# data[].attributes.attachment_link.readable_text
De Stuurgroep Ondervoeding coördineert samenwerking tussen partijen en initieert activiteiten om ondervoeding te verminderen, in het bijzonder bij kinderen, chronisch en acuut zieken en ouderen.

Door de maatregelen om het Coronavirus in te dammen is iedereen meer aan huis gebonden en is steun van familie, bekenden en buren zeer beperkt. Bij zieken en kwetsbare ouderen is het risico op ondervoeding al een fors probleem; met deze beperkende maatregelen neemt het risico toe.
Blijf daarom alert op voldoende voeding en beweging, juist bij ouderen en zieken. Voor iedereen, ziek en niet-ziek, geldt: bij onvoldoende eten en/of beweging zal het lichaam spiermassa afbreken.

Op de website Goed Gevoed Ouder Worden is nu een overzicht te vinden met informatie en adviezen die relevant zijn in de huidige situatie m.b.t...

Op woensdag 24 juni jl. organiseerde de Stuurgroep Ondervoeding met hulp van Abbott Nutrition de liv

Per 1 juni is dr. ir. Marian de van der Schueren benoemd tot buitengewoon hoogleraar Diëtetiek aan

Door de maatregelen om het Coronavirus in te dammen is iedereen meer aan huis gebonden en is steun v

Ga naar het nieuwsoverzicht

# data[].attributes.attachment_link.description
De Stuurgroep Ondervoeding coördineert samenwerking tussen partijen en initieert activiteiten om ondervoeding te verminderen, in het bijzonder bij kinderen, chronisch en acuut zieken en ouderen. Door de maatregelen om het Coronavirus in te dammen is iedereen meer aan huis gebonden en is steun van familie, bekenden en buren zeer beperkt.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Bij ondervoeding krijg je te weinig energie en voedingsstoffen binnen en daar heeft je lichaam onder te lijden. Ondervoeding komt vooral voor bij ziekte en bij mensen op leeftijd.
Hoe herken je ondervoeding, wat doe je als je het hebt, wat zijn de gevolgen en wat zijn de oorzaken? Je leest het op deze pagina.

Met de BMI-meter kun je nagaan of je ondergewicht hebt. Ondergewicht is een van de kenmerken die wordt gebruikt om ondervoeding vast te stellen. Maar ook als je zonder dat je het wilt snel afvalt, kun je ondervoeding hebben. Onder snel verstaan we meer dan 3 kilo in de laatste maand of meer dan 6 kilo in laatste 6 maanden. Je hebt daarnaast kans op ondervoeding als je de neiging hebt om maaltijden over te slaan of kleinere porties te nemen, omdat je bijvoorbeeld geen trek hebt of eten meer beschouwd als noodzakelijk kwaad. Ook als je niet mager bent kun je dus ondervoed zijn. Vermoed je ondervoeding of dat je er kans op hebt? Meld het bij je huisarts. Trek ook aan de bel als je ondervoeding denkt te herkennen bij iemand anders.

Bekijk de exacte criteria voor ondervoeding

Je behandelplan bij ondervoeding

Het is meestal niet zo gemakkelijk om zelf weer voldoende en gezond te gaan eten. Neem daarom contact op met je huisarts. Samen maken jullie dan een behandelplan of hij stuurt je door naar een diëtist. Op de pagina Gezond aankomen staan ook veel tips die je kunt gebruiken. Het kan je helpen om samen met een familielid of kennis de punten op die pagina na te gaan.

Wat is ondervoeding en wat zijn de gevolgen?

Als je ondervoeding hebt, krijg je minder energie (calorieën) eiwitten, vitamines en mineralen binnen dan je nodig hebt. Het lichaam gebruikt dan reservevoorraden in vet- en spierweefsel. Zo worden vet en spieren afgebroken. Vooral de afbraak van spieren is nadelig. Dit kan tot gevolg hebben dat je meer belemmeringen ervaart bij dagelijkse activiteiten. De kans om te vallen neemt toe. Andere gevolgen zijn: vlugger moe voelen, minder zin hebben om te eten, sneller en ernstiger ziek worden, langer nodig hebben om te herstellen na een ziekte en moeilijkere wondgenezing.

Oorzaken van ondervoeding

Mogelijke oorzaken zijn ziekte, hogere leeftijd of ongezonde leefstijl:

Bij ziekte bestaat de grootste kans op ondervoeding. Door ziekte kun je bijvoorbeeld misselijk zijn of moeite hebben met kauwen en slikken. Of je hebt door ziekte meer voedingsstoffen nodig dan normaal. Ziekten waarbij ondervoeding kan ontstaan zijn COPD, dementie, depressie, darmproblemen of problemen met je hart. Bij kanker, langdurige pijn en bij herstel na een zware operatie is er ook kans op ondervoeding. Tot slot kun je door het gebruik van medicijnen verminderde eetlust krijgen.

Het risico op ondervoeding neemt toe op hogere leeftijd. Senioren worden eerder ziek en door lichamelijke beperkingen kun je misschien minder goed eten, heb je minder honger of werkt de spijsvertering niet meer optimaal. Ondervoeding kan bijvoorbeeld ontstaan door minder geur- en smaakbeleving, sneller vol zitten, een afname van dorstgevoel, gevoel van eenzaamheid of kauw- en slikproblemen, bijvoorbeeld door een slecht passend kunstgebit.

Door niet gezond te leven, kan ook ondervoeding ontstaan. Denk daarbij aan drugsgebruik en veel alcohol drinken.

Voor meer informatie ga je naar Goed gevoed ouder worden.

# data[].attributes.attachment_link.description
Bij ondervoeding krijg je te weinig energie en voedingsstoffen binnen en daar heeft je lichaam onder te lijden. Ondervoeding komt vooral voor bij ziekte en bij mensen op leeftijd. Hoe herken je ondervoeding, wat doe je als je het hebt, wat zijn de gevolgen en wat zijn de oorzaken?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ondervoeding ontstaat als iemand een langere tijd minder energie of voedingsstoffen binnen krijgt, dan nodig is om gezond te blijven. Ondervoeding kan ontstaan doordat iemand te weinig eet, extra energie verbruikt of een verminderde eetlust heeft. Het probleem speelt vooral bij zieken en ouderen.

Risicogroepen voor ondervoeding:

kwetsbare ouderen thuis, in een verzorgingstehuis of woonzorgcentrum

patiënten die meerdere ziekten hebben, chronisch ziek zijn of veel medicatie gebruiken

patiënten met lichamelijke beperkingen

patiënten met een niet passende gebitsprothese, kauw- of slikproblemen

patiënten (met name oudere en ernstig zieke) die recent ontslagen zijn uit het ziekenhuis

patiënten met psychosociale problemen en verwaarlozing

patiënten met alcohol- of drugsmisbruik

Van de chronische ziekten zijn met name van belang: COPD, CVA, decubitus, dementie, depressie, hartfalen, darmziekten. En patiënten die vocht vast houden, dit maskeert gewichtsverlies. Vroege herkenning en behandeling van ondervoeding is essentieel. Opsporing in de thuissituatie, vroeg in het ziekteproces, kan ervoor zorgen dat de ernst van de ondervoeding beperkt blijft en de zorgbehoefte daalt.
Terug naar boven
V&VN heeft, in opdracht van ActiZ, een poster en werkbladen ontwikkeld die helpen bij het signaleren van de gezondheidsrisico's, waaronder ondervoeding en overgewicht. De poster laat schematisch zien hoe u gezondheidsrisico's kunt beperken ten aanzien van ondervoeding en overgewicht, depressie, medicijngebruik, huidletsel, incontinentie en vallen. Naast de poster zijn ook werkbladen rondom deze items gemaakt waarin aangegeven staat hoe te handelen na signalering van een gezondheidsrisico. Download de poster (pdf) en werkbladen (pdf).
Terug naar boven
Als iemand onbedoeld in een maand drie kilo of meer afvalt of in zes maanden zes kilo of meer, spreken we van onvrijwillig gewichtsverlies. Ondervoeding ligt dan op de loer. Bij ouderen is er verder ook sprake van ondervoeding bij een BMI < 20.

SNAQ 65+: stappenplan voor screening op ondervoeding

De SNAQ 65+ is een signaleringsinstrument voor ondervoeding, ontwikkeld voor de groep ouderen die thuis woont en eventueel gebruik maakt van de thuiszorg. Het instrument is snel en eenvoudig te gebruiken. In plaats van het berekenen van BMI is gekozen voor het meten van de bovenarmomtrek omdat dit bij cliënten thuis makkelijk is uit te voeren.
Download het Stappenplan ondervoeding (SNAQ65+) (pdf).

Stap 1: neem SNAQ 65+ af (met de SNAQ 65+wordt gebruik gemaakt van de bovenarmomtrek i.p.v. BMI)

Stap 2: vraag ouder of hij/zij probleem herkent

Stap 3: vraag ouder of hij/zij iets aan het probleem zou willen laten doen

Stap 4: verdere diagnostiek naar mate en oorzaak van de ondervoeding

Stap 5: samenvatting van stap 1 t/m 4

Stap 6: overleg met huisarts

Bekijk het instructiefilmpje:

https://youtu.be/_pwUdt_CnSM
Terug naar boven
Voor de screening van cliënten in verpleeg- en verzorgingshuizen is het instrument SNAQRC ontwikkeld. Met behulp van drie vragen en het BMI kan bepaald worden of er risico op ondervoeding is of dat er sprake is van ondervoeding.

Daarnaast is er ook de interventie 'Goed Gevoed Ouderen Worden' die je helpt bij het herkennen van ondervoeding. Deze interventie is een initiatief van de Stuurgroep Ondervoeding en gericht op zowel ouderen zelf als op mantelzorgers en eerstelijns zorgverleners. De interventie is inmiddels ook erkend door het RIVM.
Terug naar boven
Het is belangrijk dat er voldoende en gevarieerd gegeten wordt. Hierbij is het belangrijk om voldoende energie (calorieën) en eiwitten binnen te krijgen. Eiwitten zijn bouwstoffen voor het lichaam. Eiwitten zitten in producten zoals kaas, vlees, vis, melk en melkproducten en ei.

Eiwitten spelen onder andere een belangrijke rol bij de wondgenezing en spierbehoud van het lichaam. Wanneer een cliënt risico heeft op ondervoeding is het belangrijk om naast de 3 hoofdmaaltijden ook tussendoortjes te gebruiken, die bij voorkeur rijk aan energie en eiwit zijn (noten, volle melkproducten, blokjes kaas/worst, chocolademelk, toetjes van zuivel).

Het gewicht is een goede graadmeter om te kijken of een cliënt voldoende eet en drinkt. Als iemand afvalt kan dat een teken zijn dat het lichaam meer calorieën nodig heeft. Het is daarbij belangrijk om de cliënt één keer per week te wegen. Als het gewicht achteruit gaat, bespreek dit dan met een arts of diëtist.
Terug naar boven
Wanneer het screeningsinstrument ondervoeding constateert bij een cliënt is snelle behandeling noodzakelijk. Snelle behandeling zorgt o.a. ervoor dat de voedingsinname verbeterd, dat het gewicht stabiliseert of zelf toeneemt, dat de spierkracht toeneemt en de algehele kwaliteit van leven verbeterd. Daarnaast verminderen de complicaties en is de opnameduur en mortaliteit verminderd. Bij snelle signalering van ondervoeding, zal de behandeling beter aanslaan.

De cliënt moet worden verwezen naar arts en diëtist. De diëtist stelt een passend advies op en indien nodig wordt drink- en/of sondevoeding ingezet. Om de behandeling goed aan te laten slaan is een goede uitvoering door verpleegkundigen en verzorgenden van belang. Om de vorderingen van de behandeling in de gaten te houden moet er wekelijks worden gewogen (Jonkers-Schuitema et al., 2012). Meer informatie over wegen is te vinden op het onderwerp wegen en BMI.
Terug naar boven
Ouderen die al langere tijd een hoog gewicht hebben gehad en ondervoeding krijgen zijn blij met het gewichtsverlies en zien de risico's van ondervoeding niet in. Het is van belang dat de cliënt inziet dat er veranderingen noodzakelijk zijn. De diëtist neemt dit mee in de behandeling. Het is belangrijk dat de cliënt weet dat wanneer de ondervoeding niet wordt behandeld er meer complicaties ontstaan en de kwaliteit van leven verder achteruit gaat.
Terug naar boven

# data[].attributes.attachment_link.description
Ondervoeding ontstaat als iemand een langere tijd minder energie of voedingsstoffen binnen krijgt, dan nodig is om gezond te blijven. Ondervoeding kan ontstaan doordat iemand te weinig eet, extra energie verbruikt of een verminderde eetlust heeft. Het probleem speelt vooral bij zieken en ouderen.

# data[].attributes.headline
kun je overgewicht hebben en toch ondervoed zijn?

# data[].attributes.subject
kun je overgewicht hebben en toch ondervoed zijn?