# data[].attributes.attachment_link.description
„Cóż zaś piękniejszego nad niebo, nad ten skład wszystkich piękności, jak to pokazują nawet same wyrazy coelum i mundus z których drugi oznacza czystość i ozdobę, a pierwszy misterne sklepienie, od wielu filozofów dla swojej nadzwyczajnej wspaniałości bogiem widzialnym nazywane".

# data[].attributes.attachment_link.title
Astronomia Kopernika - Astronarium odc. 24

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Did you ever get your location on your phone or set the navigation system in the car to guide you to a destination? Then you've definitely used satellites.

Localization via satellite navigation systems is widely used in almost all industries: transportation, emergency response, farming, banking, military, science. These satellites determine the location, velocity, and current time of small electronic devices (like the ones in our smart phones).

Communications satellites are used for television, radio, and internet broadcasting. This sector increased lately with more and more companies launching satellites to provide internet everywhere on the globe.

Earth Observation satellites provide information about earth resources, weather, climate, and environmental monitoring. Imaging satellites produce high-resolution data of almost the entire landmass on earth.

Space Observation also benefits from satellite data: satellite telescopes have been critical to understanding phenomena like pulsars and black holes as well as measuring the age of the universe.

Although the space beyond Earth's atmosphere is vast, man-made satellites are typically located in one of the three popular orbital regimes: low earth orbit, medium earth orbit and geosynchronous orbit.

There are thousands of active satellites out there and 75 different countries have at least one satellite orbiting Earth. United States, China, and United Kingdom top the list of countries with hundreds of operational satellites.

When looking at individual satellite operators we can see that private companies own most of the active satellites. SpaceX is the big winner, with 1,735 satellites as of January 2022.

Space debris represents defunct artificial objects in space which no longer serve a useful function. The debris is composed of old satellites, abandoned launch vehicle stages, mission-related debris, and fragmentation debris.

How much space debris is out there?

It's not possible to track all the debris objects. According to{' '} a European Space Agency article {' '} there are around:

36,500 pieces of debris
larger than 10 cm/4 inches

1,000,000 pieces of debris
larger than 1 cm/0.4 inches

130 million pieces of debris
about 1 mm/0.04 inches and larger

These objects travel at speeds up to 28,160 kph/17,500 mph so even if they are very small they can damage a spacecraft when travelling at these speeds.

Collisions in space

Satellite operators frequently maneuver their satellites to avoid potential collisions with debris fragments. There have been several prominent space collisions, whose fragments are displayed on the map (their positions are predicted as of March 28th, 2022). The collision in 2009 was accidental and the others were triggered on purpose by{' '} anti-satellite weapons .

2021

Cosmos 1408 satellite was destroyed in a Russian anti-satellite weapon test on November 15, 2021, resulting in space debris in orbits between 300 km/190 mi and 1,100 km/680 mi above the Earth. The threat of potential collision with debris caused the crew of the International Space Station (ISS) to take shelter in their escape capsules for the first few passes of the debris cloud, and increased the future risk of a debris collision with the ISS or other satellites.

2009

On February 10, 2009, Cosmos 2251 a defunct Russian spacecraft collided with and destroyed{' '} Iridium 33 a functioning U.S. Iridium commercial spacecraft. The collision added more than 2,300 pieces of large, trackable debris and many more smaller debris into space.

2007

China's 2007 anti-satellite test, which used a missile to destroy{' '} Fengyun 1C an old weather satellite, added more than 3,500 pieces of large, trackable debris and many more smaller debris into space.

{' '}
Who cleans up outer space?

Space debris poses a real challenge in the future, especially with the rise of megaconstellations. Space organizations and companies compete for innovative solutions to clean up debris and make outer space safer. Below are some examples of projects in development that use various technologies to clean up space:

Izaña-1 laser ranging station

The European Space Agency is testing a new laser ranging station in Tenerife, Spain. Using powerful lasers they can rapidly determine the location, velocity and orbit of previously invisible defunct objects. They can also gently nudge debris objects into new orbit to avoid collision. Read more about this technology on the{' '} ESA website .

Mission ClearSpace-1

{' '}

The mission, planned for 2025, will use a four-armed robot to capture a Vega Secondary Payload Adapter, left behind by ESA's Vega launcher in 2013. This is a partnership between the{' '} European Space Agency {' '} and{' '} ClearSpace , a Swiss based start-up.

ELSA spacecraft retrieval service

The idea of the program is to launch two spacecrafts - a servicer satellite and a client satellite - to track down and dock dead satellites and remove them from the orbit. Astroscale, the Japanese-based company behind the mission successfully carried tests in 2021 where they did multiple dockings and releasing of satellite targets. In 2022 they experienced difficulties with the test program. Read more about{' '} the mission on their website .

E-Space

E-Space {' '} is a startup that plans to launch a network of satellites that would capture pieces of debris while in orbit. Once they have captured a set amount of debris they are programmed to de-orbit and burn up in the atmosphere. The first three test satellites will be launched later in 2022.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
esri arcgis satellite map maps space debris trajectory orbit geosynchronous

# data[].attributes.attachment_link.title
Satellite Map | Explore Active Satellites Orbiting Earth

# data[].attributes.attachment_link.description
Did you ever get your location on your phone or set the navigation system in the car to guide you to a destination? Then you've definitely used satellites. Localization via satellite navigation systems is widely used in almost all industries: transportation, emergency response, farming, banking, military, science.

# data[].attributes.body
Model PD: Earth/Sun to obowiązkowe narzędzie na lekcji geografii, nie tylko zdalnej. Aplikacja oparta na technologii WebGL pozwala lepiej zrozumieć ruch obrotowy i obiegowy Ziemi, zobaczyć jak wygląda pozorna wędrówka Słońca czy oświetlenie naszej planety o dowolnej porze dnia i roku. Do wyboru (w lewym górnym rogu) mamy dwa widoki: geocentryczny oraz heliocentryczny. Przy każdym z nich możemy uruchomić animację.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
View Manipulation

You can interactively adjust the 3D view of the model using a mouse, pen or stylus, or by touch on a tablet or phone. You can also use the items in the 3D View Settings popup.

NOTE: You can use the Shift and Ctrl/Meta keys to adjust the increment of each scroll event or key press.

Keyboard Modifiers

The Shift and Ctrl/Meta keys are used pretty extensively to modify interactive data entry. This applies to all increment buttons, scroll wheel motion, slider controls and input elements.

Shift Key:

Increases input to larger values, usually by ten times or significantly larger increments such as 1 month for dates and 1 hour for times.

Ctrl or Meta Key:

Decreases input to smaller values, usually by one tenth or the smallest reasonable increment such as 1 day for dates or 1 minute for times.

NOTE: You can use the scroll wheel to edit a data value when hovering over any slider, numeric input or even table rows that indicate their editibility.

# data[].attributes.attachment_link.description
View Manipulation You can interactively adjust the 3D view of the model using a mouse, pen or stylus, or by touch on a tablet or phone. You can also use the items in the 3D View Settings popup. NOTE: You can use the Shift and Ctrl/Meta keys to adjust the increment of each scroll event or key press.

# data[].attributes.headline
MIKOŁAJ KOPERNIK w kopalni soli w Wieliczce

# data[].attributes.subject
MIKOŁAJ KOPERNIK w kopalni soli w Wieliczce

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W podziemiach kopalni soli w Wieliczce znajduje się wiele pięknych komór solnych. Najbardziej znana jest kaplica św. Kingi. Ale wśród tych licznych komór jest także komora nazwana imieniem najsłynniejszego polskiego astronoma, w której w centralnym miejscu stoi jego pomnik z... soli. Skąd się wziął Mikołaj Kopernik w Kopalni Soli „Wieliczka"?
Czy wiecie, że nazwisko Kopernik wzięło się od słowa koper? Nie chodzi jednak o roślinę ogrodową, ale o miedź. Nazwa łacińska 'cuprum' pochodzi od Cypru, gdzie w starożytności wydobywano miedź. Początkowo nazywano ją „metalem cypryjskim", a następnie cuprum. A to właśnie miedzią handlował ojciec przyszłego astronoma, Kopernik senior.

A co ma wspólnego miedź z Wieliczką, gdzie wydobywano sól? Tyle tylko, że Mikołaj Kopernik nie poszedł w ślady ojca i zamiast handlem miedzią, zajął się nauką i został żakiem w stołecznym mieście Krakowie. A jak już studiował w Akademii Krakowskiej, to w roku 1493 r. odwiedził wielickie podziemia. I w ten sposób został jednym z pierwszych wielickich "turystów", a na pewno jednym z najsłynniejszych obok Fryderyka Chopina czy Johanna Wolfganga von Goethego. Przynajmniej tak podają źródła historyczne i przewodnicy wielickiej kopalni soli.

Komora, która została później nazwana im. Mikołaja Kopernika, powstała przed 1785 rokiem w wyniku eksploatacji bryły soli zielonej. Jest to sól zawierająca średnio 95% halitu oraz niewielką domieszkę iłu, która nadaje jej charakterystyczny zielony kolor. Ma postać brył o zróżnicowanej wielkości - w złożu znajdują się zarówno takie przypominające wielkością piłkę, jak i takie o objętości ponad 20 tysięcy metrów sześciennych.

Komora swoje imię otrzymała dopiero 50 lat temu, w 500. rocznicę urodzin Mikołaja Kopernika, obchodzoną uroczyście w 1973 roku. Wcześniej była dość zaniedbana, ale dzięki zapałowi wielickich górników udało się ją odrestaurować oraz przywrócić jej blask. Wnętrze zdobi wspaniała, mająca 4,5 metra wysokości, solna rzeźba przedstawiająca Kopernika. Została ona wykonana przez artystę-plastyka Władysława Hapka.

Solny Mikołaj Kopernik stoi w centralnym miejscu całej komory. Dumny astronom trzyma w prawej ręce kulę ziemską, a w lewej swoje słynne dzieło De revolutionibus de orbium coelestium. I chociaż nie był jedynym słynnym gościem wielickich podziemi, to na pewno był jednym z pierwszych. I symbolicznie pozostał w kopalni na stałe.
Trasa turystyczna
Kopalnia Soli w „Wieliczka" może zaproponować turystom ok. 3 kilometrową Trasę Turystyczną, podczas której można odwiedzić 20 komór (w tym komorę Mikołaja Kopernika), położonych na głębokości od 64 do 135 metrów, czyli na poziomach I-III.

Ale Kopalnię Soli „Wieliczka" można zwiedzić też nawet nie wychodząc z domu, gdyż podczas wirtualnego spaceru, w czasie którego można obejrzeć kaplice: św. Antoniego oraz św. Kingi.

Aby odwiedzić komorę im. Mikołaja Kopernika trzeba się wybrać osobiście na wycieczkę do Wieliczki.
Źródło: Kopalnia Soli „Wieliczka"
Oprac. Paweł Z. Grochowalski

# data[].attributes.attachment_link.description
W podziemiach kopalni soli w Wieliczce znajduje się wiele pięknych komór solnych. Najbardziej znana jest kaplica św. Kingi. Ale wśród tych licznych komór jest także komora nazwana imieniem najsłynniejszego polskiego astronoma, w której w centralnym miejscu stoi jego pomnik z... soli. Skąd się wziął Mikołaj Kopernik w Kopalni Soli „Wieliczka"?

# data[].attributes.headline
POLACY W KOSMOSIE - 150 lat polskiej astronomii

# data[].attributes.subject
POLACY W KOSMOSIE - 150 lat polskiej astronomii

# data[].attributes.attachment_link.title
Polacy w kosmosie - 150 lat badań przestrzeni kosmicznej

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Początki

19 lutego 1473 roku w Toruniu przychodzi na świat najznamienitszy z polskich astronomów Mikołaj Kopernik, który ruszył Ziemię i wstrzymał Słońce. Do największych zainteresowań Mikołaja należały: astronomia, matematyka, medycyna, ekonomia, kartografia i prawo kanoniczne. Wszystkie te dziedziny studiował skrupulatnie, rozpoczynając od wydziału sztuk wyzwolonych Akademii Krakowskiej, od 1491 do 1495 roku. W 1496 roku wyjechał kontynuować naukę do Bolonii, poświęcając się studiom z dziedziny prawa kanonicznego, na tamtejszej uczelni. Następnie odbywał praktyki w Rzymie, redagując materiały kancelarii papieskiej w 1500 roku. Wkrótce przyszedł czas na studia w Padwie, tym razem medyczne. Zainteresował się tam astronomią, docierając do źródeł starożytnych, mówiących o sferycznej budowie Ziemi.

Powrót do kraju

Po powrocie do kraju w 1507 roku, już jako dyplomowany lekarz oraz doktor prawa kanonicznego, Kopernik napisał pierwszą rozprawę „Commentariolus", popartą latami badań nad materiałami źródłowymi czasów starożytnych, jak również własnymi obserwacjami i przemyśleniami. Ze względu na ryzyko, jakie niosła w sobie treść tej rozprawy, a mianowicie pierwowzór teorii heliocentrycznej, przeznaczona ona była tylko dla grona bliskich zaufanych. Od 1510 roku, jako kanonik katedry we Fromborku, zyskał lepsze warunki do poparcia teorii heliocentrycznej obserwacjami, poprzez dostęp do odpowiednich przyrządów obserwacyjnych. Co ciekawe do jego obowiązków należały nadal leczenie, kartografia - stworzył bowiem mapę Warmii oraz mapę Królestwa Polskiego i Litwy. Do ciekawych opracowań Mikołaja można zaliczyć także nowy kalendarz.

De Revolutionibus

Od 1514 roku rozpoczął prace nad pierwszą księgą dzieła swojego życia „De Revolutionibus". Do roku 1533 prowadził obserwacje i prace nad teorią heliocentryczną, nie chwaląc się nikomu, słusznie bowiem obawiał się reakcji Kościoła na jego rewolucyjne i sprzeczne z dogmatami tezy, obalające mit na temat Ziemi jako centrum Wszechświata. W 1533 roku jednak zdecydował się na przedstawienie w Watykanie założeń swojej teorii. W 1537 roku Mikołaj Kopernik zostaje nominowany na biskupa warmińskiego. Dzięki temu, mógł odważniej głosić swe teorie. Niestety nadal był krytykowany, nie tylko przez środowiska duchowne, lecz także naukowe. Za namową teologa Andrzeja Osiandera, postanowił opublikować „De Revolutionibus" w formie hipotezy, słusznie uznał, że nie będzie ona antydogmatem w postaci jednoznacznej i udowodnionej prawdy. W 1541 roku wyjechał do Wittenbergi, w celu wydania swego dzieła. Jest rok 1543. Rok oficjalnej publikacji „De revolutionibus orbium coelestium" (tłum. „O obrotach sfer niebieskich") w języku łacińskim. Mikołaj Kopernik swe dzieło zadedykował ówczesnemu papieżowi Pawłowi III. Warto wspomnieć, iż rewolucja, jaką dzieło wywołało, nie nastąpiła od razu. Dyskusja na jego temat objęła dosyć szerokie grono uczonych dopiero pod koniec XVI wieku. W 1616 roku (aż do roku 1822) władze duchowne trzymały „De Revolutionibus" w indeksie ksiąg zakazanych, zwanym też indeksem ksiąg zatrutych. Dopiero w XVIII wieku powróciła dyskusja na temat hipotezy heliocentrycznej i heliostatycznej budowy Wszechświata. Poparta ona była już większą ilością zgromadzonych danych obserwacyjnych. Dzieło skreślone z indeksu w 1828 roku powróciło na języki świata naukowego w 1835 roku, po przypomnieniu dzieła Galileusza pt.: „Dialog o dwu najważniejszych układach świata: ptolemeuszowym i kopernikowym", potwierdzającego teorię heliocentryczną.

Kopernikowska wizja wszechświata
De revolutionibus orbium coelestium

Teoria Kopernika była rewolucyjna nie tylko w dziedzinie astronomii, ale i wpłynęła na ogólne postrzeganie miejsca człowieka we Wszechświecie, ze wszystkimi tego skutkami: zarówno filozoficznymi, religijnymi, jak i politycznymi.

Mikołaj Kopernik zmarł 24 maja 1543 roku we Fromborku na skutek wylewu krwi do mózgu. Jego ciało złożono pod posadzką w katedrze fromborskiej.

W czasie swojej działalności Kopernik zgromadził znaczny księgozbiór, który przepisał w testamencie diecezji warmińskiej. W większości jednak uległ on rozproszeniu i zniszczeniu, już po jego śmierci. Część tych zbiorów trafiała do biblioteki kapitulnej we Fromborku, następnie zostały one wywiezione do Szwecji przez wojska Gustawa Adolfa i Karola XII. Przetrwały jednak do naszych czasów i znajdują się na terenie Szwecji.

Kopernik był nie tylko astronomem, lecz także prawdziwym „człowiekiem renesansu", bowiem działał także jako matematyk, lekarz, prawnik, ekonomista. Próbował swoich sił również w przekładach literatury.

Obecnie rękopis dzieła Kopernika przechowywany jest w Bibliotece Jagiellońskiej.

# data[].attributes.attachment_link.description
19 lutego 1473 roku w Toruniu przychodzi na świat najznamienitszy z polskich astronomów Mikołaj Kopernik, który ruszył Ziemię i wstrzymał Słońce. Do największych zainteresowań Mikołaja należały: astronomia, matematyka, medycyna, ekonomia, kartografia i prawo kanoniczne. Wszystkie te dziedziny studiował skrupulatnie, rozpoczynając od wydziału sztuk wyzwolonych Akademii Krakowskiej, od 1491 do 1495 roku.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Sławni Polacy - Mikołaj Kopernik - to urodzony w 1473 roku w Toruniu wybitny polski astronom, lekarz, matematyk, prawnik i ekonomista. Dzięki jego koncepcji heliocentrycznej dokonano jedną z najważniejszych rewolucji naukowych.

Sławni Polacy - Mikołaj Kopernik - Kolorowanki dla dzieci:

# data[].attributes.attachment_link.title
Sławni Polacy - Mikołaj Kopernik - Kolorowanki dla dzieci

# data[].attributes.attachment_link.description
Sławni Polacy - Mikołaj Kopernik - to urodzony w 1473 roku w Toruniu wybitny polski astronom, lekarz, matematyk, prawnik i ekonomista. Dzięki jego koncepcji heliocentrycznej dokonano jedną z najważniejszych rewolucji naukowych. Sławni Polacy - Mikołaj Kopernik - Kolorowanki dla dzieci:

# data[].attributes.headline
Strona poświęcona Mikołajowi Kopernikowi - Frombork

# data[].attributes.subject
Strona poświęcona Mikołajowi Kopernikowi - Frombork

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Drewniany kwadrat o boku trzech, czterech łokci, o starannie wyrównanej powierzchni służył Kopernikowi do mierzenia wysokości Słońca nad horyzontem. Wyrysowana na nim ćwiartka okręgu była podzielona na 90 równych części, a każda z nich na 6 odcinków. W środku okręgu,prostopadle do powierzchni, umocowany był cylindryczny kołek - gnomon, którego cień wskazywał wysokość Słońca. Instrument trzeba było ustawić dokładnie w płaszczyźnie miejscowego południka na posadzce starannie wyrównanej i położonej ściśle w płaszczyźnie horyzontu. Za pomocą kwadrantu astronom wyznaczał nachylenie ekliptyki do równika, czyli odległość równika od zwrotników. Można też wyznaczyć szerokość geograficzną miejsca obserwacji.

Trójkąt paralaktyczny - trikwetrum stosował Kopernik do wyznaczania paralaksy Księżyca, czyli do pomiaru jego odległości od Ziemi. Przyrząd ten składa się z trzech listew jodłowych, połączonych śrubami w taki sposób, że tworzą trójkąt równoramienny. Na pierwszej listwie umieszczono dwa metalowe przezierniki, na drugiej podziałkę, trzecia listwa, do końców której umocowano ruchomo pozostałe, przymocowana jest do drewnianego słupa, na zawiasach umożliwiających obrót listew wokół słupa.

Sfera armiralna - astrolabium była najbardziej skomplikowanym narzędziem obserwacyjnym Kopernika. Służyła do wyznaczania położeń na niebie Księżyca i planet. Przyrząd składa się z sześciu koncentrycznych obręczy drewnianych, zaopatrzonych w podziałki kątowe i przezierniki. Pierwszą zewnętrzną obręcz ustawia się nieruchomo na słupie w płaszczyźnie południka. Inne zaś przedstawiają ekliptykę, równik, koło godzinne i południki. Przy pomocy tego instrumentu można wyznaczyć szerokość i długość ekliptyczną obserwowanego ciała niebieskiego.

# data[].attributes.attachment_link.description
Drewniany kwadrat o boku trzech, czterech łokci, o starannie wyrównanej powierzchni służył Kopernikowi do mierzenia wysokości Słońca nad horyzontem. Wyrysowana na nim ćwiartka okręgu była podzielona na 90 równych części, a każda z nich na 6 odcinków. W środku okręgu,prostopadle do powierzchni, umocowany był cylindryczny kołek - gnomon, którego cień wskazywał wysokość Słońca.

# data[].attributes.body
Przejdź szlak kopernikowski - sprawdź, gdzie mieszkał i pracował w Polsce nasz słynny astronom.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Mikołaj Kopernik odwiedzał Elbląg wiele razy. Najpierw jako sekretarz towarzyszył swojemu wujowi, biskupowi Łukaszowi Watzenrode, w zjazdach stanów pruskich... Czytaj więcej

Kopernik po raz pierwszy przyjechał do miasta w lipcu 1501 r., aby oficjalnie przyjąć godność kanonika warmińskiego. Potem mieszkał tutaj od końca 1510 r. przez resztę życia (z przerwami na pobyt w Olsztynie i krótsze wyjazdy). Na fromborskim..... Czytaj więcej

Mikołaj Kopernik przebywał w tutejszym zamku kapituły warmińskiej wielokrotnie, w szczególności dokonując lokacji osadników w okolicznych wsiach (Kumajny, Lubianka, Łajsy, Łoźnik, Miłkowo, Osetnik, Pełty, Radziejewo, Wopy). Czynił to na początku..... Czytaj więcej

Miasto leży na szlaku, którym Mikołaj Kopernik odbywał swoje podróże służbowe, więc bez wątpienia odwiedzał je wiele razy. Udokumentowana wizyta miała miejsce w sierpniu 1538 r. podczas objazdu dóbr z nowo wybranym biskupem warmińskim Janem..... Czytaj więcej

Na lidzbarski dwór swojego wuja, biskupa Łukasza Watzenrode, Kopernik po raz pierwszy przybył na przełomie 1495 i 1496 r., w związku z próbą objęcia funkcji kanonika warmińskiego. Po przyjeździe na Warmię na stałe w 1503 r. mieszkał w lidzbarskim..... Czytaj więcej

W Olsztynie Mikołaj Kopernik bywał jako wizytator kapituły warmińskiej już w 1511 r. Jednym z licznych zadań zleconych mu przez kapitułę było pełnienie obowiązków administratora jej dóbr. W związku z tą funkcją uczony zamieszkiwał w zamku..... Czytaj więcej

Mikołaj Kopernik przyjeżdżał do lubawskiego zamku w odwiedziny do swojego przyjaciela Tiedemana Giesego, wcześniej kanonika warmińskiego, a ówcześnie biskupa chełmińskiego. Gościł u niego dwukrotnie, aby służyć pomocą lekarską: w kwietniu 1538 r. i..... Czytaj więcej

Kartograf

Wśród licznych zainteresowań naukowych Kopernika znalazła się też kartografia. Zachowały się informacje o trzech mapach terenów Warmii i Prus, które astronom wykonał. Pomagał też w pracy innym kartografom. Pracując nad dziełem „O obrotach" ustalił, że Frombork, Kraków i Durazzo leżą na tym samym południku.

Tłumacz

Kopernik władał kilkoma językami: niemieckim, polskim, łaciną i zapewne włoskim. Znał też grekę, bo z tego języka przełożył na łacinę tom listów bizantyjskiego pisarza Teofilakta Symokatty, dedykując je wujowi, biskupowi Łukaszowi Watzenrode. Podczas sejmików krajowych tłumaczył wystąpienia ich uczestników.

Administrator

Na Warmii Kopernik pełnił wiele funkcji administracyjnych z ramienia biskupa i kapituły. Zajmował się m.in. lokowaniem nowych osadników, przygotowaniem olsztyńskiego zamku do obrony przed Krzyżakami, odbudową kraju po zniszczeniach wojennych. Od 1525 r. odpowiadał za pertraktacje z Prusami Książęcymi.

Prawnik

Studiując we Włoszech, Kopernik zgłębiał sekrety prawa w Bolonii. Potem odbył praktykę w kancelarii papieskiej w Rzymie i uzyskał tytuł doktora prawa kanonicznego w Ferrarze. Na Warmii wykorzystywał wiedzę prawniczą m.in. w dyplomacji, administracji, sporach sądowych, zajmując się reformą pieniądza.

Kanonik

Funkcję kanonika kapituły warmińskiej Kopernik uzyskał w 1495 r. Sprawował ją osobiście od 1503 r., kiedy to na stałe zamieszkał na Warmii. Kapituła zarządzała trzecią częścią kraju i miała prawo wybierania biskupa. Doceniając liczne talenty Kopernika, zlecała mu wiele ważnych zadań administracyjnych.

Lekarz

Kopernik studiował medycynę we włoskiej Padwie. Nabyte tam umiejętności wykorzystywał jako osobisty lekarz swojego wuja, biskupa Łukasza Watzenrode. Potem leczył również kolejnych biskupów, kanoników kapituły warmińskiej, dworzan księcia Albrechta. Sam dożył sędziwego - jak na owe czasy - wieku 70 lat.

Ekonomista

Pełniąc różne funkcje urzędnicze, Kopernik wiele czasu poświęcał zagadnieniom ekonomicznym. W wydanym w 1528 r. traktacie pt. „Zasady bicia monety" przypomniał zasadę, że pieniądz dobry jest wypierany z rynku przez małowartościowy. Trzy lata później opracował instrukcję dotyczącą „słusznej wagi i ceny chleba".

Astronom

Kopernik zyskał nieśmiertelną sławę dzięki dokonaniom w dziedzinie astronomii. Pracował nad reformą kalendarza. W dziele „O obrotach" dowiódł słuszności teorii heliocentrycznej, popierając wywód dowodami doświadczalnymi. Jego osiągnięcia przyczyniły się do fundamentalnej zmiany sposobu pojmowania świata.

Strateg

Służąc biskupowi i kapitule, Kopernik spotykał możnych tego świata i doskonalił talenty dyplomatyczne. Prowadził negocjacje ze stanami pruskimi i Krzyżakami, a potem z Prusami Książęcymi. Na początku 1520 r. paktował z wielkim mistrzem w Braniewie. Rok później bronił Olsztyna przed krzyżackim podjazdem.

# data[].attributes.attachment_link.description
Mikołaj Kopernik odwiedzał Elbląg wiele razy. Najpierw jako sekretarz towarzyszył swojemu wujowi, biskupowi Łukaszowi Watzenrode, w zjazdach stanów pruskich... Czytaj więcej Kopernik po raz pierwszy przyjechał do miasta w lipcu 1501 r., aby oficjalnie przyjąć godność kanonika warmińskiego. Potem mieszkał tutaj od końca 1510 r.

# data[].attributes.attachment_link.title
Kopernik w grafice i malarstwie | Muzeum Mikołaja Kopernika we Fromborku

# data[].attributes.attachment_link.description
MIKOŁAJ KOPERNIK WE WSPÓŁCZESNYM MALARSTWIE I GRAFICE OKOLICZNOŚCIOWEJ

# data[].attributes.headline
Dowiedz  się więcej -Astrolabium Mikołaja Kopernika i początki renesansu w Polsce.

# data[].attributes.subject
Dowiedz  się więcej -Astrolabium Mikołaja Kopernika i początki renesansu w Polsce.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Astrolabium rekonstrukcja
Muzeum Mikołaja Kopernika
we Fromborku

Zapraszamy Cię w podróż w czasie do czasów renesansu w Polsce. Towarzyszyć Ci będzie wyjątkowy przedmiot - astrolabium z Muzeum Mikołaja Kopernika we Fromborku.

Czy pamiętasz, kim był i kiedy żył Mikołaj Kopernik?

Wybierz właściwą odpowiedź.

# data[].attributes.attachment_link.description
Astrolabium rekonstrukcja Muzeum Mikołaja Kopernika we Fromborku Zapraszamy Cię w podróż w czasie do czasów renesansu w Polsce. Towarzyszyć Ci będzie wyjątkowy przedmiot - astrolabium z Muzeum Mikołaja Kopernika we Fromborku. Czy pamiętasz, kim był i kiedy żył Mikołaj Kopernik? Wybierz właściwą odpowiedź.

# data[].attributes.headline
„Chociaż niezliczone są przyczyny upadku królestw, księstw i rzeczypospolitych, to moim zdaniem najgorsze są cztery: niezgoda, śmiertelność, jałowość ziemi i zły pieniądz”.  To zadnie napisał Mikołaj Kopernik około 500 lat temu.

# data[].attributes.subject
„Chociaż niezliczone są przyczyny upadku królestw, księstw i rzeczypospolitych, to moim zdaniem najgorsze są cztery: niezgoda, śmiertelność, jałowość ziemi i zły pieniądz”.  To zadnie napisał Mikołaj Kopernik około 500 lat temu.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wielki astronom i człowiek, który zupełnie odmienił sposób patrzenia na świat. Kim był Kopernik wiemy wszyscy, ale czy wiesz o nim coś więcej niż to, że jest autorem słynnego dzieła pt. O obrotach sfer niebieskich?
Prawdopodobnie pierwszym miejscem, w którym Kopernik uczył się, była szkoła przynależąca do parafii jednego z toruńskich kościołów. Po śmierci ojca, to wuj Kopernika - Łukasz Watzenrode (późniejszy biskup warmijski) zaopiekował się rodziną i dzięki niemu Kopernik mógł kontynuować naukę.

To, że Kopernik studiował w Krakowie na słynnej Akademii Krakowskiej (dzisiejszy Uniwersytet Jagielloński) jest powszechnie wiadome, ale czy wiedziałeś, że po Krakowie przyszedł czas na studia w Bolonii i Padwie?

Nie tylko astronomia

Wszyscy wiemy, że Kopernik studiował astronomię, ale oprócz nauki o badaniu ciał niebieskich studiował także medycynę, prawo oraz matematykę.

Kopernik nie tylko studiował we Włoszech (wspomniana Bolonia i Padwa), ale także odbywał staż w Wiecznym Mieście. Gdy studiował w Bolonii zapoznał się z astronomem Dominikiem Maria Novara, z którym wspólnie prowadził obserwacje Księżyca. Kontynuował je potem samodzielnie podczas stażu w Rzymie. Czy wiesz, że to właśnie tam powstała jego teoria heliocentryczna?

Kiedy Mikołaj Kopernik skończył studia i zagraniczne praktyki, powrócił do Polski, gdzie przez pewien czas był sekretarzem swojego wuja-biskupa. Marzeniem duchownego było uczynienie z bratanka swojego następcy, lecz samemu Kopernikowi nie do końca podobał się ten pomysł. Wyjechał zatem do Fromborku, gdzie nie został księdzem, lecz kanonikiem, co uprawniało go do wykonywania pewnych czynności kościelnych.

Kopernik miał nawet swój polityczny udział podczas wojny Olsztyna z Krzyżakami. To właśnie Kopernik podczas najazdu Krzyżaków negocjował z nimi warunki.
Przeczytaj też: Kobiety w nauce - tak Polki zmieniały świat
To Kopernik zaobserwował, że sfałszowane pieniądze, które trafiają do ogólnego obiegu, wypierają te prawdziwe. Dostrzegał również mechanizmy, które dziś nazywamy po prostu inflacją, czyli wzrost cen w gospodarce. Właśnie temu zagadnieniu poświęcił swoją naukową pracę o tytule O sposobie bicia monety. Czy wiesz, że zasady te obowiązują po dziś dzień we współczesnej ekonomii i nazywane są prawem Kopernika-Greshama?

Nie od razu teoria Kopernika ujrzała światło dzienne. Zanim świat zapoznał się z pełnym opracowaniem jego teorii, opublikowany został Commentariolus, czyli Mały komentarz, który przeznaczony był wyłącznie dla zaufanych osób. Przez kolejnych 15 lat Kopernik kontynuował prace i badania nad swoją teorią.
Dowiedz się więcej na temat życia i odkryć Kopernika i zapoznaj się z książką Akademia Superbohaterów, w której znajdziesz fascynujące życiorysy wybitnych polskich postaci ze świata nauki.
Ludziom, którzy wiedzieli, że od wieków nauka głosi, iż to Ziemia jest w centrum Wszechświata, trudno było przyjąć do wiadomości to, co śmiało ogłosił (i udowodnił!) Kopernik. Wśród przeciwników teorii heliocentrycznej był między innymi twórca reformacji - Marcin Luter.
Dowiedz się więcej na temat życia i odkryć Kopernika i zapoznaj się z książką Akademia Superbohaterów, w której znajdziesz fascynujące życiorysy wybitnych polskich postaci ze świata nauki.
Tak bardzo obawiano się reakcji na całym świecie na zaproponowany, nowy porządek świata, że dzieło Kopernika zostało wpisane w 1616 roku na 200 lat do indeksu ksiąg zakazanych.

Nie ma pewności czy Kopernik był świadom tego, że jego dzieło zostało wydane. Miał okazję zapoznać się z nim dopiero na łożu śmierci, kiedy publikacja dotarła do niego po dwóch miesiącach od wydania.

Projekt „Akademia Superbohaterów " d ofinansowano z programu „Społeczna odpowiedzialność nauki" Ministra Edukacji i Nauki

# data[].attributes.attachment_link.title
9 faktów z życia Kopernika, o których mogłeś nie wiedzieć - Nauka To Lubię

# data[].attributes.attachment_link.description
Wielki astronom i człowiek, który zupełnie odmienił sposób patrzenia na świat. Kim był Kopernik wiemy wszyscy, ale czy wiesz o nim coś więcej niż to, że jest autorem słynnego dzieła pt. O obrotach sfer niebieskich? Prawdopodobnie pierwszym miejscem, w którym Kopernik uczył się, była szkoła przynależąca do parafii jednego z toruńskich kościołów.

# data[].attributes.headline
Mikołaj Kopernik. Człowiek, który wstrzymał Słońce. Audycje radiowe- Polskie radio.

# data[].attributes.subject
Mikołaj Kopernik. Człowiek, który wstrzymał Słońce. Audycje radiowe- Polskie radio.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Mikołaj Kopernik urodził się 19 lutego 1473 roku. Był astronomem, kanonikiem, prawnikiem, matematykiem, lekarzem i ekonomistą. Jego najważniejszym dziełem jest traktat "O obrotach sfer niebieskich", w którym opisał heliocentryczną wizję wszechświata.

Przyszedł na świat w Toruniu. Był synem kupca Mikołaja i jego żony Barbary pochodzącej z rodu Watzenrode. Jego wujem był biskup warmiński Łukasz Watzenrode. Dzięki jego protekcji i finansowemu wsparciu młody Mikołaj mógł rozpocząć studia na Akademii Krakowskiej, a następnie kontynuować je na najlepszych europejskich uczelniach.

- W Bolonii studiował prawo, w Padwie odbył studia lekarskie, w Ferrarze zdobył doktorat z prawa kanonicznego - wymieniała prof. Jolanta Choińska-Mika z Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego.

Po powrocie ze studiów osiadł w Lidzbarku Warmińskim i został sekretarzem swojego wuja oraz kanonikiem kapituły warmińskiej. Nie był jednak wyświęconym kapłanem. Po kilku latach przeniósł się do Fromborka, gdzie oddał się pracy naukowej, ale nie tylko. To w tym czasie zawiązała się relacja między nim a Anną Schilling, jego gospodynią. Zgorszenie budził fakt, że Anna zostawiła męża niedługo po ślubie i zamieszkała z Kopernikiem.
"Wstrzymał Słońce..."
To prawdopodobnie we Fromborku Kopernik spisał swoje rewolucyjne dzieło "O obrotach sfer niebieskich", w którym ustalił, że Ziemia obraca się wokół Słońca, a nie na odwrót, jak do tej pory sądzono. Zdaniem prof. Marka Urbańskiego do opracowania koncepcji heliocentrycznej nie doprowadziła Kopernika obserwacja nieba, a zamiłowanie do filozofii.

- Wychodził z całkowicie błędnego założenia, dochodząc do prawidłowych wniosków - wyjaśniał historyk.

Jeden z najważniejszych traktatów w dziejach nauki został wydany dopiero pod koniec życia Kopernika, 21 marca 1543.
Nie tylko astronom
Mikołaj Kopernik był prawdziwym człowiekiem renesansu. Drugą dziedziną, obok astronomii, w której się zasłużył, była ekonomia. 21 marca 1522 wygłosił w Grudziądzu wykład "Traktat o monecie", w którym postawił słynną tezę o wypieraniu lepszego pieniądza (o większej wartości rynkowej) przez gorszy, co jego zdaniem prowadziło do zubożenia społeczeństwa. Przedstawił wówczas również projekt reformy monetarnej w Prusach Królewskich.

Ekonomiczny charakter miało też opracowanie przez Kopernika nowej receptury wypieku chleba. Tak zwana taksa chlebowa miała na celu obniżenie cen pieczywa.

- Kopernik oceniał, że cena chleba była za wysoka. Ceny chleba nie dyktował rynek, ustalał ją zarządca - wyjaśniał Michał Kłosiński z Muzeum Okręgowego w Toruniu w audycji z cyklu "Naukowy zawrót głowy".

W latach 1516-1521, kiedy Kopernik administrował dobrami kapituły z twierdzy w Olsztynie, trwała wojna polsko-krzyżacka. Astronom był zmuszony wcielić się w kolejną rolę - dowódcy. Kopernik zajął się obroną Olsztyna, dzięki jego działaniom ten jeden z najważniejszych fortów południowej Warmii nie dostał się w ręce krzyżackie.

To nie jedyne jego talenty: był tłumaczem, prawnikiem, lekarzem. Zmarł 24 maja 1543 roku. 22 maja 2010 roku w archikatedrze we Fromborku dokonano uroczystego pochówku Mikołaja Kopernika. Wcześniej szczątki astronoma spoczywały w bezimiennym grobie we fromborskiej katedrze. Po ich odnalezieniu szczątki zbadali archeologowie i genetycy. Badania DNA potwierdziły, że są to szczątki Mikołaja Kopernika.

# data[].attributes.attachment_link.title
Mikołaj Kopernik. Człowiek, który wstrzymał Słońce

# data[].attributes.attachment_link.description
Mikołaj Kopernik urodził się 19 lutego 1473 roku. Był astronomem, kanonikiem, prawnikiem, matematykiem, lekarzem i ekonomistą. Jego najważniejszym dziełem jest traktat "O obrotach sfer niebieskich", w którym opisał heliocentryczną wizję wszechświata. Przyszedł na świat w Toruniu. Był synem kupca Mikołaja i jego żony Barbary pochodzącej z rodu Watzenrode.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Portret Mikołaja Kopernika z 1597 r. - Jan Teodor de Bry. Fot. PAP/J. Morek
Mikołaj Kopernik przyszedł na świat w Toruniu 19 lutego 1473 roku w domu przy ul. Św. Anny (obecnie: ul. Kopernika). Był synem kupca krakowskiego, o takim samym imieniu jak słynny astronom - Mikołaj, który w ramach prowadzonego handlu przeniósł się z Krakowa do Torunia. Natomiast matka naukowca, Barbara, pochodziła z rodziny Watzenrode, związanej z Toruniem od dłuższego czasu.
Kopernik został wysłany na studia do Krakowa i na wydziale sztuk wyzwolonych Akademii Krakowskiej studiował od 1491 do 1495 roku. Później kontynuował studia na uczelniach włoskich, w Bolonii (prawo), Padwie (medycyna) i Ferrarze (prawo), przebywał także w Rzymie. Działo się to w latach 1496-1503.

Po powrocie z Włoch przez kilka lat mieszkał w Lidzbarku Warmińskim, gdzie rezydował jego wuj Łukasz Watzenrode, który był biskupem warmińskim. Właśnie w Lidzbarku około 1509 roku opracował pierwsze zarysy swojej teorii heliocentrycznej budowy Układu Słonecznego.

Kolejny etap swojego życia spędził we Fromborku, gdzie mieszkał na wzgórzu katedralnym. Z Fromborkiem był związany do końca życia, z kilkuletnimi przerwami na pobyt w Olsztynie.

Teoria Kopernika

Najsłynniejszym dziełem Kopernika jest "De revolutionibus orbium coelestium" ("O obrotach sfer niebieskich"), które zostało opublikowane w 1543 roku. Przedstawił w niej teorię heliocentrycznej budowy Układu Słonecznego, burzącej dotychczasowe poglądy. Według Kopernika to Ziemia i inne planety krążą wokół Słońca, a nie Słońce i planety wokół Ziemi, jak głosił obowiązujący w czasach średniowiecza model wyjaśniający budowę świata.

Mimo, że teoria Kopernika nie została początkowo przyjęta przychylnie, to wpłynęła na sposób patrzenia na miejsce naszej planety i człowieka we Wszechświecie. Zapoczątkowała tzw. rewolucję kopernikańską, szczególnie w naukach ścisłych.

Za czasów Kopernika technika nie pozwalała na dostarczenie przekonujących dowodów obserwacyjnych na słuszność idei polskiego astronoma, ale po zastosowaniu przez Galileusza teleskopu do obserwacji nieba (w 1609 roku), kolejne wieki przyniosły takie dowody. Ostateczne jej potwierdzenie nastąpiło gdy zmierzono paralaksy gwiazd (niewielkie zmiany pozycji gwiazd na niebie w ciągu roku spowodowane ruchem Ziemi po orbicie).

CZYTAJ TAKŻE

W czasie swojej działalności Kopernik zgromadził spory księgozbiór, który w większości uległ rozproszeniu i częściowo zniszczeniu po śmierci naukowca. Większość książek trafiała do biblioteki kapitulnej we Fromborku, skąd zostały wywiezione do Szwecji przez wojska Gustawa Adolfa i Karola XII. Być może dzięki temu niektóre z tych ksiąg przetrwały do naszych czasów.

Kopernik jako człowiek renesansu

Kopernik był nie tylko astronomem, ale prawdziwym "człowiekiem renesansu", bowiem działał także jako matematyk, lekarz, prawnik, ekonomista, a także próbował swoich sił w przekładach literatury.

Opracował "Traktat o monetach". Wygłosił go publicznie na zjeździe stanów Prus Królewskich w Grudziądzu (1522 rok). Kopernik zauważył, że jeżeli na rynku istnieją dwa rodzaje pieniądza, z których jeden jest postrzegany jako "lepszy", to będzie on gromadzony, a na rynku pozostanie głównie "gorszy", co można w skrócie opisać regułą: "pieniądz gorszy wypiera lepszy". To prawo ekonomii znane jest jako prawo Kopernika-Greshama.

W czasie swojej kariery zawodowej Kopernik pełnił funkcje takie jak sekretarz biskupa warmińskiego, lekarz biskupa warmińskiego, administrator dóbr kapituły warmińskiej (m.in. umacniał zamek olsztyński), komisarz Warmii, poseł oraz sporadycznie różne inne funkcje. Brał udział w wielu czynnościach dyplomatycznych i administracyjnych, w zjazdach stanów Prus Królewskich, sejmie krakowskim, reprezentował kapitułę podczas negocjacji z Zakonem Krzyżackim w sprawie zwrotu Braniewa.

Mikołaj Kopernik zmarł we Fromborku 24 maja 1543 roku. Jego teoria heliocentrycznej budowy Układu Słonecznego była rewolucją nie tylko w astronomii, ale dla całego postrzegania miejsca człowieka we Wszechświecie, ze skutkami filozoficznymi, religijnymi, a nawet politycznymi.

(PAP)

cza/ ula/

# data[].attributes.attachment_link.description
Mikołaj Kopernik przyszedł na świat w Toruniu 19 lutego 1473 roku w domu przy ul. Św. Anny (obecnie: ul. Kopernika). Był synem kupca krakowskiego, o takim samym imieniu jak słynny astronom - Mikołaj, który w ramach prowadzonego handlu przeniósł się z Krakowa do Torunia.

# data[].attributes.headline
wirtualny spacer- dom Mikołaja Kopernika

# data[].attributes.subject
wirtualny spacer- dom Mikołaja Kopernika

# data[].attributes.attachment_link.title
Wirtualny spacer - Dom Mikołaja Kopernika

# data[].attributes.headline
Astrolabium sferyczne -filmik dla dzieci 

# data[].attributes.subject
Astrolabium sferyczne -filmik dla dzieci 

# data[].attributes.attachment_link.description
Mówią o nim największy polski astronom, sprawca rewolucji, która zmieniła nie tylko naukę, ale cały świat. Mikołaj Kopernik - co tak ...

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Co oprócz pięknego położenia łączy Olsztyn, Pieniężno, Dobre Miasto, Lidzbark Warmiński i Frombork? Wszystkie te miasta miały zaszczyt gościć jednego z najwybitniejszych Polaków - Mikołaja Kopernika. Dziś tworzą szlak noszący jego imię.
Słynny astronom nie ograniczał się do badania gwiazd - był matematykiem, prawnikiem, lekarzem, tłumaczem, ekonomistą, a przede wszystkim duchownym. Kształcił się w Krakowie, Bolonii, Rzymie, Padwie i Ferrarze. A po powrocie z zagranicznych wojaży był związany z różnymi miastami i miejscowościami na Warmii, które obecnie połączył pieszy szlak turystyczny jego imienia. Pozwala on nie tylko na podziwianie zabytków, ale także na odpoczynek na malowniczych terenach Zalewu Wiślanego, wśród pięknych krajobrazów ukształtowanych przez rzeki Pasłękę, Wałszę i Łynę. Skrajnymi punktami Szlaku Kopernikowskiego są dwa ważne dla astronoma miasta - Olsztyn i rodzinny Toruń. Jednak najciekawsze miejsca związane z Kopernikiem odnajdziemy na Warmii (warmińsko-mazurska nitka szlaku liczy ok. 230 km).

Start w Olsztynie
Szlak rozpoczyna się w Olsztynie, gdzie w latach 1516-1521 Mikołaj Kopernik pracował naukowo. W centrum stoi pomnik - astronom siedzi na ceglanej ławce przed zamkiem Kapituły Warmińskiej, wygląda, jakby wspominał lata, które spędził w jednym ze skrzydeł budowli. Obecnie mieści się tu Muzeum Warmii i Mazur z ciekawą wystawą kopernikowską. Jej najważniejszym eksponatem jest astronomiczna tablica doświadczalna do badania rzeczywistej długości roku wykonana przez astronoma w 1517 r. O związkach miasta z astronomią przypominają także XIX-wieczna wieża wodociągowa na wzgórzu św. Andrzeja, w której obecnie znajduje się obserwatorium, i planetarium (drugie co do wielkości w Polsce). Pobliskie Dobre Miasto szczyci się ogromną gotycką kolegiatą z XIV w. skrywającą cenne zabytki sakralne, tj. tryptyk Matki Boskiej z XV w. z rzeźbą Maryi z Dzieciątkiem oraz ołtarz Trójcy Świętej z późnogotycką rzeźbą Tronu Łaski. Latem w świątyni są organizowane koncerty organowe. Podczas spaceru po mieście warto też zajrzeć do kościoła św. Mikołaja (obecnie świątynia w obrządku ukraińsko-bizantyjskim) oraz do urokliwej Baszty Bocianiej, pozostałości po średniowiecznych murach obronnych.

Cud z Eucharystią
Ciekawymi przystankami na trasie są: wieś Brąswałd, gdzie w latach 1517-1518 Kopernik osiedlał chłopów, i Głotowo będące w XIV w. popularnym miejscem pielgrzymek. Jak głosi legenda, rolnik orzący pole znalazł w ziemi kielich z Eucharystią - pozostałość po spalonym przez Litwinów kościele. Ponoć woły ciągnące pług uklękły. Kielich w procesji przeniesiono do kościoła w Dobrym Mieście, jednak hostia w cudowny sposób wracała do Głotowa na miejsce, w którym została wykopana. Już w połowie XIV w. wybudowano tu kościół. Obecnie istniejący pochodzi z XVIII w. W następnym stuleciu obok świątyni wzniesiono Kalwarię Warmińską, wzorowaną na jerozolimskiej.

Narodziny heliocentryzmu
Kręta rzeka Łyna prowadzi do Lidzbarka Warmińskiego - do XVIII w. stolicy Warmii. W tutejszym okazałym gotyckim Zamku Biskupów Warmińskich mieszkali m.in. Jan Dantyszek, Stanisław Hozjusz, Marcin Kromer, Jan Olbracht i Mikołaj Kopernik. Właśnie tutaj wykrystalizowała się teoria heliocentryczna spisana w „Commentariolus", a rozwinięta nieco później we Fromborku. W latach 20. XVI w. na tutejszym zamku Kopernik sprawował najwyższą godność w życiu - generalnego administratora diecezji warmińskiej. Często przybywał tu jako lekarz biskupów i ich współpracowników. Spośród lidzbarskich zabytków na uwagę zasługują także kościół z XIV w. i dawne mury obronne.

Z Lidzbarka szlak wiedzie do Ornety, którą Mikołaj Kopernik odwiedził, jak wspominają źródła historyczne, asystując biskupowi Janowi Dantyszkowi przy odbiorze przysięgi składanej komornictwu biskupiemu. W źródłach zachowała się nawet dokładna informacja, że przebywał tutaj w dniach 22-25 października 1518 r. i 11-12 marca 1519 r. Kolejną budowlą, która gościła Kopernika, jest XIV-wieczny zamek w Pieniężnie. To właśnie stąd astronom jako administrator dóbr wspólnych wyjeżdżał na lokacje sąsiednich wsi.

W dalszej drodze warto zatrzymać się w Braniewie - najstarszym mieście warmińskim, pierwszej siedzibie biskupów warmińskich i kapituły warmińskiej. W XVIII w. było największym miastem regionu. Szczyciło się wówczas okazałym zamkiem biskupim, z którego do naszych czasów przetrwała 15-metrowa gotycka wieża bramna. Nad okolicą majestatycznie góruje XIV-wieczna bazylika św. Katarzyny o surowym wspaniale sklepionym wnętrzu doświetlonym światłem wpadającym przez smukłe okna. W Braniewie startuje kolej nad zalewowa. Znaczną część trasy pokonuje przy brzegu Zalewu Wiślanego, można nią dojechać do Fromborka.

Sekrety Kopernika
Uroczy Frombork jest chętnie odwiedzany nie tylko przez pasjonatów astronomii. Zainteresowanych historią na pewno skuszą budowle usytuowane na wzgórzu obronnym. Można tam podziwiać bazylikę Archikatedralną Wniebowzięcia NMP i św. Andrzeja, wieżę Radziejowskiego (znajduje się w niej wahadło Foucaulta, a w przyziemiu - planetarium) i miejsca związane z Mikołajem Kopernikiem - prywatną wieżę astronoma oraz muzeum jego imienia. Poza wzgórzem katedralnym znajdują się kanonie. Jedna z nich wznosi się na fundamentach kanonii Mikołaja Kopernika. Nie są to jedyne warte zobaczenia zabytki w mieście! Mikołaj Kopernik z Fromborkiem był związany najdłużej. Mieszkał tu od 1510 r. aż do śmierci. Właśnie tu ukończył najważniejsze dzieło, zaczęte w Olsztynie - „De revolutionibus orbium coelestium", które zrewolucjonizowało naukę i ówczesny światopogląd, opracował projekt reformy monetarnej, leczył mieszkańców miasteczka i okolicznych wsi - do dziś zachowały się wypisywane przez niego recepty. Z zabytkowym Fromborkiem łączy się romantyczna historia, zupełnie niepasująca do naszego wyobrażenia o Koperniku. Astronom często korespondował z Janem Dantyszkiem (człowiekiem renesansu - podróżnikiem, poetą, dyplomatą, pierwszym w historii polskim ambasadorem). Z zachowanych listów wynika, że przez co najmniej osiem lat Kopernik mieszkał z piękną Holenderką Anną Schilling, z którą prawdopodobnie łączyło go coś więcej niż tylko przyjaźń. Nie znamy zakończenia tej historii, podobno Holenderka wyjechała do Gdańska. Faktem natomiast jest, że podczas remontu piwnic najstarszego ceglanego budynku w Gdańsku znaleziono kufer z datą 1539, imieniem Anna i mocno zamazanym słowem - prawdopodobnie Schilling. Nie jest to jedyny sekret związany z Kopernikiem - przez wiele lat zagadką było, gdzie został pochowany zmarły w 1543 r. astronom. Niedawno odnaleziono w katedrze jego szczątki, a 22 maja 2010 r. zostały one uroczyście pochowane przy ołtarzu w katedrze. Jeden dzień, by zwiedzić to niezwykłe miasto, to stanowczo za mało, tym bardziej że w tym roku z okazji 700-lecia zaplanowano wiele interesujących imprez. W październiku do Fromborka zawitają wielbiciele warcabów - w dniach 15-17 odbędzie się Międzynarodowy Turniej w Warcabach Klasycznych. Listopad minie w barwach narodowych - najważniejszy punktem programu będą obchody Dnia Niepodległości, zaś w grudniu, w mikołajki, zostanie zorganizowany konkurs potraw wigilijnych. Uroczyste zakończenie obchodów 700-lecia miasta Mikołaja Kopernika przypada 18 grudnia podczas miejskiej wigilii.

Na koniec wypoczynek
Ostatnim przystankiem na Szlaku Kopernikowskim jest niemal 800-letni Elbląg. Astronom bywał w tym mieście wielokrotnie, towarzysząc wujowi Łukaszowi Watzenrode i pełniąc obowiązki, m.in. lekarskie. Tutaj także miało miejsce interesujące zdarzenie - 21 lutego 1531 r. młodzi elblążanie w karnawałowych nastrojach postanowili pokpić z kościelnych dygnitarzy, urządzając maskaradowy pochód. Przeszli przez Stary Rynek przebrani za zakonników, waląc w bębny i trąbiąc. Naigrawali się m.in. z biskupa Maurycego Ferbera i Mikołaja Kopernika. Nie zachowały się przekazy mówiące o reakcji astronoma, biskup zapewne nie miał poczucia humoru, bo zaskarżył Radę Miasta i prowodyrów maskarady, żądając ukarania winnych. Po zakończeniu podróży szlakiem słynnego astronoma znajdźmy kilka chwil na zasłużony odpoczynek na łonie przyrody - wszak Warmia to jeden z najpiękniejszych regionów Polski.
Tekst: Barbara Jampolska-Wasiak
Informacja turystyczna:
Olsztyn - ul. Staromiejska 1
Lidzbark Warmiński - ul. Wysokiej Bramy 2
Frombork - ul. Młynarska 5a
Elbląg - ul. Czerwonego Krzyża 2
Tekst publikowany na łamach magazynu "Świat Podróże Kultura" w numerze listopad 2010 na str. 64-69.

# data[].attributes.attachment_link.description
Co oprócz pięknego położenia łączy Olsztyn, Pieniężno, Dobre Miasto, Lidzbark Warmiński i Frombork? Wszystkie te miasta miały zaszczyt gościć jednego z najwybitniejszych Polaków - Mikołaja Kopernika. Dziś tworzą szlak noszący jego imię. Słynny astronom nie ograniczał się do badania gwiazd - był matematykiem, prawnikiem, lekarzem, tłumaczem, ekonomistą, a przede wszystkim duchownym.

# data[].attributes.attachment_link.description
Mówią o nim największy polski astronom, sprawca rewolucji, która zmieniła nie tylko naukę, ale cały świat. Mikołaj Kopernik - co tak ...

# data[].attributes.body
Narratio Prima Jerzy Joachim Retyk namówił Kopernika do wydania dzieła drukiem.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De libris revolutionum Copernici narratio prima ( pol. Relacja pierwsza z ksiąg O obrotach Mikołaja Kopernika) - abstrakt do kopernikańskiej teorii heliocentrycznej napisany przez Georga Retyka i wydany w Gdańsku w 1540 roku pod tytułem Narratio prima. Jest to wstęp do dzieła Mikołaja Kopernika De revolutionibus orbium coelestium opublikowanego w 1543 roku w dużej mierze za namową Retyka. Narratio prima to pierwsza drukowana publikacja głosząca o teorii heliocentrycznej.

Historia powstania

Kopernik urodzony w 1473 roku i mający pod koniec lat trzydziestych XVI wieku ponad 60 lat nie opublikował jeszcze żadnej pracy o tematyce astronomicznej. Jego jedyną drukowaną publikacją było tłumaczenie listów Teofilakta Symokatta wydanych w 1509 roku przez Jana Hallera. Jak dotychczas swoje poglądy przelał na papier w formie rękopisu Commentariolus ( pol. Mały komantarz) w 1512 lub 1513 roku.

W 1539 roku do Fromborka przybył George Retyk by zostać pierwszym i jedynym uczniem Kopernika. Już we wrześniu tego roku wybrał się on do Gdańska w celu pozyskania funduszy na opublikowanie Narratio prima. Publikacja miała miejsce w gdańskiej oficynie Franciszka Rhodego w 1540 roku i po dziś dzień jest uważana za najlepszy wstęp do kopernikowego De revolutionibus. O jej sukcesie świadczy fakt ukazania się w 1541 roku kolejnego wydania mającego na celu zaspokojenie sporej popularności jaką sobie zyskała. Do początku lat dwudziestych XVII wieku Narratio prima doczekało się łącznie czterech wznowień.

Pod sporym naciskiem Retyka i po zauważalnym sukcesie jaki zyskała publikacja Narratio prima Kopernik zgodził się udostępnić drukiem De revolutionibus. Publikacja miała miejsce krótko przed 21 III 1543 roku w Norymberskim wydawnictwie Johannesa Petreiusa. Nad całym procesem wydawniczym z polecenia Mikołaja Kopernika czuwał Jerzy Joachim Retyk.

Bibliografia

Richard S. Westfall, Indiana University. Rheticus, George Joachim. "Catalog of the Scientific Community of the 16th and 17th Centuries," The Galileo Project.

Dennis Danielson (2006). The First Copernican: Georg Joachim Rheticus and the Rise of the Copernican Revolution. Walker & Company, New York. ISBN 0-8027-1530-3

Stefan Deschauer: Die Arithmetik-Vorlesung des Georg Joachim Rheticus, Wittenberg 1536: eine kommentierte Edition der Handschrift X-278 (8) der Estnischen Akademischen Bibliothek; Augsburg: Rauner, 2003; ISBN 3-936905-00-2

Heinz Karl Burmeister, Georg Joachim Rheticus 1514-1574. Eine Bio-Bibliographie, Bd. I-III, Wiesbaden 1967-1968.

Owen Gingerich, Annotated Census of Copernicus` De revolutionibus (Nuremberg, 1543 and Basel, 1566), Leiden-Boston-Köln 2002; ISBN 90-04-11466-1

Jack Repcheck, Sekret Kopernika. Jak się zaczęła rewolucja naukowa, przełożył Przemysław Bandel, Poznań 2007; ISBN 978-83-7510-203-1

Linki zewnętrzne

# data[].attributes.attachment_link.title
Narratio prima - Wikipedia, wolna encyklopedia

# data[].attributes.attachment_link.description
De libris revolutionum Copernici narratio prima ( pol. Relacja pierwsza z ksiąg O obrotach Mikołaja Kopernika) - abstrakt do kopernikańskiej teorii heliocentrycznej napisany przez Georga Retyka i wydany w Gdańsku w 1540 roku pod tytułem Narratio prima . Jest to wstęp do dzieła Mikołaja Kopernika De revolutionibus orbium coelestium opublikowanego w 1543 roku w dużej mierze za namową Retyka.

# data[].attributes.body
TORUŃ
FROMBORK
OLSZTYN
LUBAWA
GRUDZIĄDZ
PIENIĘŻNO
LIDZBARK WARMIŃSKI
DOBRE MIASTO
ELBLĄG

# data[].attributes.body
Konrad Gesselen wykładając w szkole świętojańskiej w Toruniu uczył matematyki i astronomii. Jako mąż uczony i rektor tejże szkoły posiadał sporą bibliotekę gromadzącą dzieła astronomiczne i humanistyczne. Własnoręcznie sporządził odpis „Tablic Alfonsyńskich” – głównego wtedy zbioru efemeryd, na podstawie których przewidywano położenie planet na niebie.

Po śmierci Gesselena w 1469 r. (tj. 4 lata przed narodzinami przyszłego wielkiego astronoma) w szkole przetrwał jego zbiór astronomicznych ksiąg, traktatów, rękopisów oraz tradycja nauczania astronomii na wysokim poziomie. Zatem właśnie w toruńskiej szkole Kopernik po raz pierwszy usłyszał o Słońcu, Księżycu i planetach, co rozbudzało i pogłębiało jego zainteresowania wszechświatem.

W pozostawionych przez niego rękopisach najwięcej miejsca zajmują traktaty astronomiczne i astrologiczne. W śród szeroko
rozpowszechnionych i starych traktatów nie brakuje nowatorskich i bardzo odważnych w treści, podważających dotychczasowe stanowisko nauki. Oprócz rozważań astronomicznych rękopisy zawierają również teksty o charakterze historycznym , filozoficznym, polemicznym oraz czysto literackim. Pokaźny zasób odpisów listów wybitnego humanisty Eneasza Sylwiusza Piccolominiego, późniejszego papieża Piusa II, pozwala sądzić, że prądy odrodzenia nieobce były Gesselenowi - Robert Ruciński.

Osoba Konrada Gesselena pozostawała w świadomości i pamięci rodziny Koperników też w związku z tym, że dziadek Mikołaja Kopernika ze strony matki (Barbary Watzenrode) przyjaźnił się rektorem szkoły świętojańskiej, a obaj mieszkali po sąsiedzku przy ulicy św. Anny

# data[].attributes.attachment_link.title
Konrad Gesselen - Przewodnik po Toruniu. Atrakcje Torunia | ToruńTour Toruński Portal Turystyczny

# data[].attributes.attachment_link.description
Toruń, Atrakcje Torunia, Przewodnik po Toruniu, Zwiedzanie Torunia z przewodnikiem, Przewodnicy miejscy Toruń przewodnik miejski Informacja turystyczna, Zabytki Torunia i kujawsko-pomorskiego, Muzea, Historia, Pierniki toruńskie, Twierdza Toruń