# data[].attributes.headline
Οδυσσέας Ελύτης

# data[].attributes.subject
Οδυσσέας Ελύτης

# data[].attributes.headline
Οδυσσέας Ελύτης

# data[].attributes.subject
Οδυσσέας Ελύτης

# data[].attributes.body
(από το Άξιον Εστί)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Α. Οδυσσέας Ελύτης, "Μυρίσαι το άριστον, XIV", Ο μικρός ναυτίλος (1985). Ποίηση, Ίκαρος 2002, σ. 514-515.

Τ' ανώτερα μαθηματικά μου τα έκανα στο Σχολείο της θάλασσας. Ιδού και μερικές πράξεις για παράδειγμα:

1. Εάν αποσυνδέσεις την Ελλάδα, στο τέλος θα δεις να σου απομένουν μια ελιά, ένα αμπέλι κι ένα καράβι. Που σημαίνει: με άλλα τόσα την ξαναφτιάχνεις.

2. Το γινόμενο των μυριστικών χόρτων επί την αθωότητα δίνει πάντοτε το σχήμα κάποιου Ιησού Χριστού.

3. Η ευτυχία είναι η ορθή σχέση ανάμεσα στις πράξεις (σχήματα) και στα αισθήματα (χρώματα). Η ζωή μας κόβεται, και οφείλει να κόβεται, στα μέτρα που έκοψε τα χρωματιστά χαρτιά του ο Matisse.

4. Όπου υπάρχουν συκιές υπάρχει Ελλάδα. Όπου προεξέχει το βουνό απ' τη λέξη του υπάρχει ποιητής. Η ηδονή δεν είναι αφαιρετέα.

5. Ένα δειλινό στο Αιγαίο περιλαμβάνει τη χαρά και τη λύπη σε τόσο ίσες δόσεις που δε μένει στο τέλος παρά η αλήθεια.

6. Κάθε πρόοδος στο ηθικό επίπεδο δεν μπορεί παρά να είναι αντιστρόφως ανάλογη προς την ικανότητα που έχουν η δύναμη κι ο αριθμός να καθορίζουν τα πεπρωμένα μας.

7. Ένας "Αναχωρητής" για τους μισούς είναι, αναγκαστικά, για τους άλλους μισούς, ένας "Ερχόμενος".

Β. Gail Holst, Μίκης Θεοδωράκης, Μύθος και πολιτική στη σύγχρονη ελληνική μουσική, Ανδρομέδα 1980, σ. 99.

Στον ύμνο "Τα θεμέλιά μου στα βουνά", αναφύονται πάλι βυζαντινές και δημοτικές καταβολές με μια ορχηστρική συνοδεία βασισμένη στο ηπειρώτικο μοιρολόι. Το κλαρίνο μιμείται την ηπειρωτική τεχνική παι-ξίματος, ενώ το σαντούρι και τα κρουστά ήχους από κουδούνια προβάτων. Με φόντο αυτή τη "νατουραλιστική" ορχηστρική εικόνα, η φωνή του ψάλτη κινείται σε μια βυζαντινοπρεπή μελωδική γραμμή που υποστηρίζεται από ισοκρατήματα της χορωδίας σε ανοιχτές τέταρτες ή πέμπτες. Το πιάνο δίνει ψηλές οκτάβες, σαν καμπάνα. Καθώς το κλαρίνο τελειώνει το μέρος του υπάρχει ένα μακρόσυρτο μέλισμα που ενώνει δυο παραδόσεις, τη λαϊκή και την εκκλησιαστική.
Γ. Πορεία προς το μέτωπο
Ξημερώνοντας τ' Αγιαννιού, με την αύριο των Φώτων, λάβαμε τη διαταγή να κινήσουμε πάλι μπροστά, για τα μέρη όπου δεν έχει καθημερινές και σκόλες. Έπρεπε, λέει, να πιάσουμε τις γραμμές που κρατούσανε ως τότε οι Αρτινοί, από Χιμάρα ως Τεπελένι. Λόγω που εκείνοι πολεμούσανε απ' την πρώτη μέρα, συνέχεια, κι είχαν μείνει σκεδόν οι μισοί και δεν αντέχανε άλλο.

Δώδεκα μέρες κιόλας είχαμε μεις πιο πίσω, στα χωριά. Κι απάνω που συνήθιζε τ' αυτί μας πάλι στα γλυκά τριξίματα της γης, και δειλά συλλαβίζαμε το γάβγισμα του σκύλου ή τον αχό της μακρινής καμπάνας, να που ήταν ανάγκη, λέει, να γυρίσουμε στο μόνο αχολόι που ξέραμε: στο αργό και στο βαρύ των κανονιών, στο ξερό και στο γρήγορο των πολυβόλων.

Νύχτα πάνω στη νύχτα βαδίζαμε ασταμάτητα, ένας πίσω απ' τον άλλο, ίδια τυφλοί. Με κόπο ξεκολλώντας το ποδάρι από τη λάσπη, όπου, φορές, εκαταβούλιαζε ίσαμε το γόνατο. Επειδή το πιο συχνά ψιχάλιζε στους δρόμους έξω, καθώς μες στην ψυχή μας. Και τις λίγες φορές όπου κάναμε στάση να ξεκουραστούμε, μήτε που αλλάζαμε κουβέντα, μονάχα σοβαροί και αμίλητοι, φέγγοντας μ' ένα μικρό δαδί, μία μία εμοιραζόμασταν τη σταφίδα. Ή φορές πάλι, αν ήταν βολετο, λύναμε βιαστικά τα ρούχα και ξυνόμασταν με λύσσα ώρες πολλές, όσο να τρέξουν τα αίματα. Τι μας είχε ανέβει η ψείρα ως το λαιμό, κι ήταν αυτό πιο κι απ' την κούραση ανυπόφερτο. Τέλος, κάποτε ακουγότανε στα σκοτεινά η σφυρίχτρα, σημάδι ότι κινούσαμε, και πάλι σαν τα ζα τραβούσαμε μπροστά να κερδίσουμε δρόμο, πριχού ξημερώσει και μας βάλουνε στόχο τ' αερόπλανα. Επειδή ο Θεός δεν κάτεχε από στόχους ή τέτοια, κι όπως το 'χε συνήθειο του, στην ίδια πάντοτε ώρα ξημέρωνε το φως.

Τότες, χωμένοι μες στις ρεματιές, γέρναμε το κεφάλι από το μέρος το βαρύ, όπου δε βγαίνουνε όνειρα. Και τα πουλιά μάς θύμωναν, που δε δίναμε τάχα σημασία στα λόγια τους - ίσως και που ασκημίζαμε χωρίς αιτία την πλάση. Άλλης λογής εμείς χωριάτες, μ' άλλω λογιώ ξινάρια και σιδερικά στα χέρια μας, που ξορκισμένα να 'ναι.

Δώδεκα μέρες κιόλας, είχαμε μεις πιο πίσω στα χωριά κοιτάξει σε κατρέφτη, ώρες πολλές, το γύρο του προσώπου μας. Κι απάνω που συνήθιζε ξανά το μάτι μας τα γνώριμα παλιά σημάδια, και δειλά συλλαβίζαμε το χείλο το γυμνό ή το χορτάτο από τον ύπνο μάγουλο, να που τη δεύτερη τη νύχτα σάμπως πάλι αλλάζαμε, την τρίτη ακόμη πιο πολύ, την ύστερη, την τέταρτη, πια φανερό, δεν ήμασταν οι ίδιοι. Μόνε σαν να πηγαίναμε μπουλούκι ανάκατο, θαρρούσες, απ' όλες τις γενιές και τις χρονιές, άλλοι των τωρινών καιρών κι άλλοι πολλά παλιών, που 'χαν λευκάνει απ' τα περίσσια γένια. Καπεταναίοι αγέλαστοι με το κεφαλοπάνι, και παπάδες θεριά, λοχίες του '97 ή του '12, μπαλτζήδες βλοσυροί πάνου απ' τον ώμο σειώντας το πελέκι, απελάτες και σκουταροφόροι, με το αίμα επάνω τους ακόμη Βουργάρων και Τούρκων. Όλοι μαζί, δίχως μιλιά, χρόνους αμέτρητους αγκομαχώντας πλάι πλάι, διαβαίναμε τις ράχες, τα φαράγγια, δίχως να λογαριάζουμε άλλο τίποτε. Γιατί, καθώς όταν βαρούν απανωτές αναποδιές τους ίδιους τους ανθρώπους πάντα, συνηθάν εκείνοι στο Κακό, τέλος του αλλάζουν όνομα, το λεν Γραμμένο ή Μοίρα - έτσι κι εμείς επροχωρούσαμε ίσια πάνου σ' αυτό που λέγαμε Κατάρα, όπως θα λέγαμε Αντάρα ή Σύγνεφο. Με κόπο ξεκολλώντας το ποδάρι από τη λάσπη, όπου, φορές, εκαταβούλιαζε ίσαμε το γόνατο. Επειδή, το πιο συχνά, ψιχάλιζε στους δρόμους έξω, καθώς μες στην ψυχή μας.

Κι ότι ήμασταν σιμά πολύ στα μέρη όπου δεν έχει καθημερινές και σκόλες, μήτε αρρώστους και γερούς, μήτε φτωχούς και πλούσιους, το καταλαβαίναμε. Γιατί κι ο βρόντος πέρα, κάτι σαν καταιγίδα πίσω απ' τα βουνά, δυνάμωνε ολοένα, τόσο που καθαρά στο τέλος να διαβάζουμε το αργό και το βαρύ των κανονιών, το ξερό και το γρήγορο των πολυβόλων. Ύστερα και γιατί, ολοένα πιο συχνά, τύχαινε τώρα ν' απαντούμε, απ' τ' άλλο μέρος να 'ρχονται, οι αργές οι συνοδείες με τους λαβωμένους. Όπου απιθώνανε χάμου τα φορεία οι νοσοκόμοι, με τον κόκκινο σταυρό στο περιβραχιόνιο, φτύνοντας μέσα στις παλάμες, και το μάτι τους άγριο για τσιγάρο. Κι οπού κατόπι σαν ακούγανε για πού τραβούσαμε, κουνούσαν το κεφάλι, αρχινώντας ιστορίες για σημεία και τέρατα. Όμως εμείς το μόνο που προσέχαμε ήταν εκείνες οι φωνές μέσα στα σκοτεινά, που ανέβαιναν, καυτές ακόμη από την πίσσα του βυθού ή το θειάφι. "Όι, όι, μάνα μου", "όι, όι, μάνα μου", και κάποτε, πιο σπάνια, ένα πνιχτό μουσούνισμα, ίδιο ροχαλητό, που 'λεγαν, όσοι ξέρανε, είναι αυτός ο ρόγχος του θανάτου.

Ήταν φορές που εσέρνανε μαζί τους κι αιχμαλώτους, μόλις πιασμένους λίγες ώρες πριν, στα ξαφνικά γιουρούσια που κάναν τα περίπολα. Βρωμούσανε κρασί τα χνότα τους, κι οι τσέπες τους γιομάτες κονσέρβα ή σοκολάτες. Όμως εμείς δεν είχαμε, ότι κομμένα τα γιοφύρια πίσω μας, και τα λίγα μουλάρια μας, κι εκείνα ανήμπορα μέσα στο χιόνι και στη γλιστράδα της λασπουριάς.

Τέλος, κάποια φορά, φανήκανε μακριά οι καπνοί που ανέβαιναν μεριές μεριές, κι οι πρώτες στον ορίζοντα κόκκινες, λαμπερές φωτοβολίδες.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
το αξιον εστι

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
οδυσσέας ελύτης

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
λογοτεχνία γ' γυμνασίου

# data[].attributes.attachment_link.title
ΤΟ ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ, Οδυσσέας Ελύτης, Λογοτεχνία Γ' Γυμνασίου

# data[].attributes.attachment_link.description
Α. Οδυσσέας Ελύτης, "Μυρίσαι το άριστον, XIV", Ο μικρός ναυτίλος (1985). Ποίηση, Ίκαρος 2002, σ. 514-515. Τ' ανώτερα μαθηματικά μου τα έκανα στο Σχολείο της θάλασσας. Ιδού και μερικές πράξεις για παράδειγμα: 1. Εάν αποσυνδέσεις την Ελλάδα, στο τέλος θα δεις να σου απομένουν μια ελιά, ένα αμπέλι κι ένα καράβι.

# data[].attributes.headline
Παράλληλο κείμενο

# data[].attributes.subject
Παράλληλο κείμενο

# data[].attributes.body
Μυρίσαι το άριστον, Οδ. Ελύτη

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Οδυσσέα Ελύτη, "Μυρίσαι το άριστον. XIV"

Τ' ανώτερα μαθηματικά μου τα έκανα στο Σχολείο της θάλασσας. Ιδού και μερικές πράξεις για παράδειγμα:

1. Εάν αποσυνδέσεις την Ελλάδα, στο τέλος θα δεις να σου απομένουν μια ελιά, ένα αμπέλι κι ένα καράβι. Που σημαίνει: με άλλα τόσα την ξαναφτιάχνεις.

2. Το γινόμενο των μυριστικών χόρτων επί την αθωότητα δίνει πάντοτε το σχήμα κάποιου Ιησού Χριστού.

3. Η ευτυχία είναι η ορθή σχέση ανάμεσα στις πράξεις (σχήματα) και στα αισθήματα (χρώματα). Η ζωή μας κόβεται, και οφείλει να κόβεται, στα μέτρα που έκοψε τα χρωματιστά χαρτιά του ο Matisse.

4. Όπου υπάρχουν συκιές υπάρχει Ελλάδα. Όπου προεξέχει το βουνό απ' τη λέξη του υπάρχει ποιητής. Η ηδονή δεν είναι αφαιρετέα.

5. Ένα δειλινό στο Αιγαίο περιλαμβάνει τη χαρά και τη λύπη σε τόσο ίσες δόσεις που δε μένει στο τέλος παρά η αλήθεια.

6. Κάθε πρόοδος στο ηθικό επίπεδο δεν μπορεί παρά να είναι αντιστρόφως ανάλογη προς την ικανότητα που έχουν η δύναμη κι ο αριθμός να καθορίζουν τα πεπρωμένα μας.

7. Ένας "Αναχωρητής" για τους μισούς είναι, αναγκαστικά, για τους άλλους μισούς, ένας "Ερχόμενος".

Από τη συλλογή Ο Μικρός Ναυτίλος (1985)

[πηγή: Οδυσσέας Ελύτης, Ποίηση, Ίκαρος, Αθήνα 2002, σ. 514-515]

# data[].attributes.attachment_link.title
Οδυσσέας Ελύτης, "Μυρίσαι το άριστον. XIV"

# data[].attributes.attachment_link.description
Τ' ανώτερα μαθηματικά μου τα έκανα στο Σχολείο της θάλασσας. Ιδού και μερικές πράξεις για παράδειγμα: 1. Εάν αποσυνδέσεις την Ελλάδα, στο τέλος θα δεις να σου απομένουν μια ελιά, ένα αμπέλι κι ένα καράβι. Που σημαίνει: με άλλα τόσα την ξαναφτιάχνεις. 2.

# data[].attributes.headline
Οδυσσέας Ελύτης 

# data[].attributes.subject
Οδυσσέας Ελύτης 

# data[].attributes.body
Το παράπονο (μελοποιημένο ποίημα)

# data[].attributes.attachment_link.title
ΤΟ ΠΑΡΑΠΟΝΟ - ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΑΡΒΑΝΙΤΑΚΗ

# data[].attributes.headline
Οδυσσέας Ελύτης

# data[].attributes.subject
Οδυσσέας Ελύτης

# data[].attributes.body
Της πατρίδας μου ομοιώθηκα (video)

# data[].attributes.attachment_link.keywords[].name
οδυσσέας ελύτης

# data[].attributes.attachment_link.title
Της πατρίδας μου πάλι ομοιώθηκα - Ελύτης

# data[].attributes.attachment_link.description
Στην εκπομπή αυτή ο ποιητής ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ μιλά λίγο μετά τη βράβευσή του με το Νόμπελ Λογοτεχνίας (1979). Η αφήγησή του ξεκινά με πληροφορίες για την καταγωγή του, τους τόπους όπου έζησε και τον επηρέασαν καθώς και για την προέλευση του ονόματός του.

# data[].attributes.headline
Οδυσσέας Ελύτης

# data[].attributes.subject
Οδυσσέας Ελύτης

# data[].attributes.body
Όμορφη και παράξενη πατρίδα (μελοποιημένο ποίημα)

# data[].attributes.attachment_link.title
Όμορφη Και Παράξενη Πατρίδα - Γιάννης Κότσιρας (Live)

# data[].attributes.headline
Μαρία Πολυδούρη

# data[].attributes.subject
Μαρία Πολυδούρη

# data[].attributes.body
εικόνα από το διαδίκτυο

# data[].attributes.headline
Μαρία Πολυδούρη

# data[].attributes.subject
Μαρία Πολυδούρη

# data[].attributes.body
Γιατί μ' αγάπησες

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Η Μαρία Πολυδούρη πέθανε πολύ νέα, χτυπημένη από τη φυματίωση και καταβεβλημένη, όπως δείχνει το έργο της αλλά και το ημερολόγιό της, από τον θάνατο του Καρυωτάκη, προς τον οποίο έτρεφε έναν απελπισμένο έρωτα. Παρά το νεαρό της ηλικίας της και τις δύσκολες συνθήκες της ζωής της έχει δώσει ένα έργο αξιόλογο, που εξακολουθεί να συγκινεί με την ειλικρίνειά του. Τα θεματικά μοτίβα της είναι κυρίως ο έρωτας και ο θάνατος, όχι ως επιδράσεις ρομαντικές αλλά ως βιωμένη εμπειρία. Σε αυτό το ποίημα αποτυπώνονται τα βασικά στοιχεία της ποιητικής της Πολυδούρη, όπως τα παρουσιάζει ο Κώστας Στεργιόπουλος: "Η Πολυδούρη έγραφε τα ποιήματά της όπως και το ατομικό της ημερολόγιο. Η μεταστοιχείωση γινόταν αυτόματα και πηγαία. Κι αν στους περισσότερους της νεορομαντικής σχολής το βιωματικό στοιχείο -τόσο κυριαρχικό στοιχείο σε όλους τους- ήταν μια πρώτη ύλη που περνούσε από διαδοχικές διαφοροποιήσεις ώσπου να φτάσει στο ποίημα, γι' αυτήν η έκφραση εσήμαινε κατευθείαν μεταγραφή των γεγονότων του συναισθηματικού της κόσμου στην ποιητική γλώσσα της εποχής, με όλες τις εξιδανικεύσεις, τις ωραιοποιήσεις και τις υπερβολές που της υπαγόρευε η ρομαντική της φύση και η ατμόσφαιρα του περιβάλλοντος. [...] Πληθωρική από την αρχή σε συναισθηματισμούς, σε τρυφερότητα και γυναικεία ευαισθησία φτάνει στο τέλος ν' αγγίξει κάποιες δραματικές νότες. [.] Γιατί πέρα απ' τις κοινότοπες συναισθηματικές διαχύσεις, η Πολυδούρη έχει κατά βάθος κάτι το δαιμονικά ανυποχώρητο. Παρόμοια με τον Καρυωτάκη θηρεύει κι εκείνη με τον τρόπο της το απόλυτο, που γίνεται μάλιστα στην περίπτωσή της πιο τελεσίδικα ανέφικτο, καθώς ο ασίγαστος ερωτισμός της τη σπρώχνει τελικά να το εντοπίσει στη μορφή του αυτόχειρα ποιητή, όταν ο θάνατος τον είχε κάνει απλησίαστο, ώσπου δεν της μένει πια παρά "στου έρωτα την άγρια καταιγίδα να ιδεί να μετρηθούν γι' αυτήν θάνατος και ζωή"".

Ειδικότερα σε αυτό το ποίημα μπορούμε να παρατηρήσουμε μια πλούσια γκάμα εικόνων και αισθήσεων, οι οποίες αποσκοπούν στην έκφραση του βασικού θεματικού κέντρου: την έκφραση δηλαδή της απόλυτης και εξιδανικευμένης παρουσίας του έρωτα. Η ποιητική του στηρίζεται σε μια σειρά από αιτιολογικές προτάσεις, οι οποίες αντιστοιχούν σε ανάλογα θεματικά μοτίβα. Η επανάληψη των αιτιολογικών συνδέσμων "γιατί" δημιουργεί μουσική αρμονία, ενώ η επαναφορά των επιρρημάτων "μόνο" και "μονάχα" δημιουργεί ένταση νοηματική και λυρική. Η χρήση του δεύτερου ενικού προσώπου δίνει στο ποίημα τη μορφή ενός ανοιχτού ερωτικού γράμματος. Η ύπαρξη αλλά και το δημιουργικό έργο της ποιήτριας βρίσκουν νόημα μόνο μέσα από την έκφραση της αγάπης αυτού του αποδέκτη που υπάρχει πίσω από το "εσύ". Ο τόνος είναι θερμός και το νόημα των στίχων βγαίνει μέσα από έναν πηγαίο λυρισμό και μια απροσποίητη ευαισθησία.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
γιατί μ' αγάπησες

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
μαρία πολυδούρη

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
λογοτεχνία γ' γυμνασίου

# data[].attributes.attachment_link.title
Γιατί μ' αγάπησες, Μαρία Πολυδούρη, Λογοτεχνία Γ' Γυμνασίου

# data[].attributes.attachment_link.description
Η Μαρία Πολυδούρη πέθανε πολύ νέα, χτυπημένη από τη φυματίωση και καταβεβλημένη, όπως δείχνει το έργο της αλλά και το ημερολόγιό της, από τον θάνατο του Καρυωτάκη, προς τον οποίο έτρεφε έναν απελπισμένο έρωτα. Παρά το νεαρό της ηλικίας της και τις δύσκολες συνθήκες της ζωής της έχει δώσει ένα έργο αξιόλογο, που εξακολουθεί να συγκινεί με την ειλικρίνειά του.

# data[].attributes.headline
Γιατί μ' αγάπησες

# data[].attributes.subject
Γιατί μ' αγάπησες

# data[].attributes.body
μελοποιημένο ποίημα

# data[].attributes.attachment_link.title
Ελευθερία Αρβανιτάκη - Δεν Tραγουδώ Παρά Γιατί Μ' Αγάπησες - Official Audio Release

# data[].attributes.body
μελοποιημένο ποίημα

# data[].attributes.attachment_link.title
Έρωτας τάχα --- Πόπη Αστεριάδη

# data[].attributes.headline
Παράλληλο κείμενο

# data[].attributes.subject
Παράλληλο κείμενο

# data[].attributes.body
Μυρτιώτισσα, Έρωτας τάχα

# data[].attributes.attachment_link.title
Μυρτιώτισσα, Έρωτας τάχα

# data[].attributes.headline
Κ. Καρυωτάκης

# data[].attributes.subject
Κ. Καρυωτάκης

# data[].attributes.body
εικόνα από το διαδίκτυο

# data[].attributes.headline
Κ. Καρυωτάκης 

# data[].attributes.subject
Κ. Καρυωτάκης 

# data[].attributes.body
ΕΡΤ επεισόδιο 1

# data[].attributes.attachment_link.title
Καρυωτάκης ΕΡΤ Επ. 1 απο 20, 2009

# data[].attributes.headline
Κ. Καρυωτάκης

# data[].attributes.subject
Κ. Καρυωτάκης

# data[].attributes.body
Σαν δέσμη από τριαντάφυλλα, Βράδυ

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Τον Σεπτέμβριο του 1886, ο Γάλλος ποιητής Jean Μοréas (πρόκειται για τον ελληνικής καταγωγής Ιωάννη Παπαδιαμαντόπουλο), δημοσιεύει το μανιφέστο του συμβολισμού στην παρισινή εφημερίδα Le Figaro. Αυτή είναι η επίσημη εμφάνιση μιας νέας λογοτεχνικής σχολής, που θα κυριαρχήσει στη γαλλική ποίηση ως και τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα.

Σε ό,τι αφορά τη λογοτεχνία, ο συμβολισμός καλλιέργησε κυρίως την ποίηση, ενώ επηρέασε πολύ λιγότερο την πεζογραφία και το θέατρο. Από τις άλλες μορφές τέχνης, τον συμβολισμό υιοθέτησαν ως ένα βαθμό η μουσική (Claude Debussy) και η ζωγραφική (Gustave Moreau). Τέλος, ο συμβολισμός συνδέεται με τη φιλοσοφία του υποσυνείδητου του Γάλλου φιλοσόφου Henri Bergson, καθώς και με τους ιμπρεσιονιστές ζωγράφους.

Η ονομασία "συμβολισμός" προέρχεται από τη συχνή και ιδιόμορφη χρήση των συμβόλων, στην οποία πιστεύουν ιδιαίτερα οι εκπρόσωποι του κινήματος. Ωστόσο, δε θα πρέπει να συγχέουμε την ευρύτερη έννοια του συμβόλου και του συμβολισμού με το συγκεκριμένο κίνημα: σύμβολα και συμβολισμοί κάθε είδους υπάρχουν χιλιάδες στην καθημερινή μας ζωή, όπως και στην ποίηση όλων των εποχών (π.χ. η σημαία είναι ένα σύμβολο, το περιστέρι συμβολίζει την ειρήνη). Οι συμβολιστές ποιητές και η συμβολιστική ποίηση είναι κάτι πιο ειδικό και πιο συγκεκριμένο.

Οι δύο πιο σημαντικές προδρομικές μορφές του συμβολισμού είναι ο Γάλλος Charles Baudelaire και ο Αμερικανός Edgar Allan Poe. Στη Γαλλία, ο συμβολισμός συνδέθηκε αρκετά στενά με τους λεγόμενους "ποιητές της παρακμής" (decadents), όπως τον Arthur Rimbaud, τον Paul Verlain και το Stephan Mallarmé, ενώ αργότερα σπουδαίοι συμβολιστές ποιητές υπήρξαν ο Paul Claudel και ο Paul Valéry. Εξάλλου, εκτός Γαλλίας, ο συμβολισμός επηρέασε πολλούς ποιητές, μεταξύ των οποίων:

- τους Rainer Maria Rilke και Stefan George στο γερμανόφωνο χώρο

- τους W. Β. Yeats, Τ. Ε. Hulme, Ezra Pound και Τ. S. Eliot στον αγγλόφωνο χώρο

- το Federico Garcia Lorca στην Ισπανία.

Ο συμβολισμός εμφανίζεται ως διπλή αντίδραση τόσο στον ρομαντικό στόμφο και τη ρητορεία όσο και στην παρνασσική απάθεια, αντικειμενικότητα και ακαμψία στον στίχο. Επιπλέον, διαφοροποιείται και από τον ρεαλισμό και, κυρίως, από τον νατουραλισμό, που αρέσκεται στη λεπτομερή περιγραφή του πραγματικού κόσμου και έχει κοινωνικούς στόχους.

Για τον συμβολιστή ποιητή, η πραγματικότητα που αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις μας, δηλαδή ο εξωτερικός κόσμος, δεν έχει κανένα ποιητικό ενδιαφέρον. Ωστόσο, τα πράγματα αυτού του κόσμου η ποίηση μπορεί να τα χρησιμοποιήσει ως διαμεσολαβητές, ως σύμβολα, για να φτάσει στο αληθινό της αντικείμενο: στην έκφραση ιδεών, ψυχικών ή νοητικών καταστάσεων, συναισθημάτων κτλ.· ή, μ' άλλα λόγια, στο ασυνείδητο και στο μυστήριο του εσωτερικού μας κόσμου.

Με βάση αυτή τη γενική αρχή, τα χαρακτηριστικά της συμβολιστικής ποίησης μπορούν να καθοριστούν ως εξής:

- η προσπάθεια απόδοσης των ψυχικών καταστάσεων με τρόπο έμμεσο και συμβολικό, δηλαδή μέσα από τη χρήση των συμβόλων· αυτή η προσπάθεια οδηγεί σε μια υπαινικτική και υποβλητική χρήση της γλώσσας, σε συνδυασμό με μια διαισθητική σύλληψη των πραγμάτων και μιαν αφθονία εικόνων και μεταφορών (όλα αυτά τα στοιχεία μαζί κάνουν ασφαλώς το ποίημα πιο δυσνόητο)

- η αποφυγή της σαφήνειας και η προσπάθεια για τη δημιουργία ενός κλίματος ρευστού, συγκεχυμένου, ασαφούς και θολού, που συνυπάρχει με μια διάθεση ρεμβασμού, μελαγχολίας και ονειροπόλησης

- η έντονη πνευματικότητα, ο ιδεαλισμός και, σε πολλές περιπτώσεις, ο μυστικισμός

- η προσπάθεια να ταυτιστεί η ποίηση με τη μουσική, που εκδηλώνεται με την έντονη μουσικότητα και τον υποβλητικό χαρακτήρα του στίχου (απευθύνεται ταυτόχρονα στην ακοή και στο συναίσθημα)

- οι πολλές τεχνικές, μορφολογικές και εκφραστικές καινοτομίες: χαλαρή ομοιοκαταληξία, ανομοιοκατάληκτος ή ελεύθερος στίχος, πολλά και πρωτότυπα σχήματα λόγου, ιδιόρρυθμη σύνταξη, νέο λεξιλόγιο κτλ.

- ο περιορισμός του νοηματικού περιεχομένου του ποιήματος στο ελάχιστο: η ποίηση απαλλάσσεται από κάθε φιλοσοφικό και ηθικο-διδακτικό στοιχείο, καθώς και από ρητορισμούς ή θέματα του δημόσιου βίου· γίνεται αυτό που θα έπρεπε πάντοτε να είναι, δηλαδή καθαρή ποίηση (poésie pure), γεμάτη μαγεία και γοητεία.

Με λίγα λόγια, ο συμβολισμός φέρνει μια επανάσταση στην ποίηση, τόσο στο περιεχόμενο όσο και στη μορφή: το ποίημα δεν έχει πλέον ως στόχο τη μίμηση της φύσης, του εξωτερικού κόσμου ή της πραγματικότητας αλλά τη δημιουργία ενός άλλου, διαφορετικού, ποιητικού κόσμου· εξάλλου, ως προς τα μορφολογικά ή τα δομικά χαρακτηριστικά, οδηγούμαστε μακριά από κάθε περιορισμό, προς τη διάλυση του ποιήματος.

Γενικότερα, ο συμβολισμός φέρνει μια νέα άποψη για την ποίηση: τα ποιήματα δε χρησιμεύουν πλέον για να πούμε κάτι για τον κόσμο γύρω μας αλλά γίνονται ένας αυτόνομος κλάδος, ένας κόσμος ξεχωριστός, που διαφέρει από καθετί άλλο και υπάρχει πρώτα για τον εαυτό του. Η άποψη που έχουμε σήμερα για την τέχνη δε διαφέρει και πολύ από αυτήν.

Τέλος, είναι ιδιαίτερα σημαντικό ότι οι καινοτομίες του συμβολισμού λειτούργησαν ως πρώτο βήμα για να ξεφύγουμε από την παραδοσιακή και να πορευθούμε προς τη νεοτερική ποίηση. Ακόμη και το γεγονός ότι με το συμβολισμό το ποίημα αρχίζει να γίνεται δυσπρόσιτο ή και ακατανόητο, ακόμη και αυτό μας φέρνει πιο κοντά στον μοντερνισμό, που ως βασικό του χαρακτηριστικό έχει ακριβώς αυτή την ερμητικότητα, αυτή τη δυσκολία στην προσέγγιση.

Ο συμβολισμός δε γνώρισε την εξάπλωση του ρομαντισμού αλλά έχοντας ως αφετηρία τη Γαλλία, επηρέασε την ποίηση σε αρκετές χώρες, μεταξύ των οποίων και στην Ελλάδα. Συγκεκριμένα, το νέο ρεύμα κάνει την εμφάνιση του στη νεοελληνική λογοτεχνία στα πρώτα χρόνια του 20ού αιώνα, λίγο μετά τον παρνασσισμό. Ο ελληνικός συμβολισμός έχει όλα τα βασικά χαρακτηριστικά του γαλλικού, αν και μπορούμε να πούμε ότι οι Έλληνες ποιητές οικειοποιούνται κυρίως δύο από τις βασικές αρχές του γαλλικού κινήματος:

α) τον υπαινικτικό και υποβλητικό χαρακτήρα της ποίησης, που στρέφει νου και αισθήματα προς την υψηλότερη σφαίρα των ιδεών

β) την αίσθηση του ποιητή (ενδεχομένως και του αναγνώστη) ότι, όταν κάποιος μπορέσει να φτάσει σ' αυτή τη σφαίρα, θεωρεί πλέον την πραγματικότητα ως έναν ταπεινό τόπο μελαγχολίας και απελπισίας.

Όπως στη γαλλική έτσι και στη νεοελληνική λογοτεχνία, ο συμβολισμός έρχεται να απαλλάξει οριστικά την ποίηση από τη φλυαρία και τη μεγαλοστομία του ρομαντισμού αλλά και από την απάθεια του παρνασσισμού. Η ποίηση περνά πλέον σε μια όλο και πιο γνήσια έκφραση του συναισθήματος. Ωστόσο, οι Έλληνες ποιητές υιοθετούν λίγες από τις εκφραστικές καινοτομίες των Γάλλων.

Οι αυθεντικοί συμβολιστές στη χώρα μας είναι ελάχιστοι και αξίζει ίσως να αναφέρουμε τους Γιάννη Καμπύση, Σπήλιο Πασαγιάννη και Κωνσταντίνο Χατζόπουλο. Ο τελευταίος είναι και ο μόνος που προσπάθησε να εφαρμόσει το συμβολισμό στην πεζογραφία, στο μυθιστόρημά του Το φθινόπωρο (1917).

Πέρα όμως από τους παραπάνω, συμβολιστικά στοιχεία ή επιρροές μπορούμε να εντοπίσουμε σε πολλούς ακόμη ποιητές, όχι μόνο στις αρχές του αιώνα μας αλλά και αργότερα· χαρακτηριστικά αναφέρουμε τους Λορέντζο Μαβίλη, Ιωάννη Γρυπάρη, Λάμπρο Πορφύρα, Κωστή Παλαμά, Κ. Π. Καβάφη, Μιλτιάδη Μαλακάση, Ζαχαρία Παπαντωνίου, Απόστολο Μελαχροινό κ.ά. Εξάλλου, γύρω στα 1920, κάνουν την εμφάνισή τους ορισμένοι ποιητές βαθύτατα επηρεασμένοι απ' τον γαλλικό συμβολισμό, τους οποίους συνήθως κατατάσσουμε στη λεγόμενη ομάδα του νεοσυμβολισμού. Οι κυριότεροι εκπρόσωποι αυτής της ομάδας είναι οι Κώστας Ουράνης, Ναπολέων Λαπαθιώτης, Τέλλος Άγρας, Μήτσος Παπανικολάου, Μαρία Πολυδούρη, Κώστας Γ. Καρυωτάκης, καθώς και ορισμένοι άλλοι ελάσσονες ποιητές.

Όλοι αυτοί, κυρίως στο διάστημα της δεκαετίας 1920-1930, γίνονται συντελεστές ορισμένων ουσιαστικών αλλαγών στον χώρο της νεοελληνικής ποίησης, την οποία ανανεώνουν και θεματικά και μορφικά. Πιο συγκεκριμένα:

- απομακρύνονται και αποδεσμεύονται από την παλαμική μεγαλοστομία και από τον ποιητικό ρητορισμό

- εισάγουν τον χαμηλόφωνο και ιδιαίτερα μουσικό τόνο στην ποίησή τους και γίνονται εκφραστές κυρίως τραυματικών συναισθημάτων και ψυχικών καταστάσεων.

Οι ποιητές αυτοί, επειδή ακριβώς έχουν επηρεαστεί έντονα από το κλίμα και την ατμόσφαιρα του γαλλικού συμβολισμού, είναι οπαδοί του χαμηλού και ήπιου λυρισμού, που εκφράζει κυρίως τους εσωτερικούς ψυχικούς κυματισμούς του μεμονωμένου και μοναχικού ατόμου. Ο ποιητικός, δηλαδή, νεοσυμβολισμός, ως ποιητική πράξη, εκφράζει το άτομο το τραυματισμένο από τη γύρω σκληρή πραγματικότητα, που όμως αποσύρθηκε στον εαυτό του και αναζητά τη λύτρωση στη φυγή προς το παρελθόν και στη νοσταλγία για ό,τι έχει περάσει και χαθεί οριστικά. Απ' αυτό το κλίμα της νεο-ρομαντικής και ουτοπικής νοσταλγίας ξεφεύγει κάπως μόνον ο Καρυωτάκης, ο οποίος δε γράφει ποίηση ερήμην της ιστορίας και της τραυματικής πραγματικότητας που τον περιβάλλει. Σε αντίθεση με τους άλλους νεοσυμβολιστές, γίνεται εκφραστής αυτής της πραγματικότητας που τη σατιρίζει και τη σαρκάζει. Γι' αυτό και είναι ο κορυφαίος ποιητής του νεοσυμβολισμού.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
σαν δέσμη από τριαντάφυλλα

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
κ. γ. καρυωτάκης

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
λογοτεχνία γ' γυμνασίου

# data[].attributes.attachment_link.title
Σαν δέσμη από τριαντάφυλλα, Κ. Γ. Καρυωτάκης, Λογοτεχνία Γ' Γυμνασίου

# data[].attributes.attachment_link.description
Τον Σεπτέμβριο του 1886, ο Γάλλος ποιητής Jean Μοréas (πρόκειται για τον ελληνικής καταγωγής Ιωάννη Παπαδιαμαντόπουλο), δημοσιεύει το μανιφέστο του συμβολισμού στην παρισινή εφημερίδα Le Figaro. Αυτή είναι η επίσημη εμφάνιση μιας νέας λογοτεχνικής σχολής, που θα κυριαρχήσει στη γαλλική ποίηση ως και τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα.

# data[].attributes.headline
Νεότερη Λογοτεχνία (1922-1945)

# data[].attributes.subject
Νεότερη Λογοτεχνία (1922-1945)

# data[].attributes.body
Εισαγωγή

# data[].attributes.attachment_link.title
Εισαγωγή στη Νεότερη Λογοτεχνία

# data[].attributes.body
Ιθάκη (απαγγελία Σον Κόνερι)

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Mindfulness 360 - Center For Mindfulness

# data[].attributes.attachment_link.title
Ο Σον Κόνερι απαγγέλει την Ιθάκη του Καβάφη

# data[].attributes.headline
Πηνελόπη Δέλτα

# data[].attributes.subject
Πηνελόπη Δέλτα

# data[].attributes.body
Πρώτες Ενθυμήσεις

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
ΠΗΝΕΛΟΠΗ ΔΕΛΤΑ
Πρώτες ενθυμήσεις Σε αυτό το απόσπασμα, από τον πρώτο τόμο του αυτοβιογραφικού έργου της Πηνελόπης Δέλτα παρουσιάζεται η αμφίθυμη στάση του μικρού κοριτσιού απέναντι στην αυταρχική αλλά και γοητευτική μορφή του πατέρα, ενώ συγχρόνως διαφαίνεται ο αγώνας της συγγραφέως ως ενήλικης να συμφιλιωθεί με την απρόσιτη "θεότητα" που, όπως η ίδια αναγνωρίζει, υπήρξε "η τελευταία μεγάλη αγάπη" της ζωής της.
Τον πατέρα, εμείς τα παιδιά τον φοβούμασταν πάρα πολύ για να μπορούμε και να τον αγαπούμε. Τον τρέμαμε. Σαν έμπαινε ο πατέρας στο σπίτι, τσιμουδιά δεν ακούουνταν στο σπουδαστήριο, όσο μικρά ή μεγάλα και αν ήμασταν. Αν τύχαινε και βρισκόμαστε στην είσοδο για να δούμε την ώρα ή για καμιά δουλειά, την ώρα που άνοιγε ο πατέρας με το κλειδί του και έμπαινε, πηγαίναμε φρόνιμα και τον χαιρετούσαμε (δε μας φιλούσε, απλώς μας χαιρετούσε μ' ένα: "Ε, κάτι εδώ; Πες να σερβίρουν γρήγορα, βιάζομαι"). Και φεύγαμε βιαστικά, μη μας βρει κανένα ψεγάδι.

Θυμούμαι την επιβλητική του παρουσία, το μεγαλείο του, την ομορφιά του, το ψηλό, δεμένο αλλά λεπτό κορμί του, ίσιο σαν λαμπάδα, τα πυκνά και σγουρά μαύρα μαλλιά του, τα γένια του, μαύρα και αρκετά μακριά, κομμένα τετράγωνα, κατά την τότε μόδα, τα μεγάλα αμυγδαλωτά του μαύρα μάτια που πετούσαν φωτιές, "τα ωραία Μπενάκικα μάτια", όπως έλεγε η μητέρα μου στα γεράματά της, πάντα με λαχτάρα και συγκίνηση. Τον θυμούμαι που έμπαινε στην είσοδο και γέμιζε, λες, αμέσως το σπίτι· θυμούμαι το θαυμασμό μου για τον "πατέρα", την υπερηφάνεια, και συνάμα τη βία να εξαφανιστούμε, μη μας βρει καμιάν αιτία για κατσάδα ή μπάτσο.

Oι μπάτσοι στο πρόσωπο ήταν συχνοί, δίνουνταν εύκολα και θυμούμαι ακόμα τώρα το αίσθημα της ντροπής, του εξευτελισμού, όσο και της ζάλης που ακολουθούσε κάθε μπατσιά, που πηγαινοέφερνε το μυαλό μας. Μας μπάτσιζε ο πατέρας κάποτε, αλλά σπανιότερα από τη μητέρα, που ζούσε περισσότερο στο σπίτι και τιμωρούσε συνεπώς συχνότερα και ευκολότερα.

O πατέρας ήταν βίαιος, θυμώδης*, αυθαίρετος, κοτζάμπασης*. Εκείνο που ήθελε το ήθελε και το επέβαλλε. Διέταζε. Και οι άλλοι υπήκουαν. Επιβάλλουνταν. Και οι άλλοι υποχωρούσαν. Ήταν αφέντης. Κάποτε τύραννος. Μα ήταν βαθιά ευγενής. Και ήταν τίμιος στη σκέψη

135

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
πρώτες ενθυμήσεις

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
πηνελόπη δέλτα

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
λογοτεχνία γ' γυμνασίου

# data[].attributes.attachment_link.title
Πρώτες ενθυμήσεις, Πηνελόπη Δέλτα, Λογοτεχνία Γ' Γυμνασίου

# data[].attributes.attachment_link.description
ΠΗΝΕΛΟΠΗ ΔΕΛΤΑ Πρώτες ενθυμήσεις Σε αυτό το απόσπασμα, από τον πρώτο τόμο του αυτοβιογραφικού έργου της Πηνελόπης Δέλτα παρουσιάζεται η αμφίθυμη στάση του μικρού κοριτσιού απέναντι στην αυταρχική αλλά και γοητευτική μορφή του πατέρα, ενώ συγχρόνως διαφαίνεται ο αγώνας της συγγραφέως ως ενήλικης να συμφιλιωθεί με την απρόσιτη "θεότητα" που, όπως η ίδια αναγνωρίζει, υπήρξε "η τελευταία μεγάλη αγάπη" της ζωής της.

# data[].attributes.headline
Άντον Τσέχωφ

# data[].attributes.subject
Άντον Τσέχωφ

# data[].attributes.body
Βιογραφία

# data[].attributes.attachment_link.title
2014. Αφιέρωμα στον Άντον Τσέχωφ

# data[].attributes.headline
Άντον Τσέχωφ

# data[].attributes.subject
Άντον Τσέχωφ

# data[].attributes.body
Ο παχύς και ο αδύνατος

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
O Ναθαναήλ σκέφτηκε λίγο και κρύφτηκε πίσω από τον πατέρα του.

"Λοιπόν, πώς περνάς φίλε;", ρώτησε ο Παχύς κοιτάζοντας με ενθουσιασμό τον φίλο του. "Υπηρετείς ακόμα; Πού;"

"Υπηρετώ, αγαπητέ μου! Έχω τον όγδοο βαθμό, κοντεύει δυο χρόνια τώρα. Πήρα και το παράσημο Στανισλάβα*. O μισθός είναι μικρός... Ε, δόξα να 'χει ο Θεός! Η γυναίκα μου παραδίνει μαθήματα μουσικής, κι εγώ, συμπληρωματικά, φτιάχνω ξύλινες ταμπακιέρες. Πολύ καλές ταμπακιέρες! Τις πουλάω ένα ρούβλι τη μία. Αν κάποιος πάρει πάνω από δέκα, τότε, καταλαβαίνεις, του κάνω και σκόντο*. Κάπως τα καταφέρνουμε. Υπηρετούσα, ξέρεις, σ' ένα τμήμα, αλλά τώρα πήρα μετάθεση για εδώ, ως τμηματάρχης, στον ίδιο Oργανισμό... Λοιπόν, εσύ πώς τα πας; Σίγουρα θα είσαι πια σύμβουλος; Ε;"

"Όχι, αγαπητέ μου, ανέβα πιο ψηλά", είπε ο Παχύς. "Έχω ήδη φτάσει μυστικός σύμβουλος... Έχω δυο παράσημα".

O Αδύνατος ξαφνικά χλώμιασε, έμεινε σύξυλος κι αμέσως ύστερα το πρόσωπό του παραμορφώθηκε σ' ένα πλατύ χαμόγελο. Έδειχνε σαν να έβγαζε σπίθες από τα μάτια και το πρόσωπό του. Το σώμα του μαζεύτηκε, καμπούριασε, στένεψε... Oι βαλίτσες του, οι μπόγοι και τα κιβώτια κουβαριάστηκαν, ζάρωσαν... Το μακρύ πιγούνι της γυναίκας του έγινε ακόμα πιο μακρουλό. O Ναθαναήλ στάθηκε τεντωμένος σε στάση προσοχής και κούμπωσε όλα τα κουμπιά της στολής του...

"Εγώ, εξοχότατε... Χαίρω πολύ! Φίλος, ας πούμε, παιδικός και να που, ξαφνικά, μεταμορφώνεστε σ' έναν τέτοιον άρχοντα! Χι, χι".

"Φτάνει λοιπόν, πάψε!", είπε μορφάζοντας ο Παχύς. "Γιατί αυτό το ύφος; Εγώ κι εσύ είμαστε φίλοι από παιδιά κι αυτή εδώ η δουλοπρέπεια δεν έχει κανένα νόημα!".

"Προς Θεού... Τι, εσείς...", κρυφογέλασε ο Αδύνατος, ζαρώνοντας πιο πολύ ακόμα. "Η ευμένεια της εξοχότητάς σας... είναι σαν ζωογόνα δροσιά... Να, εξοχότατε, αποδώ ο γιος μου ο Ναθαναήλ... η γυναίκα μου η Λουίζα, Λουθηρανή, ας πούμε..."

O Παχύς ήθελε να αντιδράσει κάπως, αλλά στο πρόσωπο του Αδύνατου ήταν ζωγραφισμένος τόσος σεβασμός, τόση γλυκάδα και τόση ευλαβική ξινάδα, που στον Μυστικό Σύμβουλο έφερναν αναγούλα. Έδωσε το χέρι του στον Αδύνατο να τον αποχαιρετήσει κι έστρεψε τα νώτα του.

O Αδύνατος, πιάνοντας το χέρι, έσφιξε τα τρία δάχτυλα, υποκλίθηκε από το κεφάλι ως τα πόδια και γέλασε χαιρέκακα, σαν Κινέζος: "Χι, χι, χι". Η γυναίκα του

107

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
o παχύς και ο αδύνατος

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
άντον τσέχωφ

# data[].attributes.attachment_link.title
O Παχύς και ο Αδύνατος, Άντον Τσέχωφ

# data[].attributes.attachment_link.description
O Ναθαναήλ σκέφτηκε λίγο και κρύφτηκε πίσω από τον πατέρα του. "Λοιπόν, πώς περνάς φίλε;", ρώτησε ο Παχύς κοιτάζοντας με ενθουσιασμό τον φίλο του. "Υπηρετείς ακόμα; Πού;" "Υπηρετώ, αγαπητέ μου! Έχω τον όγδοο βαθμό, κοντεύει δυο χρόνια τώρα. Πήρα και το παράσημο Στανισλάβα*. O μισθός είναι μικρός... Ε, δόξα να 'χει ο Θεός!

# data[].attributes.headline
Ο παχύς και ο αδύνατος

# data[].attributes.subject
Ο παχύς και ο αδύνατος

# data[].attributes.body
φύλλο εργασίας

# data[].attributes.headline
Ένας Αριθμός

# data[].attributes.subject
Ένας Αριθμός

# data[].attributes.body
θεατρική διασκευή

# data[].attributes.attachment_link.title
Άντον Τσέχωφ: "Ένας αριθμός"

# data[].attributes.headline
Νέα Αθηναϊκή Σχολή

# data[].attributes.subject
Νέα Αθηναϊκή Σχολή

# data[].attributes.body
Εκπρόσωποι

# data[].attributes.headline
Κωστής Παλαμάς

# data[].attributes.subject
Κωστής Παλαμάς

# data[].attributes.body
Μια πίκρα

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Τα πρώτα μου χρόνια τ' αξέχαστα τα 'ζησα κοντά στ' ακρογιάλι, στη θάλασσα εκεί τη ρηχή και την ήμερη, στη θάλασσα εκεί την πλατιά, τη μεγάλη.

Κι εμέ, τρισαλίμονο! μια πίκρα με πίκραινε, μια πίκρα μεγάλη, και δε μου τη γλύκαινες, πανώριο ξαγνάντεμα της πρώτης λαχτάρας μου, καλό μου ακρογιάλι!

# data[].attributes.attachment_link.title
Κωστής Παλαμάς: Μια πίκρα

# data[].attributes.attachment_link.description
Τα πρώτα μου χρόνια τ' αξέχαστα τα 'ζησα κοντά στ' ακρογιάλι, στη θάλασσα εκεί τη ρηχή και την ήμερη, στη θάλασσα εκεί την πλατιά, τη μεγάλη. Κι εμέ, τρισαλίμονο! μια πίκρα με πίκραινε, μια πίκρα μεγάλη, και δε μου τη γλύκαινες, πανώριο ξαγνάντεμα της πρώτης λαχτάρας μου, καλό μου ακρογιάλι!

# data[].attributes.body
Μελοποιημένο ποίημα

# data[].attributes.attachment_link.title
ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΛΑΜΑΣ-ΦΟΙΒΟΣ ΔΕΛΗΒΟΡΙΑΣ-ΜΙΑ ΠΙΚΡΑ

# data[].attributes.attachment_link.description
Ο ΦΟΙΒΟΣ ΔΕΛΗΒΟΡΙΑΣ ΜΕΛΟΠΟΙΕΙ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑ ΤΟΥ ΚΩΣΤΗ ΠΑΛΑΜΑ Τα πρώτα μου χρόνια τ' αξέχαστα τα 'ζησα κοντά στ' ακρογιάλι, στη θάλασσα εκεί τη ρηχή και την ήμερη, πλατιά και μεγάλη.

# data[].attributes.headline
Κώστας Βάρναλης

# data[].attributes.subject
Κώστας Βάρναλης

# data[].attributes.body
Οι μοιραίοι

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Οι μοιραίοι

ΟΙ ΜΟΙΡΑΙΟΙ, το δημοφιλέστερο ποίημα του Βάρναλη, χαρακτηρίστηκε ως ένα από τα κατορθώματα του νεοελληνικού λυρισμού. Το ποίημα πρωτοδημοσιεύτηκε στο περιοδικό Μαύρος Γάτος το 1922, τον ίδιο χρόνο που ο ποιητής με τη σύνθεσή του Το φως που καίει εγκαταλείποντας τις προηγούμενες αναζητήσεις του χάραξε τη νέα του πορεία: να υπηρετήσει με την τέχνη του την αριστερή ιδεολογία στην οποία είχε ενταχθεί.
Ο κοινωνικός στόχος του ποιήματος είναι σαφής: να απεικονίσει με τα πιο παραστατικά χρώματα τη δυστυχία των απόκληρων της ζωής.

Μες στην υπόγεια την ταβέρνα,
μες σε καπνούς και σε βρισιές
(απάνω στρίγκλιζε η λατέρνα)
όλ' η παρέα πίναμ' εψές·
εψές, σαν όλα τα βραδάκια,
να πάνε κάτου τα φαρμάκια.

Ήλιε και θάλασσα γαλάζα
και βάθος τ' άσωτ' ουρανού!
Ω! της αυγής κροκάτη γάζα,
γαρούφαλα του δειλινού,
λάμπετε, σβήνετε μακριά μας,
χωρίς να μπείτε στην καρδιά μας!

Σφιγγόταν ένας πλάι στον άλλο
και κάπου εφτυούσε καταγής.
Ω! πόσο βάσανο μεγάλο
το βάσανο είναι της ζωής!
Όσο κι ο νους να τυραννιέται,
άσπρην ημέρα δε θυμιέται.

Του ενού ο πατέρας χρόνια δέκα

παράλυτος, ίδιο στοιχειό
τ' άλλου κοντόημερ' η γυναίκα
στο σπίτι λιώνει από χτικιό·
στο Παλαμήδι ο γιος του Μάζη
κι η κόρη του Γιαβή στο Γκάζι.

- Φταίει το ζαβό το ριζικό μας!
- Φταίει ο Θεός που μας μισεί!
- Φταίει το κεφάλι το κακό μας!
- Φταίει πρώτ' απ' όλα το κρασί!
Ποιος φταίει; ποιος φταίει;
Κανένα στόμα
δεν το 'βρε και δεν το 'πε ακόμα.

Έτσι στη σκοτεινή ταβέρνα
πίνουμε πάντα μας σκυφτοί.
Σαν τα σκουλήκια, κάθε φτέρνα,
όπου μας εύρει, μας πατεί.
Δειλοί, μοιραίοι κι άβουλοι αντάμα,
προσμένουμε, ίσως, κάποιο θάμα!

άσωτος: ατέλειωτος, απέραντος.
κροκάτη γάζα: λεπτό διαφανές ύφασμα με τα χρώματα του λουλουδιού κρόκος. Της αυγής κροκάτη γάζα·η αυγή·η εικόνα υποδηλώνει τη διαύγεια της ατμόσφαιρας και τα χρώματα του πρωινού και είναι δανεισμένη από τον Όμηρο, που αποκαλούσε την αυγή "Κροκόπεπλο Ηώ".
στοιχειό: φάντασμα.
κοντοήμερη: που της απομένουν λίγες ακόμη μέρες ζωής.
Παλαμήδι: το γνωστό κάστρο του Ναυπλίου, όπου βρίσκονταν παλαιότερα οι πιο άθλιες ελληνικές φυλακές για βαρυποινίτες.
Γκάζι: κακόφημη αθηναϊκή συνοικία.
ζαβό ριζικό: στραβή και ανάποδη τύχη. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

1. Ποια είναι η σημασία της λέξης "μοιραίοι" στον τίτλο του ποιήματος;
Προτού απαντήσετε να προσέξετε: α) τη ζωή των προσώπων, όπως απεικονίζεται στο ποίημα, β) τους δύο τελευταίους στίχους.

2. Ποιος "Μιλάει" στην τρίτη στροφή; Πώς αντιλαμβάνεσθε το περιεχόμενό της;

3. Πού αναζητούν την αιτία της δυστυχίας τους οι μοιραίοι;

4. Πώς κλιμακώνονται στις τέσσερις πρώτες στροφές οι ρεαλιστικές εικόνες του ποιήματος και ποιο είναι το αισθητικό αποτέλεσμα από αυτή την κλιμάκωση;

5. Ο ποιητής χρησιμοποιεί στην αφήγηση άλλοτε το γ' ενικό και άλλοτε το α' πληθυντικό πρόσωπο στα ρήματα: τι πετυχαίνει να εκφράσει σε κάθε περίπτωση;

6. Να παρατηρήσετε με προσοχή το χιαστό σχήμα στο οποίο τελειώνει η τέταρτη στροφή:

# data[].attributes.attachment_link.title
Κ. Βάρναλης, "Οι μοιραίοι"

# data[].attributes.attachment_link.description
ΟΙ ΜΟΙΡΑΙΟΙ, το δημοφιλέστερο ποίημα του Βάρναλη, χαρακτηρίστηκε ως ένα από τα κατορθώματα του νεοελληνικού λυρισμού. Το ποίημα πρωτοδημοσιεύτηκε στο περιοδικό Μαύρος Γάτος το 1922, τον ίδιο χρόνο που ο ποιητής με τη σύνθεσή του Το φως που καίει εγκαταλείποντας τις προηγούμενες αναζητήσεις του χάραξε τη νέα του πορεία: να υπηρετήσει με την τέχνη του την αριστερή ιδεολογία στην οποία είχε ενταχθεί.

# data[].attributes.headline
Ο παχύς και ο αδύνατος

# data[].attributes.subject
Ο παχύς και ο αδύνατος

# data[].attributes.body
Ελεύθερη θεατρική διασκευή του διηγήματος από το 1ο Γυμνάσιο Ναυπάκτου

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΝΤΑΛΤΑΓΙΑΝΝΗ

# data[].attributes.attachment_link.title
O Παχύς και ο Αδύνατος του Τσέχωφ

# data[].attributes.body
Μελοποιημένο ποίημα

# data[].attributes.attachment_link.title
ΒΑΡΝΑΛΗΣ ΚΩΣΤΑΣ- Οι μοιραίοι

# data[].attributes.headline
Νέα Αθηναϊκή Σχολή

# data[].attributes.subject
Νέα Αθηναϊκή Σχολή

# data[].attributes.body
Εισαγωγικά στοιχεία

# data[].attributes.headline
Ανδρέας Λασκαράτος

# data[].attributes.subject
Ανδρέας Λασκαράτος

# data[].attributes.body
εικόνα από το διαδίκτυο

# data[].attributes.headline
Ανδρέας Λασκαράτος

# data[].attributes.subject
Ανδρέας Λασκαράτος

# data[].attributes.body
Ο κακός μαθητής

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
ΑΝΔΡΕΑΣ ΛΑΣΚΑΡΑΤΟΣ
O κακός μαθητής Η περιγραφή ανθρώπινων τύπων ανήκει στο γνωστό από τον 4ο αι. π.Χ. λογοτεχνικό είδος "χαρακτήρες". O Λασκαράτος άρχισε τη συγγραφή του αυτή γύρω στα 1880 και το 1886 εξέδωσε στην Κεφαλλονιά συγκεντρωμένους τους χαρακτήρες του με τον τίτλο Ιδού ο άνθρωπος. Στο βιβλίο αυτό συνεξετάζονται 126 ανθρώπινοι τύποι-χαρακτήρες, τους οποίους δημιούργησε ο Λασκαράτος, παρατηρώντας με σατιρική διάθεση τα ήθη και τις αντιλήψεις των συμπατριωτών του.
Εξαιρώ τον μαθητήν του Πανεπιστημίου. Τούτος υποθέτεται ενήλικος, και θαν έχει ακολούθως άλλη γνώση, άλλη διαγωγή. Εννοώ δε τον μαθητήν των κατωτέρων εχπαιδευτηρίων.

Τούτος, ως επί το πλείστον, δεν εννοεί και δεν εχτιμά την αξίαν της μαθήσεως. Πηγαίνει στο σχολείον, επειδή εσυνήθισε έως από νήπιο να πηγαίνει· επειδή οι γονείς του τόνε θέλουνε να εξακολουθεί να πηγαίνει, και επειδή βλέπει που και τ' άλλα παιδιά πηγαίνουνε· αλλά στο σχολείον του γυρεύει κάθε άλλο, παρά να μάθει.

Η κλάση* δι' αυτόν είναι ένα είδος συνεταιρισμού, όπου εντός ολίγου και αυτός συνεταιρίζεται*. Και επειδή σ' εκείνην την ηλικία τα αισθήματα και τα φρονήματα λίγο διαφέρουν μεταξύ των συμμαθητών, δεν θ' αργήσουνε συμφωνούντες να εύρουνε πως οι εορτές, και κάθε άλλο που ελευθερώνει από την αηδία του μαθήματος, είναι ευτύχημα, και να συνομόνονται*, διά να υποχρεώνουνε τους καθηγητάς να εορτάζουνε.

Δεν φθάνει. Εντός του σχολαστικού* χρόνου τα εχπαιδευτήρια έχουνε διακοπές, κάποτε από πολλές ημέρες, και το καλοκαίρι μίαν από μήνες. O δε τοιούτος μαθητής, σ' όλες όσες διακοπές, δεν ανοίγει ποτέ βιβλίο.

Παρομοίως όταν ξημερώνει εορτή, δεν πιάνει μήτε τότε βιβλίο. Και πραγματικώς, τι νόημα ήθελ' έχει η σπουδή του εκείνην την βραδιά, αφού σκοπός της σπουδής του δεν είναι η προκοπή του, αλλά το να μπορέσει να πει το μάθημα, και μάθημα την ακόλουθην ημέρα δεν είναι;

66

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
o κακός μαθητής

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ανδρέας λασκαράτος

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
λογοτεχνία γ' γυμνασίου

# data[].attributes.attachment_link.title
O κακός μαθητής, Ανδρέας Λασκαράτος, Λογοτεχνία Γ' Γυμνασίου

# data[].attributes.attachment_link.description
ΑΝΔΡΕΑΣ ΛΑΣΚΑΡΑΤΟΣ O κακός μαθητής Η περιγραφή ανθρώπινων τύπων ανήκει στο γνωστό από τον 4ο αι. π.Χ. λογοτεχνικό είδος "χαρακτήρες". O Λασκαράτος άρχισε τη συγγραφή του αυτή γύρω στα 1880 και το 1886 εξέδωσε στην Κεφαλλονιά συγκεντρωμένους τους χαρακτήρες του με τον τίτλο Ιδού ο άνθρωπος.

# data[].attributes.headline
Διονύσιος Σολωμός

# data[].attributes.subject
Διονύσιος Σολωμός

# data[].attributes.body
Ελεύθεροι Πολιορκημένοι

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ι

Άκρα του τάφου σιωπή στον κάμπο βασιλεύει·
λαλεί πουλί, παίρνει σπυρί*, κι η μάνα το ζηλεύει.
Τα μάτια η πείνα εμαύρισε· στα μάτια η μάνα μνέει*·
στέκει ο Σουλιώτης ο καλός παράμερα και κλαίει:
"Έρμο τουφέκι σκοτεινό, τι σ' έχω 'γώ στο χέρι;
οπού συ μου 'γινες βαρύ κι ο Αγαρηνός* το ξέρει".

ΙΙ

O Απρίλης με τον Έρωτα χορεύουν και γελούνε,
κι όσ' άνθια βγαίνουν και καρποί τόσ' άρματα σε κλειούνε*.
.....................................................................................
Λευκό βουνάκι πρόβατα κινούμενο βελάζει,
και μες στη θάλασσα βαθιά ξαναπετιέται πάλι,
π' ολονυχτίς εσύσμιξε* με τ' ουρανού τα κάλλη.
Και μες στης λίμνης τα νερά, όπ' έφθασε μ' ασπούδα*,
έπαιξε με τον ίσκιο της γαλάζια πεταλούδα,
που ευώδιασε τον ύπνο της μέσα στον άγριο κρίνο·
το σκουληκάκι βρίσκεται σ' ώρα γλυκιά κι εκείνο.
Μάγεμα η φύσις κι όνειρο στην ομορφιά και χάρη·

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ελεύθεροι πολιορκημένοι

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
διονυσιοσ σολωμοσ

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
λογοτεχνία γ' γυμνασίου

# data[].attributes.attachment_link.title
Ελεύθεροι Πολιορκημένοι, Διονύσιος Σολωμός, Λογοτεχνία Γ' Γυμνασίου

# data[].attributes.attachment_link.description
Ι Άκρα του τάφου σιωπή στον κάμπο βασιλεύει· λαλεί πουλί, παίρνει σπυρί*, κι η μάνα το ζηλεύει. Τα μάτια η πείνα εμαύρισε· στα μάτια η μάνα μνέει*· στέκει ο Σουλιώτης ο καλός παράμερα και κλαίει: "Έρμο τουφέκι σκοτεινό, τι σ' έχω 'γώ στο χέρι; οπού συ μου 'γινες βαρύ κι ο Αγαρηνός* το ξέρει".

# data[].attributes.headline
Ελεύθεροι Πολιορκημένοι 

# data[].attributes.subject
Ελεύθεροι Πολιορκημένοι 

# data[].attributes.body
Σχεδίασμα Β: (Ψηφιακή Αφήγηση) από το 1ο Γυμνάσιο Αμπελοκήπων

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Πρώτο Γυμνάσιο Αμπελοκήπων

# data[].attributes.attachment_link.title
Ελεύθεροι πολιορκημένοι-"O Απρίλης με τον Έρωτα χορεύουν και γελούνε"

# data[].attributes.headline
Ελεύθεροι Πολιορκημένοι

# data[].attributes.subject
Ελεύθεροι Πολιορκημένοι

# data[].attributes.body
Μελοποιημένο ποίημα

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Ελλαδα Κρητη

# data[].attributes.attachment_link.title
Νικος Ξυλουρης Ακρα του ταφου σιωπη (στιχοι)

# data[].attributes.headline
Επτανησιακή Σχολή

# data[].attributes.subject
Επτανησιακή Σχολή

# data[].attributes.body
Εκπρόσωποι

# data[].attributes.headline
Επτανησιακή Σχολή

# data[].attributes.subject
Επτανησιακή Σχολή

# data[].attributes.body
εισαγωγικά στοιχεία

# data[].attributes.attachment_link.title
ΕΠΤΑΝΗΣΙΑΚΗ ΣΧΟΛΗ

# data[].attributes.headline
Ανδρέας Κάλβος

# data[].attributes.subject
Ανδρέας Κάλβος

# data[].attributes.body
Εις Σάμον

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΛΒΟΣ

Εις Σάμον

Στις τρεις πρώτες στροφές από την ωδή "Εις Σάμον", που εντάσσεται στα Λυρικά, συλλογή δέκα πατριωτικών ωδών, την οποία ο Ανδρέας Κάλβος εξέδωσε στο Παρίσι το 1826, κυριαρχεί πνεύμα ελευθεροφροσύνης και διακρίνονται τα συστατικά γνωρίσματα της καλβικής ποίησης (ηρωική θεματολογία, υψηλός τόνος και ήθος, παραβολική χρήση του αρχαίου ελληνικού μύθου).

Όσοι το χάλκεον χέρι
βαρύ του φόβου αισθάνονται,
ζυγόν δουλείας ας έχωσι.
Θέλει αρετήν και τόλμην
η ελευθερία.

Αυτή (και ο μύθος κρύπτει
νουν αληθείας*) επτέρωσε
τον Ίκαρον· και αν έπεσεν
ο πτερωθείς κ' επνίγη
θαλασσωμένος·

Αφ' υψηλά όμως έπεσε,
και απέθανεν ελεύθερος.
Αν γένης σφάγιον άτιμον
ενός τυράννου, νόμιζε
φρικτόν τον τάφον.

Ανδρέας Κάλβος, Ωδαί, Ίκαρος

* νους αληθείας: αληθινό νόημα

Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής

# data[].attributes.attachment_link.title
Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας (Β Γυμνασίου): Ηλεκτρονικό Βιβλίο

# data[].attributes.attachment_link.description
ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΛΒΟΣ Εις Σάμον Στις τρεις πρώτες στροφές από την ωδή "Εις Σάμον", που εντάσσεται στα Λυρικά, συλλογή δέκα πατριωτικών ωδών, την οποία ο Ανδρέας Κάλβος εξέδωσε στο Παρίσι το 1826, κυριαρχεί πνεύμα ελευθεροφροσύνης και διακρίνονται τα συστατικά γνωρίσματα της καλβικής ποίησης (ηρωική θεματολογία, υψηλός τόνος και ήθος, παραβολική χρήση του αρχαίου ελληνικού μύθου).

# data[].attributes.headline
Διονύσιος Σολωμός

# data[].attributes.subject
Διονύσιος Σολωμός

# data[].attributes.body
Η Ξανθούλα

# data[].attributes.attachment_link.title
Δ. Σολωμός, "Η Ξανθούλα"

# data[].attributes.attachment_link.description
Την είδα την Ξανθούλα, Την είδα ψες αργά, Που εμπήκε στη βαρκούλα Να πάη στην ξενιτιά.

# data[].attributes.headline
Διονύσιος Σολωμός

# data[].attributes.subject
Διονύσιος Σολωμός

# data[].attributes.body
Η Ξανθούλα

# data[].attributes.attachment_link.title
Η ΞΑΝΘΟΥΛΑ - ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΣΟΛΩΜΟΣ - ΑΛΙΚΗ ΚΑΓΙΑΛΟΓΛΟΥ

# data[].attributes.headline
Νεοελληνικός Διαφωτισμός

# data[].attributes.subject
Νεοελληνικός Διαφωτισμός

# data[].attributes.body
Ρήγας Φεραίος-Αδαμάντιος Κοραής

# data[].attributes.headline
Ρήγας Φεραίος

# data[].attributes.subject
Ρήγας Φεραίος

# data[].attributes.body
Θούριος

# data[].attributes.body
Διαβάστε προσεκτικά το ποίημα (σελ. 28 του βιβλίου σας)

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ως πότε, παλληκάρια, να ζούμεν στα στενά,
μονάχοι, σαν λιοντάρια, στες ράχες, στα βουνά;
Σπηλιές να κατοικούμεν, να βλέπωμεν κλαδιά,
να φεύγωμ' απ' τον κόσμον, για την πικρή σκλαβιά;
Να χάνωμεν αδέλφια, Πατρίδα και γονείς,
τους φίλους, τα παιδιά μας κι όλους τους συγγενείς;

Καλλιό 'ναι μίας ώρας ελεύθερη ζωή,
παρά σαράντα χρόνοι σκλαβιά και φυλακή!

Τι σ' ωφελεί αν ζήσης και είσαι στη σκλαβιά;
Στοχάσου πως σε ψένουν καθ' ώραν στη φωτιά.
Βεζίρης, Δραγουμάνος, Αφέντης κι αν σταθής,
ο Τύραννος αδίκως σε κάμει να χαθής·
δουλεύεις όλ' ημέρα σε ό,τι κι αν σοι πη,
κι αυτός πασχίζει πάλιν το αίμα σου να πιη.
O Σούτζος* κι ο Μουρούζης*, Πετράκης*, Σκαναβής*,
Γκίκας* και Μαυρογένης*, καθρέπτης είν' να ιδής.
Ανδρείοι καπετάνοι, παπάδες, λαϊκοί,

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
ρήγας βελεστινλής

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
λογοτεχνία γ' γυμνασίου

# data[].attributes.attachment_link.title
Θούριος, Ρήγας Βελεστινλής, Λογοτεχνία Γ' Γυμνασίου

# data[].attributes.attachment_link.description
Ως πότε, παλληκάρια, να ζούμεν στα στενά, μονάχοι, σαν λιοντάρια, στες ράχες, στα βουνά; Σπηλιές να κατοικούμεν, να βλέπωμεν κλαδιά, να φεύγωμ' απ' τον κόσμον, για την πικρή σκλαβιά; Να χάνωμεν αδέλφια, Πατρίδα και γονείς, τους φίλους, τα παιδιά μας κι όλους τους συγγενείς; Καλλιό 'ναι μίας ώρας ελεύθερη ζωή, παρά σαράντα χρόνοι σκλαβιά και φυλακή!

# data[].attributes.attachment_link.title
Ο Θούριος του Ρήγα Φερραίου - Νίκος Ξυλούρης

# data[].attributes.headline
Άσκηση Δημιουργικής Γραφής

# data[].attributes.subject
Άσκηση Δημιουργικής Γραφής

# data[].attributes.body
Γράψτε ένα σύντομο ποίημα ή κείμενο με επαναστατικό χαρακτήρα.

# data[].attributes.headline
Εισαγωγή στον Νεοελληνικό Διαφωτισμό 

# data[].attributes.subject
Εισαγωγή στον Νεοελληνικό Διαφωτισμό 

# data[].attributes.body
Θούριος, Φύλλο Εργασίας

# data[].attributes.attachment_link.title
280265224-3-Θούριος-Ρήγας-Bελεστινλής-pdf

# data[].attributes.headline
Ξένοι στην ίδια πόλη

# data[].attributes.subject
Ξένοι στην ίδια πόλη

# data[].attributes.body
Δείτε το βίντεο

# data[].attributes.attachment_link.title
Ξένοι στην ίδια πόλη

# data[].attributes.headline
Δήμητρα Χριστοδούλου

# data[].attributes.subject
Δήμητρα Χριστοδούλου

# data[].attributes.body
(1953-    ) Βιογραφικά στοιχεία
http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos_Politismos/logotexnia/Biografies/christodoulou.htm

# data[].attributes.headline
Για ένα παιδί που κοιμάται

# data[].attributes.subject
Για ένα παιδί που κοιμάται

# data[].attributes.body
Διαβάστε προσεκτικά το ποίημα!
(σελ. 199 του βιβλίου σας).

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
ΔΗΜΗΤΡΑ Χ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ
Για ένα παιδί που κοιμάται Στη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας του εικοστού αιώνα, μετά την κατάρρευση των καθεστώτων των ανατολικών χωρών, μεγάλο μέρος του πληθυσμού τους μετακινήθηκε σε ευρωπαϊκές χώρες, με σκοπό την εξεύρεση εργασίας. Από την εποχή αυτή και ως τις μέρες μας ζουν και βιοπαλεύουν στη χώρα μας χιλιάδες οικονομικοί μετανάστες, όπως το παιδί του ποιήματος, που κερδίζει το ψωμί του στα φανάρια της λεωφόρου και κοιμάται στο μηχανοστάσιο του εργοστασίου. Το ποίημα περιλαμβάνεται στη συλλογή Το κυπαρίσσι των εργατικών (1995).

Νύχτα. Η κίνηση αραιή στη λεωφόρο.
Μες στο κλειστό, το φωτισμένο εργοστάσιο,
Οι μηχανές, αποσταμένες* μα άγρυπνες,
Επιβλέπουν σαν άκακοι γίγαντες
Τον ύπνο του μικρού. Στριμωγμένος
Κοντά στη σκάρα του ατμού,*
Με του αδερφού του το παλτό σκεπασμένος
Ξεκουράζεται.
Όλη τη μέρα δουλεύει στα φανάρια*
Σκουπίζει τζάμια βιαστικά με το κόκκινο.
Εισπράττει κέρματα ή την εύλογη* αγανάκτηση. Περιμένει το επόμενο φανάρι.
Τίμια κερδίζει έτσι το ψωμί
Και το μερίδιο του νυχτοφύλακα,
Που τον αφήνει να κοιμάται εκεί μέσα.

Τα χιονισμένα βουνά της πατρίδας του,
Τα χέρια της μάνας του που τύλιγαν γύρω του
Γυναίκειο μαντίλι για το κρύο,
Το δάσκαλο που πληρωνότανε με γάλα
Μόλις θυμάται.
Θυμάται κάτι ελληνικά από το στόμα του,
Που τώρα εδώ ακούγονται αλλιώτικα.
Όχι σαν βότσαλα γυαλιστερά μεγάλης θάλασσας,
Όχι σαν ποδοβολητό του αλόγου
Ενός ανίκητου στρατηλάτη,*
Αλλά να, σαν τα κέρματα στην τσέπη,

Σαν το φτύσιμο στο βλέμμα του πελάτη.
Καμιά φορά πιο εγκάρδια
Σαν τούτο δω το βουητό της σκάρας,
Που όλο ανεβάζει το θερμό ατμό.

Δ. Χ. Χριστοδούλου, Το κυπαρίσσι των εργατικών, Καστανιώτης

Παιδί που κοιμάται, Egon Schiele

Παράλληλα Κείμενα
● Αντώνης Σαμαράκης, "Το νυχτερινό σχολά"
● Σωτήρης Δημητρίου, "Σαν τα χελιδόνια, λέλε μου"

Λεξιλόγιο
* αποσταμένες: κουρασμένες
* σκάρα του ατμού: τεχνική κατασκευή σε σχήμα σχάρας, απ' όπου βγαίνουν οι θερμοί ατμοί των μηχανών
* φανάρια: φωτεινοί σηματοδότες
* εύλογη: δικαιολογημένη, αναμενόμενη
* στρατηλάτης: ο αρχηγός του στρατού, ίσως έμμεση αναφορά στον Μ. Αλέξανδρο

199-200

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
για ένα παιδί που κοιμάται

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
δήμητρα χριστοδούλου

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
β' γυμνασίου

# data[].attributes.attachment_link.title
Για ένα παιδί που κοιμάται, Δήμητρα Χριστοδούλου, Λογοτεχνία, Β' Γυμνασίου

# data[].attributes.attachment_link.description
ΔΗΜΗΤΡΑ Χ. ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ Για ένα παιδί που κοιμάται Στη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας του εικοστού αιώνα, μετά την κατάρρευση των καθεστώτων των ανατολικών χωρών, μεγάλο μέρος του πληθυσμού τους μετακινήθηκε σε ευρωπαϊκές χώρες, με σκοπό την εξεύρεση εργασίας.

# data[].attributes.headline
Για ένα παιδί που κοιμάται

# data[].attributes.subject
Για ένα παιδί που κοιμάται

# data[].attributes.body
Εικόνα

# data[].attributes.headline
Για ένα παιδί που κοιμάται

# data[].attributes.subject
Για ένα παιδί που κοιμάται

# data[].attributes.body
Εικόνα

# data[].attributes.headline
Άσκηση δημιουργικής γραφής στο ποίημα της Δήμητρας Χριστοδούλου, Για ένα παιδί που κοιμάται

# data[].attributes.subject
Άσκηση δημιουργικής γραφής στο ποίημα της Δήμητρας Χριστοδούλου, Για ένα παιδί που κοιμάται

# data[].attributes.body
Α. Να υποθέσεις πως είσαι μάρτυρας μια ρατσιστικής σκηνής απέναντι στο παιδί του ποιήματος. Γράψε σε δύο παραγράφους τι θα έλεγες για να υπερασπιστείς το θύμα (χρησιμοποίησε α και β πρόσωπο).

Ή

Β. Να υποθέσεις πως είσαι το μικρό προσφυγόπουλο. Γράψε τις σκέψεις σου σε δύο παραγράφους, μία για τη ζωή στην πατρίδα σου και μία για την πραγματικότητα στην Ελλάδα (χρησιμοποίησε α πρόσωπο).

# data[].attributes.headline
Φύλλο εργασίας στο ποίημα της Δήμητρας Χριστοδούλου, Για ένα παιδί που κοιμάται

# data[].attributes.subject
Φύλλο εργασίας στο ποίημα της Δήμητρας Χριστοδούλου, Για ένα παιδί που κοιμάται

# data[].attributes.body
Ερωτήσεις
1)Τι προσδοκίες σας δημιουργεί ο τίτλος πριν την ανάγνωση του ποιήματος; Επαληθεύονται ή όχι; Κρίνετε πετυχημένο τον συγκεκριμένο τίτλο;Δικαιολογήστε την απάντησή σας.
2)Πώς περνά τη μέρα του και τη νύχτα του το παιδί του ποιήματος;
3)Ποια χρονικά επίπεδα υπάρχουν στο ποίημα (παρόν/παρελθόν/μέλλον) και τι περιλαμβάνει το καθένα;
4) Λαμβάνοντας υπόψη τα στοιχεία του ποιήματος ποια νομίζετε ότι είναι η χώρα προέλευσης του παιδιού;
5) Να βρείτε στο ποίημα: α)μία οπτική εικόνα, β)δύο παρομοιώσεις, γ)μία προσωποποίηση.
6)Το ποίημα αυτό εντάσσεται στη μοντέρνα τεχνοτροπία. Να αναφέρετε δύο λόγους για τους οποίους ισχύει η παραπάνω θέση.

# data[].attributes.headline
Οι πρόσφυγες στον κόσμο

# data[].attributes.subject
Οι πρόσφυγες στον κόσμο

# data[].attributes.body
Δείτε τον χάρτη (στοιχεία από 1991 κ.ε.)

# data[].attributes.headline
Οδηγίες για τη Δράση-Διαγωνισμό της Δημιουργικής Γραφής

# data[].attributes.subject
Οδηγίες για τη Δράση-Διαγωνισμό της Δημιουργικής Γραφής

# data[].attributes.attachment_link.title
Δραση δημιουργική γραφή ppnt

# data[].attributes.headline
Γιώργος Σκαμπαρδώνης

# data[].attributes.subject
Γιώργος Σκαμπαρδώνης

# data[].attributes.body
(1953-   ) Βιογραφικά στοιχεία
http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos_Politismos/logotexnia/Biografies/skambardonis.htm

# data[].attributes.attachment_link.title
λεωφορείο-σκαμπαρδώνης1

# data[].attributes.headline
Αργαλαστή Πηλίου

# data[].attributes.subject
Αργαλαστή Πηλίου

# data[].attributes.body
https://mygreekholiday.gr/4-articles/item/1519-argalasti-to-pilioreitiko-xorio-tou-varnali-me-to-istoriko-kampanario

# data[].attributes.headline
Γιώργος Σκαμπαρδώνης: "Η σκιά στα θεμέλια"

# data[].attributes.subject
Γιώργος Σκαμπαρδώνης: "Η σκιά στα θεμέλια"

# data[].attributes.body
Διαβάστε προσεκτικά το παρακάτω διήγημα. Δεν το έχετε διδαχθεί και δεν υπάρχει στο βιβλίο σας.

# data[].attributes.attachment_link.title
ΣΚΑΜΠΑΡΔΩΝΗΗΣΚΙΑΣΤΑΘΕΜΕΛΙΑ

# data[].attributes.headline
Άσκηση δημιουργικής γραφής στο κείμενο του Γιώργου Σκαμπαρδώνη: "Η σκιά στα θεμέλια"

# data[].attributes.subject
Άσκηση δημιουργικής γραφής στο κείμενο του Γιώργου Σκαμπαρδώνη: "Η σκιά στα θεμέλια"

# data[].attributes.body
1) Δώστε ένα άλλο τέλος στο διήγημα.
ή
2). Καταγράψτε τις σκέψεις του πατέρα που ακούει τη συζήτηση από την κουζίνα σε έναν εσωτερικό μονόλογο σε α’ πρόσωπο.

Γράψτε δύο με τρεις παραγράφους

# data[].attributes.headline
Αργαλαστή, Πηλίου

# data[].attributes.subject
Αργαλαστή, Πηλίου

# data[].attributes.body
Καμπαναριό

# data[].attributes.headline
Οδυσσέας Ελύτης, Αιγαίο

# data[].attributes.subject
Οδυσσέας Ελύτης, Αιγαίο

# data[].attributes.body
κολάζ

# data[].attributes.headline
Κική Δημουλά

# data[].attributes.subject
Κική Δημουλά

# data[].attributes.body
(1931-2020)
"Έχω κι εγώ ένα σωρό απωθημένους ουρανούς, μα δε σκοτώνω άστρα"

# data[].attributes.headline
Φύλλο εργασίας (Ασκήσεις)

# data[].attributes.subject
Φύλλο εργασίας (Ασκήσεις)

# data[].attributes.body
1. Τι προσδοκίες σας δημιουργεί ο τίτλος πριν διαβάσετε το διήγημα.; Μετά την ανάγνωση του κειμένου, θεωρείτε πετυχημένη την επιλογή του τίτλου; Μπορείτε να προτείνετε έναν δικό σας τίτλο;
2. Πού εκτυλίσσεται η ιστορία; σε κάποιον συγκεκριμένο τόπο; Υπογραμμίστε στο κείμενο λέξεις/φράσεις που δείχνουν τον τόπο αυτόν;
3. Πότε συμβαίνουν τα γεγονότα στην ιστορία; Σε συγκεκριμένο χρόνο; Ποια εποχή; Πόσο διαρκούν; Γίνονται αναφορές στην αφήγηση και σε άλλες εποχές; Ποιες;
4. Ποιος αφηγείται την ιστορία; Σε ποιο γραμματικό πρόσωπο; Έχει  κάποιο ρόλο στην εξέλιξη της ιστορίας; Σας φαίνεται το κατάλληλο πρόσωπο για να μιλήσει;
5.  Πώς τελειώνει η ιστορία; Ποια συναισθήματα σας δημιουργεί;

# data[].attributes.headline
Κείμενο μιας δασκάλας προς τους μαθητές της την εποχή του κορονοϊού.

# data[].attributes.subject
Κείμενο μιας δασκάλας προς τους μαθητές της την εποχή του κορονοϊού.

# data[].attributes.body
Δεν το έχω γράψει εγώ αλλά με εκφράζει απόλυτα
https://ekpaideytikos.gr/index.php/arthra/1337-anartisi-mias-daskalas-pros-tous-mathites-tis?fbclid=IwAR1eVWs7EAcKSdv1851jto8JLs26L8JZ1jZ7rSus-6rJ0h7XoO8r6ZwIbf0

# data[].attributes.headline
Αργύρης Χιόνης: "Η ομορφιά που γεννιόταν και πέθαινε απαρατήρητη και που παρ' ολ' αυτά δεν το 'βαλε κάτω"

# data[].attributes.subject
Αργύρης Χιόνης: "Η ομορφιά που γεννιόταν και πέθαινε απαρατήρητη και που παρ' ολ' αυτά δεν το 'βαλε κάτω"

# data[].attributes.body
Διαβάστε προσεκτικά το παρακάτω κείμενο (ειδικά το Β4, γιατί δεν προλάβαμε να το κάνουμε. Δεν υπάρχει στο βιβλίο σας).

# data[].attributes.attachment_link.title
Χιόνης, Η ομορφιά που γεννιόταν και πέθαινε

# data[].attributes.headline
Άσκηση Δημιουργικής γραφής

# data[].attributes.subject
Άσκηση Δημιουργικής γραφής

# data[].attributes.body
1) Φανταστείτε πως είστε ένα μικρό παιδί που ζητιανεύει στον δρόμο και προσέχει τη μικρή κόκκινη παπαρούνα. Η παπαρούνα γίνεται ο μοναδικός σας φίλος. Γράψτε ένα κείμενο μικρής εκτάσεως (3-4 παράγραφοι). ή
2) Φανταστείτε πού μπορεί να πάει το επόμενο σποράκι και συνεχίστε την ιστορία σε ένα κείμενο μικρής εκτάσεως.(3-4 παράγραφοι).
Επιλέξτε μία από τις δύο ασκήσεις και γράψτε σε ένα αρχείο word ή στο τετράδιό σας.

# data[].attributes.attachment_link.authors[].name
Δημήτρης Τσατσαρός

# data[].attributes.attachment_link.title
Πίνοντας ήλιο Κορινθιακό, Οδυσσέας Ελύτης - Γυμνάσιο Κρανιδίου Β4