# data[].attributes.body
Na zaliczenie tego działu, oprócz sprawdzianu i ćwiczeń, musicie przygotować i zaprezentować  w czasie zajęć online wybrana strefę krajobrazową. Może to być prezentacja w PowerPoint, mogą to być quizy przygotowane w leatningapps lub Kahoot ;-) lub możecie wykorzystać szablon aparatu i kliszy fotograficznej umieszczone poniżej. Wybór należy do Was :-)

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Prawda: Himalaje to najwyższe góry na świecie, W krajobrazie wysokogórskim występuje piętrowość roślinności, Temperatura spada wraz z wysokością o 0,6⁰C na 100m, Najwyższym szczytem na świecie jest Mount Everest , Najwyżej położone piętro roślinne to piętro śnieżne, Piętro łąk górskich występuje na wysokości powyżej 4000 m n.p.m., Fałsz: Tatry to najwyższe góry na świecie, Im wyżej tym cieplej, Najwyższym szczytem na świecie jest K2, Najwyższym piętrem w Himalajach jest piętro lasów iglastych, W pietrze śnieżnym żyją jaki i pandy , Piętro lasów liściastych leży przy piętrze śnieżnym,

# data[].attributes.attachment_link.description
Prawda: Himalaje to najwyższe góry na świecie, W krajobrazie wysokogórskim występuje piętrowość roślinności, Temperatura spada wraz z wysokością o 0,6⁰C na 100m, Najwyższym szczytem na świecie jest Mount Everest , Najwyżej położone piętro roślinne to piętro śnieżne, Piętro łąk górskich występuje na wysokości powyżej 4000 m n.p.m., Fałsz: Tatry to najwyższe góry na świecie, Im wyżej tym cieplej, Najwyższym szczytem na świecie jest K2, Najwyższym piętrem w Himalajach jest piętro lasów iglastych, W pietrze śnieżnym żyją jaki i pandy , Piętro lasów liściastych leży przy piętrze śnieżnym,

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.description
Kordyliery, Smocze, Andy, Himalaje, Appalachy, Kaukaz, Skandynawskie, Wlk. Góry Wododziałowe, Alpy, Ural, Tien Szan.

# data[].attributes.body
ćw. 2/87, ćw. 3/88, ćw. 4/88, ćw. 7/90 + podsumowanie działu strony 91 i 92. Proszę również rozwiązać zadania ze stron 94 i 96.

# data[].attributes.body
ćw.1/83, 4/84 i 6/86

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Wielkie iglaste lasy Azji, zwane tajgą, są tak ogromne, tak słabo zamieszkane i poznane, że do dzisiaj znajdują się tam miejsca, w których nigdy jeszcze nie stanęła stopa człowieka. Jest to kraina nieprzyjazna ludziom, ale obfitująca w bogactwa naturalne. Jest też skarbnicą szczątków dawno żyjących zwierząt.

jakie wyróżniamy strefy klimatyczne;

jaki jest związek między klimatem a warunkami życia w środowisku;

jakie są cechy klimatu poznanych środowisk.

wskazywać na mapie miejsca, w których występuje tajga;

wymieniać składniki krajobrazu tajgi;

opisywać warunki klimatyczne panujące na obszarze tajgi;

wyjaśniać, dlaczego ludzie zasiedlają tajgę.

Na półkuli północnej w strefie klimatu umiarkowanego chłodnego panują surowe warunki klimatyczne. Zima trwa tutaj nawet do 7 miesięcy. Temperatura powietrza spada miejscami poniżej −50°C. Wiosna i jesień są krótkie, chłodne, pochmurne i wietrzne. Natomiast krótkie lato jest słoneczne i ciepłe, ze średnią temperaturą powietrza około 20°C, za to dość suche. Opady roczne nie przekraczają 600 mm, zwykle mniej. Klimat taki nazywamy kontynentalnym suchym.

Tajga zajmuje ogromne obszary półkuli północnej rozciągające się od północnej części Półwyspu Skandynawskiego poprzez północne tereny europejskiej części Federacji Rosyjskiej, Syberię, niektóre wyspy i półwyspy Dalekiego Wschodu oraz większą część Alaski i Kanady.

Surowy klimat powoduje, że przetrwać tu mogą tylko rośliny przystosowane do bardzo długiej i bardzo mroźnej zimy oraz zwierzęta posiadające grube i ciepłe futro. Tajga to największy obszar lasów iglastych na świecie. Drzewa mają szeroko i płytko rozrośnięte korzenie, gdyż na głębokości około 1-3 metrów znajduje się warstwa zamarzniętych skał nazywana . Występuje ona na bardzo dużych obszarach naszej planety, a jej grubość jest bardzo zróżnicowana i waha się w granicach 1-1600 m. Latem odmarza tylko powierzchniowa warstwa gleby o różnej grubości. Ponieważ woda nie może wsiąknąć głębiej w podłoże, bo zalega tam lód, na powierzchni tworzy się grząskie bagno. Szeroko rozłożone korzenie drzew pomagają im utrzymać się w rozmokniętej glebie.

Tajga jest obszarem bardzo nieprzyjaznym człowiekowi. Przez wiele miesięcy w roku jest bardzo zimno. Latem pojawiają się miliony komarów i maleńkich, ale krwiopijnych meszek. Z powodu płytkiego zalegania warstwy wiecznej zmarzliny na powierzchni pojawia się błoto. Niewiele jest tu terenów, na których można budować domy.

Pomimo niekorzystnych warunków w tajdze od dawna pojawiali się ludzie. Z początku byli to głównie myśliwi polujący na liczne zwierzęta z powodu wysokiej ceny ich skór i futer. Pojawiali się także rybacy, bo w okresie letnim możliwy jest połów ryb w wielkich rzekach. Po nich zjawili się drwale wycinający ogromne połacie lasów.

W chłodnej części strefy klimatu umiarkowanego o cechach kontynentalnych na największym obszarze rośnie las iglasty zwany tajgą.

Zima w tajdze jest długa i mroźna, zaś lato - krótkie i ciepłe.

Tajga występuje tylko na półkuli północnej.

Ludzie w tajdze żyją z myślistwa, wyrębu lasów, górnictwa i przemysłu.

Na terenie tajgi znajdują się bogate złoża rud metali, węgla, ropy naftowej, gazu ziemnego i innych surowców, a także kamieni szlachetnych. Jednak dopiero w XX wieku, gdy postęp technologiczny umożliwił budowę w tajdze kopalń, hut, elektrowni i fabryk oraz domów dla pracowników, rozpoczęto eksploatację bogactw naturalnych tajgi na masową skalę.

Przez tereny tajgi przebiega najdłuższa kolej na świecie - kolej transsyberyjska. Korzystając z dostępnych źródeł informacji, dowiedz się, jakie trudności musieli pokonać jej budowniczowie oraz jak jej powstanie wpłynęło na rozwój ludzkich osiedli na Syberii.

Zobacz także

Zajrzyj do zagadnień pokrewnych:
Jak pogoda wpływa na przyrodę?
Cztery pory roku.
Strefy oświetlenia Ziemi
Strefy krajobrazowe Ziemi
Lasy równikowe
Rośliny i zwierzęta lasów równikowych
Lasy liściaste

inaczej wieloletnia zmarzlina; zjawisko utrzymywania się powierzchni skorupy ziemskiej w temperaturze poniżej punktu zamarzania wody o każdej porze roku; obejmuje większość terytorium Alaski i północnej Kanady oraz Syberii

# data[].attributes.attachment_link.description
Wielkie iglaste lasy Azji, zwane tajgą, są tak ogromne, tak słabo zamieszkane i poznane, że do dzisiaj znajdują się tam miejsca, w których nigdy jeszcze nie stanęła stopa człowieka. Jest to kraina nieprzyjazna ludziom, ale obfitująca w bogactwa naturalne. Jest też skarbnicą szczątków dawno żyjących zwierząt.

# data[].attributes.attachment_link.title
CUDOWNA PÓŁNOC film dokumentalny | Eskimosi | dokument PL

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Istnieją takie obszary na Ziemi, gdzie możesz chodzić po wierzchołkach drzew i nawet tego nie zauważyć. Karłowate brzozy i wierzby ścielą się tuż nad poziomem gruntu, sięgając człowiekowi do kostek, a najwyżej do połowy łydki. Takie są najwyższe drzewa tundry.

jaki jest związek między klimatem a florą i fauną regionu;

jaka jest zależność między szerokością geograficzną, oświetleniem i klimatem;

jak zmieniają się szata roślinna i świat zwierzęcy w strefach krajobrazowych leżących bliżej równika.

opisywać warunki klimatyczne, w jakich powstaje tundra;

wykazywać istnienie związku między klimatem a krajobrazem tundry;

wskazywać na mapie świata obszary, na których występuje tundra;

opowiadać, jak mieszkańcy tundry przystosowują się do panującego tam klimatu.

Obszary pokryte tundrą leżą na tyle blisko bieguna, że zimą można tam oglądać niezwykłe zjawisko zorzy polarnej. Powstaje ona, gdy naładowane elektrycznie cząstki ze Słońca dotrą do atmosfery ziemskiej.

Tundra ma swój odpowiednik w piętrach górskich - jest nim piętro kosodrzewiny i hale. Kosodrzewina odpowiada tym obszarom tundry, które są porośnięte niskimi drzewami, zaś hale - wysuniętym na północ obszarom bezdrzewnej tundry. Dzieje się tak, gdyż na wysokich piętrach roślinności panują warunki jak w tundrze: temperatury są niskie, a wiatr - silny.

Na północ od tajgi rozciąga się strefa krajobrazu nazwanego tundrą. Klimat tundry jest jeszcze bardziej surowy niż tajgi. Obszary tundry w większości leżą poza kołem podbiegunowym, a więc przez kilka dni albo nawet przez wiele tygodni występuje tu zjawisko nocy polarnej, podczas której Słońce nie pojawia się nad horyzontem ani na chwilę. Zimy są bardzo mroźne i długie. Latem co prawda występuje zjawisko dnia polarnego, ale nawet wówczas Słońce znajduje się nisko nad horyzontem, dając niewiele ciepła. Lata są krótkie (trwają ok. 6-8 tygodni), pochmurne i chłodne - temperatura powietrza nie przekracza 15°C. Wiatr wieje przez cały rok z prędkością 30 m/s lub więcej.

Warunki klimatyczne są zbyt surowe nawet dla wytrzymałych na zimno iglastych drzew. Tak daleko na północy występują drzewa zrzucające liście, przy czym są one zupełnie inne od naszych drzew. Najwyższą warstwę roślin tworzą karłowate brzozy i wierzby, które nie osiągają wysokości większej niż 30 cm. Ich gałęzie rosną poziomo i mogą mieć kilka metrów długości. Dzięki temu wiatr nie jest w stanie ich połamać, a zimę spędzają przykryte warstwą śniegu, co chroni je przed mrozem. Na całym obszarze tundry występują mchy, porosty i nieliczne rośliny kwiatowe. Są one jedynymi roślinami występującymi na obszarach tundry znajdujących się najbliżej biegunów. Na całym terenie tundry znajduje się wieczna zmarzlina: grunt jest zamarznięty od samej powierzchni do setek metrów w głąb. W krótkim okresie lata, które trwa 2-3 miesięce, odmarza jedynie powierzchniowa warstwa do głębokości nie większej niż 1 metr. Kwitną wtedy karłowate drzewa, krzewinki i rośliny kwiatowe, aby wydać owoce i rozsiać przed zimą nasiona.

Korzystając z Internetu, dowiedz się, jakie przystosowania do życia w zimnym klimacie charakteryzują Inuitów.

W tundrze można zaobserwować zjawisko dnia polarnego i nocy polarnej.

Lato w tundrze jest krótkie, chłodne i pochmurne, zaś zima - długa, wietrzna i mroźna.

Roślinność tundry to głównie mchy, porosty i nieliczne rośliny zielne, a także karłowate drzewa.

Mieszkańcy tundry tradycyjnie zajmują się połowami ryb, polowaniami na ssaki morskie, wypasem reniferów.

Inuici są wynalazcami kajaków - wąskich, szybkich i lekkich łodzi, które w razie potrzeby można transportować lądem lub po lodzie. Mimo niewielkich rozmiarów i lekkiej konstrukcji kajak ma duży udźwig, a dzięki wąskiemu kadłubowi można za jego pomocą poruszać się między wystającymi z wody skałami lub pływającymi kawałkami lodu.

Postęp techniczny i cywilizacyjny powoduje, że coraz mniejsze grupy ludzi należących do narodów zamieszkujących tundrę zajmują się tradycyjnymi zajęciami i żyją w tradycyjny sposób. Zanikają także ich ojczyste języki.

Tundra ma niewielu mieszkańców. Jakakolwiek działalność rolnicza poza pasterstwem jest tu niemożliwa - gleby są zbyt ubogie, temperatury za niskie, a wiatr - zbyt silny. Tutejsi mieszkańcy żyją głównie z rybołówstwa, polowania na inne zwierzęta morskie (w tym foki i wieloryby), a także na zwierzęta lądowe.

Pierwotnymi mieszkańcami tundry w Ameryce Północnej są Inuici (nazywani także Eskimosami). Północne obszary Norwegii, Szwecji, Finlandii i europejskiej części Rosji zamieszkują Lapończycy, którzy poza polowaniem i rybołówstwem trudnią się głównie hodowlą reniferów. Podobne zajęcia wykonują członkowie licznych, ale niewielkich narodów zamieszkujących rozległe obszary tundry syberyjskiej, np. Czukcze.

Na obszarze tundry występują liczne surowce, np. złoża kamieni szlachetnych na Syberii czy ropa naftowa na Alasce. W zakładach przemysłowych pracują Rosjanie, Norwegowie, Amerykanie, Kanadyjczycy i inni. Niektórzy mieszkają na obszarze tundry na stałe, inni przyjeżdżają tylko na pewien czas.

Zobacz także

Zajrzyj do zagadnień pokrewnych:
Kontynenty na Ziemi.
Jak pogoda wpływa na przyrodę?
Cztery pory roku.
Strefy oświetlenia Ziemi
Strefy krajobrazowe Ziemi Tajga

# data[].attributes.attachment_link.description
Istnieją takie obszary na Ziemi, gdzie możesz chodzić po wierzchołkach drzew i nawet tego nie zauważyć. Karłowate brzozy i wierzby ścielą się tuż nad poziomem gruntu, sięgając człowiekowi do kostek, a najwyżej do połowy łydki. Takie są najwyższe drzewa tundry.

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
1) Tajga występuje w strefie klimatów: a) zwrotnikowych b) umiarkowanych c) równikowych 2) Tundra występuje w strefie klimatów: a) umiarkowanych b) zwrotnikowych c) okołobiegunowych 3) Tajga to: a) las iglasty b) las liściasty c) wiecznie zielony las równikowy 4) Tundrę tworzą głównie: a) wysokie drzewa b) mchy i porosty c) wysokie trawy 5) Wieloletnia zmarzlina występuję: a) tylko w strefie tajgi b) tylko w strefie tundry c) w strefie tajgi i w strefie tundry 6) Mieszkańcy północno - wschodniej Azji, zajmujący się głównie hodowlą reniferów i koni oraz myślistwem i połowem ryb to: a) Jakuci b) Pigmeje c) Indianie 7) W tajdze rosną np. a) buki i dęby b) świerki i sosny c) jodły i brzozy 8) Zaznacz zestaw zawierający zwierzęta żyjące w tajdze: a) niedźwiedź brunatny, rosomak, soból b) niedźwiedź polarny, foka, maskonur c) piżmowół, sowa śnieżna, pardwa 9) Ludy, które niegdyś mieszkały w igloo, dawniej nazywanie Eskimosami to: a) Jakuci b) Indianie c) Inuici 10) Duże zwierzę żyjące na obszarach porośniętych tundrą to: a) łoś b) piżmowół c) suhak

# data[].attributes.attachment_link.description
1) Tajga występuje w strefie klimatów: a) zwrotnikowych b) umiarkowanych c) równikowych 2) Tundra występuje w strefie klimatów: a) umiarkowanych b) zwrotnikowych c) okołobiegunowych 3) Tajga to: a) las iglasty b) las liściasty c) wiecznie zielony las równikowy 4) Tundrę tworzą głównie: a) wysokie drzewa b) mchy i porosty c)

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W chłodnej części strefy klimatu umiarkowanego o cechach kontynentalnych na największym obszarze rośnie las iglasty zwany tajgą., Zima w tajdze jest długa i mroźna, zaś lato - krótkie i ciepłe., Tajga występuje tylko na półkuli północnej., Ludzie w tajdze żyją z myślistwa, wyrębu lasów, górnictwa i przemysłu..

# data[].attributes.attachment_link.description
W chłodnej części strefy klimatu umiarkowanego o cechach kontynentalnych na największym obszarze rośnie las iglasty zwany tajgą., Zima w tajdze jest długa i mroźna, zaś lato - krótkie i ciepłe., Tajga występuje tylko na półkuli północnej., Ludzie w tajdze żyją z myślistwa, wyrębu lasów, górnictwa i przemysłu..

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.description
Tajga: Tajga, Jakuci, rosomak, świerk, łoś, domy na palach, Tundra: tundra, Inuici, piżmowół, chrobotek reniferowy, leming, miasto Nuuk (Grenlandia).

# data[].attributes.body
1,2/80 i 3/81

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Włoszczyzną do dziś nazywa się warzywa, które sprowadziła do Polski i nakazała uprawiać królowa Bona, która była Włoszką. Na królewskim stole brakowało jej kalafiorów, fasolki szparagowej, marchwi, sałaty i wielu innych warzyw. Znad Morza Śródziemnego pochodzą też figi, pomarańcze, cytryny i mandarynki.

jaki klimat panuje w strefach lasu równikowego, pustyni, sawanny i stepu;

jaki jest związek między klimatem a warunkami życia roślin i zwierząt w tych krajobrazach;

jakie są charakterystyczne cechy klimatu śródziemnomorskiego.

wskazywać przystosowania roślin do życia w klimacie śródziemnomorskim;

omawiać wpływ człowieka na szatę roślinną nad Morzem Śródziemnym;

wymieniać rośliny uprawiane w basenie Morza Śródziemnego;

rozpoznawać wybrane dziko żyjące zwierzęta tego regionu.

Specyficzną uprawą w śródziemnomorskiej Hiszpanii i Portugalii jest dąb korkowy, którego korę odrywa się (bez większej szkody dla drzewa) co kilka do kilkunastu lat. Produkuje się z niej na przykład korki do butelek, płyty ocieplające, tablice czy podstawki kuchenne.

Makia powstała w wyniku działalności człowieka. Pierwotnie obszar ten porastały lasy cedrowe i dębowe. Zostały one niemal doszczętnie wycięte, aby stworzyć miejsce pod uprawy oraz w celu pozyskania dobrej jakości drewna. Podobny los spotkał także największe drzewa w innych obszarach o klimacie śródziemnomorskim. W Kalifornii wycięto większość rosnących tam sekwoi, a w południowej Australii - większość eukaliptusów.

Na podstawie dostępnych źródeł, np. Internetu, opisz znaczenie upraw regionu Morza Śródziemnego w różnych gałęziach przemysłu.

Niektóre zwierzęta basenu Morza Śródziemnego zostały sztucznie osiedlone w Europie Środkowej. W polskich górach coraz częściej można spotkać muflony, a na obszarze zachodniej Polski żyją daniele.

Roślinność w basenie Morza Śródziemnego ma zwykle grube, skórzaste liście pokryte ochronną warstwą w celu zapobiegania nadmiernemu parowaniu.

W klimacie śródziemnomorskim uprawia się wiele roślin powszechnie używanych w kuchni - przypraw oraz owoców.

Wiele roślin uprawnych zostało sprowadzonych do Polski z krajów śródziemnomorskich.

Wiele gatunków zwierząt żyjących nad Morzem Śródziemnym występuje także w Polsce.

We Włoszech tradycyjnie spożywa się potrawy z ptaków i poluje na nie podczas przelotów. W niektórych krajach polowania na ptaki są legalne, w innych to kłusownictwo, które trudno zwalczyć. Bywa, że ptaki objęte ochroną w jednym kraju (np. bociany) są masowo zabijane w krajach basenu Morza Śródziemnego.

W wodach Morza Śródziemnego żyje dosyć dużo zwierząt niebezpiecznych dla kąpiących się ludzi. Poparzenia przez meduzy, rany spowodowane nadepnięciem na jeżowce oraz jad niektórych ślimaków i ryb mogą być groźne dla życia człowieka. Oficjalne kąpieliska są bezpieczne, ale zawsze należy zachowywać ostrożność. Starajmy się nie dotykać nieznanych nam zwierząt.

Drzewa i krzewy strefy śródziemnomorskiej przystosowały się do przetrwania kilkumiesięcznego okresu suszy. Ich liście są twarde, skórzaste i pokryte woskiem, aby ograniczyć straty wody. Nie opadają sezonowo, lasy i zarośla w strefie śródziemnomorskiej są więc wiecznie zielone. Często są to kolczaste krzewy i niskie drzewa: ostrokrzew kolczasty, dąb ciernisty, oleander, dzikie oliwki, pistacja i jałowiec. Tworzą one charakterystyczne skupisko roślinne zwane . Obecnie coraz częściej spotyka się także sprowadzone z Ameryki, odporne na susze opuncje i agawy oraz australijskie eukaliptusy. W miejscu dawnych pól powstały pastwiska, na których pasą się owce i kozy.

Wiele roślin w tym regionie jest sadzonych w celach ozdobnych albo do uzyskania cienia, np. cyprysy. Charakterystyczne dla krajobrazu śródziemnomorskiego są uprawy drzew oliwnych, winorośli, figowców, kasztanów jadalnych oraz drzew dających owoce cytrusowe, czyli pomarańczy, cytryn i mandarynek. Uprawia się tam także wiele roślin służących jako przyprawy (wawrzyn dający liść laurowy, majeranek, rozmaryn, szałwię, bazylię, koper włoski, tymianek i inne) albo dających aromatyczne olejki (lawenda, róża, mięta).

Trwająca tysiące lat uprawa pól, wypasanie stad spowodowały, że poza skalistymi górami prawie nie ma miejsc, w których zachowało się naturalne środowisko. Dlatego wśród kręgowców lądowych spotykamy głównie gady i ptaki. Wśród gadów liczne są żółwie i węże, a także kameleony, gekony i inne jaszczurki. Wiele ptaków naszego regionu (zwłaszcza pływających i owadożernych) spędza zimę nad Morzem Śródziemnym, gdyż w naszych warunkach nie znajdują wówczas odpowiedniego pokarmu. Z Polski nad Morze Śródziemne odlatują na przykład szpaki, skowronki, czajki, perkozy i czaple. Spośród ssaków lądowych charakterystyczne dla regionu są przede wszystkim dziki, jeże, króliki i lisy, a na większych wysokościach - susły, kozice, muflony i koziorożce.

Bardzo bujnie rozwija się życie u wybrzeży morskich. Wśród podwodnych roślin oraz raf koralowych żyją liczne morskie bezkręgowce, np. langusty, homary, ostrygi i ośmiornice. Zwierzęta te są masowo poławiane w celach kulinarnych.

Zobacz także

Zajrzyj do zagadnień pokrewnych:
Jak pogoda wpływa na przyrodę?
Cztery pory roku.
Strefy oświetlenia Ziemi
Strefy krajobrazowe Ziemi
Nad Morzem Śródziemnym

zarośla wiecznie zielonej roślinności twardolistnej w klimacie podzwrotnikowym typu śródziemnomorskiego

# data[].attributes.attachment_link.description
Włoszczyzną do dziś nazywa się warzywa, które sprowadziła do Polski i nakazała uprawiać królowa Bona, która była Włoszką. Na królewskim stole brakowało jej kalafiorów, fasolki szparagowej, marchwi, sałaty i wielu innych warzyw. Znad Morza Śródziemnego pochodzą też figi, pomarańcze, cytryny i mandarynki.

# data[].attributes.headline
Korzystając z wiedzy zdobytej w czasie zajęć rozwiąż quiz dotyczący krajobrazu śródziemnomorskiego

# data[].attributes.subject
Korzystając z wiedzy zdobytej w czasie zajęć rozwiąż quiz dotyczący krajobrazu śródziemnomorskiego

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Strefa śródziemnomorska rozciąga się głównie wokół:

Krajobraz śródziemnomorski

Morza Śródziemnego

Morza Bałtyckiego

Odpwowiedz poprawnie na pytanie, aby otrzymać kolejne elementy układanki

Gęste zarośla wiecznie zielonych krzewów i niskich drzew nazywane są:

Krajobraz śródziemnomorski

lasem deszczowym

makią

Odpowiedz poprawnie na pytanie, aby otrzymać kolejne elementy układanki

Strefa śródziemnomorska rozciąga się w:

Krajobraz śródziemnomorski

Afryce i Europie

Afryce i Antarktydzie

Odpowiedz poprawnie na pytanie, aby otrzymać kolejne elementy układanki

Maksymalna temperatura (podr. str. 136) w Rzymie wynosi około:

Krajobraz śródziemnomorski

25 stopni Celsjusza

100 stopni Celsjusza

Odpowiedz poprawnie na pytanie, aby otrzymać kolejne elementy układanki

Lato nad Morzem Śróziemnym jest

Krajobraz śródziemnomorski

krótkie i chłodne

długie i ciepłe

Odpowiedz poprawnie na pytanie, aby otrzymać kolejne elementy układanki

Zima w strefie śródziemnomorskiej jest:

Krajobraz śródziemnomorski

długa i mroźna

łagodna i z opadami deszczu

Odpowiedz poprawnie na pytanie, aby otrzymać kolejne elementy układanki

Charakterystycznym elementem krajobrazu śródziemnomorskiego są:

Krajobraz śródziemnomorski

winnice i sady drzew oliwnych

fabryki i kopalnie

Odpowiedz poprawnie na pytanie, aby otrzymać kolejne elementy układanki

Charakterystyczną rośliną krajobrazu śródziemnomorskiego jest:

Krajobraz śródziemnomorski

mirt

kaktus

Odpowiedz poprawnie na pytanie, aby otrzymać kolejne elementy układanki

W strefie śródziemnomorskiej położona jest:

Krajobraz śródziemnomorski

Polska

Hiszpania

Odpowiedz poprawnie na pytanie, aby otrzymać kolejne elementy układanki

Obszar strefy śródziemnomorskiej jest bardzo chętnie odwiedzany przez turystów

Krajobraz śródziemnomorski

prawda

fałsz

Odpowiedz poprawnie na pytanie, aby otrzymać kolejne elementy układanki

Domy w nadmorskich wsiach i miastach tej strefy są malowane na

Krajobraz śródziemnomorski

biało

czarno

Odpowiedz poprawnie na pytanie, aby otrzymać kolejne elementy układanki

W strefie śródziemnomorskiej typowe w czasie zimy są opady:

Krajobraz śródziemnomorski

śniegu

deszczu

Odpowiedz poprawnie na pytanie, aby otrzymać kolejne elementy układanki

Najniższe sumy opadów atmosferycznych (podr. str. 136) występują w półroczu

Krajobraz śródziemnomorski

letnim

zimowym

Odpowiedz poprawnie na pytanie, aby otrzymać kolejne elementy układanki

Krajobraz śródziemnomorski położony jest w strefie klimatów

Krajobraz śródziemnomorski

równikowych

podzwrotnikowych

Odpowiedz poprawnie na pytanie, aby otrzymać kolejne elementy układanki

Brawo!

Krajobraz śródziemnomorski

Zagraj raz jeszcze

Odpowiedz poprawnie na pytanie, aby otrzymać kolejne elementy układanki

Krzywy Las - pomnik przyrody o powierzchni ok. 1,7 ha, znajdujący się w województwie zachodniopomorskim. Obszar ten został tak nazwany ze względu na rosnące w tym miejscu ok. 100 zdeformowanych sosen zwyczajnych. Drzewa te są wygięte pod kątem ok. 90° od ok. 20 cm nad ziemią, a krzywizna u niektórych dochodzi do wysokości 3 m. Zostały zasadzone w latach 30. XX wieku (prawdopodobnie w 1934 roku.

# data[].attributes.attachment_link.title
Krajobraz śródziemnomorski by mjablonska14 on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Strefa śródziemnomorska rozciąga się głównie wokół: Krajobraz śródziemnomorski Morza Śródziemnego Morza Bałtyckiego Odpwowiedz poprawnie na pytanie, aby otrzymać kolejne elementy układanki Gęste zarośla wiecznie zielonych krzewów i niskich drzew nazywane są: Krajobraz śródziemnomorski lasem deszczowym makią Odpowiedz poprawnie na pytanie, aby otrzymać kolejne elementy układanki Strefa śródziemnomorska rozciąga się w: Krajobraz śródziemnomorski Afryce i Europie Afryce i Antarktydzie Odpowiedz poprawnie na pytanie, aby otrzymać kolejne elementy układanki Maksymalna temperatura (podr. str.

# data[].attributes.body
A desert is a dry biome. It gets less than 25 cm (about 9.8 inches) of rainfall a year. Deserts areas cover about 33% of...

A desert is a dry biome. It gets less than 25 cm (about 9.8 inches) of rainfall a year. Deserts areas cover about 33% of the land on Earth and land surfaces include stones, sand dunes or snow. See the fact file below for more information about deserts.
The world’s deserts are generally found in four areas: in the subtropics; in continental interior areas at middle latitudes; on the leeward side of mountain ranges; and along coastal areas. Most of the earth’s greatest deserts are found in the subtropics. The subtropical deserts center on the Tropic of Cancer and the Tropic of Capricorn. Deserts cover about one-fifth of all the land in the world.

The world’s largest deserts are the Sahara in North Africa, the Gobi in Mongolia and China, the Kalahari in South Africa, the Great Victoria in Australia, and the Great Sandy in Australia.

The deserts of North America are: The Chihuahuan, The Great Basin, The Mojave, and the Sonoran.

The many different kinds of cacti are the most common desert plants. Desert plants need to be able to collect and store water .

There are also many different kinds of animals that live in the desert. Most of these animals are nocturnal, which means they sleep during the day when the temperature is the hottest, and they hunt at night when the desert cools down.

# data[].attributes.body
Według biologów to obszar bez życia, czyli bez roślin i zwierząt. Według geografa to obszar, gdzie pada mniej niż 150 mm w ciągu roku! Są takie miejsca na Ziemi, gdzie nie padało od 400 lat!

# data[].attributes.attachment_link.title
Pustynia Atakama - najbardziej suche miejsce na Ziemi

# data[].attributes.body
Zrób ćwiczenia 1/76, 3 i 4/77, 5/78 i 6/79

# data[].attributes.body
Zapoznaj się z treściami ukrytymi na obrazku. Pobierz notatkę graficzną (grafnotkę) . Wydrukuj ją i pokoloruj, a następnie wklej do zeszytu.

# data[].attributes.attachment_link.title
Pustynia lodowa klasa 5 wersja druga by jagaa55 on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Discover more about Pustynia lodowa klasa 5 wersja druga ✌️ - Presentation

# data[].attributes.body
Zapoznaj się z treściami umieszczonymi na obrazku

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Pustynie gorące

i jedna chłodna :)

Home

Menu

1

4

3

2

5

6

7

8

6a

9

Witajcie Drodzy Uczniowie,na dzisiejszej lekcji opowiem Wam o pustyniach gorących i jednej chłodnej.Przejdź do MENU, aby dwiedzieć się, co będziesz umiał/a po naszej lekcji.

Cele lekcji:1. dowiesz się, jakie są cechy klimatu pustyni gorącej;2. nauczysz się rozpoznawać zwierzęta i rośliny charakterystyczne dla tej strefy3. nauczysz się wykazywać istnienie związku między skrajnie niskimi opadami a niewielką ilością roślin i zwierząt na pustyniach.Zaczynamy!

Pustynia- teren o dużej powierzchni, pozbawiony zwartej szaty roślinnej.Zapisz definicję w zeszycie.Jak widzisz, pustynia to nie tylko piach...

Cechy klimatu na pustyni:1.klimat zwrotnikowy (jesteśmy w pobliżu Zwrotnika Raka i Koziorożca - spójrz w podręczniku lub atlasie).2. W ciągu dnia niebo jest bezchmurne, a temperatura powietrza wynosi nawet 50°C.3. W ciągu nocy ciepło szybko jest oddawane do atmosfery, dlatego tuż przed wschodem Słońca temperatura powietrza często jest ujemna (!!!)4. Wiejący stale wiatr może tworzyć wielkie piaszczyste wydmy (pamiętasz, jakie muszą być spełnione warunki, by powstała wydma?) Burza piaskowa widziana z samolotu.Od czasu do czasu mocno nagrzane masy powietrza szybko się wznoszą, powodując różnicę ciśnień igwałtowny wiatr. Wten sposób powstajeburza piaskowa.

Gdzie występują pustynie?Na obydwu półkulach w okolicach zwrotników występują szczególne warunki klimatyczne. Poza krótkim okresem, kiedy Słońce w południe zbliża się do zenitu i może zdarzyć się deszcz, panuje tu niemal ciągła susza.

Zapisz w zeszycie:1. Podaj miesiąc z najwyższą i najniższą średnią sumą opadów.2. Podaj miesiąc z najniższą i najwyższą średnią temperaturą.3. Oblicz amplitudę (pamiętasz? w tym przypadku temperatury są dodatnie, więc od najwyższej temp. odejmujemy najniższą).Brawo!Idziemy dalej.

Pustynie to nie tylko piasek, bo piasek powstaje na samym końcu procesu zwanego EROZJĄ!Możemy tam spotkać również kamienie i żwir!Zapisz w zeszycie:EROZJA - proces niszczenia powierzchni terenu przez wodę, wiatr, słońce, siłę grawitacji i działalność organizmów.A teraz kliknij następny punkt!

Na gorących pustyniach od czasu do czasu (zwykle raz w roku, ale czasami raz na kilka lat) padają obite, ulewne deszcze. Pustynne doliny szybko wypełniają się rwącą wodą.Takie wyschnięte koryta rzei nazywa się WADI lub UEDYWyschnięte koryto rzekiNa krótko powstają szerokie i kręte rzeki, a płynąca w nich woda zmienia ukształtowanie terenu.

Drzewa na pustyni? TAK!To OAZY. Tworzą się one w miejscach, gdzie woda gromadzi się na dłużej. Znajdują się tam źródła, studnie i bujna roślinność.

Od lewej: pustynia solna, piaszczysta, żwirowa, kamienistaPustynie słone są pokryte głównie solą. Powstają one w miejscach, gdzie dawniej istniały słone jeziora.Zapisz rodzaje pustyń w zeszycie.

CiekawostkaNiektóre pustynie charakteryzują się znacznymi zmianami rocznymi temperatury.Na przykład leżąca w Azji pustynia Gobi jest niezwykle gorąca latem, ale mroźna zimą.Gobi latemGobi zimą

Przyroda pustyńflora - rośliny

Opuncja jest kaktusem pochodzącym z pustyń Ameryki. Wodę gromadzi w zielonych łodygach, które są pokryte cierniami. Jej owoce są jadalne

Krótko po opadach deszczu pustynia zamienia się w obszar pokryty tysiącami kwiatów. Na zdjęciu pustynia w Republice Południowej Afryki

Welwiczja przedziwna(kliknij tu: cebula pustynna)

Turzyce, trawy i inne rośliny są przystosowane do suszy na pustyniach środkowej Australii. Turzyce mają kanciaste, twarde łodygi, które nie przepuszczają wodyOpuncja jest kaktusem pochodzącym z pustyń Ameryki. Wodę gromadzi w zielonych łodygach, które są pokryte cierniami. Jej owoce są jadalne" href="https://static.epodreczniki.pl/portal/f/res-minimized/R1LJxNlGKUVm8/6/2KpKvpNSJSzCevju9BTAvZpZg0BFZMg1.jpg">

Najwyższe z kaktusów karnegia olbrzymia (saguaro ) z pustyni Sonora na pograniczu USA i Meksyku potrafią po opadach zmagazynować w łodydze kilka ton wody

Przystosowania roślin do życia na pustyni:1. Gromadzenie wody w łodygach (kaktusy) , liściach (np. aloes) i bulwach (pelargonia)2. Sprytne pozyskiwanie wody:gęste, długie włoskipokrywające znaczną powierzchnię rośliny. Skraplająca się rosa osadza się na włoskach i jest wchłaniana przez roślinę.specjalne bruzdy na łodydze ułatwiające spływanie skroplonej wody w sąsiedztwo korzeni. Dzięki temu spływająca po łodydze woda trafia bezpośrednio w sąsiedztwo korzeni (patrz: saguaros)3. Ograniczanie strat:zmniejszenie powierzchni liści poprzez ich specjalne przekształcenia, np. kolcepokrycie powierzchni liści warstwązabezpieczającą w postaci wosku. Wosk zapobiega nadmiernemu parowaniu i chroni liść (lub owoc) jak krem ochronny stosowany przez ludzi, np. Grubosz.

Opuncja Zielone to łodyga - magazynuje wodę.Ciernie pochodzenia liściowego - mocno zredukowany liść

Przyroda pustyńfauna - zwierzęta

Wielbłąd dwugarbny, zwany baktrianem, żyje dziko w środkowej Azji. Ogromna większość zwierząt tego gatunku jest jednak udomowiona

Wielbłąd jednogarbny, czyli dromedar, żył pierwotnie w Afryce i na Półwyspie Arabskim. Obecnie nie występują tam w stanie dzikim. W Australii spotyka się zdziczałe stada wielbłądów, które zostały tam sprowadzone, by ludzie mogli przemieszczać się przez pustynie

Na kolcach molocha zbiera się woda (skroplona para wodna), która spływa wprost do pyszczka.Jaszczurka - moloch straszliwy jest gadem zamieszkującym pustynie zachodniej i środkowej Australii. Ma do 20 cm długości. Żywi się mrówkamiOpuncja jest kaktusem pochodzącym z pustyń Ameryki. Wodę gromadzi w zielonych łodygach, które są pokryte cierniami. Jej owoce są jadalne' href="https://static.epodreczniki.pl/portal/f/res-minimized/R1LJxNlGKUVm8/6/2KpKvpNSJSzCevju9BTAvZpZg0BFZMg1.jpg">

Mimo małych rozmiarów skorpion może być śmiertelnie niebezpieczny nawet dla większych zwierząt. Żywi się głównie owadami. Może wytrzymać nawet rok bez pożywienia (wydala w postaci kryztałów - ogranicza w ten sposób straty wody)

Ciekawostka!Wielbłądy zużywają w ciągu godziny pięć razy mniej wody niż my.W garbie na grzbiecie zwierzęta te magazynują tłuszcz, który służy za zapas pożywienia.Warstwa tego tłuszczu oraz gęste futro izolują wielbłądy przed nadmierną utratą wody. Dodatkowym przystosowaniem jest podniesiona ciepłota ciała, co zmniejsza różnicę temperatur względem otoczenia i parowanie.Wielbłądy potrafią wykorzystywać wodę z wszystkiego: z suchych liści, gałęzi i innych części roślin, mogą także pić słoną wodę.Wielbłąd jednogarbny, czyli dromedar, żył pierwotnie w Afryce i na Półwyspie Arabskim. Obecnie nie występują tam w stanie dzikim. W Australii spotyka się zdziczałe stada wielbłądów, które zostały tam sprowadzone, by ludzie mogli przemieszczać się przez pustynie' href="https://static.epodreczniki.pl/portal/f/res-minimized/RCkAtbEwHUlqF/5/gwjy0UZ0NYGrzgeCqn1f7NgcDS4i8CPK.jpg">

Grzechotniki zamieszkują pustynie i półpustynie obu Ameryk, a nieliczne żyją także w Azji. Żywią się głównie gryzoniami. Na końcu ciała mają grzechotkę. Zaniepokojony wąż potrząsa nią, co daje grzechoczący dźwiękTen skoczek pustynny jest gryzoniem o nocnym trybie życia. Żyje na pustyniach Północnej Afryki i Azji. Porusza się skokami, podobnie jak kangur. Jego długie uszy odprowadzają do otoczenia nadmiar ciepła' href="https://static.epodreczniki.pl/portal/f/res-minimized/R1JGQZiDHbWzE/5/17TMLeBkrrFNYhUVs9UaH2VMgsfQtAZA.jpg">

Golec piaskowy jest małym ssakiem, żyjącym na pustyniach Afryki. Zwierzęta tego gatunku żyją w koloniach zamieszkujących podziemne korytarze i nigdy nie wychodzą na powierzchnię. Utraciły włosy i są prawie ślepe Wielbłąd jednogarbny, czyli dromedar, żył pierwotnie w Afryce i na Półwyspie Arabskim. Obecnie nie występują tam w stanie dzikim. W Australii spotyka się zdziczałe stada wielbłądów, które zostały tam sprowadzone, by ludzie mogli przemieszczać się przez pustynie' href="https://static.epodreczniki.pl/portal/f/res-minimized/RCkAtbEwHUlqF/5/gwjy0UZ0NYGrzgeCqn1f7NgcDS4i8CPK.jpg">

Skoczek pustynny jest gryzoniem o nocnym trybie życia. Żyje na pustyniach Północnej Afryki i Azji. Porusza się skokami, podobnie jak kangur. Jego długie uszy odprowadzają do otoczenia nadmiar ciepła .

Ma charakterystyczne, duże uszy, dorastające do 15 cm, dzięki którym ma dobry słuch i może efektywnie chłodzić ciało. Fenek jest zwierzęciem nocnym, sypia w podziemnych norach. Odżywia się szarańczą i chrząszczami, ale poluje także na gryzonie iptaki.

Ile pićwody dziennie?

Czy moża żyć na pustyni?

W co sięubrać napustyni?

Do przeżycia na pustyni przystosowali się także ludzie, którzy często przez nią wędrują.Przede wszystkim trzeba starać się o dostarczenie organizmowi dostatecznej ilości wody.Trzeba wypijać 6, a przy dużym wysiłku fizycznym nawet do 10 litrów wody w ciągu doby

Należy też dbać o ograniczenie utraty wody przez skórę.W tym celu konieczne jest nakrycie głowy i luźne, lekkie, najlepiej bawełniane ubranie okrywające całe ciało (bawełna przepuszcza powietrze, a więc umożliwia oddawanie ciepła przez skórę).

Berberowie zajmują się transportem towarów przez pustynię.Wykorzystują do tego celu juczne zwierzęta: konie lub odporne na suszę wielbłądy. Pustynię przemierzają w karawanach tworzonych dla bezpieczeństwa.Samotna wędrówka przez pustynię jest bowiem bardzo niebezpieczna.

Berberowie - ludność w północnej Afryce i na SaharzeWielu ma do dziś niebieskie oczy, rude bądź jasne włosy.

Namiot i szałas zapewniają cień. Na zdjęciu osada berberyjskiej rodziny w Maroku, na skraju Sahary. Takie szałasy można w razie potrzeby szybko złożyć i przenieść w inne miejsce

obejrzyj film

Dziękuję za uwagę

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej

praca domowa

Zrób, proszę, ćwiczenie 4/ 77Dla chętnych: 6/ 79 (na ++)Zdjęcia wykonanych ćwiczeń prześlij przez classroom.

# data[].attributes.attachment_link.title
Pustynie gorące by m.dmowska on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Pustynie gorące i jedna chłodna :) Home Menu 1 4 3 2 5 6 7 8 6a 9 Witajcie Drodzy Uczniowie,na dzisiejszej lekcji opowiem Wam o pustyniach gorących i jednej chłodnej.Przejdź do MENU, aby dwiedzieć się, co będziesz umiał/a po naszej lekcji. Cele lekcji:1. dowiesz się, jakie są cechy klimatu pustyni gorącej;2.

# data[].attributes.body
Obejrzyj film o pustyniach lodowych

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Krajobraz sawanny i stepu

Sawanny występują na północ i południe od równika w Afryce, Ameryce Południowej i Australii.Stepy występują w Azji, a Ameryce Północnej nazywają się PRERIAMI, a w Ameryce Południowej noszą nazwę PAMPA.

Dzisiejsza lekcja poświęcona będzie dwóm kolejnym strefom krajobrazowym, które mają wiele podobieństw, ale i wiele różnic. Jest to krajobraz sawanny i krajobraz stepu

Przyjrzyj się mapie świata i odpowiedz na pytanie : Na jakich kontynentach występuje sawanna a na jakich step?Skorzystaj również z map w podręczniku.

Na sawannie i stepie dominującą roślinnością są trawy, które potrafią szybko odrodzić się w niekorzystnych warunkach atmosferycznych, zwłaszcza po wielomiesięcznych suszach.

Sawanny leżą w strefie klimatów równikowych. Temperatury powietrza są tam przez cały rok wysokie.Na sawannie występują 2 pory roku - sucha i deszczowa. Opady występują tylko w porze deszczowej, a w porze suchej trawy usychają, a liście opadają.Przyjrzyj się wykresowi klimatycznemu miejscowości Ndżamena (jest to stolica kraju o nazwie Czad ). Przypomnę Ci, że wykres czerwony to średnia temperatura powierza w ciągu roku mierzona każdego miesiąca, a wykres słupkowy niebieski to ilość opadów w każdym miesiącu. Czy możesz odpowiedź na pytanie w których miesiącach w tej miejscowości przypada pora deszczowa?

Stepy znajdują się w klimacie umiarkowanym - tak jak lasy liściaste i mieszane poznane na poprzedniej lekcji. Obszary stepowe charakteryzują się małymi opadami, ponieważ leżą w głębi lądu. Latem temperatura powierza jest wysoka, a zimą - niska. Bywa, że różnica między najcieplejszym i najchłodniejszym miesiącem w roku wynosi 40 stopni. W tym klimacie występują 4 pory roku, a wiatr wieje bardzo mocno przez cały rok. Przyjrzyj się klimatogramowi wykonanemu w miejscowości Semej ( leży w kraju o nazwie Kazachstan) - zobacz jak rozkładają się opady w ciągu roku. Przez ile miesięcy w roku jest temperatura ujemna?

Sawanna

Afrykańskie zwierzęta

Wielka 5 Afryki

Baobab

TANZANIA

Masajowie

Taniec Masajów

Na sawannie występuje wiele gatunków zwierząt roślinożernych oraz drapieżników. Zwierzęta w porze suchej migrują (przemieszczają się) w regiony, gdzie występuje woda do picia.

Na sawannie występują liczne trawy oraz nieliczne drzewa, głównie baobaby oraz akacje. Rośliny są przystosowane do funkcjonowania w czasie pory suchej. Trawy mają bardzo rozbudowane korzenie, aby czerpać wodę z gleby, a niektóre drzewa takie baobaby gromadzą wodę w pniach i gałęziach. Ze względu na warunki atmosferyczne drzewa rosną pojedynczo, bardzo często mają rozbudowane gałęzie dające cieć zwierzętom i ludziom.

Mieszkańcy sawanny zajmują się uprawą ziemi (tam gdzie opady są bardziej obfite), hodowlą zwierząt oraz pasterstwem koczowniczym.Ludem zamieszkującym tereny Tanzanii i Kenii są Masajowie. W kulturze Masajów im liczniejsze stado bydła tym mężczyzna jest bogatszy.Domy Masajów nie są trwałe, stanowią schronienie tymczasowe. Szkielet domu tworzy się z grubych gałęzi, które następnie przeplata się mniejszymi gałązkami. Domy budowane są zazwyczaj przez kobiety. Wioskę otacza płot z ciernistych gałęzi, stanowiący zabezpieczenie przed drapieżnikami. przed nocą do tej koczowniczej zagrody zapędza się wszystkie hodowane zwierzęta.

Zamknij oczy i posłuchaj odgłosów zwierząt afrykańskich. Czy znasz je wszystkie?https://www.youtube.com/watch?v=7z1YmPrPhDg

https://www.youtube.com/watch?v=rhXd4K_XmRQ

https://www.youtube.com/watch?v=GHNpnigxGJc

Dla zainteresowanych i chętnych poznać ten zakątek sawanny bardziej :)https://www.youtube.com/watch?v=F7e2fi1EC8k

https://www.youtube.com/watch?v=bX_GP3dUgDQ

https://www.youtube.com/watch?v=_MO9B2jLOgw

Step

Step w Azji

Step w Mongolii

Wspaniały krajobraz mongolskiego stepu

Piesek preriowy

Jurta

Pokój mongolskiej nastolatki

Bywało że na rozległych stepach Ameryki Północnej pasły się ogromne stada bizonów, obecnie z powodu działalności człowieka liczebność tych zwierząt znacznie zmalała.Charakterystycznymi zwierzętami zamieszkującymi stepy są małe zwierzęta żyjące w norach w ziemi oraz takie ssaki jak lisy, wilki, kojoty.

Stepy są porośnięte trawami, prawie wcale nie ma tam drzew. Podobnie jak na sawannie rośliny wykształciły system rozbudowanych korzeni ze względu na brak wody.Na stepach rośnie wiele gatunków roślin zielnych, kwiatów. Wiosną stepy wyglądają jak wielobarwne dywany.

Wielu mieszkańców stepów, Mongołowie i Kazachowie, wiedzie wciąż tradycyjny styl życie. Hodują konie, owce, wielbłądy dwugarbne.Mieszkają w domach zbudowanych z drewnianych pali i skóry zwanych JURTAMI. Łatwo się je rozkłada i składa - a to ważne w koczowniczym trybie życia. W wielu jurtach jest prąd, można oglądać telewizję satelitarną czy korzystać z internetu.Prerie w Ameryce Północnej w większości zostały przekształcone w pola uprawne.

https://www.youtube.com/watch?v=pVD8vpKGG3Q

https://www.youtube.com/watch?v=I3UwzFhugZU

https://www.youtube.com/watch?v=ieEa3Og4P2c

:Dhttps://www.youtube.com/watch?v=1vrTjJuTmR8

https://www.youtube.com/watch?v=Uyf4YgQvUYs

https://www.youtube.com/watch?v=UK5VlMxcxeA

# data[].attributes.attachment_link.title
Sawanna i step klasa 5 by Kornelia Lerch on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Krajobraz sawanny i stepu Sawanny występują na północ i południe od równika w Afryce, Ameryce Południowej i Australii.Stepy występują w Azji, a Ameryce Północnej nazywają się PRERIAMI, a w Ameryce Południowej noszą nazwę PAMPA. Dzisiejsza lekcja poświęcona będzie dwóm kolejnym strefom krajobrazowym, które mają wiele podobieństw, ale i wiele różnic.

# data[].attributes.headline
Obejrzyj film dokumentalny o sawannie (ewentualnie może to być Król lew). Zwróć uwagę jakie zwierzęta i rośliny występują w tej strefie krajobrazowej.

# data[].attributes.subject
Obejrzyj film dokumentalny o sawannie (ewentualnie może to być Król lew). Zwróć uwagę jakie zwierzęta i rośliny występują w tej strefie krajobrazowej.

# data[].attributes.body
Jeśli znajdziesz czas zachęcam do obejrzenia również filmu o stepie.

# data[].attributes.body
Zapoznaj się z materiałem o sawannach i wykonaj zadania podsumowujące, które znajdują się końcu tekstu w e-podręczniku.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
W Afryce występują rozległe obszary, na których przez cały rok jest bardzo gorąco, lecz deszcze padają tylko przez kilka miesięcy. Przez resztę roku jest bardzo sucho. Na tych terenach można czasem zobaczyć ogromne stada antylop i zebr, przemierzają je słonie i żyrafy.

W strefie międzyzwrotnikowej występuje sawanna. Słońce codziennie wznosi się tam bardzo wysoko. W rezultacie przez cały rok jest tam bardzo gorąco. Deszcze padają przez kilka miesięcy, w okresie, kiedy Słońce w południe jest najwyżej. Okres ten nazywamy porą deszczową. Rośliny mają wody pod dostatkiem, więc bujnie się wówczas rozwijają, kwitną i wydają owoce. Drugą porą roku jest pora sucha. Nadal jest gorąco, ale brakuje wody, więc roślinność częściowo zamiera aż do następnej pory deszczowej. Wody w głębokich warstwach gleby i w skałach podłoża wystarcza tylko dla nielicznych drzew i krzewów. Większość z nich zrzuca w tym okresie liście, aby nie tracić wody przez parowanie, a rośliny zielne wysychają. Jedynie w dolinach rzek pojawiają się wąskie pasy wiecznie zielonych drzew, zwane lasami galeriowymi.

Sawanny występują w Afryce na północ i na południe od lasów równikowych. Podobnie położone obszary trawiaste znajdują się także w Ameryce Południowej na północ i południe od Amazonii - na Wyżynie Brazylijskiej, równinie Gran Chaco, Nizinie Orinoko. Podobną roślinność spotykamy też w Ameryce Północnej na pograniczu Meksyku i południowych krańców USA, a także w środkowych Indiach, we wschodniej części Madagaskaru oraz w północnej i wschodniej Australii.

Wyjaśnij, dlaczego stada zwierząt roślinożernych sawanny często podejmują dalekie wędrówki.

Istotnym czynnikiem utrzymującym wygląd sawanny jest ogień. Podczas pory suchej łatwo wybuchają pożary. Przeżywają tylko te gatunki roślin, które mają rozległe systemy korzeniowe (jak trawy) lub grubą korę (jak akacje czy baobaby). Młode drzewa, które mogłyby doprowadzić do zamiany sawanny na przykład w las, ulegają wypaleniu.

W środowisku przyrodniczym nie ma wyraźnej granicy między wilgotnym lasem równikowym a trawiastą sawanną. Las stopniowo staje się coraz rzadszy, drzewa są coraz niższe, zaś między drzewami pojawia się coraz więcej traw. Stopniowo coraz więcej jest gatunków odpornych na wielomiesięczną suszę. Zanikają te, które wymagają stałej i wysokiej wilgotności.

Zmiany wysokości górowania Słońca w ciągu roku mają wpływ na wielkość opadów deszczu na sawannie.

Na sawannie występują dwie gorące pory roku: sucha i deszczowa.

Niedobór wody na sawannie uniemożliwia wzrost dużej liczby drzew.

Obecnie sawanny są zamieszkane, ale gospodarka ogranicza się do hodowli zwierząt i uprawy roli. Ważnym czynnikiem ekonomicznym stała się turystyka. Niegdyś do Afryki organizowano myśliwskie wyprawy - . Bogaci ludzie polowali na dzikie zwierzęta, by móc pochwalić się trofeami. W pałacach wieszano spreparowane głowy zwierząt, poroża, z kości słoniowej robiono ozdoby i leki. Doprowadziło to do ogromnego spadku liczebności dzikich zwierząt. Na szczęście w ostatnich latach udało się go zahamować. Teraz dla turystów organizuje się „bezkrwawe łowy" - safari, w czasie których zwierzęta można obserwować i fotografować w naturalnym środowisku w parkach i rezerwatach. Praca strażnika w parku narodowym lub przewodnika turystów stanowi znaczące źródło dochodu dla lokalnych społeczności.

Opisz, jaki wpływ na roślinność sawanny może mieć hodowla dużych stad bydła, kóz i owiec.

Zobacz także

Zajrzyj do zagadnień pokrewnych:
Kontynenty na Ziemi
Jak pogoda wpływa na przyrodę?
Cztery pory roku
Strefy oświetlenia Ziemi
Strefy krajobrazowe Ziemi

niegdyś wyprawa myśliwska, obecnie rodzaj turystyki mający formę zorganizowanej wycieczki mającej na celu obserwację i fotografowanie dzikiej przyrody

# data[].attributes.attachment_link.description
W Afryce występują rozległe obszary, na których przez cały rok jest bardzo gorąco, lecz deszcze padają tylko przez kilka miesięcy. Przez resztę roku jest bardzo sucho. Na tych terenach można czasem zobaczyć ogromne stada antylop i zebr, przemierzają je słonie i żyrafy. W strefie międzyzwrotnikowej występuje sawanna.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Każdy z nas kojarzy krajobraz sawanny. Pokazywany jest na wielu filmach przyrodniczych i przygodowych. Widać na nich rozległe przestrzenie porośnięte pojedynczymi drzewami. Na tych równinach znajdują się duże stada zebr i żyraf. Czasami zwierzęta wpadają w panikę i zaczynają uciekać, kiedy w pobliżu pojawi się lew.

opisywać roślinność sawanny;

omawiać związek między warunkami klimatycznymi a roślinnością sawanny;

rozpoznawać wybrane gatunki zwierząt żyjących na sawannie;

omawiać zależności pokarmowe na sawanie.

Warunki klimatyczne obszarów, na których występuje sawanna (pora sucha i pora deszczowa) wymuszają istnienie specyficznej roślinności. Największe powierzchnie zajmują trawy dobrze przystosowane do przetrwania pory suchej. Ich źdźbła rosną przy podstawie, a nie na wierzchołku. Dzięki temu trawa wyskubywana z góry przez zwierzęta może rosnąć dalej. Niektóre z traw sawanny (np. trawa słoniowa) osiągają imponujące rozmiary, dorastając nawet do 5 metrów wysokości.

Krzewy rosnące na sawannie często gromadzą wodę w tkankach łodyg lub liści. Wiele z nich, np. aloes czy wilczomlecz, wykształca kolce do ochrony przed roślinożercami. Innym sposobem ochrony przed utratą cennej wody jest przekształcenie liści w suche i twarde twory przypominające długie igły sosny. Przykładem takiego krzewu (a czasem drzewa) jest australijska kazuaryna.

Dowiedz się, jakie warunki należy zapewnić roślinom pochodzącym ze strefy sawanny, np. aloesowi, aby rosły w naszych domach.

Dzikie proso jest przodkiem uprawianego przez ludzi prosa, które jest jednym z najstarszych zbóż.

Drzewa są na sawannie nieliczne, gdyż stada roślinożerców zadeptują ich siewki lub zjadają je, zanim zdążą urosnąć. Jeśli jednak im się to uda, osiągają często ogromne rozmiary. Dzięki rozmiarom swych korzeni, sięgających kilka metrów w głąb i wiele metrów wszerz, mają największe możliwości czerpania wody z głębszych warstw. Ale w końcu im także w porze suchej brakuje wody. Niektóre drzewa sawanny w porze deszczowej gromadzą wodę w pniach, np. baobaby. Inne, jak eukaliptusy, wytwarzają odporne na suszę skórzaste liście, ustawiające się brzegiem do słońca. Jeszcze inne mają drobne liście i długie ciernie, jak akacje. Zdarza się, że gdy susza utrzymuje się przez długi czas, to drzewa zrzucają liście, by ograniczyć parowanie.

Szybko rosnące w porze deszczowej trawy zapewniają ogromne ilości pożywienia dla zwierząt. Dzięki temu na afrykańskich sawannach spotykamy duże ssaki roślinożerne: słonie, nosorożce, żyrafy i bawoły. W wielkich stadach wędrują po sawannie zebry i różne gatunki antylop. Na sawannach Ameryki Południowej nie ma tak wielkich stad i tak wielkich roślinożerców. Wśród ssaków kopytnych uwagę zwraca jeleń pampasowy. W sąsiedztwie rzek żyją tu największe gryzonie świata - kapibary, a ciekawostką są niespotykane na innych kontynentach mrówkojady czy pancerniki. W Australii największymi zwierzętami sawanny są kangury. W ostatnich latach pojawia się tam coraz więcej zdziczałych wielbłądów przywiezionych przez ludzi.

W ślad za roślinożercami podążają liczne drapieżniki. W Afryce wielkimi mięsożercami są m.in. lwy, lamparty oraz nieco lżejsze, ale bardzo szybkie gepardy. Mniejsze od nich są hieny, szakale i likaony, które zespołowo polują lub zadowalają się resztkami po uczcie większych drapieżników. Największymi drapieżnikami sawanny w Ameryce Południowej są jaguar i wilk grzywiasty, a w Australii dziki pies dingo.

Typowe dla sawanny są wielkie nielotne ptaki, jak afrykańskie strusie i ich nieco mniejsze odpowiedniki: nandu w Ameryce Południowej i emu w Australii. Wszędzie pojawiają się wielkie padlinożerne sępy. W Afryce charakterystycznym ptakiem sawanny jest marabut. Na sawannach wszystkich kontynentów żyje wiele gadów (szczególnie węży i jaszczurek) i niezliczone bezkręgowce (termity, mrówki, szarańczaki, pająki).

Na sawannie rosną głównie trawy i nieliczne krzewy oraz drzewa.

Rośliny sawanny gromadzą wodę albo zmniejszają jej utratę.

Brak wody w porze suchej uniemożliwia zwiększenie liczby krzewów i drzew na sawannie.

Dzięki bujnemu wzrostowi trawy w porze deszczowej sawanna zapewnia pokarm dla największych roślinożerców.

Duża liczba dużych roślinożerców zapewnia pokarm dla wielkich i licznych drapieżników oraz padlinożerców.

Przygotuj mapkę, na której zaznaczysz trasę przelotu bocianów białych z Polski do Afryki. Wyszukaj informacje w różnych, dostępnych źródłach.

Odpowiedz na pytanie, z jakiego powodu bociany odlatują właśnie na sawannę. Poszukaj informacji, czym żywią się te ptaki.

Sawanny są też miejscami zamieszkania ludzi, którzy zajmują się uprawą roli, chowem kóz, bydła i koni oraz polowaniem. To doskonałe miejsce na wypas ogromnych stad bydła.

Nie tylko duże ssaki kopytne żyją w stadach. Na afrykańskiej sawannie można spotkać także pokaźne stada małp - pawianów płaszczowych. Ich grupy są doskonale zorganizowane: przewodzą im stare, doświadczone samce (zwykle trzy). W środku stada znajdują się samice z młodymi, a dookoła nich czuwają silne samce pełniące funkcję strażników.

Zobacz także

Zajrzyj do zagadnień pokrewnych:
Kontynenty na Ziemi
Jak pogoda wpływa na przyrodę?
Cztery pory roku
Strefy oświetlenia Ziemi
Strefy krajobrazowe Ziemi
Lasy równikowe
Rośliny i zwierzęta lasów równikowych
Sawanny

# data[].attributes.attachment_link.description
Każdy z nas kojarzy krajobraz sawanny. Pokazywany jest na wielu filmach przyrodniczych i przygodowych. Widać na nich rozległe przestrzenie porośnięte pojedynczymi drzewami. Na tych równinach znajdują się duże stada zebr i żyraf. Czasami zwierzęta wpadają w panikę i zaczynają uciekać, kiedy w pobliżu pojawi się lew.

# data[].attributes.attachment_link.title
AFRYKA SERENGETI film dokumentalny | dokument PL

# data[].attributes.body
Zrób w zeszycie notatkę dotyczącą klimatu stepu. Napisz jaki jest przebieg temperatur i opadów atmosferycznych w ciągu roku.

# data[].attributes.body
Do notatki dodaj informacje o regionach występowania stepów na świecie.
Znajdź informację o nazwach stepów w różnych regionach świata (w Ameryce Północne, Południowej i na Węgrzech). Umieść tę informację w notatce.

# data[].attributes.body
Przeczytaj tekst w e-podręczniku i wykonaj zadania online umieszczone na końcu tego rozdziału.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Step nie daje zwierzętom dobrego schronienia ani przed drapieżnikami, ani przed upałem, mrozem i wiatrem. Jak więc tu żyją?

omawiać przystosowania roślin stepowych do życia w klimacie umiarkowanym kontynentalnym;

wyjaśniać, dlaczego w strefie stepów powstały rozległe pola uprawne i pastwiska;

rozpoznawać zwierzęta stepów;

wskazywać przystosowania zwierząt do życia w stepie.

Na obu półkulach na umiarkowanej szerokości geograficznej występują duże, bezleśne obszary - stepy. Przeważają tu wieloletnie trawy i rośliny zielne przystosowane do przetrwania gorącego, suchego lata i mroźnej zimy. Najbardziej zróżnicowana roślinność występuje na stepach łąkowych (trawiastych), na czarnoziemach w Europie Wschodniej i Ameryce Północnej. Opady na tych stepach są nieco wyższe niż na kontynentalnych stepach wnętrza Azji. Poza wysokimi do 2 m trawami wiosną rozkwitają tam barwne tulipany, hiacynty, kosaćce, sasanki czy miłek wiosenny. Rośliny magazynują wodę z opadów w cebulach i bulwach, dlatego mogą przetrwać susze. Inne mają grube, długie korzenie i czerpią wodę z głębszych warstw gleby. Ze względu na żyzne gleby i dostateczną ilość opadów większość z tych stepów została zagospodarowana pod uprawę zbóż i innych roślin, np. buraka cukrowego i słonecznika.

Na obszarach stepowych o bardziej suchym klimacie gleby są gorsze, a roślinność uboższa. Wśród traw dominują ostnice, których liście są wąskie, suche, twarde i szczeciniaste, za to mają piękne, białe, długie kwiatostany. Stepy takie występują w Azji Środkowej i Ameryce Południowej. Z powodu gleb ubogich w próchnicę i niskich opadów stepy te nie są przeznaczane pod uprawę, ale wykorzystuje się je jako pastwiska dla bydła, koni i owiec.

Istnieją także stepy na glebach silnie zasolonych. Tam gleby nie nadają się pod uprawy. Trudno je nawet przeznaczyć na pastwiska, gdyż trawy są rzadkie i suche, a inne rośliny mają często kolczaste liście. Mogą też mieć gorzki smak, jak np. piołun, więc zwierzęta nie chcą ich zjadać. Takie stepy nazywane są stepami piołunowymi, a występują głównie na granicy ze słonymi półpustyniami w Azji Środkowej.

Nawet niewielkie zmiany klimatu mogą zmienić skład ro ślinności na stepie. Wzrost ilości opadów może spowodować pojawienie się na stepie drzew, a spadek ilości opadów może wywołać przemianę stepu w półpustynię.

Trawy i inne rośliny zielne porastające stepy są podstawą wyżywienia wielu zwierząt roślinożernych. Żyją tu duże zwierzęta kopytne. Z powodu braku schronienia bardzo szybko biegają (, gazele). Inne żyją w tak dużych stadach, że drapieżniki nie są dla nich bardzo groźne ( bizony, konie). Wiele jest też małych roślinożernych ssaków, które często kopią nory w miękkim podłożu i chowają się w nich przed drapieżnikami. Takie ssaki żyją w dużych koloniach (np. pieski preriowe, świstaki czy susły), w których stojące na straży osobniki ostrzegają stado o zbliżającym się niebezpieczeństwie. Inne gryzonie żyją samotnie bądź w małych grupach rodzinnych ( myszy, chomiki).

Ssaki drapieżne są niewielkie, co umożliwia im w miarę niepostrzeżenie zbliżyć się do ofiary. Są to głównie wilki, kojoty i lisy. Drapieżne ptaki stepów to na przykład myszołowy, jastrzębie i pustułki oraz większe, ale nieliczne orły i sępy. Wszystkie z powodu braku drzew muszą budować gniazda na ziemi i same są narażone na ataki pozostałych drapieżników. Inne ptaki stepowe, jak kuropatwa, przepiórka, drop, też mają kłopot z szukaniem schronienia.

Wyjaśnij, w jaki sposób kuropatwa i przepiórka, które gniazdują i większość życia spędzają na ziemi, ukrywają się przed drapieżnikami?

Ze względu na warunki klimatyczne na stepie mogą rosnąć trawy i rośliny zielne, ale drzewa spotykane są tylko w pobliżu rzek.

Roślinność na stepach przystosowana jest do pobierania wody z głębszych warstw gleby.

Zwierzęta stepów to duże, szybko biegające kopytne lub niewielkie gryzonie żyjące w norach.

Korzystając z dostępnych źródeł informacji, wyjaśnij dlaczego zagrożonych jest wiele gatunków zwierząt stepowych.

Konie zostały udomowione kilka tysięcy lat temu na stepach Kazachstanu (pogranicze Europy i Azji). Wraz z człowiekiem zawędrowały na wszystkie kontynenty. W wielu miejscach ponownie zdziczały. Obecnie stada zdziczałych koni żyją na trawiastych stepach Azji, w Europie, w Ameryce Północnej, a nawet w Australii.

Koń Przewalskiego zamieszkujący stepy Azji to jedyny dziko żyjący gatunek konia. Mustangi zamieszkujące Amerykę Północną to zdziczałe konie pochodzące od zwierząt przywiezionych z Europy

Bardzo liczne są natomiast bezkręgowce, a zwłaszcza owady (mrówki, pasikoniki, szarańcza) i pajęczaki. Nielicznie spotykane są gady (żółwie, węże, jaszczurki).

Zobacz także

Zajrzyj do zagadnień pokrewnych:
Jak pogoda wpływa na przyrodę?
Strefy oświetlenia Ziemi
Strefy krajobrazowe Ziemi
Stepy

# data[].attributes.attachment_link.description
Step nie daje zwierzętom dobrego schronienia ani przed drapieżnikami, ani przed upałem, mrozem i wiatrem. Jak więc tu żyją? omawiać przystosowania roślin stepowych do życia w klimacie umiarkowanym kontynentalnym; wyjaśniać, dlaczego w strefie stepów powstały rozległe pola uprawne i pastwiska; rozpoznawać zwierzęta stepów; wskazywać przystosowania zwierząt do życia w stepie.

# data[].attributes.body
Po obejrzeniu filmów i wykonaniu zadań w genially, wykonaj zadania w zeszycie ćwiczeń. Będzie tego sporo, bo to obszerny temat.
1/68, 2/68, 3/69, 5,6/70, 7/71

# data[].attributes.body
Zobacz jak wygląda klimatogram w wilgotnym lesie równikowym. Deszcze padają tam codziennie o tej samej porze (koło 16.00). Przez cały dzień woda z liści i rzek intensywnie paruje (spójrz na wykres prawie przez cały rok temperatura średnia wynosi około 27 st Celsjusza) a gdy stworzy wielkie chmury, spada jako deszcz. Te deszcze nazywamy deszczami zenitalnymi.
Teraz korzystając z google maps LINK znajdź Singapur i zobacz gdzie dokładnie się znajduje. Zobacz, że wokół niego jest wiele mórz i dwa duże Oceany. Czy umiesz podać ich nazwy? To dlatego i dlatego, że słońce ogrzewa te regiony wyjątkowo mocno, parowanie jest tam tak intensywne!

# data[].attributes.body
NIE wysyłacie pracy domowej z tego!
Zapoznajcie się z informacjami ukrytymi pod interaktywnymi przyciskami.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Przypomnijcie sobie jak mówiliśmy o klimacie morskim i kontynentalnym.Pamiętacie jak porównywałem to do nagrzanej plaży i wody?Porównajcie klimatogramy Białegostoku i Paryża. Czy widzicie różnice?

Najniższą warstwą lasów liściastych i mieszanych jest ściółka.Warstwę tę stanowią opadłe liście, szyszki, szczątki zwierząt.Drugą warstwą jest runo leśne. Znajdziemy tu grzyby, jagody, poziomki, jeżyny, leśne kwiaty, np. zawilce czy konwalie.

Trzecią warstwą jest podszyt. Stanowią go młode drzewa oraz krzewy takie jak bez, kalina, jałowiec, czeremcha, cis.Najwyższą warstwę stanowią korony drzew,W strefie umiarkowanej możemy spotkać takie drzewa jak dąb, buk, brzoza, grab, klon (drzewa liściaste), sosna, modrzew, świerk, jodła (drzewa iglaste).

W ściółce znajdziemy takie zwierzęta jak dżdżownice, żuki, wije, krocionogi, mrówki.Z kolei w runie spotkamy myszy leśne, nornice, węże (np. zaskrońce, żmije) czy większe ssaki jaki borsuk, ryś, lis.

W podszycie możemy spotkać dziki, sarny, jelenie, wilki, łosie.W koronach drzew spotkamy ptaki (np. dzięcioły, sowy, puszczyki) czy niewielkie ssaki takie jak wiewiórki czy kuny.

Klimatogram Białegostoku (Polska).Mamy tu przykład klimatu umiarkowanego kontynentalnego. Lata są ciepłe, zimy chłodne. Najwięcej opadów występuje w miesiącach letnich.

Klimatogram Paryża (Francja).Mamy tu przykład klimatu umiarkowanego morskiego. Lata są ciepłe, zimy łagodne, a opady rozłożone mniej więcej równomiernie w ciągu roku.

Mieszkamy w strefie krajobrazowej lasów liściastych i mieszanych.Waszym zadaniem jest napisać w jaki sposób ludzie dostosowali się do życia w tej strefie. Proszę opisać jak dobieramy ubiór oraz jak nasze domy są dostosowane do klimatu umiarkowanego.Zadanie odsyłacie na platformie Classroom, w zakładce "zadania" w pliku o dowolnym formacie.Macie czas do poniedziałku do 15:00.

Podobnie jak lasy równikowe, nasze lasy również mają cztery piętra.Przypomnijcie sobie z klasy czwartej ich nazwy.Poszukajcie dobrze ukrytych na obrazku informacji o roślinach i zwierzętach żyjących w lasach liściastych i mieszanych strefy umiarkowanej.

# data[].attributes.attachment_link.title
Strefa lasów liściastych i mieszanych by Karol Michalak on Genially

# data[].attributes.attachment_link.description
Przypomnijcie sobie jak mówiliśmy o klimacie morskim i kontynentalnym.Pamiętacie jak porównywałem to do nagrzanej plaży i wody?Porównajcie klimatogramy Białegostoku i Paryża. Czy widzicie różnice? Najniższą warstwą lasów liściastych i mieszanych jest ściółka.Warstwę tę stanowią opadłe liście, szyszki, szczątki zwierząt.Drugą warstwą jest runo leśne. Znajdziemy tu grzyby, jagody, poziomki, jeżyny, leśne kwiaty, np.

# data[].attributes.headline
Dla chętnych - film dokumentalny o lesie równikowym

# data[].attributes.subject
Dla chętnych - film dokumentalny o lesie równikowym

# data[].attributes.attachment_link.description
Lasy tropikalne są domem dla 70-80% wszystkich żyjących na świecie organizmów. Naukowcy nie zdążyli jeszcze poznać i zbadać większości z nich. Mimo...iż to największe lasy na Ziemi zajmują jedynie 6% jej powierzchni. Ten typ lasów deszczowych, charakteryzujący się ogromną różnorodnością form życiowych, występuje na najbardziej wilgotnych obszarach klimatu tropikalnego, przede wszystkim w Amazonii.

# data[].attributes.body
To podstawowa przyczyna zróżnicowania klimatycznego Ziemi. Rożne oświetlenie kuli ziemskiej wynika z nachylenia osi ziemskiej do płaszczyzny orbity wokół Słońca.
strefa międzyzwrotnikowa=strefa gorąca
strefa umiarkowana = strefa umiarkowana
strefa podbiegunowa=strefa zimna

# data[].attributes.headline
Opis i lokalizacja poszczególnych stref krajobrazowych

# data[].attributes.subject
Opis i lokalizacja poszczególnych stref krajobrazowych

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Poniżej znaleźć możesz podstawowe informacje na temat poszczególnych
stref krajobrazowych.

WILGOTNY LAS RÓWNIKOWY - bardzo gęsty, wiecznie zielony
las o charakterze wielopiętrowym.
Występuje w strefie równikowej w Ameryce Południowej, Afryce,
na południowych krańcach Azji (Archipelag Malajski)
i w Oceanii.
Lasy te są raczej słabo zagospodarowane przez człowieka, ze względu
na swą niedostępność. Choć w ostatnich latach coraz więcej mówi się o nadmiernym ich wycinaniu, zwłaszcza w Ameryce Południowej.

SAWANNA - obszar trawiasty, miejscami porośnięty przez zarośla i krzaki, a także pojedyncze drzewa (np. baobaby, akacje). Występuje w Ameryce Południowej, Afryce, Azji i Australii.
Jest związany z klimatem podrównikowym, mającym jedną porę deszczową. W tym okresie cała roślinność rozrasta się i przybiera kolory zielone.
W porze suchej na sawannie dominują kolory szare i żółte.
Człowiek wykorzystuje sawannę do wypasania zwierząt hodowlanych (bydła, owiec).

PUSTYNIA I PÓŁPUSTYNIA GORĄCA - to tereny pozbawione roślinności lub bardzo
w nią ubogie. Położone są w strefie suchych klimatów zwrotnikowych i podzwrotnikowych. Wysokie temperatury i znikome opady nie pozwalają na rozwój szaty roślinnej.

Pustynie najczęściej pokryte są piaskiem
(patrz zdjęcie powyżej), choć na ich powierzchni może zalegać też żwir
lub kamienie.
Na półpustyniach występują pojedyncze gatunki roślin, np. kaktusy (patrz obok).

W Afryce znajduje się największa pustynia
świata - Sahara.
Sporo terenów pustynnych i półpustynnych jest też w Azji, Australii oraz Ameryce Północnej.

ROŚLINNOŚĆ ŚRODZIEMNOMORSKA - pierwotnie była to makia, czyli suche, kolczaste i twardolistne zarośla; także drzewa cyprysowe i pinie (sosny śródziemnomorskie). Obecnie obszary te są w znacznym stopniu zagospodarowane
przez człowieka do celów rolniczych. Wykorzystuje
on sprzyjające warunki klimatu podzwrotnikowego wilgotnego i uprawia tam m.in. oliwki, winorośl, cytrusy, figi.

STEP - to teren trawiasty w klimacie umiarkowanym kontynentalnym ciepłym.
Występuje na dużych obszarach Azji Centralnej, a ponadto w Ameryce Północnej (prerie) i Południowej (pampa). Wykorzystywany jest jako pastwisko dla bydła, koni, owiec.

LAS LIŚCIASTY I MIESZANY STREFY UMIARKOWANEJ - pierwotnie porastał wielkie połacie Eurazji i Ameryki Północnej. Jednak człowiek, zagospodarowując na przestrzeni wieków coraz
to nowe tereny, wyciął większą część tych lasów. Skłoniły go do tego korzystne warunki klimatyczne oraz występujące w podłożu gleby brunatne (dobre dla rozwoju rolnictwa). Do czasów obecnych lasów tych zachowało się stosunkowo niewiele. Na ich miejscu mamy dziś gęsto zaludnione tereny Europy i Ameryki Północnej, na których dominują krajobrazy rolnicze-wiejskie, miejskie i przemysłowe.

LAS IGLASTY (TAJGA) - rośnie w Eurazji i Ameryce Północnej , w chłodniejszej odmianie klimatu umiarkowanego. W odróżnieniu od lasu liściastego i mieszanego
nie został aż tak bardzo przetrzebiony przez człowieka (ze względu
na bardziej surowe
warunki klimatyczne). Wielkie połacie tajgi zachowały się przede wszystkim na terenie 2 państw: Federacji Rosyjskiej i Kanady.

TUNDRA - występuje w strefie okołobiegunowej, na obszarach nie pokrytych lodem. Składa się na nią bardzo uboga roślinność w postaci mchów, traw,
porostów, krzewinek itp.

PUSTYNIA LODOWA - obejmuje obszary położone wokół biegunów.
Jest to stała pokrywa lodowa, która zalega
na lądzie (Antarktyda, Grenlandia) lub morzu (Ocean Arktyczny).

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
wiking portal edukacyjny wydawnictwa wydawnictwo edukacja gimazjum liceum testy nauczyciel nauczyciele cjd_swiat_strefykrajobrazowe

# data[].attributes.attachment_link.title
Wydawnictwa Edukacyjne WIKING - Portal Edukacyjny - CJD_Swiat_StrefyKrajobrazowe

# data[].attributes.attachment_link.description
Poniżej znaleźć możesz podstawowe informacje na temat poszczególnych stref krajobrazowych. WILGOTNY LAS RÓWNIKOWY - bardzo gęsty, wiecznie zielony las o charakterze wielopiętrowym.Występuje w strefie równikowej w Ameryce Południowej, Afryce,na południowych krańcach Azji (Archipelag Malajski) i w Oceanii.Lasy te są raczej słabo zagospodarowane przez człowieka, ze względuna swą niedostępność.

# data[].attributes.body
Wydrukuj, ułóż i wklej do zeszytu

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Słowa kluczowe:

Żeby zacząć mówić o strefach klimatycznych, należy najpierw odpowiedzieć sobie na następujące pytanie:
Co to jest klimat?
Klimatem nazywamy typowe stany atmosfery występujące na danym obszarze
i powtarzające się każdego roku.

Stan atmosfery opisywany jest przy pomocy składników klimatu, które są takie same jak składniki pogody. Zaliczają się do nich m.in.:

Pogoda to stan atmosfery w danej chwili, natomiast klimat odnosi się do stanów atmosfery w ciągu roku. Jedną z cech klimatu jest występowanie pór roku: wiosny, lata, jesieni i zimy.

Wymienione wyżej składniki klimatu przyjmują na świecie bardzo różne wartości.
Na przykład temperatury powietrza w najzimniejszych miejscach spadają poniżej
-80°C, a w najgorętszych przekraczają +50°C - dla porównania w Polsce w ciągu roku przeciętnie mieszczą się w przedziale od -20°C w zimie do +35°C latem.
Zobacz mapy średnich temperatur stycznia i lipca na świecie.

Także opady atmosferyczne wykazują na Ziemi dużą zmienność - od niemal całkowicie suchych obszarów pustynnych po wilgotne lasy równikowe, na które codziennie spadają ulewne deszcze zenitalne.
Zobacz mapę rocznych sum opadów na świecie.

Dlaczego w jednych miejscach jest cieplej, a w innych zimniej?
Czemu na jednych obszarach deszcze padają często, a na innych rzadko?

Głównym czynnikiem decydującym o zróżnicowaniu klimatycznym na Ziemi jestilość promieniowania słonecznego, jaka dociera do jej powierzchni w ciągu roku.

Tam gdzie Słońce świeci najdłużej i pod największym kątem, tam dostarcza najwięcej ciepła. Na Ziemi tym najcieplejszym obszarem jest strefa między zwrotnikami. Natomiast najmniej promieniowania słonecznego dociera do obszarów okołobiegunowych i tam jest najzimniej.

Podział na strefy oświetlenia Ziemi jest następstwem ruchu obiegowego naszej planety wokół Słońca - więcej na ten temat możesz dowiedzieć się tutaj (program gimnazjum).

W związku ze zmienną ilością promieniowania słonecznego, jakie dociera
do powierzchni Ziemi, powietrze znajdujące się nad nią ( atmosfera) ogrzewa się w różnym stopniu i nieustannie krąży, zgodnie z prawami fizyki, np.:

ciepłe powietrze jest lżejsze od zimnego, dlatego unosi się ku górze;

powietrze przemieszcza się z obszaru wysokiego ciśnienia (wyżu) w kierunku obszaru niskiego ciśnienia (niżu);

ruch wirowy Ziemi powoduje odchylenia prostolinijnych kierunków ruchu powietrza (na skutek działania siły Coriolisa);

Ruch powietrza w otoczeniu kuli ziemskiej nazywany jest ogólną cyrkulacją atmosfery. Polega ona na przemieszczaniu się wielkich mas powietrza o określonych cechach. Słuchając prognozy pogody często słyszymy o napływie ciepłych lub chłodnych, wilgotnych bądź suchych mas powietrza. I to właśnie te masy kształtują stany atmosfery na danym obszarze.
SCHEMAT OGÓLNEJ CYRKULACJI ATMOSFERY

Więcej na temat ogólnej cyrkulacji atmosfery możesz dowiedzieć się tutaj
(program gimnazjum).

Czy pogoda i klimat zależą tylko od rodzaju napływających mas powietrza?

Stany atmosfery zależą przede wszystkim od rodzaju napływających mas powietrza. Natomiast to jakie masy powietrza napłyną nad dany obszar uzależnione jest
od czynników klimatotwórczych, do których zaliczają się:

szerokość geograficzna,

ukształtowanie terenu,

wysokość nad poziomem morza,

odległość od morza,

prądy morskie,

działalność człowieka.

Więcej na temat czynników klimatotwórczych możesz dowiedzieć się tutaj
(program gimnazjum).

Jakie strefy klimatyczne występują na Ziemi?

Obszar kuli ziemskiej podzielony został
na strefy klimatyczne oraz typy klimatu. Głównym kryterium tego podziału są temperatury powietrza i opady atmosferyczne, a w szczególności ich
roczny przebieg.
Zmiany tych 2 składników klimatu bardzo często przedstawiane są na jednym
wykresie - patrz obok. Na jego podstawie można wyróżnić m.in. okresy cieplejsze (lata) i chłodniejsze (zimy), a także pory suche i wilgotne (deszczowe).

Na kuli ziemskiej wyróżniono 5 rodzajów stref klimatycznych:

Ich rozmieszczenie przedstawia mapa poniżej. Warto zwrócić uwagę, że strefy te - podobnie jak strefy oświetlenia Ziemi - położone są symetrycznie względem równika. Mamy zatem jedną strefę równikową i po dwie strefy zwrotnikowe, podzwrotnikowe, umiarkowane i okołobiegunowe (polarne).

W obrębie każdej strefy wyróżnione zostały typy klimatu, np. morski, kontynentalny, wilgotny, suchy itp. - zobacz mapę.

A oto krótka charakterystyka poszczególnych stref klimatycznych.

STREFA RÓWNIKOWA - cechuje się
wysokimi temperaturami przez cały rok. Występują tu pory deszczowe, które wiążą się z górowaniem Słońca w zenicie (efektem tego są codzienne deszcze zenitalne).
W pobliżu równika w ciągu roku mamy
dwie pory deszczowe, a w klimatach podrównikowych (bardziej odległych
od równika) - jedną.

STREFA ZWROTNIKOWA - dominują tu klimaty suche i gorące (pustynne).
Typy wilgotne zajmują niewielkie obszary wzdłuż wybrzeży morskich.

STREFA PODZWROTNIKOWA - można tu
już wyróżnić znane nam pory roku: wiosnę,
lato, jesień i zimę. W typie wilgotnym - śródziemnomorskim - lata są zazwyczaj gorące i suche, a zimy niezbyt chłodne i przeważnie deszczowe. Typ suchy klimatu podzwrotnikowego jest podobny do klimatu zwrotnikowego, tyle że nieco chłodniejszy
w okresie zimowym.

STREFA UMIARKOWANA - Wyróżnia się
w niej 3 główne typy klimatu: morski, kontynentalny i przejściowy. Typ morski charakteryzuje się zwiększoną ilością opadów oraz mniejszymi wahaniami temperatury
w ciągu roku. Typ kontynentalny to mała ilość opadów i duże wahania temperatury (zarówno roczne, jak i dobowe). W typie przejściowym okresowo zaznaczają się większe wpływy klimatów morskich bądź kontynentalnych.

STREFA OKOŁOBIEGUNOWA (POLARNA) - notowane tam są niskie temperatury przez cały rok. Opady to przede wszystkim śnieg
i jest ich raczej niewiele. Nie ma klasycznych pór roku, są za to trwające po kilka miesięcy dni i noce polarne.

Oprócz klimatów strefowych na świecie występują też odmiany astrefowe - nie związane ze strefami oświetlenia.
Przykładem tego mogą być klimaty górskie.
W stosunku do obszarów położonych niżej, tereny górskie charakteryzują się niższymi temperaturami oraz zwiększonymi opadami.

Czy wiesz, że?

Najniższą temperaturę na Ziemi, powstałą w warunkach naturalnych, zmierzono w rosyjskiej stacji badawczej Vostok na Antarktydzie. W lipcu 1983 roku zanotowano tam -89° C.

Natomiast temperatura najwyższa zmierzona została na Saharze w Libii w 1922 roku. Słupek rtęci osiągnął tam wtedy +58° C.

Czerapundżi to miejscowość w Indiach znana z największych na świecie opadów. Roczne sumy przekraczają tam 11 000 mm - dla porównania w Polsce wartości te wynoszą średnio 600 mm.

Najbardziej suchymi obszarami na Ziemi są wnętrza pustyń. Opady deszczu mogą się tam nie pojawiać przez kilka, a nawet kilkanaście lat. W ostanich latach taka sytuacja miała miejsce w Australii.

# data[].attributes.attachment_link.keywords[]
wiking portal edukacyjny wydawnictwa wydawnictwo edukacja gimazjum liceum testy nauczyciel nauczyciele cjd_swiat_strefyklimatyczne

# data[].attributes.attachment_link.title
Wydawnictwa Edukacyjne WIKING - Portal Edukacyjny - CJD_Swiat_StrefyKlimatyczne

# data[].attributes.attachment_link.description
Słowa kluczowe: Żeby zacząć mówić o strefach klimatycznych, należy najpierw odpowiedzieć sobie na następujące pytanie: Co to jest klimat? Klimatem nazywamy typowe stany atmosfery występujące na danym obszarzei powtarzające się każdego roku. Stan atmosfery opisywany jest przy pomocy składników klimatu, które są takie same jak składniki pogody.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Klimat kontynentalny - jeden z podstawowych rodzajów klimatu. Kształtuje się w głębi lądu i powstaje w wyniku dominującego wpływu na atmosferę dużych mas lądowych. Wyróżnia się największą dobową oraz roczną amplitudą temperatury powietrza. Lata są upalne, a zimy surowe, mroźne. Wraz ze zwiększaniem się odległości od morza maleje wilgotność powietrza, przeciętne zachmurzenie nieba oraz ilość opadów. Zwiększone jest za to zapylenie powietrza.

Ten typ klimatu jest charakterystyczny dla wewnętrznych regionów kontynentów. Obszarami o klimacie kontynentalnym są Azja Centralna, Europa Wschodnia oraz wewnętrzne regiony Ameryki Północnej.

# data[].attributes.attachment_link.description
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Klimat kontynentalny - jeden z podstawowych rodzajów klimatu. Kształtuje się w głębi lądu i powstaje w wyniku dominującego wpływu na atmosferę dużych mas lądowych. Wyróżnia się największą dobową oraz roczną amplitudą temperatury powietrza. Lata są upalne, a zimy surowe, mroźne.

# data[].attributes.attachment_link.description
W Polsce cechy klimatu morskiego są najsilniej wyrażone w Świnoujściu i okolicy, m.in. w Międzyzdrojach i Nowym Warpnie ( Nizina Szczecińska).

# data[].attributes.body
Monsun to wiatr sezonowy występujący w Azji Południowo-Wschodniej. Jego występowanie związane jest z położeniem na granicy dużego kontynentu i oceanu.
Bryza natomiast to wiatr lokalny, który można obserwować w pobliżu wszystkich większych zbiorników wodnych, również jezior. Z pewnością czuliście miły wiaterek wiejący od morza, gdy opalaliście się na plaży. No chyba, ze ktoś leżał za parawanem ;-)
Mechanizm powstawania bryzy jest dostępny na samym dole animacji o monsunach, gdyż zasada ich powstawania jest taka sama, różnią się jedynie skalą występowania.

# data[].attributes.body
Przeczytaj tekst

# data[].attributes.attachment_link.description
Explore National Geographic. A world leader in geography, cartography and exploration.

# data[].attributes.attachment_link.title
What's the Difference Between Weather and Climate?

# data[].attributes.attachment_link.provider_name
Wordwall - Twórz lepsze zajęcia w krótszym czasie

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
WIKINGOWIE - dopłynęli do pn.-wsch. wybrzeży Ameryki Pn. , MARCO POLO - wenecki kupiec; wyprawy w głąb Azji, Jawa, Indie, KRZYSZTOF KOLUMB - włoski żeglarz; chciał dopłynąć do Indii a dotarł do Ameryki (wyspy: Bahama, Kuba,Haiti), VASCO DA GAMA - dotarł do Przylądka Igielnego w Afryce i Indii, AMERIGO VESPUCCI - odkrył Amerykę, FERDYNAND MAGELLAN - dowodził wyprawą, która opłynęła Ziemię, on sam zginął w walce z tubylcami na Filipinach, JAMES COOK - angielski badacz i podróżnik, trzykrotnie opłynął Ziemię, dotarł do Australii, Nowej Zelandii, zginął z rąk tubylców na Hawajach, ROBERT PEARY - amerykański badacz, zdobył biegun północny, ROALD AMUNDSEN - norweski polarnik, zdobył biegun południowy, EDMUND HILLARY, TENZING NORGAY - zdobyli najwyższy szczyt Ziemi - Mount Everest, JACQUES PICCARD - w batyskafie opuścił się do najgłębszego miejsca na Ziemi- Rowu Mariańskiego,

# data[].attributes.attachment_link.description
WIKINGOWIE - dopłynęli do pn.-wsch. wybrzeży Ameryki Pn.

# data[].attributes.attachment_link.title
Dzika Mongolia - odc 2 : Bezkresne stepy