# data[].attributes.body
Schrijver: Gerbrand Adriaensz. Bredero (1585-1618)

Jaargeschreven: 1612

Korteinhoud: In De klucht van de koe draait het om de goedgelovigheid van een dommige boer. Hij biedt onderdak aan een oplichter (de 'gauwdief') die ’s nachts zijn enige koe steelt. Door een list laat de oplichter de boer de volgende dag zijn eigen koe verkopen. De boer geeft het geld grif aan de oplichter en ze vieren samen de verkoop in een herberg. De gauwdief laat de boer door een simpel trucje ook nog opdraaien voor de consumpties in de kroeg.
In die herberg leren we nog twee andere figuren kennen met menselijke zwakheden: de 'optrekker' (flierefluiter, nietsnut) die veel drinkt en het probeert aan te leggen met de waardin. Zij op haar beurt laat haar klanten te veel betalen voor de verteringen. Aan het eind blijkt wie het gelag betaalt: wie zijn er bedrogen en hoe dragen zij dat bedrog?

Overde schrijver: Gerbrand Adriaenszoon Bredero was zelf waarschijnlijk de beste illustratie bij het gezegde dat hij zelf bedacht: 'Het kan verkeren.' Hoewel hij op het romantische aspect weinig geluk had, hij trouwde niet en kreeg geen kinderen, was hij als dichter en toneelschrijver zeer succesvol. De meeste toneelwerken van Bredero verschenen tijdens zijn leven meerdere malen in druk, en vaak werden ze ook op het toneel gebracht door rederijkerskamer D'Eglentier of later door de Nederduytsche Academie. Zijn toneelwerk was nauw verbonden met de realiteit: hij situeerde veel van zijn werk in zijn eigen geboorte- en woonplaats Amsterdam. Bredero hield niet van hoogdravende taal en ingewikkelde constructies.

In zijn gedichten stonden religie en liefde centraal, maar Bredero goot ook veel betogende tekst in dichtvorm: het gedicht 'Den broeders in liefde bloeyende' is een berijmd betoog dat zich keerde tegen de het beleid van D'Eglentier, waarvan Bredero toen nog deel uitmaakte. Zijn belangrijkste dichtwerk is het Groot Lied-boeck, dat in 1622 postuum werd uitgegeven.

KlassiekToneel: In veel Griekse toneelstukken speelden maar 3 toneelspelers mee. Deze hadden allemaal meer dan 1 rol. De toneelspelers droegen maskers, zodat je kon zien wie wie was en wie ze waren.
Ter afsluiting van het Griekse toneel moet je eerst nog even een belangrijk begrip uit het Griekse toneel weten, ten eerste: peripetie, dit is een ernstige, onverwachte gebeurtenis in een toneelstuk wat vooral voorkomt bij de tragedies. Ten tweede is katastasis ook een belangrijk begrip, dit is dat de weg naar het hoogtepunt van een tragedie wordt vertraagd.
Volgens Aristoteles moesten de hoofdpersonen van toneelstukken er heel goed en eerlijk uitzien, waardoor de toeschouwers met hem konden meeleven.

# data[].attributes.body
DEWI EN SOPHIE

# data[].attributes.body
In De klucht van de koe draait het om de goedgelovigheid van een dommige boer. Hij biedt onderdak aan een oplichter (de 'gauwdief') die ’s nachts zijn enige koe steelt. Door een list laat de oplichter de boer de volgende dag zijn eigen koe verkopen. De boer geeft het geld grif aan de oplichter en ze vieren samen de verkoop in een herberg. De gauwdief laat de boer door een simpel trucje ook nog opdraaien voor de consumpties in de kroeg.
In die herberg leren we nog twee andere figuren kennen met menselijke zwakheden: de 'optrekker' (flierefluiter, nietsnut) die veel drinkt en het probeert aan te leggen met de waardin. Zij op haar beurt laat haar klanten te veel betalen voor de verteringen. Aan het eind blijkt wie het gelag betaalt: wie zijn er bedrogen en hoe dragen zij dat bedrog?

# data[].attributes.body
http://www.lezenvoordelijst.nl/zoek-een-boek/nederlands-15-tm-19-jaar/d/de-klucht-van-de-koe/

# data[].attributes.headline
In het kort:                     1.	Gerbrand Adriaensz. Bredero       2.	1612                      3.	Deze klucht werd geschreven in 1612 door Bredero. Het verhaal draait om boer Dirk. Als een vreemdeling bij hem aanklopt biedt hij hem onderdak aan. Maar of dat nou een goed idee is? De vreemdeling blijkt een oplichter te zijn die de goedgelovige boer ervan overtuigd om zijn koe te verkopen en de winst aan de vreemdeling te geven. Daarnaast spelen de inhalige waardin Giertje en een vrijbuiter die uitsluitend zijn lustgevoelens najaagt een rol.Korte biografie Bredero:Bredero is geboren op 16 maart 1585 in Amsterdam. Hij was een Nederlandse dichter, toneelschrijver en rederijker van een volksdichtkunst. Zij bekendste verhaal is de klucht van de koe uit 1612. Hij heeft ook een aantal sonnetten geschreven, maar zijn talent lag bij het traditionele lied. Zijn belangrijkste werk is het bijspel. Hij overleed vrij plotseling op 23 augustus 1618 in Amsterdam.Samenvatting link 1:De rederijkersliteratuur werd in de Nederlanden in de 15 eeuw al beoefend door de gewone burgerij in ambachtslieden. Dit deden zij als hobby.De rederijkers besteedden veel aandacht aan de vorm. Deze moest zo gebruikt worden dat het een bijdrage aan de inhoud leverde.Bij het zoeken naar die harmonie richtten de rederijkers zich vooral op de herhaling van versregels en rijmklanken en op de volgorde van versregels en woordenEen moeilijkere dichtvorm met herhaling is het rondeel. Zoals de naam aangeeft, loopt het rond en vormen de regels een cirkel. Een rondeel bestaat meestal uit acht regels waarvan de eerste twee ook de laatste twee zijn, en de eerste regel bovendien herhaald wordt in de vierde. Desondanks dat er succesvolle rondelen zijn geschreven, komen ze vaak geforceerd over. Ook rijmvormen zijn in rederijkersliteratuur volop te vinden. Je vindt er eindrijm, kettingrijm en dubbelrijm.Het extreemst is het aldicht, waarbij alle woorden van een regel rijmen op alle woorden van de volgende regel.Aandacht voor de volgorde van de versregels is er ook in het acrostichon, waarbij iedere versregel of iedere strofe begint met de letter van iemands naamBij al die aandacht voor de structuur van poëzie is het opvallend dat rederijkers lang geen metrumgebruikten. Pas in de tweede helft van de zestiende eeuw gingen ze zich toeleggen op metrische verzen, vooral in sonnetten en liederen.Samenvatting link 2:Bredero is een van de bekendste dichters uit de zeventiende eeuw. Er wordt veel over hem verteld, maar niet alles is waar.Mensen dachten door de religieuze gedichten van Bredero dat hij aan het eind van zijn leven diepgelovig en teruggetrokken was geworden. Dit blijkt een verzinsel te zijn, want in werkelijkheid had Bredero een groot talent en kent hij de kunst goed. Zo voelt alles echt aan.Bredero’s verzamelde gedichten werden in 1622, vier jaar na zijn dood, uitgegeven door de Amsterdamse uitgever Cornelis Lodewijkszoon van der Plasse. De bundel kreeg de titel Groot lied-boeck en bevatte drie onderdelen: grappige, liefdes en godsdienstige liederen. Bredero was een tijd verliefd op Tesselschade Visscher. Het motief van de teleurgestelde minnaar die ’s nachts geen rust kan vinden, komt uit het petrarkisme. In die literaire stroming komen wanhopige minnaars zo vaak voor dat dit liedje niet autobiografisch hoeft te zijn.Roman van Bredero’s leven van A.M. de Jong (geschreven in 1943, verschenen in 1947) komt hij naar voren als een losbol die het liefst met boeren en hoeren in de kroeg zat, totdat hij verliefd werd op onbereikbare meisjes. In zijn laatste levensfase, zo dacht men tenminste eerst, berustte hij in zijn naderende dood en schreef hij vrome, religieuze lyriek.Tegenwoordig denkt men er anders over. We weten nu dat Bredero’s gedichten niet na elkaar, maar tegelijkertijd, door elkaar heen zijn geschreven. Uitgever Van der Plasse heeft na Bredero’s dood zijn liederen gerangschikt per categorie: boertig, amoureus en aandachtig. Dat deed hij niet omdat dat opeenvolgende fasen in Bredero’s leven waren, maar omdat liedboeken toen altijd uit drie delen bestonden. Je begon met vrolijke, onbekommerde teksten, ging daarna over op de liefde om af te sluiten met de godsdienst.Wat is er over Bredero wel bekend? Hij woonde met zijn ouders in Amsterdam in de Nes, ging niet naar de Latijnse school en studeerde voor kunstschilder. In Amsterdam was hij belastingambtenaar en vaandrig van de schutterij. Hij begon al vroeg te schrijven en werd lid van de rederijkerskamer D’Eglentier. Na een tijdje wilde hij echter meer bewegingsvrijheid en richtte hij samen met zijn vrienden Pieter Hooft en Samuel Coster in 1617 een nieuwe toneelvereniging annex school op: De Nederduytsche Academie. Hij had er succes met zijn toneelstukken, die voor het merendeel spelen onder gewone mensen in en om Amsterdam, zoals De klucht van de koe , De klucht van de molenaer en de komedie Spaanschen Brabander. Hij had een scherp oog voor het gedrag van zijn stadgenoten en kon hen prachtig typeren met verschillende soorten taalgebruik.

# data[].attributes.subject
In het kort:                     1.	Gerbrand Adriaensz. Bredero       2.	1612                      3.	Deze klucht werd geschreven in 1612 door Bredero. Het verhaal draait om boer Dirk. Als een vreemdeling bij hem aanklopt biedt hij hem onderdak aan. Maar of dat nou een goed idee is? De vreemdeling blijkt een oplichter te zijn die de goedgelovige boer ervan overtuigd om zijn koe te verkopen en de winst aan de vreemdeling te geven. Daarnaast spelen de inhalige waardin Giertje en een vrijbuiter die uitsluitend zijn lustgevoelens najaagt een rol.Korte biografie Bredero:Bredero is geboren op 16 maart 1585 in Amsterdam. Hij was een Nederlandse dichter, toneelschrijver en rederijker van een volksdichtkunst. Zij bekendste verhaal is de klucht van de koe uit 1612. Hij heeft ook een aantal sonnetten geschreven, maar zijn talent lag bij het traditionele lied. Zijn belangrijkste werk is het bijspel. Hij overleed vrij plotseling op 23 augustus 1618 in Amsterdam.Samenvatting link 1:De rederijkersliteratuur werd in de Nederlanden in de 15 eeuw al beoefend door de gewone burgerij in ambachtslieden. Dit deden zij als hobby.De rederijkers besteedden veel aandacht aan de vorm. Deze moest zo gebruikt worden dat het een bijdrage aan de inhoud leverde.Bij het zoeken naar die harmonie richtten de rederijkers zich vooral op de herhaling van versregels en rijmklanken en op de volgorde van versregels en woordenEen moeilijkere dichtvorm met herhaling is het rondeel. Zoals de naam aangeeft, loopt het rond en vormen de regels een cirkel. Een rondeel bestaat meestal uit acht regels waarvan de eerste twee ook de laatste twee zijn, en de eerste regel bovendien herhaald wordt in de vierde. Desondanks dat er succesvolle rondelen zijn geschreven, komen ze vaak geforceerd over. Ook rijmvormen zijn in rederijkersliteratuur volop te vinden. Je vindt er eindrijm, kettingrijm en dubbelrijm.Het extreemst is het aldicht, waarbij alle woorden van een regel rijmen op alle woorden van de volgende regel.Aandacht voor de volgorde van de versregels is er ook in het acrostichon, waarbij iedere versregel of iedere strofe begint met de letter van iemands naamBij al die aandacht voor de structuur van poëzie is het opvallend dat rederijkers lang geen metrumgebruikten. Pas in de tweede helft van de zestiende eeuw gingen ze zich toeleggen op metrische verzen, vooral in sonnetten en liederen.Samenvatting link 2:Bredero is een van de bekendste dichters uit de zeventiende eeuw. Er wordt veel over hem verteld, maar niet alles is waar.Mensen dachten door de religieuze gedichten van Bredero dat hij aan het eind van zijn leven diepgelovig en teruggetrokken was geworden. Dit blijkt een verzinsel te zijn, want in werkelijkheid had Bredero een groot talent en kent hij de kunst goed. Zo voelt alles echt aan.Bredero’s verzamelde gedichten werden in 1622, vier jaar na zijn dood, uitgegeven door de Amsterdamse uitgever Cornelis Lodewijkszoon van der Plasse. De bundel kreeg de titel Groot lied-boeck en bevatte drie onderdelen: grappige, liefdes en godsdienstige liederen. Bredero was een tijd verliefd op Tesselschade Visscher. Het motief van de teleurgestelde minnaar die ’s nachts geen rust kan vinden, komt uit het petrarkisme. In die literaire stroming komen wanhopige minnaars zo vaak voor dat dit liedje niet autobiografisch hoeft te zijn.Roman van Bredero’s leven van A.M. de Jong (geschreven in 1943, verschenen in 1947) komt hij naar voren als een losbol die het liefst met boeren en hoeren in de kroeg zat, totdat hij verliefd werd op onbereikbare meisjes. In zijn laatste levensfase, zo dacht men tenminste eerst, berustte hij in zijn naderende dood en schreef hij vrome, religieuze lyriek.Tegenwoordig denkt men er anders over. We weten nu dat Bredero’s gedichten niet na elkaar, maar tegelijkertijd, door elkaar heen zijn geschreven. Uitgever Van der Plasse heeft na Bredero’s dood zijn liederen gerangschikt per categorie: boertig, amoureus en aandachtig. Dat deed hij niet omdat dat opeenvolgende fasen in Bredero’s leven waren, maar omdat liedboeken toen altijd uit drie delen bestonden. Je begon met vrolijke, onbekommerde teksten, ging daarna over op de liefde om af te sluiten met de godsdienst.Wat is er over Bredero wel bekend? Hij woonde met zijn ouders in Amsterdam in de Nes, ging niet naar de Latijnse school en studeerde voor kunstschilder. In Amsterdam was hij belastingambtenaar en vaandrig van de schutterij. Hij begon al vroeg te schrijven en werd lid van de rederijkerskamer D’Eglentier. Na een tijdje wilde hij echter meer bewegingsvrijheid en richtte hij samen met zijn vrienden Pieter Hooft en Samuel Coster in 1617 een nieuwe toneelvereniging annex school op: De Nederduytsche Academie. Hij had er succes met zijn toneelstukken, die voor het merendeel spelen onder gewone mensen in en om Amsterdam, zoals De klucht van de koe , De klucht van de molenaer en de komedie Spaanschen Brabander. Hij had een scherp oog voor het gedrag van zijn stadgenoten en kon hen prachtig typeren met verschillende soorten taalgebruik.

# data[].attributes.headline
De klucht van de koe  auteur: G.A. BrederoJaar van uitgave: 1612 korte samenvatting: Een klucht is een kort toneelstuk gekenmerkt door overdreven, komische situaties. In De klucht van de koe draait het om de goedgelovigheid van een dommige boer. Hij biedt onderdak aan een oplichter (de 'gauwdief') die ’s nachts zijn enige koe steelt. Door een list laat de oplichter de boer de volgende dag zijn eigen koe verkopen. De boer geeft het geld grif aan de oplichter en ze vieren samen de verkoop in een herberg. De gauwdief laat de boer door een simpel trucje ook nog opdraaien voor de consumpties in de kroeg.In die herberg leren we nog twee andere figuren kennen met menselijke zwakheden: de 'optrekker' (flierefluiter, nietsnut) die veel drinkt en het probeert aan te leggen met de waardin. Zij op haar beurt laat haar klanten te veel betalen voor de verteringen. Aan het eind blijkt wie het gelag betaalt: wie zijn er bedrogen en hoe dragen zij dat bedrog? biografie: Gerbrand Adriaensz. Bredero (1585-1618) was aan het begin van de zeventiende eeuw een gevierd Amsterdams dichter en toneelschrijver. Hij behoort door zijn blijspelen en poëzie nog altijd tot de bekende schrijvers uit de Gouden Eeuw en wordt vaak in één adem genoemd met Vondel en Hooft. Bredero schreef zijn toneelstukken, gedichten en liederen in de volkstaal. De klucht van de koe en het blijspel De Spaansche Brabander (N4 op deze site) zijn Bredero’s meest gespeelde stukken. Zijn vrolijke toneelwerken bevatten ook maatschappijkritiek.Klassieke toneel kenmerken: •anoniem•tragedie•drama     Rederijkersliteratuur Rederijkers experimenteren met literaire technieken. Rederijkersliteratuur werd in de Nederlanden al sinds de vijftiende eeuw gemaakt door burgers en ambachtslieden die in amateurverenigingen (rederijkerskamers) bijeenkwamen.  Dichten was voor hen geen beroep, maar een hobby, die in dienst stond van het algemeen belang. De kamers organiseerden regelmatig wedstrijden. De deelnemers konden dan in verschillende categorieën een gedicht of een toneelstuk inbrengen. Het wedstrijd thema was altijd een godsdienstige, politieke of morele vraag of stelling. De opvoeringen waren openbaar, maar de andere activiteiten van de rederijkerskamers waren besloten en alleen toegankelijk voor leden.Rederijkers besteedden veel aandacht aan de vormgeving van hun teksten. Ze hadden er veel regels voor. Het ging erom wie binnen de gestelde grenzen de mogelijkheden van de taal het ‘kunstigst’ wist te gebruiken om zijn boodschap over te dragen.Daar zat een diepere gedachte achter. Men ging ervan uit dat God orde in de schepping had aangebracht, van het heelal tot op het menselijk lichaam. De mens moest in de kunsten (bijvoorbeeld poëzie, muziek, architectuur) proberen deze goddelijke harmonie, deze perfecte verhoudingen te weerspiegelen in inhoud en vorm.  Bij het zoeken naar die harmonie richtten de rederijkers zich vooral op de herhaling van versregels en rijmklanken en op de volgorde van versregels en woorden. Zo is er het refrein, een gedicht van meerdere strofen waarbij aan het slot van iedere strofe dezelfde regel (de ‘stokregel’) herhaald wordt. De stok geeft ook de kern van het gedicht.. Een moeilijkere dichtvorm met herhaling is het rondeel. Zoals de naam aangeeft, loopt het rond en vormen de regels een cirkel. Een rondeel bestaat meestal uit acht regels waarvan de eerste twee ook de laatste twee zijn, en de eerste regel bovendien herhaald wordt in de vierde. Bredero laat in Klucht van de koe (1612) een domme boer trots een drakerig rondeel afsteken, compleet met moeilijke en verhaspelde woorden. De boer zinspeelt ook nog eens op de drankzucht die buitenstaanders de rederijkers graag verweten: Ook rijmvormen zijn in rederijkersliteratuur volop te vinden. Naast het gebruikelijke eindrijm is er ook kettingrijm (het laatste woord van een regel rijmt op het eerste woord van de volgende regel) en dubbelrijm (de laatste twee woorden van een regel rijmen op de laatste twee van de volgende regel).  Het extreemst is het aldicht, waarbij alle woorden van een regel rijmen op alle woorden van de volgende regel. Een retrograde: zo’n gedicht kun je probleemloos van achter naar voren lezen.   Aandacht voor de volgorde van de versregels is er ook in het acrostichon, waarbij iedere versregel of iedere strofe begint met de letter van iemands naam (zoals het Wilhelmus). Bij al die aandacht voor de structuur van poëzie is het opvallend dat rederijkers lang geen metrum gebruikten. Pas in de tweede helft van de zestiende eeuw gingen ze zich toeleggen op metrische verzen, vooral in sonnetten en liederen.                                   Van de zeventiende-eeuwse dichters die de liefde bezongen, is Bredero de bekendste.  Uit Bredero's gedichten; op het eerste gezicht het beeld op van een vrolijke Frans en een ongelukkige minnaar die nachtenlang door Amsterdam zwalkte. •Hij schreef ook religieuze gedichten. De reden waarom zijn gedichten zo direct overkomen is dat hij barstte van het talent: het lijkt net of de gebeurtenissen en gevoelens echt zijn. Bredero’s verzamelde gedichten werden in 1622, vier jaar na zijn dood, uitgegeven door de Amsterdamse uitgever Cornelis Lodewijkszoon van der Plasse. De bundel kreeg de titel Groot lied-boeck en bevatte drie onderdelen: boertige (grappige), amoureuze (liefdes-) en aandachtige (godsdienstige) liederen. Bredero was een tijd verliefd op Tesselschade Visscher. Het motief van de teleurgestelde minnaar die ’s nachts geen rust kan vinden, komt uit het petrarkisme. •In die literaire stroming komen wanhopige minnaars zo vaak voor dat dit liedje niet autobiografisch hoeft te zijn. Vooral in de twintigste eeuw wemelde het van theorieën over Bredero’s leven. In zijn laatste levensfase, zo dacht men tenminste eerst, berustte hij in zijn naderende dood en schreef hij vrome, religieuze lyriek. Tegenwoordig denkt men er anders over. We weten nu dat Bredero’s gedichten niet na elkaar, maar tegelijkertijd, door elkaar heen zijn geschreven. Uitgever Van der Plasse heeft na Bredero’s dood zijn liederen gerangschikt per categorie: boertig, amoureus en aandachtig. Dat deed hij niet omdat dat opeenvolgende fasen in Bredero’s leven waren, maar omdat liedboeken toen altijd uit drie delen bestonden.  Die waren dezelfde als het verloop van een muziekavondje: je begon met vrolijke, onbekommerde teksten, ging daarna over op de liefde om af te sluiten met de godsdienst. In de vroege twintigste eeuw was men niet meer op de hoogte van die gewoonte, en beschouwde men Van der Plasses indeling als biografische informatie over Bredero.Wat is er over Bredero wèl bekend? Hij woonde met zijn ouders in Amsterdam in de Nes, ging niet naar de Latijnse school en studeerde voor kunstschilder. In Amsterdam was hij belastingambtenaar en vaandrig van de schutterij. Hij begon al vroeg te schrijven en werd lid van de rederijkerskamer D’Eglentier. Na een tijdje wilde hij echter meer bewegingsvrijheid en richtte hij samen met zijn vrienden Pieter Hooft en Samuel Coster in 1617 een nieuwe toneelvereniging annex school op: De Nederduytsche Academie. Hij had er succes met zijn toneelstukken, die voor het merendeel spelen onder gewone mensen in en om Amsterdam, zoals De klucht van de koe        klassieke kenmerken uit de klucht van de koe   •Er speelt zich geen belangrijke historische gebeurtenis af in het verhaal. •Ik vind wel een beetje de invloed terug van de Klassieke Oudheid. Het lijkt namelijk wel een beetje op een klassieke komedie door de stereotypen o.a. Ik vind dit werk geen voorbeeld van translatio, imitatio en aemulatio. Er komt helemaal niets Christelijks in voor behalve dan dat er de hele tijd bastaardvloeken in staan. Dit is geen bekend verhaal dat is nagedaan, vind ik. Het is ook geen vertaald werk of wat dan ook. •Dit werk behoort tot het genre komedie of klucht. De titel zegt het al de klucht van de koe. De kenmerken die ik terugvind in het boek is dat er wordt gewezen op de tekortkomingen van de mensen. In het boek is dat de dommigheid en de naiviteit van de boer . Het is ook een mengeling van Klassieke en volkserse klucht. Het is klassiek door de stereotypen bijvoorbeeld en het is een volkerse klucht omdat het bedoeld was om te lachen.

# data[].attributes.subject
De klucht van de koe  auteur: G.A. BrederoJaar van uitgave: 1612 korte samenvatting: Een klucht is een kort toneelstuk gekenmerkt door overdreven, komische situaties. In De klucht van de koe draait het om de goedgelovigheid van een dommige boer. Hij biedt onderdak aan een oplichter (de 'gauwdief') die ’s nachts zijn enige koe steelt. Door een list laat de oplichter de boer de volgende dag zijn eigen koe verkopen. De boer geeft het geld grif aan de oplichter en ze vieren samen de verkoop in een herberg. De gauwdief laat de boer door een simpel trucje ook nog opdraaien voor de consumpties in de kroeg.In die herberg leren we nog twee andere figuren kennen met menselijke zwakheden: de 'optrekker' (flierefluiter, nietsnut) die veel drinkt en het probeert aan te leggen met de waardin. Zij op haar beurt laat haar klanten te veel betalen voor de verteringen. Aan het eind blijkt wie het gelag betaalt: wie zijn er bedrogen en hoe dragen zij dat bedrog? biografie: Gerbrand Adriaensz. Bredero (1585-1618) was aan het begin van de zeventiende eeuw een gevierd Amsterdams dichter en toneelschrijver. Hij behoort door zijn blijspelen en poëzie nog altijd tot de bekende schrijvers uit de Gouden Eeuw en wordt vaak in één adem genoemd met Vondel en Hooft. Bredero schreef zijn toneelstukken, gedichten en liederen in de volkstaal. De klucht van de koe en het blijspel De Spaansche Brabander (N4 op deze site) zijn Bredero’s meest gespeelde stukken. Zijn vrolijke toneelwerken bevatten ook maatschappijkritiek.Klassieke toneel kenmerken: •anoniem•tragedie•drama     Rederijkersliteratuur Rederijkers experimenteren met literaire technieken. Rederijkersliteratuur werd in de Nederlanden al sinds de vijftiende eeuw gemaakt door burgers en ambachtslieden die in amateurverenigingen (rederijkerskamers) bijeenkwamen.  Dichten was voor hen geen beroep, maar een hobby, die in dienst stond van het algemeen belang. De kamers organiseerden regelmatig wedstrijden. De deelnemers konden dan in verschillende categorieën een gedicht of een toneelstuk inbrengen. Het wedstrijd thema was altijd een godsdienstige, politieke of morele vraag of stelling. De opvoeringen waren openbaar, maar de andere activiteiten van de rederijkerskamers waren besloten en alleen toegankelijk voor leden.Rederijkers besteedden veel aandacht aan de vormgeving van hun teksten. Ze hadden er veel regels voor. Het ging erom wie binnen de gestelde grenzen de mogelijkheden van de taal het ‘kunstigst’ wist te gebruiken om zijn boodschap over te dragen.Daar zat een diepere gedachte achter. Men ging ervan uit dat God orde in de schepping had aangebracht, van het heelal tot op het menselijk lichaam. De mens moest in de kunsten (bijvoorbeeld poëzie, muziek, architectuur) proberen deze goddelijke harmonie, deze perfecte verhoudingen te weerspiegelen in inhoud en vorm.  Bij het zoeken naar die harmonie richtten de rederijkers zich vooral op de herhaling van versregels en rijmklanken en op de volgorde van versregels en woorden. Zo is er het refrein, een gedicht van meerdere strofen waarbij aan het slot van iedere strofe dezelfde regel (de ‘stokregel’) herhaald wordt. De stok geeft ook de kern van het gedicht.. Een moeilijkere dichtvorm met herhaling is het rondeel. Zoals de naam aangeeft, loopt het rond en vormen de regels een cirkel. Een rondeel bestaat meestal uit acht regels waarvan de eerste twee ook de laatste twee zijn, en de eerste regel bovendien herhaald wordt in de vierde. Bredero laat in Klucht van de koe (1612) een domme boer trots een drakerig rondeel afsteken, compleet met moeilijke en verhaspelde woorden. De boer zinspeelt ook nog eens op de drankzucht die buitenstaanders de rederijkers graag verweten: Ook rijmvormen zijn in rederijkersliteratuur volop te vinden. Naast het gebruikelijke eindrijm is er ook kettingrijm (het laatste woord van een regel rijmt op het eerste woord van de volgende regel) en dubbelrijm (de laatste twee woorden van een regel rijmen op de laatste twee van de volgende regel).  Het extreemst is het aldicht, waarbij alle woorden van een regel rijmen op alle woorden van de volgende regel. Een retrograde: zo’n gedicht kun je probleemloos van achter naar voren lezen.   Aandacht voor de volgorde van de versregels is er ook in het acrostichon, waarbij iedere versregel of iedere strofe begint met de letter van iemands naam (zoals het Wilhelmus). Bij al die aandacht voor de structuur van poëzie is het opvallend dat rederijkers lang geen metrum gebruikten. Pas in de tweede helft van de zestiende eeuw gingen ze zich toeleggen op metrische verzen, vooral in sonnetten en liederen.                                   Van de zeventiende-eeuwse dichters die de liefde bezongen, is Bredero de bekendste.  Uit Bredero's gedichten; op het eerste gezicht het beeld op van een vrolijke Frans en een ongelukkige minnaar die nachtenlang door Amsterdam zwalkte. •Hij schreef ook religieuze gedichten. De reden waarom zijn gedichten zo direct overkomen is dat hij barstte van het talent: het lijkt net of de gebeurtenissen en gevoelens echt zijn. Bredero’s verzamelde gedichten werden in 1622, vier jaar na zijn dood, uitgegeven door de Amsterdamse uitgever Cornelis Lodewijkszoon van der Plasse. De bundel kreeg de titel Groot lied-boeck en bevatte drie onderdelen: boertige (grappige), amoureuze (liefdes-) en aandachtige (godsdienstige) liederen. Bredero was een tijd verliefd op Tesselschade Visscher. Het motief van de teleurgestelde minnaar die ’s nachts geen rust kan vinden, komt uit het petrarkisme. •In die literaire stroming komen wanhopige minnaars zo vaak voor dat dit liedje niet autobiografisch hoeft te zijn. Vooral in de twintigste eeuw wemelde het van theorieën over Bredero’s leven. In zijn laatste levensfase, zo dacht men tenminste eerst, berustte hij in zijn naderende dood en schreef hij vrome, religieuze lyriek. Tegenwoordig denkt men er anders over. We weten nu dat Bredero’s gedichten niet na elkaar, maar tegelijkertijd, door elkaar heen zijn geschreven. Uitgever Van der Plasse heeft na Bredero’s dood zijn liederen gerangschikt per categorie: boertig, amoureus en aandachtig. Dat deed hij niet omdat dat opeenvolgende fasen in Bredero’s leven waren, maar omdat liedboeken toen altijd uit drie delen bestonden.  Die waren dezelfde als het verloop van een muziekavondje: je begon met vrolijke, onbekommerde teksten, ging daarna over op de liefde om af te sluiten met de godsdienst. In de vroege twintigste eeuw was men niet meer op de hoogte van die gewoonte, en beschouwde men Van der Plasses indeling als biografische informatie over Bredero.Wat is er over Bredero wèl bekend? Hij woonde met zijn ouders in Amsterdam in de Nes, ging niet naar de Latijnse school en studeerde voor kunstschilder. In Amsterdam was hij belastingambtenaar en vaandrig van de schutterij. Hij begon al vroeg te schrijven en werd lid van de rederijkerskamer D’Eglentier. Na een tijdje wilde hij echter meer bewegingsvrijheid en richtte hij samen met zijn vrienden Pieter Hooft en Samuel Coster in 1617 een nieuwe toneelvereniging annex school op: De Nederduytsche Academie. Hij had er succes met zijn toneelstukken, die voor het merendeel spelen onder gewone mensen in en om Amsterdam, zoals De klucht van de koe        klassieke kenmerken uit de klucht van de koe   •Er speelt zich geen belangrijke historische gebeurtenis af in het verhaal. •Ik vind wel een beetje de invloed terug van de Klassieke Oudheid. Het lijkt namelijk wel een beetje op een klassieke komedie door de stereotypen o.a. Ik vind dit werk geen voorbeeld van translatio, imitatio en aemulatio. Er komt helemaal niets Christelijks in voor behalve dan dat er de hele tijd bastaardvloeken in staan. Dit is geen bekend verhaal dat is nagedaan, vind ik. Het is ook geen vertaald werk of wat dan ook. •Dit werk behoort tot het genre komedie of klucht. De titel zegt het al de klucht van de koe. De kenmerken die ik terugvind in het boek is dat er wordt gewezen op de tekortkomingen van de mensen. In het boek is dat de dommigheid en de naiviteit van de boer . Het is ook een mengeling van Klassieke en volkserse klucht. Het is klassiek door de stereotypen bijvoorbeeld en het is een volkerse klucht omdat het bedoeld was om te lachen.

# data[].attributes.body
1612