# data[].attributes.headline
Қазақстандағы жоғары білім берудің дамуы

# data[].attributes.subject
Қазақстандағы жоғары білім берудің дамуы

# data[].attributes.body
Қазақстанда алғашқы жоғары оқу орындарының пайда болуы ХХ ғасырдың басына жатады. 1920 жылы бірқатар жоғары оқу орындары құрылды: Орда қаласындағы Бөкей қазақ халыққа білім беру институты, Семей халыққа білім беру институты. 1921 жылы Орынборда Қазақ университетін ұйымдастыруға әрекет жасалды. Жоғары оқу орындары салалар бойынша ашылады: 1929 жылы - зооветеренарлық, 1930 жылы – ауыл шаруашылығы, 1931 жылы – медициналық. 1932 жылы Орал қаласында Педагогикалық институт, 1934 жылы Қазақ мемлекеттік университеті ашылды(т.б.). Бұдан әрі жоғары білім беру жүйесі қарқынды дамыды, ХХ ғасырдың 40-жылдарына қарай Қазақстанда 12 ЖОО жұмыс жасады.

# data[].attributes.headline
Болон процесі негізінде білім беру

# data[].attributes.subject
Болон процесі негізінде білім беру

# data[].attributes.body
Қазакстан Республикасы білім беру жүйесіндегі интеграциялык үдерістердің мақсаттары жоғары білім алуға мүмкіндік берудің алғышарты ретінде 12-13 жылдық мектептегі оқыту жүйесіне көшу; оқу мерзімі 4 жыл жэне квалификациясы еңбек нарыгы сұранысын қанағаттандыратын және әрі қарай білім алуды жалғастыруға жарайтын “бакалавр” дәрежесі бар жоғары білім беру; “магистр” және “доктор” дәрежелері бар білім беру; барлык ұлттық жоғары білім беру жүйелеріне Europe Credit Transfer System (ЕСТS) есептік бірлік жүйесін немесе қайта есептеу, жинақтау функцияларын қамтамасыз ететін және шетелде оқытудың академиялықталап тұрғысынан мойындалуына кепілдік беретін біріккен жүйе аркылы білім беру.

Халықаралық білім кеністігінде жоғары білім бойынша кредиттік оқытудың іргелі жүйелері бар. Олар: Еуропалық жүйе, американдық жүйе, британдық жүйе, Азия мемлекеттерінде және Тынық мұхиты кеңістігіндегі жүйе. Қазақстанда білім жүйесін негізінен Еуропалық кредитгік жүйеге ECTS енудің алғашқы қадамдары іске асты. Еуропалық кредиттік жүйе бойынша Еуропадагы Ұлыбритания, Франция, Испания, Германия, Италия т.б. іргелі мемлекеттерде білім беріледі.

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі ұсынған кредиттік оқыту жүйесі - білім беру жүйесінің Лиссабондык конвенцияның (1997) жэне Болон декларациясының (1999) Ережелерінің негізгі ұстанымдарын басшылыққа алып жасалынды. Әлемдегі 1200 ден аса университетте жогары білім беру Еуропапық кредиттік оқыту жүйесі негізінде іске асырылады.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Болон процесі

Болон процесі - еуропалық жоғары кәсіби білімде біртұтас жалпы-еуропалық білім кеңістігін қалыптастыруға бағытталған жаһандану үрдісінің көрінісі. Алғашқы еуропалық университеттің отаны - Болонья қаласының ( Италия) құрметіне аталған Болондық декларациямен (1999 ж.) бекітілген. 2004 жылға дейін Болондық процеске 48 ел мүше болды. Мүше-мемлекеттердің ағымдағы мәселелерін талқылау мақсатында мерзімдік кездесулерді ұйымдастыруды көздейді. Болон процесі демократиялық жоғары технологиялық ақпараттық нарықтық қоғам талаптарына сай келетін және жеке бағыттылықты, таңдау еркіндігін және өзіндік білім жолын игерумен, білім жинаудың ақпараттық-ізденімпаздық сипатын қалыптастыруды мақсат тұтады. Болон процесінің басты мақсаттарының құрамында еуропалық мәдени құндылықтарды дамытудағы университеттердің негізгі басты орнын мойындау; жоғары білімді қоғам талаптарына сай бейімдеу қажеттігі; білім орталықтарына қол жеткізу мақсатындағы азаматтардың жұмылуы; түлектердің кәсібін айқындауда түсінуге жеңіл, салыстыруға боларлықтай дәрежелер мен мамандықтар қабылдау; әртүрлі мәдениеттерге, тілдерге, ұлттық жүйелерге сый-құрметпен қарау; университеттік автономияны және академиялық еркіндіктерді дамыту; үздіксіз білім беру; Болон процесі мүшелерінің арасында сенім философиясын орнату жатады. Ресми заңдық тұрғыда Болон процесі Батыс Еуропа мен Қазақстанда қалыптасқан кәсіби білім деңгейін біркелкі "бакалавр-магистр" формуласымен теңестіріп, қазақстандық жоғары білім құжаттарының Еуропада мойындалуына жол ашып, мүмкіндік береді.

Болон процесі (Болондық қайтақұрылулар) - жоғары білім министрлерінің Декларациясына сәйкес, еуропалық жоғары білім жүйесін жақындату процесін белгілеу үшін жиі пайдаланылып жүрген термин. (Париж, 1998; Болонья, 1999; Прага, 2001; Берлин 2003).

Болон процесі - жалпы қызмет принциптеріне негізделген жоғары білімнің біріңғай еуропалық жүйесінің құрылу процесі.

Болон процесі шеңберіндегі басты ұстанымдарға:

Еуропалық білімнің бәсекелестікке қабілеттілігін және тартымдылығын жоғарылату;

ұлттық білім жүйелерін жақындастыру;

жоғары білімнің ұлттық жүйесін реформалауды қарастыратын жоғары білімнің құрылымдық қайта құрылу процесі, көп дәрежелі жоғары білімді енгізу;

академиялық кредиттер жүйесін қабылдау;

білім сапасын бақылау;

студенттер мен оқытушылардың мобильділігін кеңейту;

нәтижелерге және студенттік орталықтандырылған оқытуға бағытталу -жатады.

Болон реформалары "нәтижелерге бағытталу" және "студенттік орталықтандырылған оқыту" терминдерімен сипатталады. Бұл жерде сөз оқыту нәтижелерін кең мағынада түсінуде болып отыр. Осы терминдер ECTS, модуляризациямен және институционалдық еркіндікпен байланыста болуды болжай отырып, педагогикалық практиканың алға жылжуының негізгі элементтері болуы керек.

Болон процесінің үш деңгейінің арасында баланс болу керек: өкіметке, жоғары оқу орындарына және студенттерге қатысты еуропалық деңгейде белгіленген мақсаттар; процесті жүзеге асырудағы ЖООлардың алатын негізгі рөлі; ұлттық стратегиялардың рөлі және алдыңғы екі деңгейдің бірігуіндегі және әрбір елдегі процестерге көмек көрсетудегі заңдылықтар.

Болон процесі - еуропа аймағындағы жоғары білім беруді және ғылыми зерттеулерді қорғау және жақсарту құралы, мөлдірлік пен мобильділікті көтеру құралы болып табылады. Болон процесі жоғары оқу орнының қоғамдағы орнын мойындайды және сапаға ерекше мән береді, бірақ сапаны қолдау мен оны жоғарылату, жүйе мен оның кадрларына берілетін мемлекеттік инвестицияны көтеруді талап ететіндігін айтады.

# data[].attributes.attachment_link.title
Болон процессі - Уикипедия

# data[].attributes.attachment_link.description
Болон процесі - еуропалық жоғары кәсіби білімде біртұтас жалпы-еуропалық білім кеңістігін қалыптастыруға бағытталған жаһандану үрдісінің көрінісі. Алғашқы еуропалық университеттің отаны - Болонья қаласының ( Италия) құрметіне аталған Болондық декларациямен (1999 ж.) бекітілген. 2004 жылға дейін Болондық процеске 48 ел мүше болды. Мүше-мемлекеттердің ағымдағы мәселелерін талқылау мақсатында мерзімдік кездесулерді ұйымдастыруды көздейді.

# data[].attributes.headline
Кредиттік оқыту жүйесінің мәні

# data[].attributes.subject
Кредиттік оқыту жүйесінің мәні

# data[].attributes.body
Кредиттік оқыту жүйесінің мәні кредиттік технология негізінде бакалавриатта білім беру процесін ұйымдастырудың негіздемелік параметрлерінде көрсетіледі.

1.​Қазақстан Республикасының Жоғары білім беру жүйесінде ұлттық білім беру бағдарламаларын халықаралық тану және студенттер мен профессор-оқытушылар құрамының ұтқырлығын қамтамасыз ету мақсатында Оқытудың кредиттік технологиясы енгізіледі.

2.​Оқытудың кредиттік технологиясы-оқу процесін регламенттеу және кредиттер түріндегі білім көлемін есепке алу шеңберінде дараландыру, білім беру траекториясын таңдау негізінде өздігінен білім алу және білімді шығармашылық игеру деңгейін арттыратын білім беру технологиясы.

3.​Кредит-студенттің оқу жұмысының көлемін өлшеудің бірыңғай бірлігі. Бір несие 15 аптаға тең академиялық кезең ішінде студенттің аптасына 1 академиялық сағатына (50 минут) аудиториялық жұмысына тең.

4.​Оқуды аяқтаудың міндетті шарты студенттің құрамдас бөліктер бойынша белгіленген кредиттер санын алуы болып табылады: міндетті және таңдау бойынша, кемінде 128 Теориялық оқыту кредиті, оның ішінде кемінде 8 – ағылшын тілін үйрену.

5.​Бір оқу жылы, әдетте, 34 аптаны құрайды, оның 30 – Теориялық оқыту, 4 – аралық/қорытынды бақылау. Оқу жылы екі семестрге немесе үш триместрге бөлінеді. Жеделдетілген, қосымша оқыту қажеттіліктерін қанағаттандыру және оқу бағдарламаларындағы айырмашылықты жою үшін ұзақтығы 10 аптаға дейінгі жазғы семестрді енгізуге жол беріледі.

6.​Орташа балл (GPA) – таңдалған бағдарлама бойынша білім алушының жетістіктерінің деңгейін орташа өлшенген бағалау.

7.​ЖОО курстан курсқа ауысқан кезде GPA өту балын белгілейді.

8.​Егер білім алушы мемлекеттік тапсырыс бойынша жұмыс оқу жоспарында көзделген кредиттердің қажетті санын жинамаған жағдайда, ол тиісті курстарды ақылы негізде қайта оқуға құқылы.

9.​4 жылдық бакалавриат бағдарламасы, әдетте, 40 оқу пәнінен тұрады.

10.​Оқу пәнінің көлемі кредиттердің бүтін санын құрауы тиіс. Әр пән бір академиялық кезеңде оқытылады.

11.​Академиялық кезең ішінде студенттің білімін ағымдағы бақылаудың әртүрлі нысандары қарастырылған.

12.​Жалпы білім беру пәндері - (әлеуметтік-гуманитарлық және жаратылыстану пәндерінің циклдері) 35-45 кредитті құрайды. 7 пән міндетті болып табылады: Қазақстан тарихы,

Философия, қазақ (орыс) тілі және шет тілі, Математика, Информатика. Дене шынықтыру оқытудың қосымша түрлері шеңберінде іске асырылады және кредиттердің жалпы көлеміне енгізілмейді, қосымша элективті пәндер даярлау бағытына байланысты таңдалады.

13.​Студент өзінің білім беру бағдарламасын тәлімгердің (эдвайзердің) басшылығымен құрады.

14.​Студенттерге оқу пәндерін меңгеруге көмектесу үшін тьюторлар институтын қалыптастыру ұсынылады.

15.​Білім беру процесін іске асыру үшін әр пән бойынша оқытушы мен студенттің оқу-әдістемелік кешені болуы керек, оның ішінде курстың баспа және электронды түрде сипаттамасы, мазмұны мен мерзімдерін көрсете отырып, студенттің СӨЖ дербес игеру деңгейін бақылау нысандары мен құралдары болуы керек.

16.​СӨЖ жоғары тиімділігін қамтамасыз ету үшін СӨЖ енгізу міндетті – кестеде сағаттарды көрсете отырып, оқытушының басшылығымен студенттің өзіндік жұмысы. СӨЖ-нің қалған сағаттары студенттен күнделікті өзіндік жұмысты талап ететін тьютордың тапсырмаларымен расталуы керек.

17.​Әрбір студент барлық оқу кезеңіне арналған анықтамалық-нұсқаулықпен және әр пән бойынша оқу-әдістемелік кешенмен қамтамасыз етілуі тиіс.

18.​Анықтамалық-нұсқаулыққа мыналар кіреді: • құқықтары мен міндеттері, студенттің ар-намыс кодексі; • оқу кезеңіне арналған жұмыс оқу жоспары; • GPA есептеу әдістемесі; * қорытынды мемлекеттік аттестаттауға қойылатын талаптар.

19.​Студентке арналған оқу пәні бойынша оқу-әдістемелік кешен мыналардан тұрады: * әр пән бойынша оқыту бағдарламасы (Syllabus); • практикалық (семинарлық) сабақтар жоспары; • студенттің өзіндік жұмысы бойынша тапсырмалар; • және т. б.

20.​Оқу сабақтары Белсенді Шығармашылық нысандарда (кейс-стади, тренингтер, диспуттар, дөңгелек үстелдер, семинарлар және т. б.) өткізілуі тиіс.

Және т.б.

# data[].attributes.headline
Қазақстандағы жоғары білімді реформалаудың қағидалары,кезеңдері:

# data[].attributes.subject
Қазақстандағы жоғары білімді реформалаудың қағидалары,кезеңдері:

# data[].attributes.body
Жоғары білім беру жүйесін реформалау Қазақстанның мемлекеттік саясаты бағытында жүргізілуде. ҚР Тәуелсіздігі кезінде жоғары білім беруді дамытудың стратегиялық бағыттары өзгерді. Басында олар ұлттық білім беру жүйесін құруға, содан кейін сапаны жақсартуға және әлемдік білім беру кеңістігіне интеграциялауға бағытталған.

А. Исаева Тәуелсіз Қазақстан жағдайында жоғары білім беру жүйесін реформалау процесінің төрт кезеңін бөліп көрсетеді.

Бірінші кезең (1991-1994). Жоғары білімнің заңнамалық және нормативтік-құқықтық базасының қалыптасуы.

Осы кезеңнің негізгі міндеттері республиканың кадрлар даярлаудағы тәуелсіздігін қамтамасыз ету, нарықтық экономиканың, облыстар мен өңірлердің қажеттіліктерін қанағаттандыру мақсатында жоғары оқу орындарының желісін құру және жоғары білім беру мамандықтарын жаңарту болды. Осы кезеңнің жүргізіліп жатқан шаралары Қазақстан Республикасының заңына ―ЕО жоғары білімі туралы (1993 жыл) заңнамалық бекітуді тапты.

1994 жылы Қазақстан Республикасының Жоғары білім берудің мемлекеттік стандарты (Негізгі ережелер) бекітілді, ол алғаш рет елде жоғары білім берудің көп деңгейлі құрылымын, бакалаврлар мен магистрлердің академиялық дәрежелерін енгізуді айқындады.

Екінші кезең (1995-1998). Жоғары білім беру жүйесін жаңғырту, оның мазмұнын жаңарту.

Бұл кезең жоғары білім беру жүйесін дамытудың тұжырымдамалық анықтамасымен сипатталады, ол 1995 жылғы 4 тамызда Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы мемлекеттік саясат жөніндегі Ұлттық кеңес бекіткен білім беру саласындағы мемлекеттік саясат тұжырымдамасында, Жоғары оқу орындарының қызметін реттейтін жаңа нормативтік құқықтық ережелерді қабылдауда көрініс тапты. 1995-1997 жылдар аралығында жоғары кәсіптік білім берудің 310 мамандығы бойынша алғашқы Қазақстандық білім беру стандарттары қабылдануда. 1996 жылы 342 мамандықты көздейтін Қазақстан Республикасының Жоғары білім беру мамандықтары жіктеуішінің (тізбесінің) жаңа редакциясы бекітілді. Мемлекеттік емес білім беру секторы белсенді дамып келеді.

Үшінші кезең (1999-2000). Білім беруді басқару мен қаржыландыруды орталықсыздандыру, білім беру ұйымдарының академиялық еркіндігін кеңейту.

Бұл кезеңде білім беру ұйымдарын басқару жүйесінің нақты орталықсыздандырылуы орын алады. Жоғары оқу орындарына қабылдау қағидаттары түбегейлі өзгерді, мемлекеттік білім беру тапсырысы негізінде жоғары кәсіптік білімі бар мамандарды даярлауға көшу жүзеге асырылды. 1999 жылдан бастап талапкерлерге конкурстық негізде мемлекеттік білім беру гранттары мен мемлекеттік білім беру кредиттерін беру арқылы жоғары оқу орындарының студенттік контигентін қалыптастырудың жаңа моделі енгізілді.

​Төртінші кезең (2001 жылдың басы - қазіргі уақытқа дейін).

Жоғары білім беру жүйесінің стратегиялық дамуы.

# data[].attributes.headline
Жоғары білім міндеттері

# data[].attributes.subject
Жоғары білім міндеттері

# data[].attributes.body
Жоғары білімнің міндеттері (ЮНЕСКО декларациясы бойынша) \қысқартылған нұсқада көрсетілген\:

- жоғары білікті кадрларды даярлауды қамтамасыз ету;

- өмір бойы жоғары білім алуға және одан кейінгі білім алуға мүмкіндік беру;

- білімді дамыту және тарату;

- ұлттық, халықаралық, Тарихи мәдениеттерді сақтауға, кеңейтуге, дамытуға және таратуға жәрдемдесу;

- қоғамдық құндылықтарды қорғау және нығайту;

- барлық деңгейлерде білім беруді дамыту және жетілдіру.

# data[].attributes.headline
Білім беру модельдері: 

# data[].attributes.subject
Білім беру модельдері: 

# data[].attributes.body
Қазақстан Республикасының Білім беру жүйесі өзара іс-қимыл жасайтын:

1) меншік нысанына, типтері мен түрлеріне қарамастан білім беру ұйымдарының;

2) білім берудің әртүрлі деңгейлері үшін сабақтас білім беру бағдарламалары мен мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарттарының;

3) білім беру бағдарламаларын іске асыруды және білім беру жүйесін дамытуды қамтамасыз ететін білім беруді басқару органдары мен оларға ведомстволық бағынысты ұйымдардың жиынтығын білдіреді" (Полонский в.М., 2004).

Қазіргі уақытта әлемде келесі білім беру модельдері дамыды.

Американдық модель: кіші орта мектеп - орта мектеп-жоғары орта мектеп - колледж екі жылдық-колледж төрт жылдық университет құрылымында, содан кейін магистратура, докторантура.

Француз моделі: бірыңғай колледж – технологиялық, кәсіптік және жалпы білім беретін лицей-университет, магистратура, докторантура.

Неміс моделі: жалпы мектеп-нақты мектеп, гимназия және негізгі мектеп-институт және университет, магистратура, докторантура.

Ағылшын моделі: Біріккен мектеп-грамматикалық және заманауи мектеп-колледж-университет, магистратура, докторантура.

Ресей моделі: жалпы білім беретін мектеп – толық орта мектеп, гимназия және лицей-колледж – институт, университет және академия – аспирантура – докторантура.

Қазақстандық модель: жалпы білім беретін орта мектеп, гимназия, лицей-кәсіптік мектеп, лицей, колледж, училище – университет, институт, академия – магистратура, докторантура.

Қазақстанда білім беру жүйесін реформалау белсенді жүргізілуде. 2007 жылдан бастап аспирантура мен докторантураның бұрыннан бар жүйесі жойылды, PhD докторантура енгізілді. Сол жылдан бастап магистратура жоғары оқу орнынан кейінгі білім деңгейіне көтерілді. 2010 жылы ол Қазақстан Республикасының 2007 жылғы білім туралы заңнамасына және ҚР Білім беруді дамытудың мемлекеттік бағдарламасына сәйкес өзгертілген.