# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ciekawe, czy sole mogą reagować ze sobą? Jeśli tak, to czy muszą być spełnione szczególne warunki, aby mogła zajść taka reakcja? Czy można w jakiś sposób przewidzieć jej przebieg? Podczas tej lekcji spróbujemy znaleźć odpowiedzi na te pytania.

że sole to grupa związków chemicznych o jonowej budowie, zbudowanych z kationów metali i anionów reszty kwasowej;

że są sole, które rozpuszczają się w wodzie, i takie, które są w niej trudno lub praktycznie zupełnie nierozpuszczalne;

że na podstawie tablicy rozpuszczalności można określić, czy obecne w roztworze jony będą reagowały ze sobą, trudno rozpuszczalny w wodzie związk chemiczny.

przewidywać, czy w wyniku zmieszania roztworów substancji ulegających dysocjacji powstanie, czy też nie utworzy się związek trudno rozpuszczalny;

wyjaśniać, na czym polega reakcja strącania (strąceniowa);

przedstawiać równania reakcji strącania za pomocą zapisów cząsteczkowych, jonowych pełnych i jonowych skróconych.

Reakcja, w trakcie której po zmieszaniu ze sobą roztworów dwóch rozpuszczalnych substancji powstaje trudno rozpuszczalny związek, nazywa się reakcją strącania (strąceniową) reakcją strącania (strąceniową) . Jej istotą jest reakcja pomiędzy niektórymi jonami powstałymi z dysocjacji mieszanych ze sobą substancji.

Reakcję strącania możemy przedstawić w różne sposóby. Zostanie ona omówiona na przykładzie reakcji zachodzącej podczas doświadczenia 1. Jak pamiętamy, w wyniku reakcji azotanu(V) srebra z chlorkiem sodu nastąpiło wytrącenie się chlorku srebra(I) w postaci osadu. Przemianę tę można opisać za pomocą równania reakcji w formie cząsteczkowej, tj. zawierającego wzory cząsteczkowe związków:

Pamiętamy, że powyższa reakcja zachodzi w roztworze wodnym, a użyte do przeprowadzenia doświadczenia substraty są rozpuszczalne w wodzie i występują w niej w postaci jonów. Dwa z nich połączyły się ze sobą, tworząc trudno rozpuszczalny w wodzie związek chemiczny. W równaniu możemy uwzględnić postać, w jakiej występują substancje podczas reakcji:

Wiecie już, że taki sposób opisu równania reakcji, w którym uwzględniono wzory wszystkich jonów obecnych w mieszaninie reakcyjnej, nazywa się zapisem jonowym pełnym. W tak przedstawionym równaniu reakcji nie używamy strzałek symbolizujących powstawanie osadu, gdyż sposób zapisu (sumaryczny wzór soli) informuje już o powstaniu trudno rozpuszczalnego produktu (brak wolnych jonów).

Zauważmy, że zarówno po stronie substratów, jak i produktów występują identyczne jony, a przedstawiona reakcja zachodzi tylko między dwoma rodzajami jonów: kationem srebra i anionem chlorkowym. W pełnym równaniu jonowym możemy skreślić po obu jego stronach powtarzające się jony:

Możemy więc zapisać równanie, które zawiera tylko symbole reagujących ze sobą jony:

Jest to zapis jonowy skrócony.

Problem badawczy

Czy roztwory wodorotlenku sodu i siarczanu(VI) miedzi(II) reagują ze sobą? Jeśli tak, to co jest efektem tej reakcji?

Hipoteza
Wybierz jedną z przedstawionych hipotez, a następnie zweryfikuj ją.
Roztwory wodorotlenku sodu i siarczanu(VI) miedzi(II) nie reagują ze sobą.
W wyniku zmieszania dwóch roztworów: wodorotlenku sodu i siarczanu(VI) miedzi(II) powstanie związek trudno rozpuszczalny (wydzieli się osad).

Co będzie potrzebne Instrukcja Podsumowanie
Po zmieszaniu obu roztworów kationy miedzi(II) i aniony wodorotlenkowe utworzyły trudno rozpuszczalny w wodzie wodorotlenek miedzi(II):

Powyższa reakcja zachodzi pomiędzy jonami, można więc opisać ją następującym pełnym równaniem jonowym:

Skrócony zapis jonowy tej reakcji jest następujący:

Kiedy zmieszamy ze sobą roztwory substancji, które występują w postaci jonów, to może się tak zdarzyć, że kation jednej substancji stworzy trudno rozpuszczalny związek z anionem drugiej substancji. Obserwujemy wówczas strącanie się osadu.

Aby przewidzieć, czy po zmieszaniu dwóch roztworów substancji jonowych wytrąci się osad, można wykorzystać tablicę rozpuszczalności. Na jej podstawie możemy ocenić, czy obecne w powstałej mieszaninie jony utworzą trudno rozpuszczalny związek.

Nagranie rozpoczyna brązowa plansza, na której pojawia się zapis planowanego przebiegu reakcji FeCl2 plus K2S. Prawa strona równania za strzałką zastąpiona jest znakiem zapytania. Poniżej pojawia się napis: Czy po zmieszaniu roztworów soli chlorku żelaza dwa i siarczku potasu powstanie trudno rozpuszczalny związek, który ulegnie wytrąceniu? Zmiana planszy, na ekranie pojawiają się dwie probówki z fioletową cieczą w środku. Probówka z lewej strony opisana jest jako FeCl2, a jony w środku to Fe dwa plus oraz Cl minus. Probówka z prawej strony opisana jest jako K2S, a jony w środku to K plus oraz S dwa minus. Probówka z prawej strony unosi się i przechyla nad probówką lewą. Zawartość probówki przelewa się do drugiej, a na ekranie pojawia się lupa, która najeżdża na miejsce zetknięcia obu cieczy, po czym powiększa się na cały ekran. Ekran wypełnia fioletowo różowe tło, na którym pojawiają się stopniowo symbole jonów: Fe dwa plus, Cl minus, S dwa minus oraz K plus. Poniżej pojawia się napis Czy któreś z nich tworzą jakiś nierozpuszczalny związek? Zmiana planszy, pojawia się tablica rozpuszczalności soli i wodorotlenków. Zaznaczone zostają wiersz dla kationu żelaza Fe dwa plus oraz kolumna anionu siarczkowego S dwa minus. Na ich przecięciu pole zostaje wyróżnione kolorem zielonym. Zawiera ono literę N, nad którą pojawia się napis Nie rozpuszcza się w wodzie. Tablica rozjaśnia się, na jej tle pojawia się żółty prostokąt z napisem FeS, siarczek żelaza dwa wytrąci się z roztworu. Powrót do tablicy rozpuszczalności, tym razem zaznaczone zostają wiersz dla kationu potasu K plus oraz kolumna anionu chlorkowego Cl minus. Na ich przecięciu pole zostaje wyróżnione kolorem zielonym. Zawiera ono literę R, nad którą pojawia się napis Sól rozpuszczalna w wodzie. Powrót do animacji przelewania jednej zawartości probówki do drugiej. Na dno probówki opadają ciemne skrawki tworząc osad. Ponownie pojawia się lupa powiększająca zawartość probówki. Na fioletowo różowym tle pojawia się zapis reakcji wraz z opisem słownym: FeCl2, czyli chlorek żelaza dwa oraz K2S, czyli siarczek potasu reagują ze sobą, tworząc FeS, czyli siarczek żelaza dwa w postaci osadu oraz dwa atomy KCl, czyli chlorku potasu. Poniżej pojawiają się dodatkowe zapisy tej reakcji: jonowy pełny i jonowy skrócony. Wynika z nich, że w reakcji biorą udział jony Fe dwa plus oraz S dwa minus, które reagują ze sobą tworząc sól o wzorze FeS.
Film dostępny na portalu epodreczniki.pl
Nagranie rozpoczyna brązowa plansza, na której pojawia się zapis planowanego przebiegu reakcji FeCl2 plus K2S. Prawa strona równania za strzałką zastąpiona jest znakiem zapytania. Poniżej pojawia się napis: Czy po zmieszaniu roztworów soli chlorku żelaza dwa i siarczku potasu powstanie trudno rozpuszczalny związek, który ulegnie wytrąceniu? Zmiana planszy, na ekranie pojawiają się dwie probówki z fioletową cieczą w środku. Probówka z lewej strony opisana jest jako FeCl2, a jony w środku to Fe dwa plus oraz Cl minus. Probówka z prawej strony opisana jest jako K2S, a jony w środku to K plus oraz S dwa minus. Probówka z prawej strony unosi się i przechyla nad probówką lewą. Zawartość probówki przelewa się do drugiej, a na ekranie pojawia się lupa, która najeżdża na miejsce zetknięcia obu cieczy, po czym powiększa się na cały ekran. Ekran wypełnia fioletowo różowe tło, na którym pojawiają się stopniowo symbole jonów: Fe dwa plus, Cl minus, S dwa minus oraz K plus. Poniżej pojawia się napis Czy któreś z nich tworzą jakiś nierozpuszczalny związek? Zmiana planszy, pojawia się tablica rozpuszczalności soli i wodorotlenków. Zaznaczone zostają wiersz dla kationu żelaza Fe dwa plus oraz kolumna anionu siarczkowego S dwa minus. Na ich przecięciu pole zostaje wyróżnione kolorem zielonym. Zawiera ono literę N, nad którą pojawia się napis Nie rozpuszcza się w wodzie. Tablica rozjaśnia się, na jej tle pojawia się żółty prostokąt z napisem FeS, siarczek żelaza dwa wytrąci się z roztworu. Powrót do tablicy rozpuszczalności, tym razem zaznaczone zostają wiersz dla kationu potasu K plus oraz kolumna anionu chlorkowego Cl minus. Na ich przecięciu pole zostaje wyróżnione kolorem zielonym. Zawiera ono literę R, nad którą pojawia się napis Sól rozpuszczalna w wodzie. Powrót do animacji przelewania jednej zawartości probówki do drugiej. Na dno probówki opadają ciemne skrawki tworząc osad. Ponownie pojawia się lupa powiększająca zawartość probówki. Na fioletowo różowym tle pojawia się zapis reakcji wraz z opisem słownym: FeCl2, czyli chlorek żelaza dwa oraz K2S, czyli siarczek potasu reagują ze sobą, tworząc FeS, czyli siarczek żelaza dwa w postaci osadu oraz dwa atomy KCl, czyli chlorku potasu. Poniżej pojawiają się dodatkowe zapisy tej reakcji: jonowy pełny i jonowy skrócony. Wynika z nich, że w reakcji biorą udział jony Fe dwa plus oraz S dwa minus, które reagują ze sobą tworząc sól o wzorze FeS.

Jeśli chcemy przeprowadzić reakcję strącania, musimy zmieszać ze sobą dwa roztwory rozpuszczalnych substancji, których jony będą tworzyć trudno rozpuszczalny związek.

Aby otrzymać na przykład trudno rozpuszczalny w wodzie fosforan(V) wapnia, należy zmieszać ze sobą dwa roztwory, z których jeden powinien zawierać kationy wapnia, a drugi - aniony fosforanowe(V). Wtedy możliwe będzie wytrącenie z roztworu żądanej soli.

Fosforan(V) wapnia może powstać w wyniku zmieszania ze sobą roztworów odpowiednich soli. Poniżej przedstawiono przykłady dwóch możliwych reakcji otrzymywania fosforanu(V) wapnia:

Sole mogą w roztworze wodnym reagować z innymi solami i wodorotlenkami, pod warunkiem że w reakcji tej powstają trudno rozpuszczalne produkty.

Jeśli zachodzi reakcja między dwiema solami, to produktem trudno rozpuszczalnym jest również sól.

Reakcje zachodzące w roztworze wodnym pomiędzy jonami pochodzącymi od dwóch różnych substancji, które razem tworzą trudno rozpuszczalny związek, nazywa się reakcjami strącania (strąceniowymi).

Reakcje strącania można przewidzieć na podstawie tablicy rozpuszczalności, sprawdzając, czy jony, które znajdą się w roztworze po zmieszaniu dwóch rozpuszczalnych substancji, połączą się ze sobą w związek trudno rozpuszczalny w wodzie.

Reakcja między solami oraz między solami i wodorotlenkami są przykładami reakcji wymiany.

W jaki sposób można w reakcji strącania uzyskać sól, która jest głównym składnikiem wapieni? Napisz równania trzech możliwych reakcji, stosując zapis: cząsteczkowy, jonowy pełny i jonowy skrócony.

reakcja chemiczna zachodząca w roztworze wodnym między jonami pochodzącymi od zmieszanych ze sobą substancji, prowadząca do powstania trudno rozpuszczalnego związku, który wytrąca się z roztworu w postaci osadu

Reakcje strącania zachodzące w wodzie między solami oraz solami i wodorotlenkami są przykładami reakcji wymiany:

sól 1 + wodorotlenek 2 → wodorotlenek 1↓ + sól 2

# data[].attributes.attachment_link.description
Ciekawe, czy sole mogą reagować ze sobą? Jeśli tak, to czy muszą być spełnione szczególne warunki, aby mogła zajść taka reakcja? Czy można w jakiś sposób przewidzieć jej przebieg? Podczas tej lekcji spróbujemy znaleźć odpowiedzi na te pytania.

# data[].attributes.headline
Karta pracy nr 4: Projektowanie doświadczenia

# data[].attributes.subject
Karta pracy nr 4: Projektowanie doświadczenia

# data[].attributes.headline
Karta pracy nr 3: Otrzymywanie osadów trudno rozpuszczalnych soli

# data[].attributes.subject
Karta pracy nr 3: Otrzymywanie osadów trudno rozpuszczalnych soli

# data[].attributes.attachment_link.title
Otrzymywanie osadów trudno rozpuszczalnych soli

# data[].attributes.headline
Karta pracy nr 2: Otrzymywanie osadów trudno rozpuszczalnych wodorotlenków

# data[].attributes.subject
Karta pracy nr 2: Otrzymywanie osadów trudno rozpuszczalnych wodorotlenków

# data[].attributes.headline
Karta pracy nr 1: Wprowadzenie do tematu

# data[].attributes.subject
Karta pracy nr 1: Wprowadzenie do tematu

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Ta strona, jak każda inna, korzysta z plików cookies (tzw. ciasteczek). Pliki te m.in. ułatwiają Ci przeglądanie treści i zapamiętują Twoje ustawienia na kolejne wizyty. Klikając „Akceptuj wszystkie", wyrażasz zgodę na użycie WSZYSTKICH plików cookie. Możesz również zmienić „Ustawienia plików cookie", aby wyrazić zgodę na wybrane grupy plików.

# data[].attributes.attachment_link.title
Reakcja roztworu siarczanu(VI) miedzi(II) z wodą amoniakalną - ChemVlog.pl

# data[].attributes.attachment_link.description
Ta strona, jak każda inna, korzysta z plików cookies (tzw. ciasteczek). Pliki te m.in. ułatwiają Ci przeglądanie treści i zapamiętują Twoje ustawienia na kolejne wizyty. Klikając „Akceptuj wszystkie", wyrażasz zgodę na użycie WSZYSTKICH plików cookie. Możesz również zmienić „Ustawienia plików cookie", aby wyrazić zgodę na wybrane grupy plików.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Słownik

reakcja zachodząca pomiędzy określonymi jonami, w wyniku której wytrąca się osad

(gr. „bursztyn", „rozpuszczalny") związek chemiczny, który w roztworze wodnym dysocjuje całkowicie na jony

dysocjacja elektrolityczna

(łac. dissociatio „rozdzielenie") samorzutny proces rozpadu cząsteczek elektrolitów (kwasów, zasad, soli) w roztworach, na dodatnio i ujemnie naładowane jony

Bibliografia

Encyklopedia PWN

Galus Z., Ćwiczenia rachunkowe z chemii analitycznej, Warszawa 2007, wyd. 9.

Lipiec T., Szmal Z., Chemia analityczna z elementami analizy instrumentalnej, Warszawa 1980.

Minczewski J., Marczenko Z., Chemia analityczna. T.2. Chemiczne metody analizy ilościowej, Warszawa 2011, wyd. 10.

Persona A., Chemia analityczna, Warszawa 2007.

Rubel S., Pracownia Chemiczna. Analiza ilościowa, Warszawa 1999.

# data[].attributes.attachment_link.description
reakcja zachodząca pomiędzy określonymi jonami, w wyniku której wytrąca się osad (gr. „bursztyn", „rozpuszczalny") związek chemiczny, który w roztworze wodnym dysocjuje całkowicie na jony dysocjacja elektrolityczna (łac. dissociatio „rozdzielenie") samorzutny proces rozpadu cząsteczek elektrolitów (kwasów, zasad, soli) w roztworach, na dodatnio i ujemnie naładowane jony Encyklopedia PWN Galus Z., Ćwiczenia rachunkowe z chemii analitycznej, Warszawa 2007, wyd.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Reakcje strąceniowe są wykorzystywane w analizie jakościowej, w celu potwierdzenia obecności danego jonu w próbce.

Wyobraź sobie, że dostajesz próbkę roztworu do analizy, w którym prawdopodobnie znajduje się sól srebra(I).
W jaki sposób sprawdzisz obecność jonów srebra w otrzymanej próbce?
Tutaj z pomocą przychodzą reakcje, w wyniku których otrzymasz osad o charakterystycznym wyglądzie. Dobrym przykładem jest powyższa reakcja otrzymywania chlorku srebra(I). Następnym jest reakcja otrzymywania jodku srebra(I) o charakterystycznym wyglądzie. Jodek srebra(I) otrzymuje się jako żółtawy osad. Jego obecność wskazuje, że w analizowanym roztworze znajdowała się sól srebra.

Czy w wyniku wymieszania niektórych soli, może powstać osad jodku srebra(I)? Korzystając z tabeli rozpuszczalności, należy wybrać dobrze rozpuszczalne sole, zawierające kation srebra oraz anion jodkowy, np. i .

Następnym przykładem barwnej reakcji strącania jest otrzymywanie trudno rozpuszczalnego, żółtego chromianu(VI) ołowiu(II). Reakcja przebiega po zmieszaniu roztworu azotanu(V) ołowiu(II) i chromianu(VI) potasu.

Zapisz przebieg opisanej reakcji równaniem chemicznym w formie cząsteczkowej, jonowej pełnej i jonowej skróconej.

Pokaż odpowiedź

związek chemiczny, który składa się z kationów i anionów reszty kwasowej

reakcje chemiczne, w wyniku których powstają substancje trudno rozpuszczalne w wodzie

dysocjacja elektrolityczna

rozpad substancji chemicznej na jony dodatnie i ujemne pod wpływem rozpuszczalnika, np. wody

określa maksymalną ilość substancji, jaka może się rozpuścić w
100 g rozpuszczalnika w danej temperaturze i pod stałym ciśnieniem

Słownik

Bibliografia

Atkins P., Jones L., Chemia ogólna: cząsteczki, materia, reakcje, Warszawa 2009.

Minczewski J., Marczenko Z., Chemia analityczna, Warszawa 2004.

Pac B., Zegar A., Podstawy klasyfikacji związków nieorganicznych w teorii i zadaniach, Kraków 2020.

Pac B., Zegar A., Reakcje w roztworach wodnych w teorii i zadaniach, Kraków 2020.

# data[].attributes.attachment_link.description
Reakcje strąceniowe są wykorzystywane w analizie jakościowej, w celu potwierdzenia obecności danego jonu w próbce. Wyobraź sobie, że dostajesz próbkę roztworu do analizy, w którym prawdopodobnie znajduje się sól srebra(I). W jaki sposób sprawdzisz obecność jonów srebra w otrzymanej próbce? Tutaj z pomocą przychodzą reakcje, w wyniku których otrzymasz osad o charakterystycznym wyglądzie.