# data[].attributes.attachment_link.title
Aan de slag met taalbeleid_fiches_A4_2022

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Een talenbeleid op school zorgt ervoor dat kinderen meer taalleerkansen krijgen, zeggen specialisten. Dat voelen ook directeurs Ann Eerebout en Jonathan Demey van de Sint-Salvatorbasisschool in Gent: "We kunnen niet anders dan voortdurend nadenken over hoe we met taal bezig zijn." Hoe groeit het talenbeleid daar en wat werkt? 9 tips.

21 nationaliteiten, 33 talen. 93 procent van de kinderen heeft een andere thuistaal dan het Nederlands. 9 op de 10 kinderen hebben een lage SES-achtergrond. De basisschool Sint-Salvator heeft haar publiek op 10 jaar tijd stevig zien veranderen. In de armen van de stadsboulevard R40 en de Gentse dokken is de school ook een plek geworden waar vluchtelingen en kinderen met een andere oorsprong al dan niet tijdelijk 'landen'.

1. Ontwikkel je beleid stap na stap

"Ons doel bleef helder en scherp: hoe kunnen we ervoor zorgen dat onze kinderen zich goed voelen op school en meer (Nederlands) leren? En welke hefbomen kunnen we daarvoor gebruiken? Zo groeide onze louter repressieve aanpak naar een meer positieve kijk op meertaligheid."

"Uit het traject zijn 5 taalattitudes gegroeid: taalafspraken met de kinderen, de ouders en het team. Dat is alvast een eerste stap. Dit schooljaar zetten we meer in op wiskunde, volgend schooljaar pakken we ons leesbeleid aan. We doen het stap na stap en rustig, want we hebben nu al het gevoel dat het veel te snel gaat. De ambitie is klaar: de (talige) ontwikkeling van alle leerlingen op school vooruithelpen."
5 Taalafspraken in de Sint-Salvatorschool

1. Praat veel met elkaar en hou het gezellig.

2. Zorg dat iedereen erbij hoort, welke taal die ook spreekt. Gebruik de gemeenschappelijke taal (Nederlands) als je samen speelt.

3. Mijn thuistaal kan mij helpen bij het leren, kan een trap zijn om het leren te ondersteunen.

4. Ik voel me fijn als mijn taal er mag zijn.

5. We zijn nieuwsgierig naar de andere persoon: we willen weten wie jij bent.

2. Laat je talenbeleid sporen met je schoolbeleid

"We willen actief leren, 'wonderzoeken', kinderen doen vertrekken vanuit hun interesses en talenten. Dat lokt taal uit. We willen kinderen nauw betrekken bij hun groei: waar staan ze, waar moeten ze in groeien, hun doelen samen bespreken en die blijven expliciteren. En begeleiden op maat. Dat motiveert. En we willen een sterk partnerschap: ouder-kind-begeleider. Dan zet je echt wel stappen vooruit. Bij het oudercontact tonen kinderen hun map/portfolio."

3. Denk in taaltrajecten en -doelen

Jonathan Demey: "We hebben leertrajecten en dus ook taaltrajecten voor elk kind. Elk traject heeft precieze doelen. We monitoren voortdurend."

"Anderstalige nieuwkomers gaan van het tweede tot het zesde leerjaar in de voormiddag naar de AN-klas, in de namiddag sluiten ze aan bij de gewone klas. We bekijken continu wie klaar is om definitief of sneller/trager naar de gewone klas te gaan, dat is dus geen lineair schema. Soms zitten kinderen 3 maanden in de AN-klas, soms 1,5 jaar. Jonge kinderen (kleuters en eerste leerjaar) zetten we meteen in de reguliere klas."

"Kinderen zonder schoolse ervaring, nog niet gealfabetiseerd in de eigen thuistaal, sluiten aan bij de AN-klas en krijgen extra begeleiding in een aparte Alfaklas. We merkten dat als kinderen van de AN-klas naar de gewone klas gaan, er toch vaak nog een grote kloof gaapt. Daarom is er 1 namiddag per week creatief en functioneel schrijven, spelling en lezen."

Ann Eerebout: "Elk traject heeft zijn doel. Zo is het doel van de AN-klas: sociaal welbevinden en mondelinge taalvaardigheid, sterke ouder- en leerlingbetrokkenheid en ligt de klemtoon op betekenisvolle opdrachten. Het doel van de Alfaklas is ook: technisch leren lezen en begrijpen en schrijven.

Elk kind volgt dus zijn traject. Elk traject/werking heeft specifieke doelen waardoor we constant kunnen puzzelen en schakelen met kinderen. Zij kennen de doelen die ze moeten bereiken (bv. werkwoorden in de juiste verleden tijd zetten), we maken ze er eigenaar van en dat motiveert."

4. Doe het denk- en doewerk met heel het team

5. Zoek partners

Ann Eerebout: "Een talenbeleid is efficiënter als het meer armen en benen heeft dan alleen maar die van de leraar. Zo hebben we de ouders ook meegenomen in de taalattituderegels. We rekenen erop dat zij die mee opvolgen, uitdragen en ondersteunen."

"Maar er is natuurlijk meer. In de kleuterklas hebben we 7 manieren om eenzelfde verhaal te vertellen. Een daarvan is een voorleesmoment waar ouders het verhaal in hun thuistaal komen voorlezen. Je ziet de kinderen en ouders glunderen. En naast de andere 6 manieren om het verhaal te vertellen, helpen ook ouders dus om taal te leren. Met een sterk partnerschap zet je echt wel stappen vooruit."

"Ondersteuners voor specifiek noden, de brede schoolwerking, devrijetijdsbesteding in de buurt ... Het past er allemaal in. Soms doen we met de kinderen een workshop in de vrijetijdsbesteding in de buurt. En dan zie je dat dat werkt en kinderen er soms aan vasthaken."

6. Zet in op een krachtige taalleeromgeving in elke klas

"Een manier om een krachtige taalleeromgeving te creëren is ook dat we de jongste en oudste kleuters regelmatig samen les geven. Ze starten apart. Dat zorgt voor veiligheid en spreekkansen. Maar op een bepaald moment gaan de deuren open en vertelt de juf een verhaal voor heel de groep en leren de jongste kleuters ook van de oudste. En de oudsten verwerken wat ze geleerd hebben nog eens op een andere manier: door het uit te leggen aan de jongsten."

7. Laat leraren van elkaar leren en vier successen

"Zo werken we bij anderstalige nieuwkomers 2,3 weken rond een thema om kinderen zo woordenschat aan te leren. We hebben geleerd om die nieuwe woorden dan in een themamap in de klas te laten 'slingeren'. Op een bepaald moment neemt dan een kind dat we bijna nooit horen, die themamap vast en begint spontaan de woorden te vertellen. Hoe klein ook, dat zijn succesjes."

" Of we stimuleren flitsbezoeken bij elkaar. Zo zetten onze klassen voor anderstalige nieuwkomers in op een nieuwe methode: 'Zien is snappen'. Omdat bijna al onze kinderen meertalig zijn, kan iedereen daar misschien iets van leren, ga dus eens kijken."

"Collega's leren van elkaar, werken samen en worden beter en professioneler. En dat zorgt voor drive en dynamiek. Corona werkt hier echt als een domper. Het is wat we nu missen: dat delen met elkaar. Want we vieren ook graag onze successen. 'Trots op wat we gedaan hebben'.

8. Wees je bewust van je context

9. Wees kritisch en toets je talenbeleid voortdurend af

Ann Eerebout: "We kunnen daar nog erg in groeien. Er was eerst best wat weerstand tegen de KOALA-toets, tot we het anders zijn gaan bekijken met het kleuterteam. Kunnen we de resultaten gebruiken om onze effectiviteit te meten, om eens te bekijken welke inspanningen we al doen, wat werkt en wat niet en waar we nog beter kunnen in worden? Zo hebben we bij de kleuters 7 manieren om een verhaal te vertellen. Wat brengt dat op? Hoe kunnen we uiteindelijk de brede basiszorg nog beter maken? En wat kunnen we van de kleuters misschien meenemen naar de lagere school?"

"De winst van ons talenbeleid nu? Ik merk dat we duurzame trajecten uittekenen en onze doelen scherper staan en voortdurend worden geëxpliciteerd. Dat we sneller problemen en achterstand detecteren, dat onze taalwerking continuïteit kent. En dat iedereen aan hetzelfde zeel trekt. Dat rendeert.
Wil je meer weten, lezen, doen? Zet 'talenbeleid' in de zoekrobot van Klascement.be of ga naar taaltrajecten.be, metrotaal.be, brusselvoltaal.be, arts.kuleuven.be/cto/thema-talenbeleid/talenbeleid, meertaligheid.be en de pedagogische begeleidingsdiensten van je school.
Michel Van Laere

# data[].attributes.attachment_link.title
Zo laat je je talenbeleid stap voor stap groeien

# data[].attributes.attachment_link.description
Een talenbeleid op school zorgt ervoor dat kinderen meer taalleerkansen krijgen, zeggen specialisten. Dat voelen ook directeurs Ann Eerebout en Jonathan Demey van de Sint-Salvatorbasisschool in Gent: "We kunnen niet anders dan voortdurend nadenken over hoe we met taal bezig zijn." Hoe groeit het talenbeleid daar en wat werkt? 9 tips.

# data[].attributes.attachment_link.title
Hoe werk je aan rijke taal in de kleuterklas?

# data[].attributes.attachment_link.description
Ontdek de 3 elementen van een krachtig taalklimaat in de kleuterklas. Rijke taal vergroot de kansen van kwetsbare kinderen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Steunpunt GOK - themaspecifieke screeningsinstrumenten lager onderwijs

# data[].attributes.attachment_link.description
Het Steunpunt GOK biedt ondersteuning aan Vlaamse GOK-scholen en aan het gelijke onderwijskansenbeleid in het algemeen. De GOK-thema’s zijn: preventie en remediëring van leer- en ontwikkelingsachterstanden, taalvaardigheidsonderwijs, intercultureel onderwijs, doorstroming en oriëntering, socio-emoti…

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
﻿Hoe werk je aan taalbeleid in de basisschool? Het is een vraag die veel leerkrachten en directies zich stellen. In dit boek wordt alle belangrijke informatie over taalbeleid op de basisschool bij mekaar gebracht. Hoe kan je de taalontwikkeling van kleuters en leerlingen van het lager onderwijs stimuleren? Hoe omgaan met taal in leergebieden als wiskunde, wereldoriëntatie en muzische vorming? Hoe taalvaardigheid evalueren? Hoe schrijf je een taalbeleidsplan? En hoe werk je met een team dat taalbeleid uit?

In dit boek worden deze vragen beantwoord, en geïllus-treerd met talrijke voorbeelden uit de school- en klaspraktijk. De voorbeelden komen zowel uit het kleuteronderwijs als uit het lager onderwijs. Dit boek is daarom een absolute aanrader voor kleuterleidsters, leerkrachten en directies, studenten en docenten van de lerarenopleiding en schoolbegeleiders.

# data[].attributes.attachment_link.description
﻿Hoe werk je aan taalbeleid in de basisschool? Het is een vraag die veel leerkrachten en directies zich stellen. In dit boek wordt alle belangrijke informatie over taalbeleid op de basisschool bij mekaar gebracht. Hoe kan je de taalontwikkeling van kleuters en leerlingen van het lager onderwijs stimuleren?

# data[].attributes.attachment_link.description
Het CTO ontwikkelde een taalscreening met kleutervriendelijke doe-, zoek- en kies-opdrachten en testte deze uit bij meer dan 1500 kleuters. De resultaten van KOALA combineer je met andere observaties om een breed beeld te krijgen van de taalvaardigheid van kleuters. De bevindingen helpen je om kleut…

# data[].attributes.body
De motor van het taalonderwijs bij kleuters en jonge kinderen is het voeren van rijke gesprekken in de klas. Daarnaast kan men gericht inzetten op woordenschatonderwijs om de taalontwikkeling te versterken.

# data[].attributes.attachment_link.title
meer en beter woorden leren, wijk aan zet

# data[].attributes.headline
Mondelinge taalvaardigheid in kaart brengen

# data[].attributes.subject
Mondelinge taalvaardigheid in kaart brengen

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Een goedgevulde schoolbib, gezellige leeshoeken en kwartierlezen: uitdagingen die leraren vol enthousiasme aangaan. Maar wat is het effect van al die inspanningen? Leescoach Hilde van GBS De Boot in Opwijk: "Bij lezen denk je niet meteen aan meten, maar monitoring is de sluitsteen van elk sterk leesplan."

"We hanteren het vertrouwde recept: 2 keer per jaar legt elke leerling een Hilde Dierickx: AVI-test af. Elke leerling van de klas dezelfde test? Doen we niet. Iedereen krijgt een test op basis van zijn vorige resultaat. Zo krijg je een duidelijke blik op individuele progressie. De klasleraar verbetert de testen zelf. Dat doen we bewust, zodat het hele team mee is en je als leraar meteen een klare kijk op jouw kinderen hebt."

"In het eerste en tweede leerjaar werken we niet met de traditionele test maar met de AVI-leeskaarten, waarbij kinderen luidop lezen. Dat past beter bij die jonge doelgroep. Natuurlijk zijn resultaten niet altijd betrouwbaar, door een voorafgaand conflict op de speelplaats of plotse stress scoren leerlingen soms ondermaats. Dan nemen we een nieuwe test af."

"Daarnaast beoordelen we 4 keer per jaar technisch lezen, telkens met een andere focus: leestempo, leesbegrip, juistheid en expressie. Leerlingen lezen alleen, in duo of in groepjes een tekst. Vaak materiaal dat in de les al aan bod kwam. De leraar beschrijft ‑ met woordelijke feedback, geen cijfers - welke vooruitgang de kinderen maakten tegenover de vorige momentopname."

"Voor leesbegrip kijken we verder dan de testjes uit de methode. De leesstrategieën uit de taalles brengen we ook binnen bij wero. Zo krijgen leerlingen meer oefenkansen om bewust aan begrijpend lezen te werken. Tijdens observatiemomenten laten we leerlingen hun leesstrategie verwoorden. Zo kunnen we differentiëren: Voor sommige lezers modelleren we leesstrategieën, anderen krijgen extra uitdagende opdrachten."

"Ook je leerlingen en ouders hebben waardevolle info die je aanpak kan bepalen. Daarom organiseren we een omgekeerd oudercontact: ouders vertellen hoe hun kind het thuis doet. Intussen polsen we naar hun leesgedrag thuis, achterhalen we of ze ook in die omgeving met boeken in contact komen. En we bevragen de kinderen. Wat lees je? Hoe vaak? Waar? Lees je graag? Wat niet?"

Hilde Dierickx: "Onze collega's zetten altijd al in op lezen. Maar de resultaten bleven uit. Het verschil met vandaag: iedereen heeft zijn eilandje verlaten. We vertrekken vanuit een gedeelde visie op lezen, die in elke klas ophangt. En die ik ook op maat van de kinderen in elke klas toelicht. Die kentering kwam er niet zomaar. We stapten met het hele team in een begeleidingstraject van 2 jaar. Zonder die hulp stonden we niet waar we nu staan."

"Onze gedeelde aanpak helpt ons om testresultaten met een brede blik te bekijken. Ligt het leestempo wel in lijn met de AVI-score? Hoe sterk is de link tussen de leesmotivatie en het leesbegrip van een kind? Als je je leesbeleid bewust monitort, ga je doelgerichter aan de slag met de resultaten. En stagneert het leesniveau van een kind, dan schiet je als team sneller in actie."

"Begrijpend lezen start al in de kleuterklas. Daar zetten we bewuster in op voorbereidend lezen en luisteren: klankbewustzijn, pictogrammen herkennen, verbanden verwoorden, een verhaallijn of een instructie begrijpen. Met interactieve werkvormen gaat de leraar voor elk kind na in welke mate de doelen bereikt zijn. Zinvol, want leesproblemen kan je al in de kleuterklas voorkomen."

"Ik spring bij tijdens de sessies technisch lezen in de lagere school, zodat we kunnen differentiëren. Tijdens kwartierlezen maak ik dit schooljaar tijd voor individuele gesprekjes. Een kind dat zijn ogen over de letters laat dwalen zonder te lezen of een boek koos dat tegenvalt, stuur je zo sneller bij. En intussen kan de leraar zelf blijven meelezen: zo belangrijk, die voorbeeldfunctie."

"Niet iedereen voelt zich thuis op een drukke speelplaats. Dan is het heerlijk schuilen in een boek. Kleuters kunnen in de kleuterbib luisteren naar een verhaal. Oudere kinderen kunnen tijdens de middagpauze lezen in de bib of onze leestentjes. Wie 1 of 2 leesniveaus lager scoren dan verwacht, verplichten we, na overleg met de ouders. In een fijne omgeving, omringd door fervente lezertjes die hen besmetten met de leesmicrobe. Want met hoeveel liefde je als leraar ook over boeken vertelt: niets kan op tegen het enthousiasme van andere kinderen."

Hilde Dierickx: "De AVI-toetsen blijven slechts een instrument. Erg handig, maar waardeloos zonder jouw inschatting. En soms beklemmend, omdat je kinderen beperkt in hun keuzes. Breng je kinderen samen rond boeken, dan breek je hun wereld open. Daarom koppelen we lezen vaak aan een tastbaar resultaat. Een toonmoment, of een verteltas die ze uitdelen aan jongere leerlingen."

"Leerlingen die elkaar vol vuur over hun favoriete boek vertellen, trekken anderen over de streep om zich ook aan iets nieuws te wagen. Ook als dat op papier niet bij hun leesniveau past. Ik laat AVI geregeld los als we naar de schoolbib trekken. De interesse in een onderwerp, het begripsniveau van een leerling: ook die doen ertoe. Als een kind een boek écht graag wil lezen, zijn die AVI‑niveaus vaak niet van tel."

Seppe Goossens

# data[].attributes.attachment_link.title
Waarom lezen ook om cijfertjes draait: leg je leesbeleid op de rooster

# data[].attributes.attachment_link.description
Een goedgevulde schoolbib, gezellige leeshoeken en kwartierlezen: uitdagingen die leraren vol enthousiasme aangaan. Maar wat is het effect van al die inspanningen? Leescoach Hilde van GBS De Boot in Opwijk: "Bij lezen denk je niet meteen aan meten, maar monitoring is de sluitsteen van elk sterk leesplan."

# data[].attributes.attachment_link.description
Hoeveel kinderen en jongeren lopen school in Gent? Hoeveel Gentenaars zullen er zijn in 2033?