# data[].attributes.headline
อาณาจักรรัตนโกสินทร์

# data[].attributes.subject
อาณาจักรรัตนโกสินทร์

# data[].attributes.headline
สถาปนาในอาณาจักรรัตนโกสินทร์

# data[].attributes.subject
สถาปนาในอาณาจักรรัตนโกสินทร์

# data[].attributes.body
มีการสถาปนาพระราชวงศ์จักรี และการสถาปนากรุงรัตนโกสิทร์เป็นราชธานี

# data[].attributes.headline
การสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์เป็นราชธานี

# data[].attributes.subject
การสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์เป็นราชธานี

# data[].attributes.body
เป็นการตัดสินใจครั้งสำคัญของชาติ เพราะชาวไทยสมัยนั้นมุ่งมั่นที่จะกลับไปฟื้นฟูกรุงศรีอยุธยาขึ้นเป็นราชธานีตามเดิม การที่อยู่กรุงธนบุรีนั้นเป็นเรื่องชั่วคราว แต่การกลับไปตั้งมั่นนั้นเป็นเรื่องที่ทำได้ยาก เพราะเมืองไทยเพิ่งประกาศอิสรภาพ กำลังคนและสะเบียงอาหารก็ไม่สมบูรณ์ ข้าศึกก็ยังคอยย่ำยีตลอดเวลา พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกจึงทรงตัดสินพระทัยตั้งราชธานีใหม่ โดยยึดเหตุผลทางยุทธศาสตร์ เพราะมีแม่น้ำเป็นคูเมืองเป็นชัยภูมิรับศึกได้อย่างดี และไกลออกไปทางทิศตะวันออกก็เป็นทะเลตมคือแผ่นดินลุ่ม ดินเป็นโคลนเลน เป็นด่านป้องกันข้าศึกได้ เมื่อทรงยกเสาหลักเมืองก็เท่ากับเป็นการรวมขวัญกำลังใจ และสร้างประชามติให้ประชาชนเห็นด้วยว่า เราจะเริ่มชีวิตใหม่กัน ณ กรุงรัตนโกสินทร์นี้
การสร้างกรุงใช้เวลาถึง 3 ปี จึงแล้วเสร็จบริบูรณ์ มีกำแพงเมืองและป้อมปราการแข็งแรงมั่นคง ผังเมืองก็พยายามลอกเลียนกรุงศรีอยุธยามากที่สุดเท่าที่จะทำได้ สร้างวัดเพื่อเป็นหลักของพระนคร คือ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม ในพระบรมมหาราชวัง วัดมหาธาตุ วัดราชบูรณะ และวัดพระเชตุพน

# data[].attributes.headline
การสถาปนาพระราชวงศ์จักรี

# data[].attributes.subject
การสถาปนาพระราชวงศ์จักรี

# data[].attributes.body
พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช เมื่อครั้งยังเป็นสมเด็จพระยามหากษัตริย์ศึก ภายหลังที่ได้ทรงกลับจากกรุงกัมพูชาเพราะในกรุงธนบุรีเกิดจลาจล บรรดาขุนนางทั้งน้อยใหญ่ทั้งหลายก็พากันอ่อนน้อมยอมสวามิภักดิ์ เรียกร้องให้แก้ไขวิกฤตการณ์ พร้อมกันนั้นก็พากันอัญเชิญให้พระองค์เสด็จขึ้นครองราชสมบัติเป็นพระเจ้าแผ่นดินไทยสืบต่อไป
ภายหลังสถานการณ์ได้กลับคืนสู่ความสงบปกติดังเดิมแล้ว ทรงเห็นว่า ก่อนจะประกอบพระราชพิธีบรมราชาภิเษก สมควรจะย้ายราชธานีไปอยู่ฝากตะวันออกของแม่น้ำเจ้าพระยา บริเวณที่ทรงเลือกสร้างพระราชวัง เคยเป็นสถานที่การค้าขายกับชาวต่างประเทศในแผ่นดินสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ซึ่งในขณะนั้นเป็นทำเลที่อยู่ของชาวจีน เมื่อได้ที่ดังกล่าว ทรงชดเชยค่าเสียหายให้ เมื่อชาวจีนอพยพไปแล้ว บริเวณที่ดินที่เหลือเป็นที่ว่างจึงโปรดให้สร้างรั้วไม้แทนกำแพงขึ้น เพื่อจะได้ทรงจัดให้มีพระราชพิธีบรมราชาภิเษกได้อย่างรวดเร็วในบริเวณที่จะทรงก่อสร้างพระราชวัง และพระราชธานีเป็นการถาวรต่อไป
หลังจากนั้นพระองค์ทรงมีพระชนมายุได้ 45 พรรษา ได้ทรงประกอบพิธีบรมราชาภิเษกครั้งแรกขึ้นเป็น “ปฐมกษัตริย์แห่งราชวงศ์จักรี”
ในเวลาเดียวกันนั้น ทรงสถาปนาเจ้าพระยาสุรสิงหนาท สมเด็จพระอนุชา เป็นพระมหาอุปราชากรมพระราชวังบวรสถานมงคล และทรงสถาปนาพระยาสุริยอภัย พระราชนัดดา เป็นสมเด็จพระเจ้าหลานเธอเจ้าฟ้ากรมพระอนุรักษ์เวศน์ แต่ภายหลังทรงเห็นว่ายังไม่สมควรแก่ความชอบที่มี จึงโปรดให้เลื่อนขึ้นเป็น… “กรมพระราชวังบวรสถานพิมุข”  และได้ทรงสถาปนาพระเจ้าลูกยาเธอพระองค์ใหญ่ขึ้นเป็นสมเด็จพระเจ้าลูกยาเจ้าฟ้ากรมหลวงอิศรสุนทร นอกจากนี้จึงได้ทรงสถาปนาพระยาพระบรมวงศานุวงศ์ทั้งหลายขึ้นเป็นเจ้าโดยถ้วนหน้าทั่วทุกพระองค์
พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกทรงได้รับอัญเชิญขึ้นครองราชย์ แต่ในขณะนั้นยังมิได้สร้างพระราชวังใหม่ ได้ประทับพระองค์พระราชวังเดิม ต่อมาภายหลังเมื่อได้ลงมือก่อสร้างพลับพลาที่ประทับ และได้ประกอบพิธีบรมราชาภิเษกครั้งแรก แล้วการก่อสร้างพระราชวังเป็นราชธานีแห่งใหม่ได้ดำเนินต่อไปจนเสร็จ หลังจากนั้นได้โปรดให้มีการสมโภชพระนคร และทำพิธีบรมราชาภิเษกอีกครั้งหนึ่ง พระองค์ได้พระราชทานนามพระนครแห่งใหม่นี้ว่า กรุงเทพมหานคร อมรรัตนโกสินทร์ มหินทรายุธยา มหาดิลกภพ นพรัตนราชธานี บุรีรมย์ อุดมราชนิเวศน์มหาสถาน อมรพิมานอวตารสถิต สักกะทัตติยวิษณุกรรมประสิทธิ์

# data[].attributes.headline
ลักษณะการปกครองราชอาณาจักรในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ ( พ.ศ. 2325-2394 )

# data[].attributes.subject
ลักษณะการปกครองราชอาณาจักรในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ ( พ.ศ. 2325-2394 )

# data[].attributes.body
การจัดการปกครองราชอาณาจักรยังคงยึดถือประเพณีการปกครองตามแบบอย่างสมัยอยุธยาตอนปลาย และสมัยกกรุงธนบุรี ดังนี้

# data[].attributes.headline
การปกครองส่วนกลาง

# data[].attributes.subject
การปกครองส่วนกลาง

# data[].attributes.body
เป็นการแบ่งหน้าที่หน่วยราชการมีคุมบริหารราชการแผ่นดินภายใต้การบังคับบัญชาของเสนาบดีเป็น 6 กรม ดังนี้
1. กรมมหาดไทย มีอัครสนาบดีตำแหน่งสมุหนายกผู้บังคับดูแลบริหารฝ่ายทหาร และพลเรือนในหัวเมืองฝ่ายเหนือทั้งหมด
2. กรมกลาโหม กรมกลาโหม มีอัครเสนาบดีตำแหน่งสมุหพระกลาโหมเป็นผู้บังคับบัญชาดูแลในราชการฝ่ายทหารและพลเรือนในหัวเมืองฝ่ายใต้ทั้งหมด
3. กรมเมือง มีพระยายมราชเป็นเสนาบดี มีหน้าที่ดูแลรักษาความสงบเรียบร้อย ตัดสินคดีความต่างๆ ในเขตราชธานี
4. กรมวัง มีเจ้าพระยาธรรมาธิกรณ์เป็นเสนาบดี มีหน้าที่ดูแลราชการที่เกี่ยวข้องกับพระราชมณเฑียร พระราชวัง พระราชพิธีต่างๆ และตัดสินคดีความเขตพระราชวัง
5. กรมท่า มีเจ้าพระยาพระคลังเป็นเสนาบดี มีหน้าที่ดูแลรับเกี่ยวกับเงินรายรับรายจ่ายของแผ่นดิน พิจารณาคดีพระราชทรัพย์หลวง ติดต่อรับรองชาวต่างประเทศที่มาติดต่อค้าขายและดูแลบังคับบัญชาหัวเมืองชายทะเล
6. กรมนา มีพระยาพลเทพเป็นเสนาบดี มีหน้าที่รักษานาหลวง เก็บข้าวดำนาจากราษฎรรวม พิจารณาคดีเกี่ยวกับพื้นที่และโคกระบือด้วย

# data[].attributes.headline
การปกครองในส่วนภูมิภาค

# data[].attributes.subject
การปกครองในส่วนภูมิภาค

# data[].attributes.body
เป็นการควบคุมบังคับบัญชาหัวเมืองต่างๆ ส่วนภูมิภาคขึ้นอยู่กับ อัครเสนาบดี ทั้ง 2 ตำแหน่ง คือ สมุหนายก และสมุหพระกลาโหม กับเสนาบดีกรมท่า แบ่งแยกออกเป็นหัวเมืองฝ่ายเหนือ ฝ่ายใต้ และหัวเมืองชายทะเล
นอกจากนี้หัวเมืองต่างๆ เหล่านี้ยังแบ่งออกเป็นลักษณะต่างๆ ตามความสำคัญทางยุทธศาสตร์และราษฎร ดังนี้
1. หัวเมืองชั้นในเป็นหน่วยปกครองที่อยู่ไม่ไกลจากเมืองหลวง เป็นเมืองจัตวา มีเจ้าเมืองหรือผู้รั้งเมืองดูแล
2. หัวเมืองชั้นนอกแบ่งออกเป็น 3 ลักษณะ ดังนี้
1) หัวเมืองใหญ่ คือ หัวเมืองที่อยู่ห่างไกล แบ่งออกเป็นหัวเมือง เอก โท ตรี อยู่ใต้การปกครองของเมืองหลวง
2) หัวเมืองชั้นรอง คือ หัวเมืองขึ้นและหัวเมืองใหญ่ อยู่ใกล้เคียง มีเจ้าเมืองเป็นผู้ดูแล
3) หัวเมืองชายแดน คือ หัวเมืองต่างชาติ ให้เป็นเมืองประเทศราช มีเจ้านายชนชาตินั้นทำการปกครองกันเองตามจารีตประเพณีของชนชาตินั้นๆ
การปกครองในท้องที่ต่างๆ คงอาศัยตามแบบประเพณีสำคัญ คือ หมู่บ้าน แต่ละหมู่บ้านจะมีผู้ใหญ่บ้านซึ่งเจ้าเมืองเป็นผู้แต่งตั้งเป็นหัวหน้า หลายหมู่บ้านรวมเป็น “ตำบล” แต่ละตำบลจะมี “กำนัน” ซึ่งเจ้าเมืองเป็นผู้แต่งตั้งเป็นหัวหน้า ตัว “กำนัน” จะมีบรรดาศักดิ์เป็น “พัน” หลายตำบลรวมกันเป็น “แขวง”

# data[].attributes.headline
ในด้านความสัมพันธุ์ระหว่างส่วนกลางกับส่วนภูมิภาค

# data[].attributes.subject
ในด้านความสัมพันธุ์ระหว่างส่วนกลางกับส่วนภูมิภาค

# data[].attributes.body
พระมหากษัตริย์จะเป็นผู้แต่งตั้งเจ้าเมือง และยกกระบัตรเมืองในสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ได้ทรงตัดทอนอำนาจเจ้าเมืองในการแต่งตั้งข้าราชการที่สำคัญๆ ทุกตำแหน่ง เป็นตำแหน่งปลัด จะได้รับการแต่งตั้งจากกรมมหาดไทย กรมกลาโหม หรือกรมท่า ซึ่งขึ้นอยู่กับเขตการปกครองที่เมืองนั้นๆ ตั้งอยู่ ตำแหน่งมหาดไทยแต่งตั้งจากกรมมหาดไทย ตำแหน่งยกกระบัตรและข้าราชการอื่นๆ แต่งตั้งทางกรมวังก็ได้รับการแต่งตั้งทางกรมที่มีชื่อเดียวกันจากในกรุงเทพฯ

# data[].attributes.headline
ลักษณะทางสังคม

# data[].attributes.subject
ลักษณะทางสังคม

# data[].attributes.body
ยังคงมีลักษณะเช่นเดียวกันสังคมไทยสมัยอยุธยา และสมัยธนบุรี เป็นสังคมศักดินา มีการแบ่งชนชั้นของคนในสังคมแบ่งออกเป็น 6 กลุ่ม
1.  พระมหากษัตริย์ ทรงเป็นประมุขสูงสุดของอาณาจักร
2.  พระราชวงศ์ หมายถึง บรรดา "เจ้านาย"เครือญาติของพระมหากษัตริย์
3.  ขุนนาง คือ กลุ่มบุคคลที่รับราชการแผ่นดิน มีศักดินา ยศ
4. พระสงฆ์ เป็นกลุ่มบุคคลที่ได้รับความเคารพนับถือจากสังคมและคนทุกชนชั้น
5. ไพร่ คือ ราษฎรสามัญชนที่เป็นชายฉกรรจ์ในสังกัดของมูลนาย
ไพร่มี ๒ ประเภท คือ
•ไพร่หลวง คือ ไพร่ของพระมหากษัตริย์ที่พระราชทานให้แก่กรมกองต่าง ๆ
•ไพร่สม คือ ไพร่ในสังกัดของมูลนาย
6. ทาส คือ กลุ่มคนที่มีฐานะต่ำสุดในสังคมไทย ไม่มีกรรมสิทธิ์ในชีวิตของตนเอง มีหน้าที่รับใช้แรงงานให้นาย

จนกระทั่งรัชกาลที่ 5 ทรงปฏิรูปสังคมให้ทันสมัยหลายด้าน
1. การยกเลิกระบบไพร่ การให้ชายที่มีอายุครบ 18 ปี ต้องเข้ารับราชการเป็นทหาร 2 ปี เป็นกฎหมายที่ยกเลิกระบบไพร่ของประเทศไทย
2. การเลิกทาส ตรากฎหมายเลิกทาสทั่วพระราชอาณาจักร
3. การปฏิรูปการศึกษา ให้จัดตั้งโรงเรียนและระบบการศึกษาแผนใหม่ตามแบบสังคมตะวันตก

# data[].attributes.headline
การเปลี่ยนแปลงทางสังคมไทยในสมัยประชาธิปไตย

# data[].attributes.subject
การเปลี่ยนแปลงทางสังคมไทยในสมัยประชาธิปไตย

# data[].attributes.body
สังคมไทยได้เปลี่ยนแปลงไปภายใต้ระบบรัฐธรรมนูญ ไม่มีสังคมศักดินา ไพร่ และทาส ทุกคนในสังคมไทยอยู่ภายใต้รัฐธรรมนูญซึ่งเป็นกฎหมายสูงสุดในการปกครองประเทศ

# data[].attributes.headline
สมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น รัชกาลที่ 1 ถึงรัชกาลที่ 4 ก่อนเกิดสัญญาเบาว์ริง

# data[].attributes.subject
สมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น รัชกาลที่ 1 ถึงรัชกาลที่ 4 ก่อนเกิดสัญญาเบาว์ริง

# data[].attributes.body
สภาพเศรษฐกิจของไทยมีลักษณะเป็น "เศรษฐกิจแบบยังชีพ" เป็นการผลิตเพื่อการบริโภคภายในครัวเรือนและนำไปแลกเปลี่ยนกับสินค้าอื่น ๆ ภายในท้องถิ่น ในส่วนรายได้ของหลวงได้มาจากภาษีประเภทต่างๆเป็นหลัก

# data[].attributes.headline
สมัยรัตนโกสินทร์ยุคปรับปรุงประเทศตามแบบตะวันตก

# data[].attributes.subject
สมัยรัตนโกสินทร์ยุคปรับปรุงประเทศตามแบบตะวันตก

# data[].attributes.body
สมัยรัชกาลที่ 4  (พ.ศ. 2394- 2411)
ไทยทำสนธิสัญญาเบาว์ริงกับอังกฤษ ทำให้การค้ากับต่างประเทศมี
ความคล่องตัว และมีเสรีทางการค้ามากขึ้น
สมัยรัชกาลที่ 5 ปรับปรุงวิธีจัดเก็บภาษีและการบริหารด้านภาษีอากรให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น (จากระบบเจ้าภาษีนายอากร มาเป็นทางราชการเป็นผู้จัดเก็บเอง) ทำสนธิสัญญาเพราะราชไมตรีว่าด้วยการค้าขาย และพิกัดอัตราภาษีกับประเทศต่าง ๆ เพิ่มขึ้น
สมัยรัชกาลที่ 6 (พ.ศ. 2555- 2468)
มีการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศให้เจริญก้าวหน้าการจัดการด้านการชลประทาน การขยายเส้นทางรถไฟ จัดตั้งกรมอากาศยาน สนามบินดอนเมือง จัดตั้งธนาคารออมสิน
สมัยรัชกาลที่ 7  (พ.ศ. 2468 - 2477) เพิ่ม
อัตราภาษีศุลกากร และเก็บเงินค่าธรรมเนียมคนเข้าเมือง

# data[].attributes.headline
ยุคทุนนิยม โดยรัฐสมัยจอมพล ป. พิบูลสงครามเป็นนายกรัฐมนตรี ระหว่าง พ.ศ. 2481 - 2489

# data[].attributes.subject
ยุคทุนนิยม โดยรัฐสมัยจอมพล ป. พิบูลสงครามเป็นนายกรัฐมนตรี ระหว่าง พ.ศ. 2481 - 2489

# data[].attributes.body
ส่งเสริมลัทธิชาตินิยมทางเศรษฐกิจ ภายใต้คำขวัญ "ไทยทำไทยไทยใช้ไทยเจริญ" ด้านพาณิชยกรรม รัฐบาลต้องกาลสนับสนุนให้คนไทยประกอบอาชีพค้าขาย ด้านอุตสาหกรรม รัฐบาลจะลงทุนดำเนินการผลิตในอุตสาหกรรมที่เอกชนไม่มีทุน หรือขาดความชำนาญ