# data[].attributes.body
a. İvan Pavlov (Klasik Koşullanma - 1900’ler başı)
• Pavlov’un köpeklerle yaptığı deneyler, öğrenmenin uyaran-tepki ilişkisine dayandığını gösterdi.
• Klasik koşullanma: Nötr bir uyaran, tekrarla koşullu tepkiyi oluşturabilir (örn. zil sesi = salya tepkisi).
b. John B. Watson (Davranışçılığın Kurucusu - 1913)
• Amacı “Psikolojiyi davranış bilimi haline getirme”
• Meşhur “Küçük Albert” deneyinde çocuk, beyaz fare ile korku arasında bağ kurdu.
• “Bana sağlıklı bir bebek verin…” diyerek, çevrenin kişilik oluşumundaki rolünü vurguladı.
c. Edward Thorndike (Etki Yasası - 1890'lar – 1920’ler)
• “Deneme-yanılma” yoluyla öğrenme kuramını geliştirdi.
• Etki yasası: Tatmin edici sonuç doğuran davranışlar tekrarlanma eğilimindedir.
d. B.F. Skinner (Edimsel Koşullanma - 1930’lar – 1950’ler)
• Skinner kutusu ile yaptığı deneylerde edimsel koşullanmayı ortaya koydu.
• Davranışın, sonuçları (pekiştirme ya da ceza) ile şekillendiğini savundu.
• Pekiştirme tarifeleri kavramını getirdi.
e. Albert Bandura (Sosyal Öğrenme Kuramı - 1960’lar)
• Davranışçılığın bazı yönlerini eleştirse de, sosyal öğrenme kuramı ile kurama katkı sağladı.
• Gözlem yoluyla öğrenme (model alma, taklit) kavramını ortaya koydu.
• Meşhur Bobo Doll deneyleri ile çocukların saldırgan davranışları modelleyerek öğrendiğini gösterdi.

# data[].attributes.body
Davranışçı kuram, bireyin gözlemlenebilir davranışlarını merkeze alır ve bu davranışların çevresel uyarıcılara verilen tepkiler olduğunu savunur. Zihinsel süreçler ya göz ardı edilir ya da dolaylı biçimde ele alınır.
Temel ilkeleri:
• Öğrenme, çevresel etkileşimlerle oluşur.
• Bilimsel olarak incelenemez.
• Pekiştirme ve ceza, davranışı şekillendiren temel araçlardır.
• Öğrenme, deneme-yanılma, koşullanma ve pekiştirme yoluyla gerçekleşir...

# data[].attributes.headline
Davranışçı yaklaşım, öğrencilerin gözlemlenebilir davranışlarını temel alarak, öğrenmenin uyarıcı (uyaran) ve tepki (davranış) arasındaki ilişkiyle oluştuğunu savunur. Bu yaklaşımda, öğrenme süreci öğretmen tarafından kontrol edilir ve ödül-ceza sistemiyle istenilen davranışlar pekiştirilir.

# data[].attributes.subject
Davranışçı yaklaşım, öğrencilerin gözlemlenebilir davranışlarını temel alarak, öğrenmenin uyarıcı (uyaran) ve tepki (davranış) arasındaki ilişkiyle oluştuğunu savunur. Bu yaklaşımda, öğrenme süreci öğretmen tarafından kontrol edilir ve ödül-ceza sistemiyle istenilen davranışlar pekiştirilir.

# data[].attributes.body
Temel Özellikleri

• Öğretmen merkezlidir.

• Öğrenci pasif bir alıcıdır.

• Davranış, pekiştirme (ödül) veya cezayla şekillendirilir.

• Öğrenme, tekrar ve alıştırmalarla gerçekleşir.

• Hedef: İstenilen davranışı kazandırmak ve pekiştirmek.

# data[].attributes.body
Davranışçı yaklaşım, rehberlik ve psikolojik danışma alanında bireyin sorunlu ya da istenmeyen davranışlarını değiştirmeye odaklanır. Bu yaklaşımda, danışanın davranışları çevresel faktörlerle ilişkilendirilir ve değiştirme sürecinde koşullanma, pekiştirme, model alma gibi teknikler kullanılır.
Temel İlkeler
• Davranış öğrenilir, dolayısıyla öğrenilen davranışlar değiştirilebilir.
• Davranışlar çevresel uyarıcılara verilen tepkilerdir.
• Danışanın içsel yaşantılarından çok gözlenebilir davranışlar önemlidir.
• Sorunların çözümünde sistematik, yapılandırılmış teknikler kullanılır.

# data[].attributes.body
Eğitimde Kullanılan Davranışçı Teknikler
• Pekiştirme
• Olumlu pekiştirme: İstenilen davranışın ardından ödül verilmesi (örnek: yıldız, aferin).
• Olumsuz pekiştirme: Hoş olmayan bir durumun ortadan kaldırılması (örnek: ödevi erken bitirince teneffüse erken çıkma hakkı).
• Ceza
• İstenmeyen davranışı azaltmak için kullanılır.
• Etkili ama dikkatli kullanılmalıdır; olumsuz duygulara neden olabilir.
• Model Alma
• Öğrenciler, öğretmen ya da akranlarını gözlemleyerek öğrenirler.
• Programlı Öğretim
• Öğretim materyali küçük adımlara bölünür, öğrenci her adımda dönüt alır.
• Bulgulayıcı (doğruyu buldurmaya yönelik) değil, doğrudan öğretim vardır.
• Bilgi açık ve net olarak sunulur, ezber ve tekrar önemlidir.

# data[].attributes.body
• Fobiler, sınav kaygısı, sosyal kaygı gibi durumların terapisi.
• Çocuk ve ergenlerde istenmeyen davranışların değiştirilmesi.
• Alışkanlıkların (tırnak yeme, öfke, dikkat dağınıklığı) kontrol altına alınması.
• Okul rehberliğinde olumlu davranış geliştirme programları.

# data[].attributes.body
Sınav Kaygısı Yaşayan Bir Öğrenci
Danışan: Ayşe, 16 yaşında, lise 2. sınıf öğrencisi
Şikayet: Sınav öncesi yoğun kaygı, mide bulantısı, dikkat dağınıklığı ve başarısızlık korkusu

# data[].attributes.body
1. Problemin Tanımlanması
Ayşe, sınavlardan birkaç gün önce huzursuzluk, mide ağrısı ve panik yaşadığını belirtmektedir. Sınav sırasında ise soruları bildiği hâlde cevaplayamadığını, ellerinin titrediğini ve dikkatini toparlayamadığını ifade etmektedir. Akademik başarısı bu durumdan olumsuz etkilenmektedir.

# data[].attributes.body
2. Problem Davranışın Gözlemlenmesi ve Kaydı
Ayşe'den bir hafta boyunca sınav öncesi ve sırasındaki hislerini ve davranışlarını günlük tutarak kaydetmesi istenir.
Amaç: Kaygı anlarını ve bu anlarda ortaya çıkan davranışları somutlaştırmak.

# data[].attributes.body
3. Hedef Davranışın Belirlenmesi
Ayşe’nin sınav sırasında odaklanma ve sakin kalma becerisini kazanması hedeflenir.
Olumlu davranış: Nefes egzersizi yaparak sınava odaklanmak.
Olumsuz davranış: Kağıda bakamama, sınıftan çıkmak isteme gibi tepkiler.

# data[].attributes.body
4. Müdahale Planı (Davranışçı Teknikler)
a) Sistematik Duyarsızlaştırma:
• Ayşe ile birlikte sınav anı bir kaygı hiyerarşisi ile yapılandırılır (örn. “sınav haberi almak” → “sınav salonuna girmek” → “soruya bakmak”).
• Her adımda gevşeme teknikleri uygulanarak, kaygı düzeyi düşürülür.
b) Olumlu Pekiştirme:
• Ayşe, sınavdan önce ya da sırasında nefes egzersizi uyguladığında, küçük ödüller alır (örneğin: istediği bir aktivite için izin).
c) Model Alma:
• Sınav stresini iyi yöneten bir öğrencinin stratejileri video ya da hikâye üzerinden incelenir. Ayşe bu davranışları kendi durumuna uygular.

# data[].attributes.body
5. Takip ve Değerlendirme
3 hafta sonunda Ayşe'nin sınav anında daha az panik yaşadığı, dikkatini toparlamada ilerleme kaydettiği görülmüştür. Nefes egzersizi ve olumlu iç konuşmaların etkili olduğu danışan tarafından da ifade edilmiştir.

# data[].attributes.body
6. Sonuç
Davranışçı müdahalelerle, Ayşe'nin sınav anına karşı koşullanmış kaygı tepkileri azalmış ve yerine daha işlevsel davranışlar (odaklanma, rahatlama) geliştirilmiştir. Sorun davranışa odaklanmak ve onu değiştirmek, olumlu sonuç vermiştir.

# data[].attributes.body
Davranışçılığa Dayalı Öğretim Yöntemleri
• Bireyselleştirilmiş öğretim
• Kademeli öğretim (basitten karmaşığa)
• Doğrudan öğretim modeli
• Bilgisayar destekli öğretim (özellikle drill & practice - tekrar ve alıştırma)

# data[].attributes.body
Danışmada Kullanılan Davranışçı Teknikler
• Pekiştirme
* Olumlu pekiştirme: Uygun davranışı artırmak için ödül kullanılır.
* Olumsuz pekiştirme: Hoşa gitmeyen bir durumun kaldırılmasıyla davranış artırılır.
• Ceza
Davranışın sıklığını azaltmak amacıyla kullanılır. Dikkatli ve etik kullanılmalıdır.
• Sistematik Duyarsızlaştırma
Korku ve kaygılarla başa çıkmada kullanılır. Danışan, korkulan durumla kademeli ve kontrollü şekilde yüzleştirilir.
• Model Olma ve Gözlem Yoluyla Öğrenme
Danışan, başkalarının olumlu davranışlarını gözlemleyerek öğrenir.
• Edimsel Koşullanma (Operant Conditioning)
İstenilen davranışların ödüllendirilerek sürdürülmesi.
• Davranış Sözleşmeleri
Danışanla birlikte belirlenen hedef davranışlara ulaşılması için yazılı anlaşmalar yapılır.
• Kendini İzleme (Self-Monitoring)
Danışan, kendi davranışlarını kaydederek farkındalık geliştirir.