# data[].attributes.headline
4.Вен диаграммасының көмегімен оқытудың белсенді әдістері мен интербелсенді әдістерінің айырмашылығын көрсету

# data[].attributes.subject
4.Вен диаграммасының көмегімен оқытудың белсенді әдістері мен интербелсенді әдістерінің айырмашылығын көрсету

# data[].attributes.body
Белсенді және интербелсенді әдістерді ұйымдастыруында, қолданылуында өзіндік айырмашылық бар. Белсенді әдіс алғашында пайда болды, оған әдістің қарапайым түрлері кірді. Ол белгілі оқу құралымен, яғни оқулықпен іске, жүзеге асырылады. Бұл жерде оқу құралдары тар және кең мағынада қолданылуы мүмкін. Оқу құралдары, бұл оқулықтар, көрнекі құралдар, көрсетпе жабдық және тағы басқа техникалық саймандар болуы мүмкін, ал кең мағынада оқу материалын игеру барысындағы кез келген көмектесетін кез-келген көмекші жағдаятты айта аламыз.
Белсенді және интербелсенді әдістердің айырмашылығы:
1. Оқытудың белсенді әдістері ең үлкен екі топқа бөлінеді: жеке және топтық.
Олар: пікірталас, ойын, тренингтік, рейтингтік. Оқыту процесінде педагог бір белсенді әдісті таңдай алады, сондай-ақ бірнеше комбинацияны қолдануына да болады. Бірақ таңдалған әдістер мен қойылған міндеттердің жүйелілігі мен арақатынасына байланысты болуы керек.
Белсенді оқытудың ең кең таралған әдістері: Презентациялар – сабақта қолдану үшін ең қарапайым және қолжетімді әдіс. Бұл тақырып бойынша оқушылардың өздері дайындаған слайдтарды көрсетуі болып келеді.
Кейс технологиялар – өткен ғасырдан бастап педагогикада қолданылады. Нақты жағдайларды талдауда және шешім іздестіруде құрылады. Кейстер жасаудың екі тәсілі бар. Американдық мектеп қойылған міндетті бір-бірден дұрыс шешуді ұсынады. Еуропалық мектеп, керісінше, шешімдердің көп түрлілігін және олардың негіздемесін қолдайды. Проблемалы дәріс – мұғалім дайын тұжырымдарды ұсынбайды, тек сұрақ қояды және мәселені білдіреді. Ережелерді оқушылар өздері шығарады. Бұл әдіс өте күрделі және оқушыларда логикалық ойлаудың белгілі бір тәжірибесінің болуын талап етеді.
Дидактикалық ойындар – іскерлік ойындардан айырмашылығы, дидактикалық ойындар қатаң регламенттеледі және мәселені шешу үшін логикалық тізбектің жасалуын болжамайды. Ойын әдістерін оқытудың интербелсенді әдістеріне жатқызуға болады. Барлығы ойынды таңдауға байланысты. Танымал ойындар-саяхат, спектакльдер, викториналар, КВН бұл интербелсенді әдістер арнасынан алынған тәсілдер, өйткені оқушылардың бір-бірімен өзара әрекеттесуін болжайды.
Баскет әдіс- жағдайдың имитациясына негізделген. Мысалы, оқушы гид рөлінде өнер көрсетіп, тарихи мұражай бойынша экскурсия жүргізуі керек. Оның міндеті – әрбір экспонат туралы ақпаратты жинау және жеткізу.
2. А.Әлімов “ Интербелсенді әдістерді жоғарғы оқу орнында қолдану ” оқу құралында интербелсенді әдістің түрлеріне: пікірталас, ойындар (рөлдік, іскерлік оқу, өндірістік, имитациялық), Кейс стади, тренингтер, оқытудың компьютерлік технологияларын сипаттап көрсеткен болатын.
Интербелсенді әдістердің оқытуда қолданылу әдіс-тәсілдері:
Миға шабуыл – берілген тақырып бойынша сұрақтар мен жауаптардың немесе ұсыныстар мен идеялардың ағыны, онда дұрыс/дұрыс емес талдау штурм жүргізілгеннен кейін жүргізіледі. Сабақта ми шабуыл туралы толығырақ оқыңыз.
Кластерлер, салыстырмалы диаграммалар, пазлдар- белгілі бір шағын тақырып бойынша түйінді сөздер мен проблемаларды іздеу.
Интербелсенді сабақ аудио - және бейнематериалдарды, акт қолдану. Мысалы, онлайн режимінде тесттер, электрондық оқулықтармен, оқыту бағдарламаларымен, оқу сайттарымен жұмыс істеу.
Дөңгелек үстел (пікірталастар) — оқушылардың проблеманы, ұсыныстарды, идеяларды, пікірлерді ұжымдық талқылауын және бірлескен шешімді іздестіруді көздейтін әдістің топтық түрі.
Іскерлік ойындар (соның ішінде рөлдік, имитациялық) — бастауыш мектепте де қолданылуы мүмкін өте танымал әдіс. Ойын кезінде оқушылар әр түрлі жағдайларға түсіп, сол немесе басқа жағдайға қатысушылардың рөлін ойнайды.
Аквариум- реалити- шоуға ұқсас іскерлік ойын түрлерінің бірі. Бұл ретте берілген жағдайды 2-3 қатысушы жеңеді. Қалғандары тарапынан байқалып, қатысушылардың әрекеттерін ғана емес, сонымен қатар олардың ұсынған нұсқаларын, идеяларын да талдайды.
Жоба әдісі – оқушылардың тақырып бойынша жобаны өз бетінше әзірлеуі және оны қорғау.
BarСamp немесе антиконференция. Әдіс веб-мастер Тим О Рейли ұсынды. Оның мәні- әркім тек қатысушы ғана емес, сонымен қатар конференцияның ұйымдастырушысы болып табылады. Барлық қатысушылар берілген тақырып бойынша жаңа идеялармен, презентациялармен, ұсыныстармен сөз сөйлейді. Одан әрі ең қызықты идеяларды іздеу және оларды жалпы талқылау жүргізіледі.

# data[].attributes.headline
3.1. Оқытудың интербелсенді әдісі

# data[].attributes.subject
3.1. Оқытудың интербелсенді әдісі

# data[].attributes.body
«Интербелсенді» әдіс дегеніміз біреумен қоян-қолтық қарым- қатынаста болу, онымен бірлесе әрекет жасау, диолог құру. Ал «интербелсенді оқу» дегеніміз өзара қарым-қатынасқа (коммуникацияға) негізделген оқыту, диолог арқылы үйрету, яғни «үйретуші-үйренуші», «үйренуші-үйренуші», «үйренуші-өзімен өзі»форматтарында жасаған қарым-қатынас(«әңгіме», «сұхбат», «пікірлесу», «бірлескен әрекеттер»).
Интербелсенді оқыту - әрекет көмегімен және әрекет арқылы үйрету, ал мұндай ұстаным қомақты нәтежелерге жеткізетін ең тиімді жүйе деп есептелінеді, өйткені адамның жадында бірнеше мезетте тек өзінң әрекеті мен өз қолымен жасағаны ғана қалады. Сол себепті де интербелсенді оқыту үйренушілердің оқу процесіндегі белсенді әрекеттерін үйренудің негізгі құралдары мен тәсілдері ретінде таниды. Сондықтан да итрбелсенді оқу/оқыту оқу процесінің тиімділігі мен нәтежелігін үйренушілердің естесақтау дәрежесімен өлшемей, олардың әрекеттерімен бағалайды, тек
әрекет арқылы ғана үйрену ықтимал деген қағида ұстанады.
Интербелсенді оқыту білім игеру процесін ұйымдастыруда мынаған ынталы:
1) Барлық үйренушілерге бірлескен таным процесіне белсенді араласуға мүмкіндік жасау.
2) әрбір үйренушінің өзінің үйренгені мен өз білімі туралы түсініктерін ортағасалып, бірлесе талқылап, олар туралы ой толғауына мүмкіндік жасау.
3) үйренушілер білімді өздігімен құрастыратын орта құру.
Интербелсенді әдісті қолданған кезде оқытушының рөлі күрт өзгереді, ол реттейді және оқу –тәрбие процесімен айналысады, жалпы бағытты анықтайды (алдын ала қажетті тапсырмаларды дайындайды және топтарда талқылау үшін сұрақтар мен тақырыптарды құрастырады), белгіленген жұмыс жоспарын орындау уақыты мен тәртібін бақылайды, кеңес береді, күрделі терминдерді түсіндіреді және күрделі қиындықтар болған жағдайда көмектеседі. Бұл ретте білім алушыларда қосымша ақпарат көздері: кітаптар, сөздіктер, анықтамалықтар, заң жинақтары, компьютерлік іздестіру бағдарламалары пайда болады. Олар сондай – ақ әлеуметтік тәжірибеге- жеке және өз серіктестеріне жүгінеді, бұл ретте бір-бірімен қарым-қатынасқа түсу, қойылған міндеттерді бірлесіп шешу, жанжалдарды еңсеру, жанасудың ортақ нүктелерін табу, қажет болған жағдайда ымыраға келу қажет. Бұл ретте топтың жұмысына оның барлық мүшелерінің қатысуы, бастаманы басу немесе бір немесе бірнеше көшбасшыларға жауапкершілік жүктеу болмауы маңызды. Сондай- ақ интербелсенді әдістер үшін топтардың тапсырмалары арасында өзара байланыс болуы, ал олардың жұмыстарының нәтижелері бір- бірін толықтыруы маңызды.

[4]. Ахылбек А.А. Кәсіптік білім беру үрдісінде оқытудың белсенді және интербелсенді әдістерін қолдану әдістемесі. Дипломдық жұмыс - Алматы, 2019. 40б.

# data[].attributes.headline
3.Оқытудың белсенді әдістері.

# data[].attributes.subject
3.Оқытудың белсенді әдістері.

# data[].attributes.body
Оқытудың белсенді әдістері:
1. оқушының іс-әрекеті өнімді, шығармашылық, ізденіс сипат таситын окыту әдістері; 2. оқушының танымдық іс-әрекетін ынталандырушы және қандай да болсын мәселенің шешу жолдары жөнінде еркін пікір алмасуды көздейтін диалогқа құрылған әдістер. Оларга әңгіме, диспут, тақырыптың семинар, іс ойын, тренинг жатқызуға болады.
Белсенді әдіс- бұл оқушылар мен мұғалімдердің өзара әрекеттесу формасы, онда мұғалім мен оқушылар сабақ барысында бір-бірімен өзара әрекеттеседі, ал оқушылар пассивті тыңдаушылар емес, сабақтың белсенді қатысушылары. Егер пассивті сабақта мұғалім сабақтың негізгі актері және менеджері болса, онда мұғалім мен оқушылар тең құқықта болады. Егер пассивті әдіс өзара әрекеттесудің авторитарлық стилін ұсынса, онда оқытудың белсенді әдістері демократиялық стильді ұсынады.
Оқытудың белсенді әдістері- бұл оқушының іс-әрекеті нәтижелі, шығармашылық, ізденушілік сипатта болатын оқыту әдістері. Оқытудың белсенді әдістеріне дидактикалық ойындар, нақты жағдайларды талдау, проблемалық есептерді шешу, алгоритм бойынша оқыту, миға шабуыл, ұғымдармен контекстен тыс операциялар және т. б. жатады.
"Белсенді оқыту әдістері" термині  ХХ ғасырдың 60-шы жылдарының басында пайда болды. Ю. Н. Емьянов оны әлеуметтік-психологиялық оқыту жүйесінде қолданылатын және бірқатар әлеуметтік-психологиялық әсерлер мен құбылыстарды (топтың әсері, қатысу әсері және басқалары) қолдануға негізделген әдістердің арнайы тобын сипаттау үшін қолданады.
Белсенді оқыту бұл мұғалім оқушыларды білім алу процесіне тікелей қатыстыруға тырысатын оқыту түрі. Оқушылардың қатысу деңгейіне байланысты әр түрлі болады, бірақ олардың барлығында олар жай пассивті тыңдаудан гөрі көп нәрсе жасауы керек.
Белсенді оқыту классикалық оқыту әдістерінің көпшілігіне қарсы, өйткені оның максималды көрсеткіші рецептивті болып табылады (мұнда оқушылар ештеңе істемей ақпараттарды алады). Сондай-ақ, ол есте сақтау немесе мағыналы оқыту сияқты басқа процестерден ерекшеленеді, дегенмен оның соңғысымен белгілі бір байланысы болуы мүмкін.

# data[].attributes.body
Ахмет Байтұрсынұлының бұл еңбегінде қазіргі әдістемеде білім алушының функционалдық сауаттылығын қалыптастыру, дамыту мақсатында сөйлеу әрекеттерінің 4 түрі (жазылым, оқылым, айтылым, тыңдалым) арқылы тілді меңгертудің әдістері жайында ой-пікірлерін де табуға болады. Ғалым «үйретуді» өнер деп бағалайды. «Үйрету өнер болған соң, ана тілін үйрету – бұл да өнер. Олай болса өнерлерде болған сындар мұнда болмақ» – дегені сөзсіз ақиқат. Әдіскер тіл үйретуге мыналарды жатқызады:
1) оқылым – оқу үйрету;
2) жазылым – жазу үйрету;
3) айтылым – сөйлеу үйрету.

Сөйлеу әрекетінің төрт түрі Ахмет Байтұрсынұлының «Оқу құралының» өн бойында кездеседі. Мәселен, оқылым әрекеті буындап оқу, тұтас оқу арқылы; жазылым әрекеті сөздерді буындау, тасымалдау, көшіру, құрастыру, сөзден сөз тудыру арқылы; айтылым әрекеті сұрақтарға жауап беру арқылы; тыңдалым әрекеті жаңылтпаштарды есте сақтап, жатқа жазу арқылы жүзеге асырылады.

# data[].attributes.headline
2.А.Байтұрсыновтың оқыту әдістемесі         

# data[].attributes.subject
2.А.Байтұрсыновтың оқыту әдістемесі         

# data[].attributes.body
Бүгінгі білім беру кеңістігінде шетелдік және отандық әдіскерлер «Сын тұрғысынан ойлау» технологиясы, «Инсерт» стратегиясы сияқты тағы басқа оқытудың түрлі әдістерінің ерекшеліктері мен ұстанымдарын айқындап көтеріп жүр. Өткенге барлап қарасақ, бүгінгі жаңашыл деп табылған оқыту технологияларының Ахмет Байтұрсынұлының жоғарыда аталған еңбектерінен бастау алатынын атап өткен жөн болар. Бұны біз ғалымның өз заманындағы балалар мен ересектердің сауатын ашуға арналған оқу құралдарынан да, шағын мақаларынан да аңғарамыз. Мәселен, Ахмет Байтұрсынұлының бастауыш мектептеріне арналған «Әліпбиі» (Жаңа құрал) оқулығын жазуда көрнекілік, түсініктілік, жүйелілік, өмірмен байланыстылық, т.б. дидактикалық ұстанымдарды, дамыта оқыту идеясын басшылыққа алғанын анық аңғаруға болады. Себебі, автор бұл еңбекте білім белгілі бір жүйемен, ретпен берілуін ескеріп, балаға әлі келетін білімді ғана ұсынған. Баланың ойлау қабілетін дамытумен қатар, оларды іс-әрекетке жаттықтыру қажеттігін де ескерген.
А.Байтұрсынұлы «Ана тілінің әдісі» атты мақаласында ана тілін үйрету әдістерін былайша бөледі:
1) Кей әдістердің негізі қосу, жинау болады, барша ол негізді әдістер жалпылау (синтез) немесе жиылыңқы әдіс теп аталады.
2) Кей әдістердің негізі талдау, айыру болады. Ол негізді әдістердің бірі жалқылау (анализ) немесе айырыңқы әдіс деп аталады.
3) Кей әдістің негізінде қосу да, талдау да болады. Ондай әдістер жалқылаулы-жалпылаулы немесе айырыңқы-жиылыңқы деп аталады.

Яғни, ғалым үйренушіге дайын ақпаратты бергеннен гөрі, алдына қойылған мәселені зерттеуіне, талдауына және салыстыруына, ой толғауына және бағалауына мүмкіндік беру аса маңызды деп көрсетеді. Бұл категориялар қазақ тілін оқулықтарын құрастыруда да, сабақ әзірлемелерін жасауда да басшылыққа алған жөн.

[3]. Әлқожаева Н. С.  Қазіргі кездегі білім беру парадигмалары контексінде тұлғаның рухани дүниесін қалыптастырудың ғылыми педагогикалық негіздері. - Алматы: Қазақ университеті, 2 012.- 156 бет.

# data[].attributes.headline
1.1. Оқыту әдістерінің жіктемесі. 

# data[].attributes.subject
1.1. Оқыту әдістерінің жіктемесі. 

# data[].attributes.body
Оқыту әдістерінің жіктелуі- олардың белгілі бір белгілері бойынша реттелген жүйесі. Қазіргі уақытта оқыту әдістерінің ондаған классификациясы белгілі.
1. Дидактикалық мақсат бойынша оқыту әдістерінің жіктелуі (М.А. Данилов, Б. П. Есипов).
Осы жіктеу бойынша әдістерді топтарға бөлу критерийі оқыту мақсаттары болып табылады. Мұндай критерий оқытушының оқу мақсатына жету жөніндегі қызметін көбірек көрсетеді. Бұл жіктеуде оқытудың келесі әдістері ажыратылады:

білім алу;

дағдылар қалыптастыру;

білімді қолдану;

білімдерін, іскерліктерін, дағдыларын бекіту және тексеру (бақылау әдістері).

2. Білім көзі бойынша оқыту әдістерінің жіктелуі (Н. М. Верзилин, Е. Я. Голант, Е. И. Перовский). Бұл кең таралған классификация.

3. Оқушылардың танымдық іс-әрекетінің сипаты бойынша оқыту әдістерінің жіктелуі (И. Л. Лернер, М. Н. Скаткин).
Танымдық іс-әрекеттің сипаты-оқушылардың ақыл-ой белсенділігінің деңгейі. Осы жіктеуге сәйкес оқытудың келесі әдістері бөлінеді: түсіндірме-иллюстрациялық (ақпараттық-рецептивті), репродуктивті, проблемалық презентация, ішінара іздеу (эвристикалық) және зерттеу. Түсіндірме-иллюстрациялық әдістің мәні-мұғалім дайын ақпаратты әртүрлі тәсілдермен жеткізеді, ал студенттер оны қабылдайды, біледі және есте сақтайды. Оқушылардың танымдық іс-әрекеті дайын білімді есте сақтауға дейін азаяды, ол бейсаналық болуы мүмкін, яғни. ақыл-ой белсенділігінің деңгейі өте төмен.
М.И.Махмутов оқыту әдісіне сәйкес келетін оқу әдістерін іріктеген. Оқыту әдістері:
а) ақпарат беру әдісі,
ә) түсіндіру әдісі,
б) ынталандыру әдісі,
в) тәжірибелік әдіс.
Кейбір зерттеушілер білім беру үдерістерін модельдеудің логикалық жолын ескере отырып, білім көздерінің бірлігі, оқушылардың дербестігі мен танымдық белсенділігі деңгейі тұрғысынан қарастырылатын қолданыстағы оқыту әдістерін жіктеді.
Олар білімді беру тәсілдерін топтастырады және ынтымақтастықтың қол жетімді формаларына байланысты. Мұндай оқыту әдістері:
монолог (демонстрация, әңгіме, дәріс);
ұжымдық, топтық және жеке;
диалогтық (сұхбаттар).
Сондай-ақ білімді екі тәсілмен игеруге байланысты әдістердің жіктелуі бар:
жасанды (мектеп);
табиғи (кездейсоқ).
Оқыту тәсілі мен ізденісі осындай әдістерге сәйкес келуі мүмкін. Оқыту әдістерін қабылдау табиғаты және ақпарат беру көзі бойынша жіктеу бар.

[2]. Анарбек Н., Урастаева Г.Д. Сравнительная педагогика: вариативность образования. – Алматы, 2006. – 270 с.

# data[].attributes.headline
1. Оқыту әдістері дидактика категорияларының бірі ретінде. 

# data[].attributes.subject
1. Оқыту әдістері дидактика категорияларының бірі ретінде. 

# data[].attributes.body
Әдіс – оқу-тәрбие жұмыстарының алдында тұрған міндеттерді дұрыс орындау үшін мұғалім мен оқушылардың бірлесіп жұмыс істеу үшін қолданатын тәсілдері. Әдіс арқылы мақсатқа жету үшін істелетін жұмыстар ретке келтіріледі. Оқыту әдістері танымға қызығушылық туғызып, оқушының ақыл-ойын дамытады, ізденуге, жаңа білімді түсінуге ықпал етеді. Оқытуда ең басты нәрсе – оқушылардың танымдық жұмыстары. Оқыту әдістері ең анық фактілерді білуді қамтамасыз етеді, теория мен тәжірибенің арасын жақындатады.
Тәсіл – оқыту әдісінің элементі. Жоспарды хабарлау, оқушылардың зейінін сабаққа аудару, оқушылардың мұғалім көрсеткен іс-қимылдарды қайталауы, ақыл-ой жұмыстары тәсілге жатады. Тәсіл оқу материалын түсінуге үлес қосады.
XIX ғасырдың 20-30 жылдарында Б.Е.Райков, К.П.Ягодовский түсіндіру, тәжірибелік, зерттеу, зертханалық әдістерін жетілдірді.
Оқушылар сөзден, кітаптан, көрнекіліктен, тәжірибелік жұмыстардан білім алады. Осыны ескеріп 20-30 жылдарда Н.М.Верзилин, Е.Я. Голант сөздік, тәжірибелік, көрнекілік әдістерін ұсынады. Қазір компьютерлік жүйелер арқылы білім алу мүмкіндігі бар.
М.А.Данилов (1899-1973), Б.П.Есипов (1899-1967) дидактикалық мақсатқа жету үшін қолданылатын әдістерді топтастырды. Олар: білім алу, іскерлік және дағдыларды қалыптастыру, білімді қолдану, шығармашылық іс-әрекет, бекіту, білім, іскерлік, дағдыларды тексеру. Аталған авторлардың пікірлері бойынша оқыту әдісі - дидактикалық мақсатқа жету үшін оқушылардың іс-әрекетін реттеп, ұйымдастыру тәсілдері. Бұл саралауда әдістер оқытудың алдында тұрған міндеттермен сәйкестендірілген.
[1]. Мынбаева А.К. Основы педагогики высшей школы: Учебное пособие. – Алматы, 2008. - 144 с.

# data[].attributes.headline
10- семинарлық сабақ жоспары:

# data[].attributes.subject
10- семинарлық сабақ жоспары:

# data[].attributes.body
1. Оқыту әдістері дидактика категорияларының бірі ретінде. Оқыту әдістерінің жіктемесі.
2.А.Байтұрсыновтың оқыту әдістемесі                                    3.Оқытудың белсенді әдістері. Оқытудың интербелсенді әдістері. Экологиялық аудит.
4.Вен диаграммасының көмегімен оқытудың белсенді әдістері мен интербелсенді әдістерінің айырмашылығын көрсету.

# data[].attributes.headline
Әл- Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті                                                          Тарих факультеті                                    Мамандығы: "7М01602- Тарих және география"                  

# data[].attributes.subject
Әл- Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті                                                          Тарих факультеті                                    Мамандығы: "7М01602- Тарих және география"                  

# data[].attributes.body
10- семинарлық сабақ: Жоғары мектептегі оқыту әдістері.
Орындаған: Әубәкір Гүлзия                                              Тексерген: Нургалиева Долорес