2, SO3 i nieustalonego tlenku z treści zadania. Aby móc łatwo porównać te wartości, obliczona proporcja 8:12 zostaje obustronnie pomnożona przez 4. Po pomnożeniu wynosi ona 32:48. Podświetlone zostają wiersze tabeli zawierające identyczne proporcje tlenku z treści zadania oraz SO3. Pojawia się odpowiedź: Substancją z treści zadania jest tlenek siarki sześć.

Oblicz masę wody poddanej analizie, jeśli w jej wyniku tej reakcji powstało 10 g wodoru. Podaj masę powstałego tlenu.

Instrukcja: Obliczanie masy wody

Obliczamy stosunek masowy pierwiastków chemicznych w wodzie na podstawie wzoru sumarycznego:
wzór sumaryczny: H 2 O
stosunek masowy wodoru do tlenu w wodzie: 2 : 16, czyli 1 : 8

Tworzymy wyrażenie opisujące stosunek masowy składników wody z uwzględnieniem danych z polecenia:

Zestawiamy obliczony stosunek masowy składników wody (krok 1.) z utworzonym wyrażeniem (kroku 2.):

Obliczamy masę wody, która uległa rozkładowi:

Udzielamy odpowiedzi:
Reakcji rozkładu poddano 90 g wody. W jej wyniku powstało 80 g tlenu.

Oblicz, ile gramów sodu znajduje się w dziennej maksymalnej dawce soli kuchennej, wynoszącej 6 gramów chlorku sodu.

Instrukcja: Obliczanie ilości sodu w dziennej dawce soli kuchennej

Obliczamy stosunek masowy pierwiastków w chlorku sodu na podstawie jego wzoru sumarycznego:
wzór sumaryczny: NaCl
stosunek masowy sodu do chloru: 23 : 35,5

Zapisujemy wyrażenie opisujące stosunek masowy składników chlorku sodu z uwzględnieniem danych z polecenia:

Zestawiamy obliczony stosunek masowy składników (krok 1.) z utworzonym wyrażeniem (krok 2.) i obliczamy masę sodu:

Udzielamy odpowiedzi:
W 6 g chlorku sodu znajduje się 2,36 g sodu.

Według prawa zachowania masy stwierdza w każdej reakcji chemicznej łączna masa substratów jest równa sumie mas produktów otrzymanych w jej wyniku.

Na podstawie prawa zachowania masy można policzyć masę jednego z substratów lub produktów, jeśli masy pozostałych są znane.

Prawo stałości składu mówi, że stosunek masowy pierwiastków w związku chemicznym jest zawsze stały oraz niezależny od sposobu i miejsca jego otrzymania (każdy związek chemiczny ma niezmienny skład jakościowy i ilościowy).

Znajomość stosunku masowego pierwiastków chemicznych w związku pozwala obliczyć masę pierwiastków chemicznych w określonej masie związku.

Na podstawie stosunku masowego pierwiastków w związku chemicznym można ustalić jego wzór sumaryczny.

Podczas ogrzewania 200 g wapienia powstało 112 g tlenku wapnia. Oblicz, ile gramów tlenku węgla(IV) otrzymano. Zapisz równanie reakcji, jeśli wiadomo, że głównym składnikiem wapienia jest węglan wapnia o wzorze sumarycznym CaCO 3 , który podczas prażenia ulega rozkładowi na dwa produkty (tlenek wapnia i tlenek węgla(IV)).

Zastanów się i odpowiedz, o czym trzeba pamiętać, przeprowadzając potwierdzające prawo zachowania masy doświadczenia, podczas którego powstają produkty gazowe.

Antoine Lavoisier

Francuski chemik, który zapoczątkował rozwój nowożytnej chemii, wprowadzając pomiary ilościowe. Udowodnił, że wszystkie pierwiastki występują w trzech stanach skupienia, wyjaśnił procesy spalania i oddychania, sformułował zasadę zachowania masy w reakcjach chemicznych, wykazał obecność tlenu i azotu w powietrzu, przeprowadził analizę i syntezę wody oraz określił skład wielu substancji, np. tlenku siarki(IV), kwasu siarkowego(VI) i kwasu azotowego(V). Pieniądze na prowadzenie badań chemicznych uzyskiwał, pracując jako poborca podatkowy. Został stracony w czasie rewolucji francuskiej. Na prośbę Lavoisiera o przedłużenie życia w celu dokończenia prowadzonych przez niego prac badawczych sędzia odpowiedział: Rewolucja nie potrzebuje uczonych. Po śmierci został uniewinniony.

Michaił Łomonosow

Rosyjski chemik, który jako pierwszy odkrył prawo zachowania masy. W 1760 r. opublikował pracę, w której udowadniał to prawo, pisząc między innymi, że jeżeli gdzieś ubędzie nieco materii, to przybędzie w innym miejscu. Jego rozprawy naukowe nie były powszechnie znane, ponieważ pisał tylko w języku rosyjskim. Oprócz prac w obszarze chemii prowadził też badania z zakresu fizyki i geologii. Był także poetą.

prawo odnoszące się do stosunków masowych w związkach chemicznych, zgodnie z którym stosunek masowy pierwiastków w związku chemicznym jest zawsze stały i niezależny od sposobu oraz miejsca jego otrzymania

reguła, według której mówi w przypadku każdej reakcji chemicznej całkowita masa substratów jest równa łącznej masie produktów

Joseph Louis Proust

Chemik francuski, twórca prawa stałości składu (zwanego także prawem stosunków stałych). Na potwierdzenie swoich tez wykonał badania wielu związków chemicznych (dużo pracy poświęcił węglanowi miedzi(II), który otrzymywał z różnych źródeł oraz rozmaitymi sposobami, wykazując jego niezmienny skład ilościowy). Odkrył nieznane wcześniej związki chemiczne, między innymi glukozę, lecytynę. Za wkład w rozwój wiedzy chemicznej przyznano mu tytuł członka Francuskiej Akademii Nauk w Paryżu.

Sformułowanie tego prawa miało fundamentalne znaczenie dla dalszego rozwoju chemii. Stało się ono podwaliną pod kolejne badania prowadzące do stworzenia teorii atomistycznej budowy materii.

Znajomość prawa zachowania masy i prawa stałości składu jest podstawą obliczeń chemicznych. Dzięki nim można ustalić proporcje, w jakich substraty przereagowały ze sobą, tworząc określone produkty, lub oszacować ilość powstałych produktów na podstawie masy użytych substratów.

Stosunek wagowy wodoru do tlenu w cząsteczce wody, , wynosi , co oznacza, że w wodzie na 1 część masową wodoru przypada 8 części masowych tlenu. Niezależnie od tego, jakmi jednostkami masyn będziemy się posługiwać, wymienione zależności zawsze będą takie same. Na przykład, jeśli w danej próbce wody znajduje się 1 g wodoru, to tlenu będzie 8 g, a próbka wody będzie miała masę: . Ten sam stosunek masowy będzie istniał zarówno w jednej cząsteczce wody o masie cząsteczkowej 18 u, jak i w próbkach wody o masie 18 g, 200 kg czy 1 tony.
Stosunek masowy poszczególnych pierwiastków w związku jest zawsze stały - niezależny od masy próbki związku, a także od sposobu otrzymywania tego związku.

# data[].attributes.attachment_link.description
Nic w przyrodzie nie ginie - to powiedzenie dotyczy podstawowej zasady rządzącej przemianami w naszym świecie. Jego zasadność poparto wynikami wielu obserwacji i eksperymentów na długo przed tym, zanim ludzie dowiedzieli się o istnieniu atomów i o sposobach ich łączenia. W tym module poznasz treść fundamentalnych praw, których sformułowanie przyczyniło się do rozwoju nauk przyrodniczych.

# data[].attributes.body
Wyrażenia algebraiczne cd. Obejrzyj lmy p. T. Gwiazdy https://www.matmagwiazdy.pl/algebra.html

Co to jest wyrażenie algebraiczne - zapisywanie i odczytywanie

Obliczanie wartości wyrażeń algebraicznych

Sumy algebraiczne Jednomiany Upraszczanie wyrażeń algebraicznych

Dodawanie i odejmowanie sum algebraicznych

Mnożenie i dzielenie wyrażeń algebraicznych przez liczby

Mnożenie jednomianów przez sumy algebraiczne

Otwórz stronę Matzoo.pl/klasa7 i wybierz podane tematy lub

kliknij w odpowiedni link Zapisywanie wyrażeń algebraicznych https://www.matzoo.pl/klasa7/zapisywanie-wyrazen-

algebraicznych_56_366Redukcja wyrazów podobnych https://www.matzoo.pl/klasa7/redukcja-wyrazowpodobnych_56_362Porządkowanie jednomianów https://www.matzoo.pl/klasa7/porzadkowaniejednomianow_56_363

Dodawanie I odejmowanie sum algebraicznych https://www.matzoo.pl/klasa7/dodawanie-i-odejmowaniesum-algebraicznych_56_364Mnożenie sum algebraicznych przez liczby https://www.matzoo.pl/klasa7/mnozenie-sum-algebraicznychprzez-liczby_56_522

Z każdego tematu wybierz po 10 przykładów i zapisz je w zeszycie do matematyki.

Poćwicz również z learningapps https://learningapps.org/1220502 https://learningapps.org/watch?v=pb0252o8n16 https://learningapps.org/view2904575 https://learningapps.org/view811319 https://szaloneliczby.pl/redukcja-wyrazow-podobnych/

Do zobaczenia wkrótce

# data[].attributes.body
Wokół nas powstają prace artystów, którzy próbują poprzez swoje dzieła sprowokować ludzi do myślenia lub działania. Czasami są to zapisy ważnych wydarzeń, ludzi, miejsc, a czasami po prostu piękne "obrazy". Spotykamy je na ulicy. Jest to Street Art -Sztuka Ulicy

Obejrzyj film o Street Arcie:
https://www.youtube.com/watch?v=Bp8xbGyrKRs

Zastanów się:

Czy wszystkie rysunki, napisy i formy przestrzenne, które spotykasz na ulicy są sztuką?

Kiedy te "dzieła" to wandalizm?

Czy artysta może w dowolnym miejscu  namalować lub  postawić swoje dzieło?

Przeprowadź wywiad
„Co o Street Arcie”  sądzą Domownicy i "Znajomi z Messengera"

Zadanie:
Napisz wiadomość na adres aserafin@sp10.zamosc.pl ,
w której odpowiesz na pytania:

1. Gdzie w Zamościu można spotkać przykłady graffiti i murali –podaj miejsce i napisz czy Ci się podobają?

2. Czy wszystkie rysunki, napisy i formy przestrzenne, które spotykasz na ulicy są sztuką?

Termin nadsyłania prac:
24 marca 2020 r.

# data[].attributes.attachment_link.title
Czy dzieło sztuki można zobaczyć na ulicy?

# data[].attributes.body
17.03.
Witajcie! Czy już uzupełniliście swoją wiedzę z zakresu wyrażeń algebraicznych?
Aby się przekonać rozwiąż kartę pracy https://zs1zamosc-my.sharepoint.com/:w:/g/personal/bwojtkowska_sp10_zamosc_pl/Eaf7SaO-I_BOrJh_OCx7E2cBB7AKHca6xfPJkQVd4hZbqA?e=14pE6u
Odpowiedzi prześlij na adres bwojtkowska@sp10.zamosc.pl
termin 18.03. godz. 9:00
jeśli zadania były zbyt trudne napisz mi o tym.
Powodzenia.

16.03.                      Wyrażenia algebraiczne cd.

Obejrzyj filmy p. T. Gwiazdy  https://www.matmagwiazdy.pl/algebra.html

Co to jest wyrażenie algebraiczne - zapisywanie i odczytywanie

Obliczanie wartości wyrażeń algebraicznych

Sumy algebraiczne Jednomiany Upraszczanie wyrażeń algebraicznych

Dodawanie i odejmowanie sum algebraicznych

Mnożenie i dzielenie wyrażeń algebraicznych przez liczby

Mnożenie jednomianów przez sumy algebraiczne

Otwórz stronę Matzoo.pl/klasa7 i wybierz podane tematy lub kliknij w odpowiedni link

Zapisywanie wyrażeń algebraicznych https://www.matzoo.pl/klasa7/zapisywanie-wyrazen-algebraicznych_56_366

Redukcja wyrazów podobnych  https://www.matzoo.pl/klasa7/redukcja-wyrazow-podobnych_56_362

Porządkowanie jednomianów https://www.matzoo.pl/klasa7/porzadkowanie-jednomianow_56_363

Dodawanie I odejmowanie sum algebraicznych  https://www.matzoo.pl/klasa7/dodawanie-i-odejmowanie-sum-algebraicznych_56_364

Mnożenie sum algebraicznych przez liczby  https://www.matzoo.pl/klasa7/mnozenie-sum-algebraicznych-przez-liczby_56_522

Z każdego tematu wybierz po 10 przykładów i zapisz je w zeszycie do matematyki.

Poćwicz również z learningapps

https://learningapps.org/1220502

https://learningapps.org/watch?v=pb0252o8n16

https://learningapps.org/view2904575

https://learningapps.org/view811319

https://szaloneliczby.pl/redukcja-wyrazow-podobnych/

Do zobaczenia wkrótce

13.03. Korzystając z linku https://epodreczniki.pl/a/wyrazenia-algebraiczne/DpRcpSJV

przeczytaj informacje dotyczące :

Zapisywanie treści zadań z użyciem liter, Jak zbudowane jest wyrażenie algebraiczne, Wyrażenia algebraiczne w geometrii, a następnie rozwiąż zadania zamieszczone na podanej stronie. Powodzenia.

# data[].attributes.body
Trwamy w okresie Wielkiego Postu. To dobry czas na dokonanie refleksji nad swoim życiem. Zadanie, które stawiam przed Tobą to spotkanie z przebaczającą Miłością. Zeskanuj kod QR i wykonaj zadanie. Termin wykonania zadania do końca tego tygodnia. Zrób zdjęcie wykonanego zadania i prześlij na mój messenger. W razie jakiś pytań pisz na mój messenger lub przez dziennik. Powodzenia