# data[].attributes.body
definicja: poczucie niezależności i odrębności osobistej oraz dążenie do zachowania własnych poglądów ; pogląd typowy dla kultury intelektualnej romantyzmu, przywiązujący najwyższą wagę moralną do wewnętrznego życia uczuciowego jednostki

wyrazy pokrewne:
indywidualista, indywidualistka, indywidualność, indywidualizowanie, indywiduum, indywidualizacja, indywidualizować., odindywidualizować ., odindywidualizowywać

synonimy: specjalność, osobność, niezależność, odrębność, samodzielność, specyficzność

Literatura:

Johann Wolfgang von Goethe "Cierpienia młodego Wertera" - Bohater jest osobą wyznająca inne hierarchie wartości, niż inni. Odróżnia się od reszty społeczeństwa, z którym wiążą go nikłe nici. Woli obcować z naturą, bo w niej odkrywa ukojenie i wielkie piękno.

Juliusz Słowacki "Kordian" - bohater nie chce on ingerować w sprawy społeczne, nie chce walczyć z klasowością społeczeństwa oraz jego niesprawiedliwościami. Nie znajduje sobie przeciwnika, z którym toczy boje. W jego przypadku najważniejszy jest spór z samym sobą.

Adam Mickiewicz "Konrad Wallenrod" - bohater jest osobą, dla której losy kraju są sprawą najważniejszą. Potrafił zbuntować się przeciwko Bogu

Sofokles "Antygona" - inność prawd moralnych i postępowania bohaterki wobec przyjętych kanonów

Stefan Żeromski "Ludzie bezdomni" - Doktor Tomasz Judym jest osobą nieznajdującą zrozumienia ani poparcia dla swoich ideałów, głoszone przez niego poglądy różnią go od interesów środowiska lekarskiego.

W. Szekspir "Hamlet" - wyobcowanie i niezrozumienie bohatera

F. Dostojewski "Zbrodnia i kara" - Raskolnikow ma się za jednostkę wybitną, której nie obowiązują prawa i normy moralne

Filmy

reż. Gus Van Sant . "Buntownik z wyboru"
https://www.filmweb.pl/film/Buntownik+z+wyboru-1997-21

reż. David Mackenzie , "Młody Adam"
Film obraca się wokół kryzysu życiowego Joe`go, młodego włóczęgi, który jest indywidualistą.
https://www.filmweb.pl/Mlody.Adam

reż. Richard LaGravenese , "Piękne istoty"
Ethan Wate poznaje tajemniczą Lenę Duchannes. Chłopak szybko odkrywa, że dziewczyna nie jest typową nastolatką.

https://www.filmweb.pl/film/Pi%C4%99kne+istoty-2013-566390

Sztuka:
William Turner, "Wrak Minotaura"
https://www.photoblog.pl/olsztynianin/175329149/william-turner.html#

Caspar David Friedrich, "Wędrowiec nad morzem mgły"
https://pl.wikipedia.org/wiki/W%C4%99drowiec_nad_morzem_mg%C5%82y#/media/Plik:Caspar_David_Friedrich_-_Wanderer_above_the_sea_of_fog.jpg

Piosenka:

Marcin Maciejczak - "Jak Gdyby Nic"

Artysta śpiewa o swoim życiu, w którym panuje indywidualizm
Wyróżnia on się spośród innych nastolatków

https://www.youtube.com/watch?v=pqEslALvVC0

Cytaty:
"Lepiej zaliczać się do niektórych, niż do wszystkich."
"Wolę być samotnym wilkiem, niż płaszczącym się psem".George Orwell
"Chcesz wiedzieć, kim jesteś? Nie pytaj. Działaj. Działanie Cię określi i ustali. Z działania swojego się dowiesz. Ale działać musisz jako „ja”, jako jednostka, bo tylko własnych potrzeb, skłonności, namiętności, konieczności możesz być pewny." Witold Gombrowicz

# data[].attributes.body
definicje:
los: koleje życia, bieg wydarzeń
przypadek:  zdarzenie lub zjawisko, których nie da się przewidzieć ;
przeznaczenie:  to co powiedziane, przepowiedziane, zarządzone przez bogów; nieuchronna przyszłość

synonimy: przeznaczenie: Fortuna, predestynacja; nieunikniona przyszłość, nieuchronna konieczność; los, dola, fatum
przypadek: fuks, cud, raz, sprawa, niespodzianka, ewentualność, sytuacja, kazus, casus, zbieg okoliczności, zrządzenie losu/opatrzności, splot wydarzeń

frazeologizmy: Los z kogoś zadrwił, pozostawać na łasce losu, być zdanym na łaskę losu, wygrać los na loterii, dar losu, ironia losu, los uśmiecha się do kogoś, los nie głaszcze kogoś, masz ci los, ofiara losu, uśmiech losu, psi los, wybraniec losu, wyzwać los, zmienny los, zostawić kogoś na łasce losu

Literatura:
Sofokles, "Król Edyp" - klęska bohatera, bez względu na to co wybierze - spotka go tragiczny los
Edyp próbuje uciec od przeznaczenia, ale okazuje się to niemożliwe, nieświadomy popełnia obydwie zbrodnie.
Ukazany konflikt między wybitną jednostka a jej dążeniami-każdy krok przyśpiesza ostateczną, finalną katastrofę

Sofokles, "Antygona" - nad rodem królewskim ciąży fatum
Bez względu na to, jak tytułowa bohaterka postąpi, sprowadzi na siebie zgubę

Jan Kochanowski, Treny - autor cierpi z powodu utraty córki, nie ma wpływu na zaistniałą tragedię

Ernest Hemingway -„Stary człowiek i morze” -Santiago nie mógł złowić ryby przez osiemdziesiąt cztery dni. Rybak rzucił wyzwanie swojemu przeznaczeniu i wypłynął daleko w morze, a kiedy zauważył ogromną rybę-rekiny zaatakowały jego zdobycz - fatum

Kochanowski, "Odprawa posłów greckich"- przypadek - tragedia Troi została spowodowana błędną ludzką decyzją

William Szekspir,  "Makbet"- tytułowy bohater nie stałby się tyranem, gdyby żądza władzy nie popchnęła go do zamordowania króla Dunkana.

Zofia Nałkowska , "Granica" - Zenon sam kieruje swoim życiem, jest odpowiedzialny za swoje błędy,  przypadkowo zmierza do klęski

Film:
reż.Michael Spierig / Peter Spierig - "Przeznaczenie" - Rządowa agencja podróży w czasie, mając na celu zapobieganie przyszłym zbrodniom, wysyła szpiega, by uchwycił przestępcę
https://www.filmweb.pl/film/Przeznaczenie-2014-656595

reż.David Fincher - "Ciekawy przypadek Benjamina Buttona" - bohater młodnieje, zamiast starzeć się, niespodziewany przypadek zmienia jego życie
https://www.filmweb.pl/film/Ciekawy+przypadek+Benjamina+Buttona-2008-123383

Sztuka:

Edvard Munch - "Krzyk" - Za osobą widać dwa cienie, prawdopodobnie ścigające zdesperowaną osobę. Tło tej scenerii wypełnia morze w kolorach czerni i mocnej szarości. Wydaje się, że oznacza to niemożność ucieczki przed pościgiem
https://pl.wikipedia.org/wiki/Krzyk_(obraz)#/media/Plik:The_Scream.jpg

Czesław Tański, "Pochód śmierci po drodze życia" - Obraz pokazuje, że wszyscy, niezależnie od tego, czy są bogaci, czy biedni, młodzi czy starzy, są równi wobec śmierci, jest to nasze przeznaczenie
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Czes%C5%82aw_Ta%C5%84ski_-_Poch%C3%B3d_%C5%9Bmierci_po_drodze_%C5%BCycia_1898.jpg

Piosenka:
Impuls - "Bo ty jesteś moim przeznaczeniem" - ukazane przeznaczenie dot. miłości
https://www.youtube.com/watch?v=D6jpB3Jc0ww

Cytaty:
"Nie ma przecież człowieka , który by w życiu wygrał same dobre losy." B. Prus
"Życie nie daje nam tego, co chcemy, tylko to, co ma dla nas" Władysław Stanisław Reymont
"Im większe szczęście, tym mniej należy mu ufać." Tytus Liwiusz
"Bo każdy człowiek ma trzy życia w sobie: jedno, po którym płacze, drugie w którym żyje i stęka, trzecie, którego się spodziewa." Józef Ignacy Kraszewski
"Tryb życia nie jest dziełem przypadku. Jest prostą konsekwencją natury danego człowieka." Tadeusz Mostowicz

# data[].attributes.headline
Motywy antyczne: Dedal i Ikar, Prometeusz, Syzyf

# data[].attributes.subject
Motywy antyczne: Dedal i Ikar, Prometeusz, Syzyf

# data[].attributes.body
-
Definicja:

Dedal i Ikar - o nieprzezwyciężonej sile ludzkich marzeń i możliwości, jak i o umiarze przy osiąganiu ich.

Prometeusz - miłość i poświęcenie, ofiarność w niesieniu pomocy, bezinteresowną szlachetność. Prometeusz jest wzorcem społecznika, który poświęca się dla ogółu.

Syzyf - Syzyfowa praca jest synonimem bezowocnej, daremnej pracy, trudu z góry skazanego na niepowodzenie, jest Syzyf który ją wykonuje symbolizuje upór i wytrwałość. Chytrość i przebiegłość, kara za wszelkie winy.

Synonimy: kara · poświęcenie · wytrwałość · marzenia · miłość · pomoc · szlachetność · przeznaczenie · przebiegłość · prometeizm

Literatura:
- Mit o Prometeuszu
Prometeusz chcąc pomóc człowiekowi , ponownie zakradł się do spichlerza ognia niebieskiego i przyniósł na ziemie pierwszy płomień ognia. Dzeus zemścił się okrutnie. Na jego rozkaz przypięto Prometeusza do skał Kaukazu. Co dzień przylatywał orzeł i wyjadał mu wątrobę która cały czas odrastała.
- Mit "Dedal i Ikar"
Dedal z ptasich piór i wosku skonstruował skrzydła na których razem z synem miał się wznieść i poszybować nad morzem, prosto do swej ojczyzny. Przed lotem ostrzegł Ikara , aby ten nie leciał zbyt nisko bowiem wtedy pióra nasiąkną wilgocią ani zbyt wysoko gdyż słońce rozpuści wosk. Jednak pod wpływem nowo doznanych przeżyć Ikar zapomniał o przestrodze ojca i wzbił się wysoko w górę. Wówczas słońce roztopiło wosk, pióra wypały ze skrzydeł, a Ikar runął w dół i zginął.
- Mit o Syzyfie
W Hadesie wymierzono Syzyfowi ciężką karę za wszystkie jego grzechy. Został skazany na wieczne wtaczanie na wysoką górę ciężkiego głazu, który przy samym szczycie znów spadał w dół. Syzyf musiał więc zaczynać pracę na nowo i bez skutku.
- "Dziady" cz. III - Adam Mickiewicz
Konrad – Gustaw cierpi za miliony, Kordian zamierza wziąć na siebie zbrodnię królobójstwa
- "Nie-Boska Komedia" - Zygmunt Krasiński
Hrabia Henryk – oddaje życie w walce o ideały swojej, arystokratycznej klasy społecznej.
- „Syzyfowe prace” - Stefan Żeromski -
Żeromski w swojej powieści zastąpił Syzyfa z mitologii nauczycielami rosyjskimi, którzy za wszelką cenę próbują pozbawić swoich uczniów pamięci o tym, który kraj jest ich ojczyzną. Uczniowie jednak stawiają opór zaborcom i wszelkimi możliwymi środkami zdobywają polskie książki i inne informacje o Polsce. Trud zaborców jest bezowocny a postawa Polaków uparta, wytrwała.
- "Wciąż o Ikarach głoszą" - Ernest Bryll
refleksje nad tym co mógł odczuwać Dedal podczas śmierci Ikara

Film:
- Nie-Boska Komedia, reż. Zygmunt Hübner

- Dzieciństwo Ikara, reż. L'enfance d'Icare

- Prometeusz, reż. Ridley Scott

Sztuka:
- Peter Paul Rubens „Prometeusz skowany”
- J. Pradier „Prometeusz”
- P. L. Silvestre „Stworzenie ludzi przez Prometeusza”

- Peter Bruegel „Upadek Ikara”
- Marek Kubski "Syzyf"
- Janusz Szpyta "Syzyf"

- Tycjan "Kara Syzyfa"

Związki frazeologiczne:
- puszka Pandory - coś, czego nie można otwierać, ponieważ z tego powodu są tylko nieszczęścia i kłopoty.

- postawa prometejska - takie działanie jednostki, które ma na celu dobro całej ludzkości oraz wyraz buntu przeciwko wszystkiemu, co ogranicza swobodę człowieka.
- syzyfowa praca - żmudna, bezcelowa praca, która nie przynosi żadnych efektów.

# data[].attributes.body
ROZSTANIE

Rozstanie to nie tylko odejście od partnera życiowego. Rozstanie to także pożegnanie kogoś, kto umarł, kogo już nigdy nie zobaczymy.

Synonimy

Pożegnanie, rozłąka, separacja, izolacja, oderwanie

Cytaty

“Kochać to także umieć się rozstać” (V. van Gogh)

“To wszystko, co nas łączy, jest miłość szalona,
A wszystko, co jest prawdą, na wieki nas dzieli.”
(Jan Lechoń)

“Kochajmy się dopóki mamy złudzenia, kiedy je stracimy, lepiej się rozstańmy.”(Éric-Emmanuel Schmitt - Małe zbrodnie małżeńskie)

“Cierpię wiele, bo straciłem to, co było życia mego jedyną rozkoszą, świętą, ożywczą siłą, którą zawsze tworzyłem wkoło siebie. Znikła!” (Goethe Cierpienia Młodego Wertera)

“Rozłączeni – lecz jedno o drugim pamięta;
Pomiędzy nami lata biały gołąb smutku
I nosi ciągłe wieści.” (Słowacki [wielkim poetą był!] Rozłączenie)

Wielkieś mi uczyniła pustki w domu moim,
Moja droga Orszulko, tym zniknienim swoim!
Pełno nas, a jakoby nikogo nie było:
Jedną maluczką duszą tak wiele ubyło.
(Kochanowski Tren VIII)

Literatura

Lalka, B.Prus - Rozstanie Stanisława Wokulskiego z Izabelą Łęcką na stacji kolejowej w Skierniewicach w chwili, gdy byli już oni narzeczeństwem.

Ludzie Bezdomni, S. Żeromski - Rozstanie Judyma z Joasią Podborską, które następuje w finalnej części książki, może się wydać nienaturalne, bezsensowne i okrutne. Tak jednak zdecydował autor i w rezultacie mamy do czynienia z rozstaniem ideologicznym, ze swoistą wersją porzucenia ukochanej dla wyższej idei.

Romeo i Julia, W. Shakespeare - Romans  potomków dwóch zwaśnionych rodów zakończony tragiczną śmiercią obojga zakochanych.

Dzaidy cz IV, A. Mickiewicz - Po rozstaniu z ukochaną Gustaw przeżywa głęboki kryzys egzystencjalny – po stracie miłości, nie widzi niczego, co mogłoby nadać jego życiu sens.

Iliada, Homer - Pożegnanie Hektora z Andromachą. Ta scena staje się literackim prototypem bohatera żegnającego się z ukochaną, bo trzeba wyruszyć na wojnę, do powstania, w obronie kraju, w imię obowiązku… Hektor wyruszy… Pozostawi żonę i synka, ustanowi wzór na wiele stuleci

Film

Słodki listopad, reż. Pat O’Connor -  Opowieść o tym, że szczęście jest istotą wrażliwą, kruchą, która przychodzi nagle i nie wiadomo skąd, nie wiadomo dlaczego. I po to przychodzi, aby za chwilę odejść. Już może nie tak niespodziewanie, ale z pewnością pozostawiając po sobie trwały ślad.

Sztuka

Kochanowski nad zwłokami Urszulki, Jan Matejko - ostatnie pożegnanie ojca z przedwcześnie zmarłą córką

Muzyka

Prośba do następcy, Republika
Dodekafonia, Strachy na Lachy
Nie mam dla Ciebie miłości, Skubas
Dobry Moment, Kortez

# data[].attributes.body
Książki zbójeckie - określenie użyte przez Gustawa w IV części ,,Dziadów” Mickiewicza. Ich zadaniem było pobudzenie czytelnika, wprowadzając go w świat marzeń, ożywał się w nich romantyczny duch. Miały również wpływ na charakter, osobowość i zachowanie odbiorcy.

Czytanie = rozwój osobisty, kształcenie się, poszerzanie wiedzy, zwiększenie kreatywności, wyobraźni, poszerzenie horyzontów

Wyrazy bliskoznaczne: chłonąć lektury, tkwić w lekturze, oddawać się lekturze, zaczytywać się, zapoznawać się z czymś, pisma, słowo pisane, wytwory, dzieła

Literatura:

,,Cierpienia Młodego Wertera” Johann Wolfgang von Goethe - opowieść o pierwszym romantyku, popełniającym samobójstwa z powodu nieszczęśliwej miłości. W czasie wydania książki znalazło się wielu sobowtórów romantycznego Wertera, w tym Mickiewicz. Odbiór książki miał na wpływ na ich zachowanie oraz reagowanie na pewne sytuacje.

,,Dziady część IV” Adam Mickiewicz - Ta część odbywa się 2 listopada. Księdza i dzieci w trakcie modlitwy odwiedza Pustelnik, duch. Ważne w fabule są 3 godziny: rozpaczy, miłości oraz przestrogi, w przeciągu których, dowiadujemy się o życiu nieszczęśnika oraz tego, że kiedyś był uczniem księdza. Podczas pierwszej godziny, miłości, Pustelnik wspomina o książkach, które go ukształtowały, biorąc do ręki m.in. Wertera. Twierdzi:

One zwichnęły osadę moich skrzydeł
I wyłamały do góry,
Że już nie mogłem nad dół skręcić lotu.

Poskutkowało to poszukiwaniem miłości, a w późniejszej godzinie dowiemy się już o jego samobójstwie.

Biblia oraz przypowieści - Dekalog reguluje zasady zachowania się moralnego człowieka, wpływając oczywiście na to co robi, zachowanie, wartościowanie i mentalność. Dzięki przypowieściom, dawane nam są nauki na konkretnych przykładach, tłumaczące nam jak mamy się zachować.

Przypowieści:

Przypowieść o miłosiernym Samarytaninie

Przypowieść o wdowim groszu

Przypowieść o siewcy

Film:

,,Sekretne życie Waltera Mitty” - w filmie dowiemy się o stosunkowo nudnym życiu głównego bohatera, który często śnił na jawie. Zmotywowany wyrusza w podróż, która wpływa na jego postrzeganie, a śnięcie na jawie przestało mu dokuczać.

,,Zielona Mila” - wpływa na dostrzeganie zmian w więźniach, przedewszystkim ludziach, oraz osądzanie, bez win. Nie zawsze, kto jest po drugiej stronie krat, jest lepszy od tego pierwszego.

Muzyka:

,,Naiwne pytania” Dżem -

,,W życiu piękne są tylko chwile…”

Pokazuje nam to, że życie to nie tylko sukcesy, ale i porażki, i że szczęścia jest niewiele, więc powinniśmy się właśnie na nich skupiać.

,,Wyrwij murem zęby krat” Jacek Kaczmarski - PRL były czasami cenzury oraz wielu ograniczeń, za pomocą muzyki chcieli podnieść polaków na duszy, motywując do działania.

Wyrwij murom zęby krat
Zerwij kajdany, połam bat
A mury runą, runą, runą
I pogrzebią stary świat!

# data[].attributes.body
Definicja: poczucie własnej wartości i szacunek dla samego siebie, co wyraża się w pragnieniu posiadania także szacunku ze strony innych z uwagi na swoje walory duchowe, moralne czy też zasługi społeczne.
Synonimy: dostojeństwo, dostojność, dystynkcja, górnolotność, górność, hieratyczność, hieratyzm, majestat, majestatyczność, monumentalizm, monumentalność, odświętność, patetyczność, patos, podniosłość, pomnikowość, pompatyczność, posągowość, powaga, uroczystość, wzniosłość, ascetyczność, autentyzm
Literatura:
- "Księga Hioba"
Mieszkaniec ziemi Us był człowiekiem zamożnym i niezwykle szczęśliwym. Jednak jego spokój został zmącony, gdy stał się ofiarą zakładu między Bogiem i szatanem. Zły duch wierzył w to, że jeśli mężczyzna zostanie pozbawiony tego, co było dla niego najważniejsze, odwróci się od Boga i zacznie mu złorzeczyć. Hiob stracił rodzinę, majątek, został także dotknięty trądem. Jednak nie złamało go to. Wciąż pozostał wierny swojej wierze i nie zwątpił ani na chwilę w dobroć Boga. Za to został nagrodzony przez Stwórcę przywróceniem wszystkiego, co utracił, a także pomnożeniem majątku i zdrowia.

-  Ernest Hemmingway „Stary człowiek i morze”
Santiago  to człowiek w podeszłym wieku. Właśnie starość stanowi jego największy problem. Wszyscy przekonani byli o jego bezużyteczności i niezdatności do pracy rybaka. Jego połechtana ambicja nakazała mu wypłynąć w morze i złowić imponującą rybę. Udało mu się schwytać wielkiego marlina, który stanowił zaszczytne trofeum. Jednakże w drodze powrotnej, wycieńczony walką z rybą i sztormem mężczyzna, musiał stawić czoło atakującym jego łup rekinom. Ostatecznie dopłynął do brzegu, mając zaledwie szkielet wspaniałego stworzenia. Mimo to, udało mu się zdobyć coś więcej niż pożywienie – zyskał szacunek i poważanie innych rybaków, którzy nie patrzyli już na niego jak na niedołężnego starca.

Filmy:
- "Nietykalni", reż. Olivier Nakache, Éric Toledano - Czarnoskóry mężczyzna chce dowieść o własnej wartości

Cytaty:
-  "Chcąc być czyimś przyjacielem, trzeba stać się godnym przyjaźni" - Mikołaj Gogol
- "Godność, poszanowanie własnego charakteru, idą w parze z pewnym stopniem dobrobytu" - Eugène Delacroix
- "Godność, a niekiedy nawet i świętość są bardziej kwestią surduta i kamizelki, niż się to niektórym wydaje" - Charles Dickens
-" Delikatność i godność wypływa z głębi serca, a nie z lekcji tańca" - Fiodor Dostojewski

Muzyka:
- " Godność " - Jan Kaczmarek

# data[].attributes.body
Definicja: Przyjaźń - duchowa, emocjonalna i platoniczna więź łącząca dwoje lub więcej ludzi, oparta na wzajemnym zrozumieniu, wspólnych doświadczeniach

Synonimy: braterstwo  · bratnia dusza · bliskość · wyrozumiałość · więź · przywiązanie · zażyłość · zżycie

Literatura:
- Johann Wolfgang Goethe "Cierpienia młodego Wertera"

Tytułowy bohater utworu znajduje się w dwóch związkach przyjaźni. Pierwszym z nich jest przyjaźń z Wilhelmem, do którego Werter kieruje wszystkie swoje listy i porusza w nich intymne kwestie: dotyczące jego uczuć, lęków, trudności, jakie napotyka, a także załamań psychicznych.
- Bolesław "Prus Lalka"

W książce jest mowa o przyjaźni subiekta Ignacego Rzeckiego ze Stanisławem Wokulskim. Dba o sklep, martwi się o Stanisława, próbuje żenić go ze Stawską, w które nota bene sam jest zakochany. Nie dopuszcza też do głosu myśli, że Wokulski mógł zakochać się w próżnej Izabeli, bo ma go za człowieka rozsądnego.
- Dziady cz. III - Adam Mickiewicz

Młodzi patrioci, aresztowani na rozkaz Nowosilcowa, mają silne poczucie więzi grupowej, wspólnego losu, także w obliczu rychlej zsyłki na Syberię pozostają przyjaciółmi, czują się odpowiedzialni za los towarzyszy niedoli.
- "Ludzie bezdomni" - Stefan Żeromski

Przyjacielem Judyma byt inżynier Korzecki. Panowie poznali się w Paryżu, razem byli w Szwajcarii, gdzie inżynier leczył nerwy. Pozostawał człowiekiem samotnym, bardzo wrażliwym na ludzką krzywdę, z największym trudem znosił panującą w Zagłębiu nędzę, nieludzkie warunki pracy robotników, ich wyzysk.
- Adam Mickiewicz, "Oda do młodości"

Utwór, będący manifestem pokolenia młodych romantyków, ukazuje przyjaźń jako warunek pomyślności ogółu. Przyjaźń daje pewność, że wszelkie podejmowane działania mają ogromną szansę na powodzenie. Wzajemne wsparcie, poświęcenie i zapał młodych oraz poleganie na drugim człowieku pozwolą – według Mickiewicza – zmienić świat na lepszy.

Film:
- Leon zawodowiec, reż. Luc Besson - przyjaźń płatnego mordercy i małej dziewczynki
- Trzej muszkieterowie, reż. Tom Herrek - przyjaźń zawiązana w walce
- Nikifor, reż. Krzysztof Krauze - przyjaźń mecenasa sztuki z trudnym artystą
- Mój przyjaciel Hachiko, reż. Lasse Hallström - historia przyjaźni psa i jego właściciela

Sztuka:
- Gustav Klimt "Przyjaciółki" - Przedstawia dwie kobiety przytulone do siebie. Są odprężone, na ich twarzy widać spokój i lekki uśmiech.
https://www.ramarama.pl/media/products/klim_001/images/thumbnail/large_klimt-przyjaciolki-3d.jpg?lm=1545219788
- Vincent van Gogh Portret listonosza Roulin - Przyjaźń pomiędzy malarzem a listonoszem narodziła się po przyjeździe van Gogha do Arles i była utrzymywana w głębokim szacunku do nich samych i ich pracy.
https://www.google.com/url?sa=i&source=images&cd=&ved=2ahUKEwj_tK7q3L_mAhULiIsKHcMpBzwQjRx6BAgBEAQ&url=https%3A%2F%2Fpl.wikipedia.org%2Fwiki%2FPortret_listonosza_J%25C3%25B3zefa_Roulina&psig=AOvVaw1I1j7ZzII4JLDu_Nb3dupo&ust=1576776621701237

Muzyka
- „Gdzie jesteście przyjaciele moi” Maciej Maleńczuk
https://www.youtube.com/watch?v=P5nSQXb6qnM
- „Mój przyjacielu” Krzysztof Krawczyk
https://www.youtube.com/watch?v=cUjZ7fBeSTE

Cytaty:
- „Przyjaciele są jak ciche anioły, które podnoszą nas, kiedy nasze skrzydła zapominają, jak latać.”
Antoine de Saint-Exupéry
- „Przyjacielu, jeśli będzie ci dane żyć sto lat, to ja chciałby żyć sto lat minus jeden dzień, abym nie musiał żyć ani jednego dnia bez ciebie.”
Alan Alexander Milne – Kubuś Puchatek

# data[].attributes.body
Jak to rozumiem?

«ogół ludzi wykształconych i wykonujących zawodowo pracę umysłową»

Warstwa społeczna, wyżej postawiona. Osoba nie tyle mądra, bo takowa tylko zdobywa wiedzę, ale również dobrze ją wykorzystująca i używająca swoich zdolności logicznego myślenia.

Pytania/tezy: Czy człowiek inteligentny jest człowiekiem nieszczęśliwym?

MĄDRY  ≠ INTELIGENTNY

Wyrazy bliskoznaczne: racjonalista, roztropny, odpowiedzialny, przenikliwy, przytomny, rozumny, sensowny, sprytny, bystry, lotny na umyśle, zdrowy rozsądkowo, kreatywny, geniusz

Literatura

Stanisław Wyspiański ,,Wesele”- pomimo ówczesnej chłopomani, widać różnice w toku myślenia, postrzegania świata oraz rozumowania między miejską inteligencją a chłopami.

,,Wyście sobie, a my sobie.
Każden sobie rzepkę skrobie.” [Radczyni, akt I, scena 4]

,,A bo chłop i ma coś z Piasta,
Coś z tych królów Piastów – wiele!
- Już lat dziesięć pośród siedzę,
Sąsiadujemy o miedzę.
Kiedy sieje, orze, miele,
Taka godność, takie wzięcie;
Co czyni, to czyni święcie,
Godność, rozwaga, pojęcie.
A jak modli się w kościele,
Taka godność, to przejęcie;
Bardzo wiele, wiele z Piasta;
Chłop potęgą jest i basta.” [Gospodarz, akt I, scena 24]

Bolesław Prus ,,Lalka” - W epoce oświecenie ogromną rolę odgrywa tu inteligencja, którą swoją wiedzą się dzieli z niższymi klasami działając pracą u podstaw oraz organiczną. W tomach Prusa widać fascynację wynalazkami oraz przenikanie prostych mieszczan w wyższe sfery, dzięki wykształceniu, która się rozwija oraz świadomie postępuje w swoich działaniach, w przeciwieństwie do arystokracji. Główny bohater, Wokulski, pracował nad swoim wynalazkiem, maszyną parową, zdobył wykształcenie, interesował się tym.

Stefan Żeromski ,,Ludzie bezdomni” - główny bohater już za młody został wzięty od rodziny, ludzi pracujących fizycznie, pod opiekę ciotki, należącej do inteligencji. Został wykształcony, a następnie był lekarzem. Odwiedza swoją rodzinę, leczy robotników, a następnie wyjeżdża leczyć do uzdrowiska, gdzie ma kontakt z niższymi warstwami, poczuwając się winnym dla wyrównania rachunku, poświęca swoją miłość, by móc działać społecznie. Typowy intelektualista, idealista, który wie, że może pomóc właśnie, dlatego, że należy do inteligencji.

Film

,,Sami swoi” - ukazuje relacje dwóch rodzin, Kargulów i Pawlaków, typowe dla mieszkających na wsi. Wyjeżdżają do Ameryki, gdzie mają styczność z inteligencją, ludźmi dobrze wykształconymi, czasem również Polakami, którzy próbują znaleźć, o ironio, wspólny język, co nie zawsze się udaje.

,,Piękny umysł "- mężczyzna posiadający niezwykłe zdolności matematyczne, nie potrafi się odnaleźć w świecie

Sztuka

twórczość Leonarda da Vinci - nie jest to konkretne, ale przytaczając jego dzieła śmiało stwierdzić, że nie byłe wykonane bez namysłu. Tylko człowiek inteligentny, potrafiący świadomie wykorzystywać swoją wiedzę oraz wynajdując potrzebne szczegóły potrafiulby stworzyc jego dzieła

Muzyka

Jacek Kaczmarski ,,Marsz Intelektualistów” - autor śpiewa o tym, że po wykształceniu i wiedzy z różnych dziedzin, np. filozofów, potrafi samodzielnie myśleć i inaczej postrzega świat, niż rozkazujący mu mundurowi, którzy myślą praktycznie oraz prosto.

,,A kiedy wszystko do ładu wróci –
W szafach należne miejsce mundurom,
Snów filozofów młodzież się uczy
A ręka zmienia pałkę na pióro…”

piosenka: https://www.youtube.com/watch?v=59KYyJ4wzmg

tekst: https://www.kaczmarski.art.pl/tworczosc/wiersze/marsz-intelektualistow/

Cytaty:

,,Jeżeli będę zajmował się tym, co myślą głupcy, nie będę miał czasu na to, o czym myślą ludzie inteligentni."

Éric-Emmanuel Schmitt - Oskar i pani Róża

,,Szczęście wśród inteligentnych osób to najrzadsza rzecz, jaką znam."

Ernest Hemingway

,,Nic tak nie świadczy o charakterze człowieka, jak jego pociąg do inteligencji."

Terry Goodkind

# data[].attributes.body
Polskie powstania narodowe. Powstanie, dawniej insurekcja – zbrojne wystąpienie ludności państwa, miasta lub pewnego obszaru, skierowane przeciw dotychczasowej władzy lub władzy okupacyjnej. Powstania zwykle dążyły do uzyskania niepodległości państwa, autonomii obszaru lub przyłączenia obszaru do innego państwa.
Gród Agamemnona, Juliusz Słowaki

# data[].attributes.body
Wielu artystów często sięga do przeszłości, by znaleźć w niej nie tylko tło przedstawianych wydarzeń, ale także, by za jej pomocą poruszyć ważne kwestie społeczne i polityczne. Historia bywa szczególnie przydatna w trudnych i przełomowych okresach dziejów.

LITERATURA:

Adam Mickiewicz, „Pan Tadeusz” - bardzo wyraźnie zaznaczony kult Bonapartego, akcja dzieje się istotnych latach dla naszej ojczyzny (1811 - 1812), kiedy miała miejsce wyprawa Napoleona na Rosję. Wyprawa ta była ważna dla polaków, ponieważ dawała nadzieje na odzyskanie niepodległości. Przeszłość widać między innymi w obrazach nawiązujących do tradycji dawnej Polski - w domu Sędziego Soplicy na ścianach wiszą portrety bohaterów narodowych: Tadeusza Kościuszki, Rejtana, Korsaka, Jasińskiego.

Adam Mickiewicz, „Dziady” cz. III - biografia Gustawa łączy się ściśle z historią narodu. W scenie więziennej widzimy ludzi, których życie zniszczyły wyroki sądowe. Kibitki wiozące zesłańców na Sybir, carscy żołdacy nieludzko traktujący polskich skazańców.

Juliusz Słowacki, „Kordian” - koronacja cara Mikołaja I na króla Polski, podczas której Kordian w imieniu całego narodu próbuje zabić cara, aby ocalić kraj przed jego tyranią. Nie udaję mu się, po czym zostaje  wysłany do szpitalu dla wariatów gdzie zostaje skazany na śmierć.

# data[].attributes.body
Godność
Godność jest uczuciem indywidualnym dla każdego człowieka , poczucie własnej wartości i szacunku do samego siebie ,co objawia się oczekiwaniem na szacunek ze strony drugiego człowieka ze względu na walory moralne, duchowe lub zasługi społeczne . Dzieli się na godność osobową I osobowościową.  Godność osobowa jest oparta na założeniu ma się godność z samego faktu iż jest się człowiekiem, godność osobowościowa jest zależna od dokonań, zachowania, moralności I statusu społecznego.
Synonimy
Charakter, dostojność,dystynkcja ,majestat ,powaga uroczystość,hieratyzm,monumentalość ,górno--otność
Literatura
-" Zemsta" Aleksander Fredro -  Godność szlachecka nie pozwala Cieśnikowi I Rejentowi
dojść do zgody w sporze o mur.
-"Konrad Wallenrod " Adam Mickiewicz - utrata godności na rzecz ratowania ojczyzny I swoich
rodaków
- "W Matni" Émil Zola - Alkohol obejmujący władzę nad ludźmi wszystkich klas społecznych, utrata godności oraz wyniszczenia społeczeństwa przez alkohol
-" Klub samobójców " Robert Louis Stevenson
- brak woli życia I poczucia własnej wartości ,brak wystarczającej godności to chęci życia.
-"1984" George Orwell - czy ludzie potrafią utrzymać I czuć swoją godność będąc ciągle  obserwowanymi
-" Szkarłatna Litera"  Nathaniel Hawthorne -
Utrata godności przez zachowanie nie zgodne z morałami społeczeństwa.

Sztuka
" Hołd Pruski" Jan Matejko
https://pl.m.wikipedia.org/wiki/Plik:Prussian_Homage.jpg
" Wolność wiodąca lud na barykady" Eugène Delacroix
https://pl.m.wikipedia.org/wiki/Plik:Eug%C3%A8ne_Delacroix_-_Le_28_Juillet._La_Libert%C3%A9_guidant_le_peuple.jpg

Film
- "Pianista"
- "Lista Schindlera"
Muzyka
- "Partyzant "- Dżem
https://youtu.be/Ei3vbpfzILM

Cytaty
"A czym jest godność? Czy to pragnienie, by wszyscy docenili jaka jesteś dobra, dobrze wychowana, pełna miłości dla bliźnich? Naucz się szanować przyrodę, oglądaj więcej filmów o zwierzętach i przyjrzyj się, jak one walczą o swoje terytorium"- Paulo Coelho. "Weronika postanawia umrzeć"

"Święty to ten, kto żyje godnie" - Paulo Coelho-
"Czarownica z Portobello"

# data[].attributes.body
Anioł – byt duchowy w wielu religiach, który służy i na różne sposoby wypełnia zamysły Boga.
Demon - nadprzyrodzona potęga
Zjawa -  ludzka istota, żyjąca po śmierci fizycznej ciała człowieka, bytująca w świecie pozamaterialnym.

Synonim słowa demon:

wyrocznia,

antychryst,

władca piekła

Anioł:

bez skazy,

dobra dusza,

uosobienie dobroci

Zjawa:

dusza pokutująca,

omam,

koszmar,

mara,

imaginacja,

upiór,

zmora.

Literatura:
1.„Boska Komedia” Dante Alighieri opisuje głównego bohatera, który, zabłądziwszy w lesie, przestraszony przez zwierzęta symbolizujące ludzkie grzechy, spotkał niespodziewanie ducha Wergiliusza, który na prośbę Beatrycze prowadzi go przez Piekło i Czyściec.
2.„Makbet” William Szekspir stworzył świat, w którym przeplatają się rzeczywistość z fantastyką. Na wybory tytułowego Makbeta wpływ mają trzy Czarownice. Odtąd gnany rządzą władzy nie może zaznać spokoju. Popełniona zbrodnia i wyrzuty sumienia odbierają mu sen. Widziadła zamordowanych oraz tajemnicze głosy wieszczą królowi nadchodzącą zgubę. Lady Makbet widzi wciąż na swoich rękach krew, a Makbetowi ukazuje się podczas uczty duch zamordowanego przyjaciela Banka.
3.„Hamlet” William Szekspir tytułowemu bohaterowi pojawia się duch zamordowanego podstępnie ojca. Wyjawia mu prawdę o swej śmierci. Hamlet dowiaduje się, że to stryj, obecny król i mąż matki księcia, zabił swego brata by wstąpić na tron. Duch prosi Hamleta o pomszczenie swej śmierci. Bohater pragnąc spełnić postulat ojca popada w san bliski obłędowi.
4.Tren XIX („Sen”) Jan Kochanowski kończy cykl trenów obrazem, w którym podmiotowi lirycznemu ukazuje się duch matki. Kobieta pociesza strapionego ojca, tłumacząc, iż jego córka ma lepiej w niebie niż na ziemi i dzięki śmierci uniknęła ziemskich cierpień.
5.„Romantyczność” Adam Mickiewicz kreśli postać Karusi, która rozmawia ze swoim zmarłym kochankiem, widziadło jest białe jak chusta i ma zimne dłonie, budzi postrach w oczach dziewczyny: „Ty już umarłeś? Ach! ja się boję!”. Jednocześnie prosi, by ukochany zabrał ją ze sobą i nie opuszczał jej, ponieważ boi się, że w jej wizje nikt nie uwierzy i że zostanie odrzucona przez społeczność.
6.„Świtezianka”Adam Mickiewicz opowiada historię miłości tajemniczej dziewczyny oraz młodego strzelca. Chłopiec przysięga zjawiskowej piękności wierność i miłość, klnąc się na wszystkie świętości. Błąkając się po lesie strzelec spotyka piękną nimfę wodną wyłaniającą się z głębin jeziora. Nimfa niezwykłej urody i dziewiczej piękności kusi chłopca, przyzywa go do siebie, namawia do miłosnych igraszek. Młodzieniec najpierw opiera się, lecz potem ulega, rzuca się w wody jeziora. Nagle rozpoznaje w kobiecie swą ukochaną. Zdradzona dziewczyna wymierza karę - dusza strzelca zostaje zamieniona w drzewo.
7.„Dziady” cz. II Adam Mickiewicz skonstruował w dramacie dwa przenikające się wzajemnie światy – metafizyczny i rzeczywisty. Świat ponadzmysłowy reprezentowany jest przez zjawy, które ze względu na grzechy popełnione za życia pokutują, zawieszone w zaświatach, czyli abstrakcyjnej przestrzeni pomiędzy piekłem a niebem.
8.„Nie - boska komedia” Zygmunt Krasiński ukazuje postać Dziewczyny – widma, które ukazuje się Mężowi (Hrabiemu Henrykowi) i uwodzi go.
9.„Zbrodnia i kara” Fiodor Dostojewski – Rodionowi Raskolnikowi ukazuje się kobieta, którą wcześniej zabił.
10.„Wesele” - Stanisław Wyspiański przedstawia szereg widm nawiązujących do trudnej polskiej historii. Postaci występujące w scenach realistycznych autor nazwał osobami, a widma i zjawy – osobami dramatu.

Filmy:
1. Harry Potter (seria filmów) - seria ośmiu brytyjsko-amerykańskich filmów fantasy powstałych na podstawie cyklu powieści brytyjskiej pisarki J.K.Rowling również zatytułowanej Harry Potter.

2. Stranger Things - w Hawkins zjawia się tajemnicza dziewczynka posiadająca nadprzyrodzone moce.
3. Dary anioła - film fantasy
4. Hobbit - łączy gatunek fantasy z filmem przygodowym.
5. Władca Pierścieni - akcja rozgrywa się w mitologicznym świecie Śródziemia.

Sztuka:
1. Francisco Goya Sen rozumu płodzi potwory (Kiedy rozum śpi, budzą się upiory)
https://pl.wikipedia.org/wiki/Gdy_rozum_%C5%9Bpi,_budz%C4%85_si%C4%99_demony
2. Gustaw Moreau Zjawa (głowa Chrystusa jako zjawa)
3. Johannes E. Moller Latający Holender (okręt-widmo unoszący się we mgle)

Muzyka:
1. TYMEK - ANIOŁY I DEMONY FIT. BIG SCYTHE, DEYS (PROD BY MICHAŁ GRACZYK & FANTØM)
https://www.youtube.com/watch?v=CK1r3ImV46g

Cytaty:
1.Bo kto nie był ni razu człowiekiem, temu człowiek nic nie pomoże. - A. Mickiewicz, Dziady
2.Duchy to wspomnienia, a my je zachowujemy, ponieważ ci, których kochamy nie opuszczają świata. - C.Clare, Miasto niebiańskiego ognia

# data[].attributes.body
Zaświaty – w wierzeniach religijnych oznacza świat (lub światy) istniejący poza przestrzenią dostępną bezpośredniej percepcji wyznaczony najczęściej poprzez konkretny model kosmosu dla różnych ludów lub obszarów świata.

Synonimy do słowa „zaświaty”:

kraina cieni,

królestwo zmarłych,

podziemne królestwo,

podziemne księstwo,

świat pozagrobowy,

świat zmarłych,

tamten świat.

Literatura:
1. "Dziady II" Adama Mickiewicza. - Dusze, które nie zasłużyły na niebo, błąkają się po świecie i cierpią wyznaczone im kary. Dla duchów lekkich i pośrednich ta wędrówka będzie miała kres. Dla duchów ciężkich jest ona kara wieczną.
2. "Boska komedia" Dante Alighieri - Tematem najsłynniejszego utworu Dantego jest wędrówka po zaświatach. Poeta wraz ze swoimi przewodnikami, Wergiliuszem i Beatrycze poznaje piekło, czyściec i raj.
3. Apokalipsa” świętego Jana.  - Apokalipsa jako gatunek biblijny jest wypowiedzią opisującą tajemnice czasów ostatecznych oraz objaśniającą sens dziejów.
4. "Treny" Jana Kochanowskiego. -  "Tren X" próbuje dać odpowiedź, "w którą stronę, w którą się krainę udała" zmarła ukochana córka poety. "Tren X" zyskuje nie tylko osobisty wymiar ograniczający się do rozpaczy po utracie córki, lecz jest również próbą znalezienia odpowiedzi dokąd trafia dusza po śmierci.
5. Wiersz Leśmiana "Urszula Kochanowska" odwołuje się do całego cyklu "Trenów", a w szczególności do "Trenu X". Jest on również poetycką prezentacją krainy umarłych. W "Urszuli Kochanowskiej" Leśmian odwołuje się jedynie do religii chrześcijańskiej, nieznacznie jednak zmieniając chrześcijańską wizję zaświatów.
6. ,,Opowieść wigilijna'' Karol Dickens - Stary kupiec, Ebenezer Scrooge, znany ze swego skąpstwa, powraca w Wigilię Bożego Narodzenia do domu po pracy w swoim kantorze. Tam zjawia mu się duch jego wspólnika, Jakuba Marley'a, który ostrzega: jeśli Scrooge się nie zmieni, po śmierci czeka go wieczna męka. Zjawa zapowiada także odwiedziny trzech innych duchów, dzięki którym los starego skąpca może się odmienić. Duchy rzeczywiście przybywają i ukazują Ebenezerowi przeszłość, teraźniejszość i przyszłość (jeśli jego życie się nie zmieni).

Sztuka:
1. Hieronim Bosch pt. "Sąd ostateczny" obraz przedstawia piekło i raj.
https://wypracowania.pl/wypracowania/hieronim-bosch-sad-ostateczny-tryptyk-opis-interpretacja-i-analiza-obrazu
2. Dirk Bouts Upadek przeklętych

Film:
1. ,,Harry Potter'' – seria ośmiu brytyjsko-amerykańskich filmów fantasy powstałych na podstawie cyklu powieści brytyjskiej pisarki J.K. Rowling
2. Serial pt. ,,Stranger Things''
3. Alicja po drugiej stronie lustra

Muzyka:
1. Szpaku - Lavender Town ft. Białas prod. Deckster
https://www.youtube.com/watch?v=G6smTH5BE-4

Cytaty:
1. Kto nie doznał goryczy ni razu ten nie dozna słodyczy w niebie. ... Dziady

2. Bo kto nie dotknął ziemi ni razu ten nigdy nie morze być w niebie. Dziady

# data[].attributes.body
PRACA 2

DEFINICJA:

Praca – miara wysiłku włożonego przez człowieka w wytworzenie danego dobra; świadoma czynność polegająca na wkładanym wysiłku (działalność lub oddziaływanie) człowieka w celu osiągnięcia założonego przez niego celu; czynności umysłowe i fizyczne podejmowane dla realizacji zamierzonego celu.

SYNONIMY: twórczość, stanowisko, robota, harówka, harówa, czynność, zajęcie, działalność, zawód, pozycja, działanie, zatrudnienie, posada.

LITERATURA:

Mitologia - Motyw pracy powtarza się w greckiej mitologii dosyć często. Bogowie zazdrośnie strzegli swych umiejętności.

Biblia - Pismo Święte mówi wyłącznie o pracy fizycznej: rolnika, pasterza, rzemieślnika, pracy najemnej i niewolniczej.

Ludzie bezdomni - Stefan Żeromski - Zarówno w Warszawie, jak i w Zagłębiu proletariat żył w biedzie, robotnicy dostawali za ciężką, niekiedy ponad siły, pracę w koszmarnych warunkach głodowe wynagrodzenie. Źle odżywieni, pracujący ponad siły, mieszkający w brudnych, wilgotnych i ciemnych norach robotnicy chorowali, szybko umierali, dzieci wyglądały niczym przedwcześni starcy z obliczami trupów.

Lalka - Bolesław Prus - Ogromna większość pochodzących z wyższych warstw społecznych Polaków była niezdolna do normalnej pracy miała na jej temat absurdalne wyobrażenia. W oczach arystokracji ciężka praca Wokulskiego, przynosząca bogactwo była czymś niegodnym, u wszystkich majątek pana Stanisława rodził zawiść.

Pieśń świętojańska o Sobótce - Jan Kochanowski - Wieś z tego utworu jest szczęśliwą krainą, w której praca stanowi przyjemność, daje poczucie szczęścia, nie jest znojnym trudem chłopów, ale zajęciem ziemianina.

Nad Niemnem - Eliza Orzeszkowa - By nad Niemnem odrodziło się dostatnie życie, niezbędna jest ciężka, codzienna praca, do której zdolni są przede wszystkim ludzie młodzi oraz drobne ziemiaństwo, ludzie ciężkiej, codziennej pracy.

Syzyfowe prace - Stefan Żeromski - Syzyf, jego praca będąca karą za sprzeciwienie się bogom.

Chłopi - W.S. Reymont - O materialnym aspekcie życia na wsi decydował, wyznaczający porządek prac polowych, rytm przyrody. Indywidualne losy ludzi są uzależnione od społeczeństwa, w którym żyje jednostka i wykonywanych przez społeczeństwo prac.

Dzień na Harmenzach - Tadeusz Borowski - W hitlerowskich obozach praca ponad siły, wykonywana przez zagłodzonych, często chorych, bitych więźniów była narzędziem kaźni, przyspieszała śmierć:

Robotnicy - Marek Hłasko - Robotnicy w bardzo trudnych warunkach, ciężko i z wyraźną niechęcią do tego miejsca, pracowali przy budowie mostu. Mieszkali w marnych, wilgotnych i źle ogrzewanych barakach, jesienią nie mogli wysuszyć ubrań, zimą marzli, latem panowały wielkie upały, słońce powodowało oparzenia. Nienawidzili tej pracy nie przynosiła im żadnej satysfakcji.

FILMY:

„Krótki dzień pracy” K. Kieślowski - Film opowiada o radomskim Czerwcu '76, widzianym z perspektywy I sekretarza Komitetu Wojewódzkiego PZPR.

,,Kariera Nikosia Dyzmy” J. Bromski - Film opowiada o życiu Nikosia Dyzmy– zwykłego grabarza, rudego pechowca, ale utalentowanego mówcy funeralnego - którego smutne życie całkiem przypadkowo ulega zmianie.

MUZYKA:

„Mały kominiarczyk” Benjamim Britten (opera dziecięca)

„Piękna młynarka”, cykl pieśni F. Schuberta

„Prząśniczka” St. Moniuiszki (pieśń)

„Pieśń kronika” Marek Grechuta (piosenka)

„Ballada o Janku Wiśniewskim” Jacek Kaczmarek (piosenka)

Malarstwo:

„Stworzenie świata”, Michał Anioł, Kaplica Sykstyńska

„Polowanie na lwicę”, Sur Dasa, miniatura indyjska, ok 1605, muzeum w Londynie

„Pracownia artysty”, J. Vermeer

„Gęsiarka splatająca wianek”, W. Szerner

„Śniadanie w pracowni”, E. Manet

„Mleczarka”, J. Vermeer

„Pora dojenia”, Blyhooft

„Syzyf”, Tycjan

CYTATY:

Nauką i pieniędzmi drudzy Cię wzbogacą, mądrość musisz sam z siebie własną dobyć pracą. - Adam Mickiewicz

Bez pracy nie ma pełni radości życia. - Antoni Czechow

Każda praca jest dobra, o ile jest dobrze wykonywana. - Albert Einstein

# data[].attributes.body
DEFINICJA: Wolnością nazywamy niezależność, brak przymusu, możliwość podejmowania decyzji zgodnie z własną wolą.

SYNONIMY: Niepodległość, niezależność, niezawisłość, samodzielność, swoboda, suwerenność, równość, wolność myśli, prywatność.

LITERATURA:

-Mitologia “Mit o Dedalu i Ikarze”- Ikar= pragnienie nieograniczonej wolności (wzbicie się jak najwyżej słońca)

-Zofia Nałkowska “Granica”- Zenon Ziembiewicz, Elżbieta Biecka, Justyna Bogutówna=wolność podejmowania decyzji. Nie chcieli być jaki ich rodzice. Wolność jest możliwa tylko trzeba pokonać społeczne schematy.

- Adam Mickiewicz “Dziady cz.III”- Improwizacja- wolność ukazana jako siłą niszcząca=wolność sprawia, żę Konrad zwraca się przeciwko Bogu, zarzuca mu brak odpowiedzialności kierowania ludźmi=wpada w obłęd.

- Witold Gombrowicz “Ferdydurke”- nie ma wolności, wszyscy jesteśmy zamknięci w formy.

- Ignacy Krasicki “Ptaszki w klatce”-wolność= jedna z najważniejszych wartości. Młody czyżyk nie rozumie dlaczego stary czyżyk jest smutny, będąc zamknięty w złotej klatce. Młody czyżyk nie doznał nigdy takiej wolności jaką kiedyś miał stary czyżyk.

FILM:

-”Jeniec: Tak daleko jak nogi poniosą”- walczył o wolność= ucieka z rosyjskiej niewoli, przechodzi całą Rosję, aby być na wolności.

MUZYKA:

-Chłopcy z Placu Broni “Kocham Wolność”- ROCK-najważniejsza jest wolność. To ona sprawia, że będzie szczęśliwy.

-Boys “Wolność”-DISCO POLO- Cieszyć się z wolności dopóki ją mamy. Powinniśmy korzystać z tego, że jesteśmy na wolności.

MALARSTWO:

-Paul Delvaux “Syrena w świetle księżyca”-wolna syrena w świetle= swoboda podejmowania decyzji.

-Henri Matisse “Taniec”- taniec dający chwilowe uniesienie i wolność.

-Philip Wilson Steer “Biegnące dziewczęta, molo w Walberswick”- młodość jako beztroska chwila dająca poczucie wolności.

CYTATY:
-”Szczęście moje mieści się w wyrazie: wolność”- Stefan Żeromski

-”Czasem największym darem, jaki możesz komuś ofiarować, jest wolność”- Lidia Helena Zelman

-”Wolność to dar, ale też odpowiedzialność cięższa niż kajdany”- Christopher Paolini

-”Ptak w klatce nigdy nie jest tak piękny, jak ptak na wolności, skowronku”- Sylvain Reynard

# data[].attributes.body
DEFINICJA: historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych

SYNONIMY: konurbacja, cywilizacja, miasteczko, urbanizacja, metropolia, betonowa dżungla, aglomeracja

LITERATURA:

- Bolesław Prus “Lalka”- Paryż = kolebka cywilizacji; miasto, które daje szansę na rozwój nauki, społeczeństwa. Warszawa (Powiśle) = w mieście panuje znieczulica, ludzie są obojętni na krzywdę innych.

- Stefan Żeromski “Przedwiośnie”- Baku = miasto, w którym trwa rewolucja. W tym czasie miasto jest dotknięte głodem, ulice przepełnione zabitymi ludźmi. Warszawa= wizja szklanych domów.

- Bruno Schulz “Sklepy cynamonowe”- Ulica Krokodyli=sklepy o charakterze “pseudo-amerykańskiego komercjalizmu”, papierowe tramwaje, dorożki jeżdżą same, prostytutki, labirynt. Początkowo Ulica Krokodyli miała być jako rzecz nowoczesności, ale zostało ukazane jako źródło zła i wstydu.

-Adam Mickiewicz “Dziady cz. III”-Petersburg= mroźna kraina, w której władzę sprawuje okrutny car “Ale kto widział Petersburg ten powie: że budowały go chyba szatany”= miasto zbudowane na ludzkim cierpieniu, rozlanej krwi.

-Stefan Żeromski “Ludzie Bezdomni”- Warszawa= obraz nędzy i rozpaczy. Stare odrapane kamienice, dziurawe ulice, małe ciemne mieszkania. Cisy-czworaki=panuje tam malaria, zbudowane na podmokłym gruncie. Zakład leczniczy(Kuracyjny) “Cisy”- miejsce przeznaczone dla ludzi bogatych. Zagłębie=murowane, odrapane i z zaciekami wilgoci domy.

-Zofia Nałkowska “Granica”- miasteczko ukazane na przykładzie kamienicy pani Kolichowskiej. Zamieszkują w niej różne warstwy społeczne, zajmując odpowiednie piętra domu: “Co dla jednych jest podłogą, to dla innych jest sufitem”.

-Julian Tuwim “Mieszkańcy”- styl życia miasta i mieszkańców jest “straszny”. Mieszkania są brudne, pełne bałaganu. W mieście panuje bieda.

-Adam Mickiewicz “Pan Tadeusz”-epilog- Paryż= centrum europejskiej cywilizacji, metropolia, przymusowe miejsce pobytu polskich emigrantów. Druga ojczyzna Polaków.

FILM:

-Miasto 44- miasto walczy, jest zdegradowane, zalane ludzką krwią.

MUZYKA:

-Dawid Podsiadło “Małomiasteczkowy”-POP- autor chce przypomnieć ludziom, którzy wyjeżdżają z małych miast do większych metropolii, aby nie zapomnieli skąd pochodzą i się tego nie wstydzili. Małe miasteczka mają dużo wartościowych.

-Lady Pank “Stacja Warszawa”-POP,ROCK- Warszawa jako miejsce zbyt szybkiego tempa życia “mało kto to zrozumie dokąd gna zdyszany tłum”. Miasto jest zbyt duże, nikt się ze sobą nie zna “ Twarze w metrze są obce, bo i po co się znać”

MALARSTWO:

-Bernardo Canaletto “Ulica Miodowa”-obraz oddaje realistyczny  wygląd uliczki miasta w ciepłych kolorach.

-Józef Pankiewicz “Rynek Starego Miasta w Warszawie nocą”- nocny portret warszawskiej starówki.

CYTATY:
-“Ludzie tworzą miejsca, a miejsce tworzy ludzi”- John Green “Papierowe Miasto"
-“W mieście jak ryby tramwaje, a miasto jak studnia bez dna”- Wojciech Bellon
-“Żegnam się z Miastem, które stało się moje, jego wieże, jego drogi-kroki moje”- Krzysztof Jurkiewicz

# data[].attributes.body
Definicja:
Stan będący efektem starzenia się, ostatni okres w życiu człowieka.

Synonimy:
trzeci wiek, emerytalny wiek, wiek sędziwy, jesień życia, późny wiek, podeszły wiek, antyczność

Literatura:
Adam Mickiewicz "Romantyczność"- Jedną z postaci, która ocenia postawę Karusi, jest Starzec. Drwi on z jej bólu, nie wierzy, że dziewczyna może widzieć ducha zmarłego Jasia. Posądza ją o obłąkanie, uważa również, że ufający Karusi lud, jest przykładem ciemnoty i prostoty. Starzec reprezentuje klasycyzm i dawne ideały – to, co zdaniem romantyków już przeminęło i nie ma zastosowania w prawdziwym życiu Starzec jest przedstawicielem „starego” pokolenia.
Ernest Hemingway "Stary człowiek i morze" - Santiago to stary rybak, który czuje, że nie jest już tak sprawny i pełny sił jak kiedyś, również łowi coraz mniej ryb.
Molier "Skąpiec" - starszy mężczyzna strzegący swojego majątku
Julian Tuwim "Staruszkowie" - schemat życia starszych ludzi
Zofia Nałkowska "Granica" - odmienne postawy dotyczące starzenia się

Filmy:
"Pora umierać", reż. Dorota Kędzierzawska -  opowieść o kobiecie w starszym wieku. Jej pozycja w dzisiejszym społeczeństwie uważana jest za straconą, nikomu nie potrzebną.
"Pan Ibrahim i kwiaty Koranu", reż. Francois Dupeyron - Film opowiada o niezwykłej przyjaźni małego chłopca i starego muzułmanina, sklepikarza.
"Niewinność", reż. Paul Cox - miłość dwojga starych ludzi
"Dom niespokojnej starości", reż. Pascal Thomas -starsza pani jako detektyw
"Dziadek i ja", reż. M. Night Shyamalan - autorytet i przyjaźń starego dziadka
Stary człowiek i morze, reż. Jud Taylor (stary rybak nie godzący się ze swoją starością)

Sztuka:
Hans Grien Baldung "Trzy etapy życia ludzkiego i śmierć"
Lucian Freud "Matka malarza"
Domenico Ghirlandaio "Portret starego mężczyzny z chłopcem"
Théodore Géricault "Szalona"
Piotr Michałowski "Starzec siedzący na stopniach"

Muzyka:
Seweryn Krajewski "Byłem Stary"

Cytaty:
„Starość ma te same apetyty co młodość, tylko nie te same zęby.” Magdalena Samozwaniec
„Nie ma starzenia się, jest dojrzewanie i nabywanie wiedzy. Ja nazywam to pięknem.” Celine Dion
„Wszystkiego się w życiu spodziewałam, ale tego, że będę stara, to nigdy.” Zofia Nałkowska
„Starość zaczyna się wtedy, kiedy miejsce marzeń zajmują wspomnienia.” Ryszard Podlewski
"Ludzie, którzy nie potrafią się starzeć, to ci sami, którzy nie umieli być młodzi."  Marc Chagall

# data[].attributes.body
Syberia, kraina położona daleko na północ Rosji, od czasu zaborów była miejscem zsyłki polskich powstańców i spiskowców. W tekstach kultury ukazana jest jako kraina cierpienia, lodowe piekło, niosące degradacje człowieka i śmierć.

LITERATURA:

- "Dziady cz. III" Adam Mickiewicz --> Adam Mickiewicz w ustępie, w III cz. dziadów pokazuje białe, bezkresne pustkowie. w drodze do Rosji zawarty jest zawarty jest opis krajobrazu widzianego przez skazańców wywożonych kibitkami w glad Rosji. to kraina pokrywa śniegiem, pusta i biała, jałowa, gdzie przyroda nie może wydawać żadnego trwałego plonu, bez oznak cywilizacji, a po drogach poruszają się tylko wojskowi i więźniowie, z rzadka pokazują się ubogie osady.
- "Zbrodnia i kara" Fiodor Dostojewski --> w powieści Fiodora Dostojewskiego - zbrodnia i kara, Syberia utożsamiana jest z czyśćcem. Raskolnikov za swoje zbrodnie, zostaje skazany na 8 lat ciężkich robot i zesłany w głąb Syberii do miasta położonego nad rzeka Irtysz. warunki w jakich odbywa kare są bardzo ciężkie (ciasna, obskurna i zatłoczona cela, zakuty w kajdany). mimo tego, nie załamuje się. Wierzył, że zerwał jedyny pomost łączący go z bogiem i aby to naprawić, potrzebował pokuty, która była okrutnie równa jak czyn, którego się dopuścił. Syberia wraz z okrutnymi warunkami tam panującymi stwarzała mu wręcz idealne warunki do osiągnięcia tego zamiaru, przez co w jego oczach wkraczała w obszar uświęconej ziemi. z upływem czasu dokonuje się w nim wewnętrzna przemiana. W pełni zaczyna pojmować swój czyn, który stal się dla niego ciężarem ponad siły. Syberia i warunki tam panujące dają mu możliwość swoistego aktu odkupienia i pojednania z bogiem.

- "Lalka" Bolesław Prus --> Wokulski spędził na Syberii, głównie w Irkucku, spędził 7 lat. O dalekiej krainie w rozmowie z Rzeckim wypowiadał się przychylnie, podobnie jak i o tamtejszych mieszkańcach. Do Rosjan nie żywił nienawiści, a pobyt na Syberii stał się punktem zwrotnym w jego biografii. Wokulski porzucił tam idee politycznego romantyzmu (wiarę w sens spisków i powstań), i poświęcił się nauce. Wspomnienia sybiru powracały w pamięci bohatera powieści wielokrotnie, najczęściej w sytuacjach szczególnie go poruszających (np. gdy po raz pierwszy w teatrze zobaczył Izabele Łęcka)

W MALARSTWIE:

- Artur Grottger - "Pochód na Sybir. Przedstawia polskich zesłańców, uczestników powstania styczniowego odbywających drogę przez bezludną, surową białą pustynie w eskorcie rosyjskich żołnierzy, nad którą widnieją ciężkie ołowiane chmury. sznury wynędzniałych, pełnych rezygnacji ludzi, nie mających nadziei, ze jeszcze wrócą do domu. Bezkresna kraina, mroźna, potęguje poczucie pustki i nieuchronnej tragedii powstańców.

W MUZYCE:

- Jacek Kaczmarski - "Powrót z Syberii". Autor nawiązuje do swojego życia zanim został wywieziony na sybir („tutaj był kiedyś Rzym mój Grecja moja”), i swoich odczuć po powrocie do domu („i oto wracam z najdalszej podróży, stamtąd gdzie nic się z marzeń nie spełniło. Tu gdzie najgorsze sprawdzają się wróżby”).

# data[].attributes.headline
Motywy Biblijne- odwołania do Biblii w dziełach kultury np. apokalipsa, moralność, oddanie Bogu, pokuta, grzech 

# data[].attributes.subject
Motywy Biblijne- odwołania do Biblii w dziełach kultury np. apokalipsa, moralność, oddanie Bogu, pokuta, grzech 

# data[].attributes.body
Literatura:
"Bogurodzica" - modlitewne prośby
"Legenda o św. Aleksym" - ideał ascetycznej świętości, porzucenia wszelkich dóbr ziemskich dla Boga
"Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią" - poemat moralizujący, dydaktyczny, sens życia ludzkiego
"Dom w Czarnolesie" - szczęśliwe życie w zgodzie z naturą i przykazaniami boskimi
"Dziady cz.2" - motyw zmartwychwstania, grzeszników, odkupienia, drogi do nieba
"Dziady cz.3" - polska mesjaszem narodów, nawiązanie do zbawiciela z biblii
"Potop" - Bóg pomaga Polsce  (nawiązanie do narodu wybranego)
"Urszula Kochanowska" - przedstawienie obrazu nieba jako świata idealnego ale pustego
"Boska komedia" - obraz życia po śmierci, piekła, podróż przez piekło do nieba

Filmy:
'Matrix" - odwołania do biblijnych postaci ukryte pod imionami bohaterów np. Noe, Trinity- święta trójca, Cypher (ten który zdradza)- Lucyfer
"Opowieści z Narni"- zmartwychwstanie Aslana= zmartwychwstanie Jezusa
"7" - wymierzanie kary za łamanie przykazań

Muzyka:
"Alleluja" - Historia Króla Dawida

# data[].attributes.body
Jest to relacja między dwoma osobami. Mistrz wyróżnia się na tle innych, przewyższa ich swoimi umiejętnościami oraz wiedzą. Uczeń słucha jego rad oraz naśladuje postępowanie.

Wyrazy bliskoznaczne:

Uczeń: początkujący, naśladowca, słuchacz, kontynuator, zwolennik, praktykant

Mistrz: lider, autorytet, nauczyciel, przewodnik, zwycięzca

Literatura:

Nancy Kleinbaum - "Stowarzyszenie Umarłych Poetów" (John Keating dzięki swoim metodom wychowawczym zdobywa szacunek oraz uwielbienie wśród uczniów, staje się dla nich autorytetem)

Biblia  (Apostołowie uczą się od Jezusa wiary w Boga i wartości z Nim związanych)

Witold Gombrowicz - Ferdydurke (Badaczka nie ma własnego zdania – przeciwieństwo dobrego nauczyciela)

Adam Mickiewicz - Konrad Wallenrod (Falban jako przewodnik duchowy Konrada)

Dante Alighieri - Boska Komedia (Wergiliusz mistrzem dla Dantego)

Adam Mickiewicz - Sonety Krymskie (mistrzem Mirza)

Platon - Obrona Sokratesa (Sokrates mentorem ateńskiej młodzieży)

Bruno Schulz - Sklepy cynamonowe (mistrzem ojciec bohatera)

Adam Mickiewicz - Dziady, cz. IV (Gustaw był kiedyś uczniem Księdza)

Film:

Joanne K. Rowling - "Harry Potter" (profesor Dumbledore jest dla swoich wychowanków prawdziwym oparciem oraz autorytetem)
https://www.filmweb.pl/Harry.Potter.I.Kamien.Filozoficzny?ref=ls_d_0_harrypo

Tim Burton - "Alicja w krainie czarów" (Rozmowa Alicji z panem Gąsienicą to parodia relacji ucznia i mistrza)

https://www.filmweb.pl/Alicja.W.Krainie.Czarow?ref=ls_d_0_alicjaw

Maria Kaniewska - "Szatan z siódmej klasy"  (Paweł Gąsowski jako doskonały nauczyciel,  dumny ze swoich uczniów)
https://www.filmweb.pl/film/Szatan+z+7-ej+klasy-1960-9957

Sztuka:
Artur Grottger - "Szkoła szlachcica polskiego" (zdobywanie umiejętności przez szlachciców)
http://malarstwo-historia.blogspot.com/2015/02/szkoa-szlachcica-polskiego-artura.html

Muzyka:
"Mój mistrzu" – pieśń religijna, której autor nie jest znany
https://www.youtube.com/watch?v=OiZG4zMwJw8

Cytaty:
"Uczeń przerósł mistrza"
"Gdy uczeń jest gotów,spotyka mistrza" - przysłowie buddyjskie
"...mistrz nie jest kimś,kto czegoś uczy;mistrz to ktoś ,kto zachęca ucznia do dołożenia wszelkich starań,aby odkrył to,o czym już wie." - Paulo Coelho

# data[].attributes.body
DEFINICJA:Odejście ze świata, opuszczenie, związane może być ze śmiercią naturalną,zabójstwem,samobójstwem,wypadkiem,chorobą.
WYRAZY KOJARZĄCE SIĘ ZE ŚMIERCIĄ:zgon, umieranie, konanie, wieczność, odejście, smutek ,tęsknota, pustka, brak, łzy, morderstwo, samobójstwo
DZIEŁA LITERACKIE:
-Mitologia (hades,pola elizejskie, tartar)
-Biblia (życie po śmierci, skąd się wzięła)
-,,Treny”-Jan Kochanowski (poświęcone zmarłej córce)
-,,Żywot człowieka poczciwego”-Mikołaj Rej
-,,Lilie”-Adam Mickiewicz
-,,Pieśń o Rolandzie”
-,,Romeo i Julia”- William Szekspir
-,,Elegia o...”-Krzysztof Kamil Baczyński
-,,Dżuma”-Albert Camus
-,,Dziady”-Adam Mickiewicz
-,,Kamienie na Szaniec”Aleksander Kamiński
-,,Cierpienia młodego Wertera”-Johann Wolfgang von Goethe
-,,Kordian”-Juliusz Słowacki
-,,Nie-boska komedia”-Zygmunt Krasiński
-,,Nic dwa razy”-Wisława Szymborska
-,,Zielona Mila” Stephen King
-,,Dzień zaduszny”-Jan Brzechwa
-,,Klepsydra nad morzem”-Maria Pawlikowska-Jasnorzewska
-,,Balladyna”-Juliusz Słowacki
-,,Bez mojej zgody“ Jodi Picoult
-,,Romantyczność”-Adam Mickiewicz
-,,Morderstwo w Orient Expressie”-Agata Christie
FILMY:
-Pora umierać, reż. Dorota Kędzierzawska
-Katyń, reż.Andrzej Wajda
-Pianista reż.Roman Polański
-Sala samobójców reż.Jan Komasa
-Amercian Beauty reż.Sam Mendes
-Filadelfia, reż. Jonathan Demme
-Dawno temy w Ameryce reż.Sergio Leone
-Kill Bill reż.Quentin Tarantino
-Pachnidło reż.Tom Tykwer
-7 dusz reż.Gabrielle Mucino
-Uwierz w ducha reż.Jerry Zucker
-Miasto Aniołów reż.Brad Silberling
-Nostalgia Anioła reż.Peter Jackson
MALARSTWO:
-,,Triumf śmierci”-Pieter Bruegel
-,,Pełzająca Śmierć”-Zbigniew Beksiński
-,,Śmierć marata”-Jacques Louis David
-,,Młodzieniec trzymający czaszkę”-Frans Hals
-,,Trumna chłopska”-Aleksander Gierymski
MUZYKA:
-,,Requiem”-Wolfgang Amadeusz Mozart
-Andrzej Zieliński, słowa Agnieszka Osiecka,,Jak pięknie jest umierać między gołębiami’’
-Camille Saint-Saëns Taniec śmierci
-piosenka harcerska-,,Tak jak ptaki”
-Lana del rey ,,Born to die”
-Kult-,,A gdy będę umierał”
-Adam Stachowiak ,,Mamo”
-Myslovitz ,,Chciałbym umrzeć z miłości”
- Elton John,,Candle in the wind”
-,,Knockin’ on heaven’s doors” Guns’n roses
CYTATY:
,,Nie żyjemy aby umierać, ale umieramy, by żyć wiecznie”-Michael Buchberger
,,Śmierć jest spoczynkiem podróżnego, jest kresem mozołu wszelkiego”-Umberto Eco
,,Gdyby nie było śmierci życie nie wydawałoby nam się tak piękne”- Michał Gogol
,,Wszystko umiera, tylko pamięć dobrych uczynków nie ginie”-Napoleon 1
,,Śmierć puka jednako”-Horacy

# data[].attributes.body
Król, władca
a) definicja - tytuł osoby sprawującej najwyższą władzę w państwie o ustroju monarchicznym
b) synonimy - Wódz, tyran, czempion, as, arcymistrz, monarcha, suweren, mistrz, lider, guru, herszt
c) - książka: Sofoklesa, Król Edyp ->Lud jest nękany przez nieszczęścia. Król Edyp – dbający o swoich podwładnych – chce go z nich wybawić. Dowiaduje się od wyroczni, że jest to spowodowane zbrodnią dokonaną na królu Lajosie. Próbuje więc odkryć prawdę co do tajemniczej śmierci. Gdy odkrywa, że jest ojcobójcą i był w związku kazirodczym z matką, rozpacza nad swoim losem i opuszcza miasto dla dobra jego mieszkańców.

-film: Antoine Fuqua, Król Artur ->Film oparty na angielskiej legendzie o rycerzach Okrągłego Stołu. Król Artur dowodzi najlepszymi swoimi rycerzami w walkach, które doprowadzają do upadku wielkiego Imperium Rzymskiego. Aby zrealizować swoją ostatnią misję, musi podjąć bardzo ważną decyzję: czy podjąć walkę przeciwko Saksonom i ulec pięknej Ginewrze. Król Artur pokazany jako król mądry i niebojący się podejmować ryzyka, ponadto, jako dobry przywódca i rycerz.
-obraz:Jean Clouet Franciszek I ->Postać namalowanego króla Francji, Franciszka I nie mieści się w kadrze – to najprawdopodobniej świadomy zabieg artysty, który tym samym chciał podkreślić wyniosłą w swej potędze i olśniewającym bogactwie postać władcy o przemożnym autorytecie. Poza bogactwem stroju malarz równie precyzyjnie namalował twarz władcy z długim potężnym nosem, stanowczymi ustami, przenikliwym wzrokiem. Wszystkie drobne elementy obrazu składają się na portret monarchy o nieprzeciętnej osobowości i majestacie.
-piosenka:Kombi Królowie życie (płyta Królowie życia)

Gorzka refleksja o przemijaniu. Piosenka opowiada o marzeniach podrzędnego muzyka, którego życie upływa między estradą a hotelem. Uciążliwa codzienność tras koncertowych skłania go do marzeń o wielkiej sławie, gdyż został wychowany w przeświadczeniu, że liczy się tylko wygrana. Tytułowi „królowie życia” to muzycy, którzy odnieśli sukces w swojej branży. Upływający czas zatrze blask ich sławy. Pozostaną po nich skomponowane piosenki, nagrane płyty zalegające w tandetnym magazynie, filmy z zarejestrowanymi koncertami. Gitara znajdzie się w rękach innego muzyka, a autobus, którym grupa odbywała trasy koncertowe, zniszczy rdza na złomowisku.
-cytaty:"Pycha rodzi tyranów", "

# data[].attributes.body
DEFINICJA:
postępowanie wykraczające poza przeciętne normy, zwyczaje, stan psychiczny człowieka niepanującego nad sobą,  może mieć również pozytywny wydźwięk jako wariactwo, zabawa
SYNONIMY:
szaleństwo inaczej bzikowanie, wariowanie, postradanie rozumu, świrowanie
w literaturze:
-Biblia: Kain w przypływie zazdrości zabija brata
-Cierpienia młodego Wertera, Johann Wolfgang Goethe: Wertera zaczyna ogarniać szaleństwo miłosne, myśli o Locie stają się obsesją, natomiast ta traktuje go jako przyjaciela i powiernika sekretów. Werter widząc obłąkanego młodzieńca szukającego kwiatów dla swojej ukochanej, zdaje sobie sprawę, że i on popada w obłęd. Jego szaleństwo wynika z rozpaczy, ponieważ nie może być z kobietą, którą kocha
-Romantyczność, Adam Mickiewicz: bohaterce Karusi objawia się zmarły przed dwoma laty kochanek. Stara się go dotknąć, ma przy tym nieskoordynowane ruchy oraz ciągle szuka czegoś oczami
-Kordian,Juliusz Słowacki: Kordian, który trafia do szpitala psychiatrycznego po nieudanym zamachu na cara. Zamach ten nie powiódł się, ponieważ bohater przegrał walkę ze Strachem i Imaginacją. Trafia do szpitala, ponieważ ma zostać orzeczone czy w trakcie popełniania przestępstwa był poczytalny czy też nie
-Nie-Boska komedia, Zygmunt Krasiński: ukazał koniec panującego ładu jako falę chaosu i niepokoju, wprowadzaną przez szalonych rewolucjonistów głoszących idee wolności, które w rzeczywistości niosą ze sobą wyłącznie zło. W kolejnych scenach „Nie-Boskiej komedii” najpierw hrabia Henryk zostaje opętany przez szatańską wizję, jego żona Maria popada w obłęd, następnie ukazany jest dom obłąkanych, potem poza normalność wykracza Orcio, niezwykłe dziecko Henryka i Marii, które stanowi medium pomiędzy ziemią a światem duchowym. Kulminacyjnym zaś momentem jest opis obozu oszalałych rewolucjonistów.
CYTATY:
-"Kiedy wszyscy jesteśmy wariatami nikt nie jest wariatem"
-"Normalność nie jest kwestią statyki"
-"Nie ma geniuszu bez ziarna szaleństwa"
FILM:
-Obłęd- Niesłusznie oskarżony o morderstwo weteran wojenny z Iraku zostaje osadzony w zakładzie dla psychicznie chorych kryminalistów, gdzie jest poddawany eksperymentalnej terapii medycznej.
-Pachnidło: Historia mordercy, reż. Tom Tykwer
SZTUKA:
-Bosch H., Statek szaleńców.  https://pl.wikipedia.org/wiki/Statek_szale%C5%84c%C3%B3w
PIOSENKA:
-Liber- Czyste szaleństwo https://www.youtube.com/watch?v=NdBYBhy1kHM

# data[].attributes.body
SEN

-> Świat marzeń, skrytych pragnień. Śnić nam się może to co było, wspomnienie, to na czym naprawdę nam zależy, choć sami nie jesteśmy tego świadomi, bądź zupełnie coś nowego, nierealnego, surrealistycznego.

-> Oniryzm - konwencja literacka, polegająca na ukazaniu rzeczywistości na kształt snu, marzenia sennego, czasem koszmaru. Zwykle dzieło ma wtedy charakter irracjonalny, absurdalny, sprzeczny z zasadami prawdopodobieństwa. Zacierają się związki przyczynowo-skutkowe i logiczne następstwa wydarzeń.

Wyrazy bliskoznaczne: jawa, mrzonka, marzenie, zwidy, rojenie, iluzja, widzenie senne, fantazja, zmora, spoczynek, imaginacja, omam, fatamorgana, wymysł, marzenie senne

Literatura:

Stanisław Wyspiański ,,Wesele” - chocholi taniec, mary nawiedzające gości

Brunon Schulz  ,,Sklepy cynamonowe” - ulotne marzenia, powrót z teatru, zwiedzanie miasta

Dante Alighieri ,,Boska Komedia” - zwiedzanie piekła

Jan Kochanowski Tren 19 - odwiedzenie córki oraz matki autora we śnie, kojąco wpływają na jego stan po śmierci Urszulki

Mickiewicz

,,Oda do młodości” - Mickiewicz wszystko widzi z dystansu, jak przez sen leci nad ludźmi widząc ich zachowania

,,Romantyczność” - rozmowa Karusi z jej ukochanym Jasieńkiem, który zmarł przed laty

Juliusz Słowacki ,,Kordian” - podróż na chmurze

Biblia - nawiedzenie Archanioła Gabriela we śnie Józefa

Film:

,,Dzień Świstaka” - główny bohater codziennie się budzi w ten sam dzień, powtarzając go

,,Matrix” - wszystko co się dzieje jest wielkim snem, symulacją prawdziwego życia

Sztuka:

Salvador Dali ,,Miękkie Zegary” - obraz ukazuje onirystyczne ukazanie przemijalności oraz upływu czasu

https://twoja-sztuka.pl/Salvador-Dali-Trwalosc-pamieci-jako-motyw-przemijania-czasu-blog-pol-1533322241.html

Muzyka:

Dżem ,,Sen o victorii” - śni o wolności

Czesław Niemen ,,Sen o Warszawie” -  wspomina dobre czasy spędzone w Warszawie

Enej ,,Idealny sen” - bohater piosenki śnił o idealnej przyszłości, tak pięknej, że nie chce się budzić

Universe ,,W taką ciszę” - bohater piosenki tęskni za ukochaną osobą, wspomina wspólnie spędzone chwile, wołając ją, nie uzyskując odpowiedzi

Cytaty:

Milan Kundera ,,To, co w snach najpiękniejsze, to niewiarygodne spotkanie ludzi i rzeczy, które w normalnym życiu nigdy by się nie spotkały.”

Julio Cortazar - ,,(...) nie sen jest najgorszy, najgorsze jest przebudzenie…”

Stephen King - Najtrudniej człowiekowi oszukać siebie między 3 a 6 nad ranem.

# data[].attributes.body
DEFINICJA:Motyw kobiety jest jednym z najczęściej występujących w tekstach kultury. Kobieta i kobiecość to temat, który od zawsze pasjonował wielu artystów, dla wielu z nich kobieta była inspiracją do stworzenia dzieła. Kobiety portretowano, rzeźbiono, opisywano. Występują w rożnych rolach.  Kobiety bardzo często występują u boku mężczyzn, są ich towarzyszkami, a także ich dopełnieniem. Ale zdarzają się również takie niewiasty, które są wrogami płci przeciwnej, uosobieniem chaosu wszechświata. Kobieta w literaturze, przez stulecie pozostającej domeną przede wszystkim mężczyzn, przedstawiana jest głownie jako kochanka, żona i matka, a także obiekt męskiego pożądania uwielbienia i zazdrości.

SYNONIMY: pani, dama, białogłowa, białka, gołąbeczka, prządka, płeć piękna, druga połowa, niewiasta, dziewica, dziewczyna, dziewoja, dziewka, dziewczę, dziewczynisko, dziewucha, dzierlatka, młódka, pensjonarka, podlotka, panna, pannica, pannisko, harpia, hetera, ksantypa, złośnica, jędza, wiedźma, sekutnica, baba, herod baba, babka, babsztyl, babina, kobiecina, staruszka, starowina, stara, starucha, facetka, jejmość, paniusia, damulka, hrabina, miss, laska, pięknisia, piękność, ślicznotka, hurysa, anielica, diablica, madonna.

LITERATURA:
• Biblia - Bóg ulepił kobietę z żebra mężczyzny. Z żebra, ponieważ leży ono blisko serca. Miało to ukazać nierozerwalny związek kobiety z mężczyzną. I tak kobieta została „wzięta” z mężczyzny, a więc od niego pochodzi.
• Mitologia - w mitach spotykamy postać Dejaniry. Jest piękną, drobniutką i kruchą boginią, którą mąż, Herakles nosi na rękach. Dejanira darzy swego męża głębokim uczuciem pełnym namiętności, ale i zazdrości.
Demeter - cierpiącej matki, bogini Ziemi, pani urodzajnych łanów i kwitnących sadów, której córkę Persefonę porwał Hades, władca podziemia.
Homer, „Odyseja”  czeka na małżonka, jest mu wierna.
William Szekspir, „Makbet” Lady Makbet to przykład kobiety przynoszącej nieszczęście, porażkę i zgubę.
William Shakespeare, „Romeo i Julia”  Julia była inteligentną i dowcipną kobietą. Swoją kobiecość podkreślała umiejętnością tańca, śpiewu, gry na instrumentach i sztuką haftowania.  Mimo wielu typowych kobiecych cech, bohaterka potrafiła też być silna i zdeterminowana. Dziewczyna dla ratowania swego związku z Montekim poświęciła nawet swoje życie. Pokazała, że dla miłości była skłonna zrobić dosłownie wszystko.
Adam Mickiewicz, „Romantyczność” - Karusia, bohaterka ballady, to obłąkana dziewczyna, która rozmawia ze swym zmarłym kochankiem, którego widzi co noc we śnie.  W utworze tym Karusia przedstawiona została jako niezwykle wrażliwa, kochająca romantyczną miłością kobietą.
Adam Mickiewicz, „Dziady” cz. III  pani Rollison, niewidoma kobieta, która zdeterminowanie nie pozwala cofnąć się przed niczym. Dla której dobro dziecka i ojczyzny to wartość najważniejsze.
Adam Mickiewicz, ,,Pan Tadeusz" Zosia to spokojna, uczynna, skromna dziewczyna, natomiast Telimena to bohaterka dynamiczna, często w swoich zachowaniach śmieszna, umiejąca walczyć o swoje.
Zygmunt Krasiński, „Nie-Boska komedia” - kobieta demonem jest tu Dziewica, czyli nałożnica, po śmierci potępiona i zmuszona przez szatanów do odgrywania roli kusicielki Męża.
Bolesław Prus, „Lalka” - Izabela Łęcka jest ukształtowana pod wpływem sentymentalnych romansów i wychowania typowego dla kręgu arystokratycznego.  Jest egoistyczna, próżna, zimna, pozbawiona uczuć, zapatrzona w siebie. Izabela nie potrzebuje przyjaciół, bliskich, wystarcza sama sobie.  Traktowała ludzi jak zabawki, wysługiwała się nimi w drodze do celu jakim była fortuna, bogactwo, pieniądze.
Eliza Orzeszkowa, „Nad Niemnem” Justyna Orzelska  ceni sobie proste życie, jest idealistką pracy To bardzo wrażliwa i uczuciowa kobieta,  jest więc uosobieniem dobra i wszelkich cnót, jakimi może odznaczać się kobieta.
Emilia to kobieta nienawykła do pracy, mająca wysokie wymagania finansowe, wciąż uskarżająca się na migreny, unikająca ruchu na świeżym powietrzu i lękająca się dama spędza czas zamknięta w swym pokoju wraz z towarzyszką swych cierpień.
Fiodor Dostojewski, „Zbrodnia i kara” Sonia Marmeładowej   - biedna, młoda dziewczyna - po śmierci swojego ojca alkoholika musi dokonać radykalnych zmian w swoim życiu, po części zmusza ją do tego Katarzyna Iwanowa - macocha, która wypomina jej, że jest bezużyteczna i że nie zamierza jej dłużej utrzymywać. Postawiona w takiej sytuacji Sonia decyduje się zastać prostytutką, robi to z myślą o przyrodnim rodzeństwie, które żyje w skrajnym ubóstwie.  Jako niespełna osiemnastoletnia prostytutka wzbudza u czytelnika wielką sympatię, czyni to przede wszystkim dzięki swojej głębokiej wierze w Boga, która zapewnia jej równowagę i spokój ducha.
Henryk Sienkiewicz, „Potop” - Aleksandra Billewiczówna posiada prawie wszystkie cnoty niewiasty. Oleńka to piękna i dumna panna, która budzi w ludziach przede wszystkim respekt i szacunek. Jest dumna, ale jest to duma, która daje jej siłę i pewność siebie, potrzebne do bronienia swoich racji.  Jedną z najbardziej widocznych cech Oleńki jest jej pobożność. Jest po prostu wzorem kobiety idealnej.
Henryk Sienkiewicz, „Krzyżacy” - Danusia urzekła Zbyszka swoim śpiewem, grą na lutni, delikatnością oraz niewinną, dziewczęcą urodą. Była bardzo wstydliwa.  Jej delikatność, brak stanowczości oraz kruchość stały się przyczyną śmierci, gdyż nie potrafiła przeżyć brutalnego porwania przez Krzyżaków, przez co popadła w obłęd i umarła.
Stefan Żeromski, „Ludzie bezdomni” Joasia Podbporska, której los nie oszczędzał i który przyniósł wiele przykrych doświadczeń uczynił z nią kobietę silną i samodzielną.  Jest wrażliwą, skromną, pełną zrozumienia i refleksyjną postacią. Nie boi się wyzwań i ciężkiej pracy, jest gotowa na poświęcenia.
Zofia Nałkowska, „Granica” - Justyna Bogutówna  młoda, na pozór spokojna kobieta stała się ofiarą własnej naiwności, miłości, zaufania do drugiego człowieka, a także ogromnej samotności po śmierci matki i poprzez zdradę, chorobę psychiczną stała się zdolna do tak okrutnej zemsty za zniszczenie jej młodości.
Elżbieta  Była wyrozumiałą, lojalną i kochającą żoną, a także dobrą matką, która kocha syna, opiekuje się nim.
Gabriela Zapolska, „Moralność pani Dulskiej” - Aniela Dulska – wszystko, co robi, robi na pokaz. Ponadto jest bardzo oszczędna, ale tym samym zaradna.  Jej charakterystyczną cechą jest despotyzm.  Nie rozmawia ze swoimi córkami, tylko na nie krzyczy i nigdy nie stara się zrozumieć,  przedstawia Dulską jako postać noszącą maskę, za którą ukryła przed otoczeniem swoją prawdziwą naturę: zakłamanie, chciwość, i okrucieństwo.

MALARSTWO:
1.Giorgione da Castelfranco, „Stara kobieta”
2. Edgar Degas, „Primabalerina”
3.William Hogarth, „Modne małżeństwo” (Śniadanie)
4Gustaw Klimt, „Judyta”
5.„Nike z Samotraki”
6.Dante Gabriel Rossetti, „Lady Lilith”
7.Peter Paul Rubens, „Trzy Gracje”
8.Rafael Santi, „Trzy Gracje”
9.Leonardo da Vinci, „Mona Lisa”
10.Henri de Toulouse-Lautrec, „Portret Suzanne Valadon”
11.Andy Warhol, „25 Kolorowych Marilyn”
12.Rogier van der Weyden, „Portret damy”
13.Stanisław Ignacy Witkiewicz, „Fałsz kobiety”

FILMY:
1.„8 kobiet”, reż. Francois Ozon   Kobiety, związane z ofiarą różnymi więzami pokrewieństwa, muszą znaleźć we własnym gronie sprawczynię przestępstwa. Wszystkie mają powody, by kłamać, więc sprawa staje się coraz bardziej zagmatwana. Wyciągając wstydliwe tajemnice, bohaterki powoli obnażają swoje prawdziwe oblicze.
2.„Amelia”, reż. Jean-Pierre Jeunet  Amelia jest bardzo nieśmiałą, wrażliwą osobą.  Chcąc sprawić, by inni poczuli się bardziej szczęśliwi, wymyśla wiele misternych intryg.  Przyjdzie jednak moment, kiedy Amelia będzie musiała zająć się własnym losem i własnym szczęściem.
3.„Femme fatale”, reż. Brian de Palma - grana przez Rebecę Romijn - Stamos Laure jest byłą złodziejką, która oszukała wspólników, a następnie została żoną ambasadora.
4.„Kobiety na skraju załamania nerwowego”, reż. Pedro Almodovar  po wielu latach wspólnego życia z Ivanem, Pepa - aktorka dubbingu, zostaje porzucona. Postanawia nie poddawać się depresji i zmienić całkowicie swoje życie, ale nieustanny nacisk okoliczności nie pozwala jej niczego doprowadzić do końca. W końcu ma wszystkiego dosyć, sporządza więc zabójczą miksturę: gazpacho zmieszane z tabletkami nasennymi.
5.„Niebieski”, reż. Krzysztof Kieślowski - Julie traci w wypadku samochodowym męża, Patrica, wybitnego kompozytora oraz córeczkę Annę. Julie zaczyna nowe życie, anonimowe i niezależne, świadomie odrywając się od wszystkiego tego, czego miała niegdyś pod dostatkiem.
6.„Nieodwracalne”, reż. Gaspar Noe - Alex - główna bohaterka filmu, ponownie zachwyca urodą, Tańczy, bawi się z mężczyznami. Kiedy porusza się w rytm muzyki przykuwa wzrok, hipnotyzuje. Jej idealność i fatalizm doprowadzają do tego, że zostaje zgwałcona i zmasakrowana.  Cały dramatyzm ukazuje reżyser w scenie kończącej kiedy widzimy Alex w zaawansowanej ciąży na pięknej zielonej łące czytającą ambitną książkę, a w tle słyszymy Beethovena. Tak sielankowo i spokojnie mogło wyglądać jej życie.
7.„Nigdy w życiu”, reż. Ryszard Zatorski - Judyta  nie pracuje zawodowo na pełnym etacie, ale związana jest z redakcją pewnego pisma dla kobiet, gdzie prowadzi dział kontaktów z czytelnikami, co polega na odpowiadaniu na listy dotykające najrozmaitszych spraw - od problemów z biurokracją po najbardziej intymne sprawy czytelniczek i czytelników.
8.„Śniadanie u Tiffany`ego”, reż. Edwards Blake - Holly Golightly grana przez Audrey Hepburn jest młodą dziewczyną po przejściach, która zarabia, towarzysząc mężczyznom na różnego rodzaju przyjęciach. Aktorka jest piękna, delikatna i urocza, zaś grana przez nią bohaterka marząca o karierze i bogatym życiu uwodzi swoim stylem bycia. Z jednej strony jest roztrzepaną, rozgadaną trzpiotką o niecodziennych pomysłach, do których przekonuje swojego sąsiada - Paula Varjaka, z drugiej zaś romantyczną dziewczyną, pragnącą szczęścia, która przeżywa śmierć brata.
9.„Wyznania gejszy”, reż. Rob Marshall  Dziewczynka trafia do domu, w którym kształcą się kandydatki na gejsze. Życie Chiyo staje się pasmem udręk: bita, poniżana, zmuszana do pracy ponad siły, z trudem przystosowuje się do nowego życia. Mijają lata i mimo intryg podstępnej rywalki Hatsumomo kopciuszek Chiyo wyrasta na jedną z najbardziej znanych gejsz w Japonii lat trzydziestych.

PIOSENKI:

# data[].attributes.body
Definicja: Jest to szczególny rodzaj wypowiedzi biblijnej, która opisuje tajemnice czasów ostatecznych (czyli koniec świata). Dosłownie oznacza odsłonięcie, objawienie.
Symbolizuje również zbawienie ludzkości.

Synonimy: zagłada · dewastacja · unicestwienie · zniszczenie · Armagedon · koniec świata · zatracenie

Literatura:
- Apokalipsa wg. Św. Jana
Koniec świata jawi się tutaj jako coś strasznego dla złych, a zarazem niesamowicie pięknego i radosnego dla zbawionych.

- "Piosenka o końcu świata" Czesław Miłosz
W wierszu Miłosz prezentuje wizję końca świata w sposób nieprzypominający proroctwa św. Jana. Ostatnie chwile istnienia znanej nam rzeczywistości ludzie spędzają na wykonywaniu zwyczajnych czynności, a wszystko w przyrodzie toczy się swoim dotychczasowym rytmem. Koniec świata jest wpisany w naturę rzeczy i nie ma w nim nic zaskakującego ani przerażającego.

- "Czterej jeźdźcy apokalipsy" Albrecht Durer
Nawiązuje do symbolicznych postaci z księgi biblijnej. Uosabiają Wojnę, Zarazę, Głód i Śmierć. Ich celem jest zaprowadzenie sprawiedliwości na świecie. Jeźdźcy mają przyporządkowane zadania, które można rozpoznać po atrybutach należących do każdego z nich.
- "Dies irae" Jan Kasprowicz
Tekst utrzymany jest w tonie prorockim, co oczywiście odsyła czytelnika do objawienia Janowego. Jednak tutaj dzień końca świata jest przede wszystkim „dniem gniewu”, a nie nagrody dla sprawiedliwych.
- "Nie-Boska Komedia" Zygmunt Krasiński
W rozumieniu Krasińskiego to właśnie ludzie, a nie Bóg lub bogowie doprowadzili do apokaliptycznej katastrofy. Już sam tytuł stanowi wyraźne nawiązanie do " Boskiej komedii" Dantego.

Film:
- Czterech jeźdźców Apokalipsy, reż. Rex Ingram - metaforyczne postacie jeźdźców w kontekście wojny

- Armageddon, reż. Michael Bay - groźba zderzenia Ziemi z meteorem
- Apocalypto, reż. Mel Gibson - zagłada cywilizacji Majów
- „2012”, reż. Roland Emmerlich - przepowiednia Majów o końcu świata

Sztuka:
- Hans Memling, „Sąd ostateczny” - tryptyk pełny symboliki, przedstawiający czyściec, niebo oraz piekło https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c9/Das_J%C3%BCngste_Gericht_%28Memling%29.jpg/450px-Das_J%C3%BCngste_Gericht_%28Memling%29.jpg
- Michał Anioł, „Sąd ostateczny” - w centrum jest gniewny Bóg. Gest, który wykonuje może świadczyć o tym, że kogoś zamierza ukarać. http://static.prsa.pl/images/88860bb4-a1b7-4501-bcb2-6ef9ed517ec5.jpg

Muzyka:
- Piotr Rubik, Zbigniew Książek  "Psalm Apokaliptyczny" - Odwołuje się do obrazów nowo testamentalnych, czyli  postaci koni i jeźdźców
https://www.youtube.com/watch?v=VYVwy5UC0bE

Cytaty:
- I piąty anioł zatrąbił: i ujrzałem gwiazdę, która z nieba spadła na ziemię,
i dano jej klucz od studni Czeluści. I otworzyła studnię Czeluści,
a dym się uniósł ze studni jak dym z wielkiego pieca,
i od dymu studni zaćmiło się słońce i powietrze. (Ap 9,1-2)
~ Apokalipsa Św. Jana

- Potem Świątynia Boga w niebie się otwarła, i Arka Jego Przymierza ukazała się w Jego Świątyni,
a nastąpiły błyskawice, głosy, gromy, trzęsienie ziemi i wielki grad. (Ap 11, 19)
~ Apokalipsa Św. Jana

# data[].attributes.body
DEFINICJA: Szacunek i umiłowanie ojczyzny, gotowość do poświęcenia się dla niej i narodu, stawianie dobra własnego kraju  ponad własne szczęście. Poczucie silnej więzi emocjonalnej i społecznej z narodem, jego kulturą i tradycją.

SYNONIMY:umiłowanie ojczyzny, przywiązanie do kraju, miłość do ojczyzny, nacjonalizm.

LITERATURA:
-Adam Mickiewicz "Konrad Wallenrod"- Litwin, został porwany przez Krzyżaków, pomimo wychowania w zakonie Krzyżackim nie zatracił własnego poczucia narodowego.

- Adam Mickiewicz "Dziady cz. III"- salon warszawki- młodzież stojąca przy drzwiach- patrioci, którzy martwią się o losy państwa. Historia Cichowskiego=współczesna historia Polaków. Wielka Improwizacja Konrada- w imię miłości do ojczyzny występuje przeciwko Bogu. Piosenka Feliksa- Feliks śpiewa , że bez względu na to, jaka spotka go kara, będzie działał przeciwko carowi.
- Adam Mickiewicz " Pan Tadeusz" - epopeja narodowa- dworek szlachecki w Soplicowie- obraz polskiego krajobrazu, który stanowi swoisty symbol polskości. Wyposażenie dworku świadczy o patriotyzmie jego właściciela (obrazy wielkich polskich bohaterów np. Kościuszki, z zegara "stary Dąbrowskiego wybija Mazurek"). Misja księdza Robaka- przygotowanie powstanie na Litwie. Wszyscy bohaterowie to patrioci.
- Juliusz Słowacki "Kordian" - Pragnie walczyć o niepodległość, próba zabicia cara
- Henryk Sienkiewicz "Latarnik"- Główny bohater czyta "Pana Tadeusza"- wydźwięk patriotyzmu
- Bolesław Prus "Lalka" - Ignacy Rzecki- Pamiętnik starego subiekta- opowieść o epoce napoleońskiej, o swoich doświadczeniach wojennych (np. Wiosna Ludów, rewolucja na Węgrzech)
- Stefan Żeromski "Przedwiośnie"- Cezary Baryka- wojna polsko-bolszewicka
- Henryk Sienkiewicz "Krzyżacy"-"ku pokrzepieniu serc"-walka Polaków z Krzyżakami, bitwa pod Grunwaldem
-  Aleksander Kamiński "Kamienie na szaniec"- pokolenie Kolumbów, harcerze. Po wybuchu wojny Alek, Rudy i Zośka od razu zdecydowali się włączenia do walki przeciw okupantowi.

FILMY:
- Legiony- walka o niepodległość podczas I wojny światowej

PIOSENKI:
- Mazurek Dąbrowskiego- Hymn Polski-polska pieśń patriotyczna
- Trzeci Wymiar "Reduta Ordona"- nawiązanie do Reduty Ordona Adama Mickiewicza

MALARSTWO:
- Jan Matejko "Bitwa pod Grunwaldem"-  obraz batalistyczny, obraz przedstawia bitwę pod Grunwaldem. Postacie na obrazie=patrioci, którzy walczą o ojczyznę.

CYTATY:
- Konrad Wallenrod "Macie bowiem wiedzieć, że są dwa rodzaje walczenia... Trzeba być bowiem lisem i lwem"

- Dziady cz. III "Nasz naród jak lawa, z wierzchu zimna i twarda, sucha i plugawa, lecz wewnętrznego ognia sto lat nie wyziębi, Plwajmy na tę skorupę i zstąpmy do głębi"
-Gawęda o bohaterach "Kamieni na szaniec"- "Zaciśnij zęby, choć byś sam jeden miał zostać na świecie: stój mocno i twardo powtarzaj: Polak jestem!"

# data[].attributes.body
Samotność – subiektywny, emocjonalny stan odczuwania izolacji społecznej i poczucia odcięcia od innych. Pojawia się i zanika, gdy zmienia się sytuacja życiowa.

Synonimy do słowa „samotny”:

odizolowany,

odosobniony,

opuszczony,

osamotniały,

osamotniony,

osierocony,

owdowiały,

pozostawiony sam sobie.

Motyw samotności w literaturze:
1.MITOLOGIA – Prometeusz cierpi samotnie przykuty do skał Kaukazu.

2. ”Antygona” - Sofokles przedstawia Antygonę, która walczy samotnie przeciwko prawom ustalonym przez władcę Teb - Kreona. Pomocy odmawia jej nawet siostra – Ismena.

3. ”Hamlet” W. Szekspir przedstawia na przykładzie Hamleta losy wybitnej jednostki, przesiąkniętej ideami humanizmu, który waha się pomiędzy buntem przeciw zbrodni, a wejściem na drogę występku. Niezdolny do działania, trawiony moralnymi wątpliwościami pozostaje osamotniony, ponieważ inni go nie rozumieją.

4. ”Cierpienia młodego Wertera” - Goethe przedstawia rozterki głównego bohatera – Wertera dotyczące niespełnionej miłości do Lotty oraz jego przemyślenia o ówczesnym społeczeństwie, zakończone samobójczą śmiercią. Bohater izoluje się od świata i ludzi, zamykając się w świecie miłosnych udręk.

5.”Dziady cz. IV” - Adam Mickiewicz wprowadza postać nieszczęśliwego kochanka. Gustaw czuje się samotny, ponieważ nikt nie jest w stanie pojąć ogromu jego uczucia i dla innych - kamiennych ludzi jego cierpienia i miłość są śmieszne.

6.”Ludzie bezdomni”  Judym podejmuje samotną walkę o naprawę świata. Jego idea każe mu nawet zrezygnować ze szczęścia osobistego, dlatego rozstaje się z ukochaną Joanną Podborską, uważając, że człowiek nie może być szczęśliwy, gdy dookoła panuje nędza i obojętność.

Motyw samotności w malarstwie:
1. Caspar David Friedrich Mnich nad brzegiem morza
https://pl.m.wikipedia.org/wiki/Mnich_nad_morzem
2. Edward Munch Krzyk
https://pl.m.wikipedia.org/wiki/Krzyk_(obraz)

Filmy:
1. Jestem legendą (2007) reżyser: Francis Lawrence.
2. Cast Away - Poza światem (2000) reżyser: Robert Zemeckis
3. Między słowami (2003) reżyser: Sofia Coppola.

Muzyka:
1. Filipek ft. Kartky - Pętla (prod. TRK)
https://www.youtube.com/watch?v=gyEwO7QgPwk

Cytaty:
1.- Na pustyni jest się trochę samotnym. - Równie samotnym jest się wśród ludzi.

Antoine de Saint-Exupéry - Mały Książę

2....bo człowiek może wytrzymać tydzień bez picia, dwa tygodnie bez jedzenia, całe lata bez dachu nad głową, ale nie może znieść samotności.

Paulo Coelho - Jedenaście minut

# data[].attributes.body
Definicja: sprawy i rzeczy życia codziennego, normalność, rutyna.

Synonimy: banalność, rutyna,  monotonność,  monotonia, prostota, przeciętniactwo, proza, niepozorność, nuda, chleb powszedni, normalka, typowość, trywialność, zwykłość, bezbarwność.

Muzyka:

Quebonafide - Codzienność - Kuba opowiada o swojej codzienności w momencie szczytowania jego kariery muzycznej.
https://www.youtube.com/watch?v=-xyj7tYpo3U

Ten Typ Mes, Dawid Podsiadło  - Codzienność - https://www.youtube.com/watch?v=ZPQjb54vVqI

Szpaku/ Sheller - Jakoś idzie - szara codzienność przeciętnego człowieka.
https://www.youtube.com/watch?v=rOv3F9ScKE8

Literatura:

Moralność Pani Dulskiej - Gabriela Zapolska - codzienność rodziny Dulskich, kołtuństwo (przekonanie iż czyny owego kołtuna są jedynymi prawidłowymi), moralność. (tragifarsa kołtuńska)

Lalka -  Bolesław Prus - Dokonania, przeżycia, epizody miłosne Wokulskiego - głównego bohatera utworu.

Filmy/seriale:

Współczesna ekranizacja Moralności Pani Dulskiej wyreżyserowana przez Marcina Wronę. W rolę główną wcieliła się Magdalena Cielecka.

Rodzinka.pl - serial komediowy ukazujący nam codzienność rodziny Boskich. Dwójka rodziców; Ludwik i Natalia zmagają się z wychowaniem dorastających synów.

Obrazy:

seria obrazów malowanych na płótnie: "codzienność Afryki", "codzienność Toskanii", "Antropologia codzienności".

# data[].attributes.body
Definicja: termin odnoszący się do przestrzeni istotnej dla pojedynczego człowieka jak również symbolicznie w literaturze do miejsca, o które walczą jak i giną w poświęceniu bohaterowie wielu powieści literackich.

Synonimy: kraj narodzin, kraj rodzinny, kraj urodzenia, ziemia ojczysta, ojczyste progi, macierz, dom, kraina, praojczyzna,
gniazdo rodzinne, rodzinne strony.

Muzyka:

Scorpions - Wind Of Change - anglojęzyczny utwór nawiązujący do zmian politycznych w Europie. https://www.youtube.com/watch?v=n4RjJKxsamQ&feature=emb_title

Eldo - Nie pytaj o nią - rapowy utwór, w którym autor opowiada o dumie z bycia Polakiem.
https://www.youtube.com/watch?v=2LwK8W0f3-E&feature=emb_title

Literatura:

Konrad Wallenrod - Adam Mickiewicz - Sabotaż oponentów w sposób, którego wojnę wygrywa ojczyzna protagonisty utworu.

Pan Tadeusz - Adam Mickiewicz - epopeja narodowa. Opis Litwy jako arkadii będącej dla autora krainą wiecznego szczęścia, pięknem. Tęsknota za ojczyzną.

Dziady cz. III - Adam Mickiewicz - w utworze odrodzenie głównego bohatera ma symbolizować odrodzenie ojczyzny. Tęsknota za ojczyzną.

Przedwiośnie - Stefan Żeromski - autor opisuje zmiany zachodzące w niepodległej ojczyźnie. Mówi o "szklanych domach",
rozważa budowę trwałej suwerennej państwowości.

Filmy:

Katyń - reżyserstwa Andrzeja Wajdy. Opowiada o poświęceniu życia dla ojczyzny.

Miasto 44 - opowiada historię dwójki młodych ludzi biorących udział w Powstaniu Warszawskim.
Apocalypto - reżyserstwa Mel'a Gibson'a, opowiada o walce o ojczyznę, miłość do ojczyzny.

Obrazy:
"Bitwa pod Grunwaldem" - Jan Matejko

# data[].attributes.body
Wieś to jednostka osadnicza o zwartej, skupionej lub rozproszonej zabudowie i istniejących funkcjach rolniczych lub związanych z nimi usługowych lub turystycznych, nieposiadająca praw miejskich lub statusu miasta.

Synonimy
osada, osada rolnicza, osiedle wiejskie, sioło, wiocha, wioska

Cytaty
„Kto ma wieś, ma i prawo” - Ignacy Krasicki

„Pan Bóg stworzył wieś, a człowiek miasto” - Samuel Adalberg

„Niech na całym świecie wojna,
byle polska wieś zaciszna,
byle polska wieś spokojna” -
Stanisław Wyspiański

,,Wsi spokojna, wsi wesoła,
Który głos twej chwale zdoła?
Kto twe wczasy, kto pożytki
może wspomnieć za raz wszytki?"
Jan Kochanowski

Literatura
„Satyra na leniwych chłopów”  (autor nieznany) - utwór przedstawia realistyczny zapis życia wsi. Został napisany z punktu widzenia ziemianina, który narzeka na niewłaściwy stosunek chytrych kmieci, chłopów do swych pańszczyźnianych obowiązków.

”Nad Niemnem” (Eliza Orzeszkowa.) - Pierwszy z wątków to konflikt pomiędzy dworem i zaściankiem. Problem ma głębokie podłoże gospodarcze, wyrasta z ówczesnej sytuacji ekonomicznej na wsi, problemów ziemiaństwa po powstaniu styczniowym, kontrybucjach, represjach, uwłaszczeniu chłopów.

”Chłopi” (W. Reymont) - epopeja życia wiejskiego, przedstawiająca panoramiczny obraz społeczności wiejskiej, ukazanej w całym jej rozwarstwieniu. Głównym bohaterem jest zbiorowość, społeczność wiejska w Lipcach. W powieści autor przedstawił realistyczny obraz życia wsi widzianej na wielu różnych płaszczyznach

”Wesele” (S. Wyspiański) - Wyspiański zachwyca się folklorem wsi, pokazuje piękno obyczaju i tradycji polskiej wsi. Wśród zalet chłopów wspomina potęgę, zdrowie, prostotę, związek z naturą. (”Chłop potęgą jest i basta.”)

Film
U Pana Boga za piecem, reż. Jacek Bromski - Portret wsi na Kresach Wschodnich. Ukazuje relacje w tamtejszej społeczności ale w obliczu przemian technologicznych i cywilizacyjnych.

Sami swoi, reż. Sylwester Chęciński - Film śledzi losy skonfliktowanych ze sobą rodzin Pawlaków i Karguli, które zmuszone są wyjechać z Kresów Wschodnich i osiedlić się na Ziemiach Odzyskanych.

U Pana Boga w ogródku, reż. Jacek Bromski - Druga część trylogii filmowej mieszczącej również U Pana Boga za piecem (1998) i U Pana Boga za miedzą (2009).

Sztuka

Trumna chłopska (Aleksander Gierymski) - Obraz przedstawia chłopską parę siedzącą na ławce przed domem. Trwają oni w zadumie, zapewne po stracie dziecka, o czym świadczy mała trumienka oparta o ścianę.

Siewca (Leon Wyczółkowski) - Obraz przedstawia człowieka zespolonego z ziemią, która jest jego żywicielką.

Sprawa przed wójtem (Józef Chełmoński) - Po zamożnych strojach można się domyślić że przed chatą zgromadziła się szlachta czekająca, najpewniej,  na wójta

Babie lato (Józef Chełmoński) - Na obrazie widzimy młodą chłopkę z Ukrainy, która leży na ziemi. W wyciągniętej ręce trzy nitki babiego lata.

Muzyka
Czerwone korale (Brathanki) - wiejska zabawa

Płonie stodoła (Cz. Niemen)  - wesele jak pożar

Zwózka nieba (Stare Dobre Małżeństwo) - gromadzenie zapasów w stodole

# data[].attributes.body
DEFINICJA: to wszyscy związani pokrewieństwem, powinowactwem. Rodzina mała obejmuje rodziców i ich dzieci, zaś wielka rodzina obejmuje przynajmniej trzy pokolenia.

SYNONIMY: krewni, powinowaci, bliscy, familia, ród, klan, dom, domownicy, kuzyni.

LITERATURA:

Adam i Ewa - Stary Testament -> Pierwsza rodzina Adam i Ewa.

Antygona -> pierwsza i najświętsza forma ludzkiego współżycia, daną przez naturę, jest rodzina.

Odyseja -> tułaczka Odyseusza. Powrót do rodzinnej Itaki. Rozpoznaje go syn.

„Pan Tadeusz” -> Mickiewicz wspominając na emigracji swoje rodzinne strony, akcję swej epopei umieszcza w Soplicowie. Ukazuje je Mickiewicz jako arkadię, symbol szczęścia lat dziecinnych i utraconej ojczyzny.

”Nie-Boska komedia” -> hrabia Henryk, który nie jest w stanie stworzyć szczęśliwej rodziny.

,,Nad Niemnem'' -> niespełniona miłość- uczucia małżonków dawno wygasły.

„Makbet” -> związek małżeński dwójki głównych bohaterów – Makbeta i Lady Makbet

FILM:

Skazany na bluesa, reż. Jan Kidawa - Błoński -> Film biograficzny o wokaliście zespołu Dżem oraz jego rodzinie.

Rodzinny dom wariatów, reż. Thomas Bezucha -> obraz ciepłej ale fałszywej rodziny

Zróbmy sobie wnuka, reż. Piotr Wereśniak -> pragnienie powiększenia rodziny

Odważny, reż. Johnny Deep -> poświęcenie życia z miłości do rodziny

SZTUKA:

”Jedzący kartofle” - Vincent van Gogh

”Rodzina” - rzeźba w brązie Henry S. Moore’a

"Rodzina w ogrodzie" - Nicolas Lancret

MUZYKA:

Bo to jest rodzina - Natalia Rusek https://www.youtube.com/watch?v=iwJwZvcUZEM

(Mała) Orkiestra Dni Naszych - Piosenka o rodzinie https://www.youtube.com/watch?v=iX8jUEQ488M

Moja Rodzina - Dar Życia https://www.youtube.com/watch?v=2w6tE1XPVg0

CYTATY:

Zofia Bystrzycka - Ognisko domowe dlatego przecież jest ogniskiem domowym, że nie podsycane – gaśnie.

Albert Einstein - Jedynym rozsądnym sposobem wychowania jest oddziaływanie własnym dobrym przykładem, a jeśli nie można inaczej – odstraszającym przykładem.

Julian Tuwim - Życie to okres czasu, którego jedną połowę zatruwają nam rodzice, a drugą dzieci.

# data[].attributes.body
PRZEMIJANIE
Definicja- nieodłączna cecha naszego bytu. Koniec jednych rzeczy a początek nowych.

Synonimy- upływ, koniec, początek, zmiana, odchodzenie, przejście.

Literatura:
-Biblia, Bóg mówi do Adama i Ewy o ludzkiej egzystencji podkreślając jak ulotne jest życie
-O żywocie ludzkim Jan Kochanowski, wszystkie rzeczy materialne nie są ważne, ponieważ przeminą
-Pieśń XIX Jan Kochanowski, dobra sława, o którą powinni zabiegać wszyscy, tylko ona może zapewnić pamięć
-Koniec wieku XIX Kazimierz Przerwa Tetmajer, pisze o odchodzeniu starego wieku i świadomości swojego pokolenia, które utraciło wartości
-Śpieszmy się Jan Twardowski, autor próbuje przekazać abyśmy kochali swoich bliskich, ponieważ życie jest ulotne i bliscy szybko odchodzą

Filmy:
-P.S Kocham Cię, mężczyzna pozostawia po swojej śmierci listy dla swojej żony
-Zanim się pojawiłeś, historia wielkiej i poruszającej miłości chorego mężczyzny na wózku i jego opiekunki

Muzyka:
-Niech żyje bal Agnieszka Osiecka https://m.youtube.com/watch?v=d-ER6JVvgQE
-Wszystko ma swój czas Perfect https://m.youtube.com/watch?v=kZuYff81-Fc

Malarstwo:
-Pieter Claesz Vanitas- martwa natura https://pl.m.wikipedia.org/wiki/Plik:Pieter_Claeszoon-_Vanitas_-_Still_Life_(1625,_29,5_x_34,5_cm).JPG
-Dariusz Ślusarski Przemijanie

Cytaty:
-"Czas jest tak stary, łysy oszust." Stephen King
-"Srebro- złoto, które osiwiało." Lech Nawrocki
-"W skali geologicznej człowiek żyje jak motyl - jednodniówka." Stanisław Lem

# data[].attributes.body
ZWIERZĘ
Definicja- organizm niebędący człowiekiem

Synonimy- zwierzę domowe, ssak, pupil, przyjaciel, stworzenie, zwierzak, istnienie, istota

Literatura:
-Pan Tadeusz Adam Mickiewicz, pojawia sie wiele gatunków zwierząt, dzikie, udomowione
-Biblia Arka Noego, Noe buduje Arkę dla zwierząt
-Ernest Hemingway Stary człowiek i morze, starzec toczy walkę z wielką rybą
-Ignacy Krasicki Ptaszki w klatce, płacz starego czyżyka jest wyrazem tęsknoty za wolnością
-Hans Christian Andersen Brzydkie kaczątko, małe kaczątko zmaga sie ze swoją brzydotą, które potem objawia sie w pięknego łabędzia
-George Orwell Folwark zwierzęcy, zachowanie ludzkie opisane za pomocą zwierząt

Muzyka:
-Chwytam wiatr Merida Waleczna https://m.youtube.com/watch?v=lNyxreko3Y4
-Edyta Górniak Kolorowy wiatr https://m.youtube.com/watch?v=UityBuZoXv0

Malarstwo:
-Edwin Landseer Malarz od "zwierząt"

Filmy:
-Król Lew, historia młodego lwa, który pokonuje przeszkody by zostać królem
-Fantastyczne zwierzęta i jak je znaleźć, szukanie fantastycznych, magicznych zwierząt
-Marley i ja, piękna przyjaźń człowieka z psem

Cytaty:
-"Ryba wyjęta z wody jest jedyną rybą, która domyśla się istnienia wody." J.R.R Tolkien
-"Człowiek pozbawiony wyobraźni jest zwierzęciem." Napoleon Bonaparte
-"Człowiek ma z gruntu inną naturę niż zwierzęta. Zawiera się w niej władza samostanowienia opartego na refleksji i przejawiającego się z tym, że człowiek działając wybiera, co chce uczynić. Władza ta nazywa sie wolną wolą." Jan Paweł II

# data[].attributes.body
OGRÓD
Definicja- miejsce odpoczynku, teren do uprawy roślin,miejsce zieleni.

Synonimy- raj, sad, park, odpoczynek, ogródek, ogrodnik, uprawa, warzywa, owoce

Literatura:
-Biblia, Księga rodzaju, rajski ogród miejsce stworzone dla Adama i Ewy
-Pan Tadeusz Adam Mickiewicz miejsce w którym Tadeusz spotkał Zosię, pełen zieleni i kwiatów
-Leopold Staff Deszcz jesienny ogród jako dusza ludzka
-Jan Kochanowski Na lipę, autor odwołuje się do mitycznego ogrodu Hesperyd
-Mikołaj Rej Żywot człowieka poczciwego, przedstawia ogród jako symbol prostego, szczęśliwego życia w kontakcie z naturą
-Dziady IV, Mickiewicz opisuje wspomnienia Gustawa, przypimina lata dzieciństwa i utracony raj

Malarstwo:
-Józef Mehoffer Dziwny ogród
-Claude Monet Ogród
-Iwa Sokół Ogród

Muzyka:
-Łzy- Ogród naszych dni https://m.youtube.com/watch?v=qVIIOETZd8Q
-Daab- W moim ogrodzie https://m.youtube.com/watch?v=qKAz9zlk6Xw

Filmy:
-Hobbit Tolkien Niezwykła podróż, bohater siedzi przed domem w swoim ogrodzie
-Edward Nożycoręki, wycina swoimi rękami figury z żywopłotu
-Charlie i fabryka czekolady, fantastyczny, zmyślony ogród, drzewa z piernika, słodkości

Cytaty:
-"Ciała nasze- to nasze ogrody, w których wola nasza jest ogrodnikiem." William Shakespeare

# data[].attributes.body
Definicja:
jeden z okresów rozwojowych w życiu człowieka. Osobnika ludzkiego w tym okresie nazywa się dzieckiem.

Wyrazy bliskoznaczne:
wiek niemowlęcy, okres dojrzewania, młode lata, cielęce lata, młodość, małoletność, niepełnoletność.

Literatura:
- " W pustyni i w puszczy" Henryk Sienkiewicz - Głównymi bohaterami powieści są dzieci – Nel Rawlison i Staś Tarkowski. Wraz z kolejnymi przygodami oboje zmieniają się nie tylko fizycznie, ale przede wszystkim psychicznie. Ta dwójka jest przykładem dzieci, które musiały wcześnie dorosnąć, ponieważ tak, a nie inaczej potoczyło się ich życie.
-" Dziady II" Adam Mickiewicz- Józio i Rózia nie mogą dostać się do nieba, ponieważ ich życie było zbyt łatwe - nie zaznali ziemskiej goryczy
- "Antek" Bolesław Prus - losy nieszczęśliwego, utalentowanego chłopca. Antek nie był w stanie pomóc matce w pracach gospodarczych więc ta wysyła go do miasta. Chłopak z wycieńczenia umiera.
-" Janko Muzykant" Henryk Sienkiewicz- 10-letni chorowity i słany chłopiec z biednej rodziny. Janko dotyka prawdziwych skrzypiec i zostaje posądzony o kradzież. Skatowany umiera.

Cytaty:
- "Dziecko jest chodzącym cudem, jednym, wyjątkowym i niezastąpionym" Phil Bosmans
-" To dzieci są prawdziwymi obserwatorami tego świata" Mian Mian
-" Kto nigdy nie był dzieckiem, nie może stać się dorosłym" Charles Chaplin
-" Dzieciństwo jest dobre dlatego, że każdy dzień zaczyna życie na nowo, bez ciężaru dnia wczorajszego" Anna Kamieńska

Muzyka:
- "Niechciane dzieci" Tadeusz Nalepa
-" Dzieci wybiegły" Elektryczne gitary

Sztuka:
- "Dziewczynka z chryzantemami" - Olga Beznańska
-" Portret córek" - Wojciech Kossak
-" Dziewczynka w czerwonej sukience" - Józef Pankiewicz
-" Dzieci przed chatą" - Aleksander Kotsis

Filmy:
- "Kevin sam w domu"
- "Tajemniczy ogród"
-" Charlie i fabryka czekolady"
-"Akademia pana Kleksa"

# data[].attributes.body
Rycerz w średniowieczu-żołnierz, człowiek o dużym majątku do jego cech należy: miłość do ojczyzny, lojalność wobec władcy, honor, szacunek dla przeciwnika, wierność damie serca, męstwo, szlachetność, gotowość poniesienia ofiary z życia za ojczyznę i wiarę chrześcijańską, umiejętność walki i jazdy konnej, religijność . Rycerze kierowali się etosem rycerskim czyli zbiorem zasad i obowiązków rycerza.

Synonimy: Bohater, Heros, Woj, Wojownik, Piechur, Wojak, Żołnierz, Patriota .

Literatura:
- "Krzyżacy " Henryk Sienkiewicz- Wojna z zakonem krzyżackim i walka za ojczyznę. Życie rycerzy I ich zwyczaje
-"Potop"- Henryk Sienkiewicz- Dynamiczny bohater Andrzej Kmicic I jego przemiana z samolubengo szlachcica w rycerza który poświęca się dla innych I dla ojczyzny
-"Konrad Wallenrod " Adam Mickiewicz -
Wybranie ojczyzny nad miłością.
-"Pieśń o Rolandzie " autor nieznany - Walka za ojczyznę I religie przeciwko saracenom
-"O królu Arturze i rycerzach okrągłego stołu” - Chrétien de Troyes - legendy arturiańskie opisują zarówno postać władcy, jak i jego rycerzy.
-"Hobbit" J.R.R Tolkien przemiana tchurzliwego
Bilbo w odważnego I skłonnego do poświęceń wojownika.

Sztuka:
- " Bitwa pod Grunwaldem " Jan Matejko
https://pl.m.wikipedia.org/wiki/Bitwa_pod_Grunwaldem_(obraz_Jana_Matejki)

- Pomnik Króla Artura  Albrecht Dürer
https://pl.m.wikipedia.org/wiki/Plik:Artus2.jpg

Filmy :
- " Władca pierścieni " J.R.R Tolkien- adaptacja filmowa
-" Hobbit" J.R.R Tolkien- adaptacja filmowa
-"Potop" Henryk Sienkiewicz- adaptacja filmowa
- " Krzyżacy " Henryk Sienkiewicz- adaptacja filmowa

Muzyka:
" Sparta " - Sabaton
https://youtu.be/p1SlBlB5pzU
" The last stand " - Sabaton
https://youtu.be/i9BupglHdtM

# data[].attributes.body
DEFINICJA:  tradycyjna uroczystość organizowana z okazji zaślubin , ma wiele tradycji i obrzędów wynikających z kultury danego rejonu.

WYRAZY BLISKOZNACZNE: przyjęcie weselne, uroczystość ślubna, uroczystość weselna, weselisko, zabawa

CYTATY:
" Dotąd dwoje, chodź jeszcze nie jedno. Odtąd jedno chodź nadal nie dwoje" ~ Jan Paweł II

LITERATURA:
~ Stanisław Wyspiański - Wesele --> goście weselni i ich rozmowy, porównania innych kręgów społecznych, symbole
~ Adam Mickiewicz- Pan Tadeusz --> zaręczyny Zosi i Tadeusza
~ Władysław Reymont–Chłopi --> huczne, wiejskie wesele, obyczaje weselne

FILM:
"Mamamia" ---> przygotowania do wesela

warto zerknąć tu --> https://www.wyrwanezkontekstu.pl/kultura/filmy-o-slubach-i-weselach/

MUZYKA:
~ Brodka
"Miał być ślub"
https://www.youtube.com/watch?v=ty3n87vbVe4

# data[].attributes.body
W tradycji chrześcijańskiej miejscem szczęśliwym, z którego swe początki wynosi człowiek, jest biblijny Eden. Mityczny ogród, w którym ludzie i zwierzęta żyli w harmonii i dostatku.
Szczęście jest emocją, spowodowaną doświadczeniami ocenianymi przez podmiot jako pozytywne.
Arkadia – fikcyjna kraina, uważana przez poetów za krainę wiecznego szczęścia – ziemski raj, symbol wyidealizowanej krainy spokoju, ładu, sielankowej, wiecznej szczęśliwości i beztroski.

SYNONIMY:
Eden, eldorado, kraina marzeń, kraina szczęścia, kraina wiecznej szczęśliwości, kraina złotodajna,kraj mlekiem i miodem płynący, mekka ,raj, Ziemia Obiecana beztroskie życie ,błogostan ,bogactwo ,dobrobyt ,dostatek ,idylla ,pomyślność ,sielanka ,sukces ,szczęście ,szczęśliwa miłość, szczęśliwość, wilaneska, kraina szczęśliwości ,beztroska ,harmonia ,niebo

LITERATURA:
Biblia
raj w Biblii to Eden= idealny, beztroski, szczęśliwe miejsce

" Boska komedia" Dante
Niebo= arkadia= miejsce wiecznej szczęśliwości

"Tren XIX" - Jan Kochanowski
Arkadia= raj jako niebo pełne rozkoszy.

"Nad Niemnem" - E. Orzeszkowa
Przedstawia Korczyn, podobnie jak Soplicowo, jako miejsce bezpieczne i pewne. = arkadyjskość wszystko ze sobą współdziała

Adam Mickiewicz "Panu Tadeuszu" (obraz Soplicowa)
arkadia= Soplicowo. Przroda wyznacza rytm życia, przyroda działa z człowiekiem w symbiozie, ostoja polskości, tradycje, rytm dnia= pory roku, tradycje.

Cypriana Kamila Norwida w wierszu Moja piosenka II (utracona ojczyzna),
Bolesław Prus "Lalka" (Zasławek)
arkadia= związek człowieka z przyrodą, miejsce szczęśliwe, ucieczka od zgiełku miasta

Bruno Schulz "Sklepy cynamonowe" (świat widziany oczami dziecka)
arkadia= sklep cynamonowy= malowniczy, uszczęśliwia dziecko, liczne zagraniczne towary, kontrast na tle ulicy krokodylej

Jan Kochanowski Na dom w Czarnolesie
dom= arkadia= miejsce szczęśliwe, ostoja Kochanowskiego, "gdniazdo ojczyste", wymarzony dom

Stefan Żeromski "Przedwiośnie"
Nawłoć= sielankowy portret życia w polskim dworku, tradycje wyznaczają rytm dnia, przepych, muzyka i literatura= ważna rzecz w dworku

Adam Mickiewicz "Dziady III"
arkadyjska wizja narodu= Konrad wybawcą, Polska odzyska dawną sławę i chwałę

MUZYKA:
http://www.polskina5.pl/motyw_arkadii_w_muzyce

MALARSTWO:
Nicolas Poussin Et in Arcadia ego (I ja byłem w Arkadii)
sielankowy obraz, nawet w arkadii śmierć występuje

Witold Pruszkowski Sielanka
arkadia= rodzina i jej szczęście

# data[].attributes.body
DEFINICJA: Utopia to pojęcie, które odnosi się do literackiego, niezwykłego przedstawienia świata, które nie jest możliwym do zrealizowania.

SYNONIMY: złudzenie, absurd, senne marzenie, majak, iluzja, widziadło, mrzonka, ułuda, złuda, nieprawda, wymysł, fantasmagoria, bzdura, miraż, marzenie ściętej głowy, chimera, zmyślenie, abstrakcja, domek z kart, marzenie, urojenie, fikcja, halucynacja, rojenie, bańki mydlane

PIOSENKI:
Within Temptation: Utopia - anglojęzyczna, świat fikcyjny, złudny
https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&url=%23&ved=2ahUKEwj7qpGT8oTmAhUIJFAKHaEcBJoQ8TUwAnoECAsQHw&usg=AOvVaw0VTJzWxrN8ZFOD4xbU2nov

Beteo utopia- rap, świat w złudny
https://www.google.com/url?sa=t&source=web&rct=j&url=%23&ved=2ahUKEwjQ8c3t8oTmAhXNPFAKHQqtBrgQ8TUwAnoECAsQIA&usg=AOvVaw0VTJzWxrN8ZFOD4xbU2nov

LITERATURA:
„Przedwiośnie” – Stefan Żeromski
Wizja estetycznych szklanych domów. Cezary Baryka- utopijne, wyidealizowane wizje ojca= powojenna rzeczywistość.

„Utopia” – Wisława Szymborska
Świat w którym wszystko jest oczywiste, abstrakcyjna rzeczywistość

John R.R. Tolkien "Władca pierścieni"
kraina idealna, senne marzenie, niemożliwa, wszyscy są szczęśliwi, nie ma problemów

FILMY:

John R.R. Tolkien "Władca pierścieni"- adaptacja filmowa

Miasteczko Pleasantville- rodzina przenosi się do miasteczka z serialu= marzenie, złudzenie

Equilibrium
utopijne państwo Libria= wymyślone, fikcyjne

MALARSTWO:
Lucas Cranach Goldenes-Zeitalter
senna wizja, złudzenie, oniryzm

Lloyd K. Townsend Atlantis
mityczna wizja, mrzonka, iluzja

# data[].attributes.body
DEFINICJA: osoba tworząca przedmioty materialne lub utwory niematerialne, mające cechy dzieła sztuki. Twórca tym różni się od rzemieślnika – odtwórcy, że swoje dzieła tworzy w oparciu o własną koncepcję, nadając im niepowtarzalny charakter.

SYNONIMY:  twórca, stwórca, mistrz, znakomitość, maestro, wirtuoz, indywidualność (twórcza), gwiazda, mocarz, artycha, ulubieniec muz, człowiek sztuki, wielki talent.

LITERATURA
- Mitologia – postać Apolla= praojciec artystów: bóg muzyki, patronem poezji i sztuki
-Horacy "Exegi monumentum"
"Wybudowałem pomnik trwalszy niż ze spiżu", pośmiertną sławę poety, ponadczasowość.
- Jan Kochanowski Pieśń XXIV, "Księgi Wtóre"
Exegi monumentum, zgadza się  Horacym, artysta= ponadczasowość, uniwersalizm
-Adam Mickiewicz Dziady, cz. III
poeta świadomy swej wielkości i wagi misji, którą ma do spełnieni, wybawiciel narodu= KONRAD
- Johann Wolfgang von Goethe "Cierpienia młodego Wertera"
artysta= Werter= nieszczęśliwie zakochany, malarz, samotnik, indywidualista, czytuje innych artystów (Homera, Osjana), popełnia samobójstwo,
- Adam Mickiewicz - Koncert Jankiela w Panu Tadeuszu
artysta= muzyk, za jej pomocą budzi polskość w narodzie, nawołuje do pamiętania o korzeniach
- Zygmunt Krasiński Nie-boska komedia
artysta= widmo Dziewicy, manipulująca, omamiająca poetę, który poświęca życie rodzinne dla niej
- Henryk Sienkiewicz "Janko Muzykant"
artysta= chłopak, młody, niespełniony, zmarł młodo
- Juliusz Słowacki "Kordian"
artysta= Kordian, wędrówka= Mount Blanc= poezja nawołuje go do walki za ojczyznę
-Cyprian Kamil Norwid, „Fortepian Szopena”
artysta= Chopin, zapomniany, wielki, utwór poświęcony pamięci po nim
-Kazimierz Przerwa-Tetmajer, „Evviva l’arte!”
artyści=  najważniejsi w społeczeństwie= jedynie oni coś warci, ubodzy, ale utalentowani, poezja= trzyma ich przy życiu
-Stanisław Wyspiański, „Wesele”
artyści= wykształcona warstwa społeczna, chłopomania, "Miałeś, chamie, złoty róg, miałeś, chamie, czapkę z piór: czapkę wicher niesie, róg huka po lesie, ostał ci się ino sznur, ostał ci się ino sznur."
-Witold Gombrowicz, „Ferdydurke”
artysta= Józio, "Nie ma ucieczki przed gębą, jak tylko w inną gębę zaś przed pupą w ogóle nie ma ucieczki", artysta nie ma ucieczki od panujących reguł

PIOSENKI

-Justyna Steczkowska  "Wędrowni sztukmistrzowie"
artysta= "artystów tłum z cyrkowych bud", jest ich wielu, nikt nie jest oryginalny, "klauni i grajkowie"
- Liber - "Czysta gra"
"To memoriał dla artystów, murawy," przypomina o kibicach tworzących klubowe piosenki, nie mogą zostać pominięci, ponieważ czasem prowadzą swoje drużyny do zwycięstwa
Jest wiele piosenek z artystami w roli głównej, wklejam link do strony z przykładowymi piosenkami
http://paroles.pl/artysta

MALARSTWO
- Diego Velázquez Panny dworskie
artysta= malarz, który uchwycił swoją postać na obrazie przedstawiającym panny dworskie, odwrócona koncepcja
- Salvador Dali Miękki autoportret z plasterkiem pieczonego boczku
artysta= portret= surrealizm, twarz rozciągnięta, podtrzymywana za pomocą drótów
-  Stanisław Wyspiański autoportret
https://www.google.com/search?q=Stanis%C5%82aw+Wyspia%C5%84ski+Autoportret+(autoportret+tego+dramatopisarza,+prozaika+i+grafika)&sxsrf=ACYBGNR5JPtpOaMGWPINZ8XwIkTlHOgSxA:1575393583777&tbm=isch&source=iu&ictx=1&fir=uuWWOswCeMqZFM%253A%252Cl2OQPSGsgAin-M%252C_&vet=1&usg=AI4_-kQ1R9dLG8vXiLxe9W6GEMgE9xVzuw&sa=X&ved=2ahUKEwj71sS3_pnmAhUImYsKHflNBOAQ9QEwAHoECAgQBg#imgrc=uuWWOswCeMqZFM:&vet=1

FILMY
- Kod da Vinci
artyści= podrabianie obrazu wielkiego malarza, działa da Vinciego
- Stowarzyszenie umarłych poetów
artyści= odtworzenie dawniej działającego kółka poetyckiego, tworzenie przez uczniów własnych wierszy, nauczyciel= artysta= dawny członek stowarzyszenia= nowatorskie metody nauczania
- Stowarzyszenie Miłośników Literatury i Placka z Kartoflanych Obierek
artyści= członkowie klubu czytających patriotyczne powieści w czasach wojny, twórcy poezji, treści narodowe wiecznie żywe

CYTATY
- "Czyż nie jest tak, że każdy jest po trosze artystą? Nie jestże prawdą, że ludzkość tworzy sztukę nie tylko na papierze lub na płótnie, ale w każdym momencie życia codziennego - i gdy dziewczę wpina kwiat we włosy, gdy w rozmowie wypsnie się wam żarcik, gdy roztapiamy się w zmierzchowej gamie światłocienia, czymże to wszystko jest, jeśli nie praktykowaniem."

Witold Gombrowicz - Ferdydurke
- "Artystą jest się dlatego, że się wie coś, czego inni nie wiedzą."
Witold Gombrowicz

# data[].attributes.body
DEFINICJA:  Odczucie bezgranicznej radości, przyjemności, fascynacji, powody do uśmiechu, wielka wartość, pogoda ducha, optymizm, ocena swojej sytuacji jako udanej, sensownej

WYRAZY BLISKOZNACZNE:  Beztroska, błogostan, radość, rozkosz, zadowolenie, uradowanie, sprzyjający los, pomyślność

CYTATY:
"Nasze szczęście zależy od nas samych" ~ Arystoteles
"szczęśliwym jest ten, kto przy zachodzie słońca cieszy się wschodzącymi gwiazdami" ~ Adalbert Ludwig Bolling

LITERATURA:
~William Szekspir- Romeo i Julia --> zniszczone szczęście
~Adam Mickiewicz- Pan Tadeusz --> szczęście jako ojczyzna, która jest wyidealizowana. W Soplicowie wszyscy żyją w harmonii z przyrodą.
~Antoine de Saint Exupery- Mały Książe --> pilot poznaje wartość szczęscia, uczy się je przeżywać

FILM:
" Poradnik pozytywnego myślenia"-->trudny temat choroby, lekko opisana historia powrotu do szczęścia czyli do życia
"Forest Gump"--> żyj szczęśliwie, płyń z prądem

MUZYKA:
~Happysad
"Smutni Ludzie"
https://www.youtube.com/watch?v=giwf24_0CZE

"Ludzie chcą usłyszeć wieści złe"
https://www.youtube.com/watch?v=bLNC4UxPqm4

# data[].attributes.body
DEFINICJA:  miłość to relacja miedzy dwoma osobami, największe uczucie, którym można darzyć drugiego człowieka.

WYRAZY BLISKOZNACZNE: uwielbienie,sympatia,przyjaźń, fascynacja, pożądanie, uczucie, zakochanie, ukochanie,

CYTATY:
"Gdzie jest miłość, tam jest życie" ~ Mahatma Gandhi

"Miłość jest jak wojna: łatwa do rozpoczęcia, ale bardzo trudno się zatrzymać" ~ Hl Mencken

"Miłość jest pierwszą wśród nieśmiertelnych rzeczy" ~ Dante Alighieri

"Kocha się za nic. Nie istnieje żaden powód do miłości" ~ Paulo Coelho

LITERATURA:
~Nowy testament-Przypowieść o synu marnotrawnym --> miłość ojcowska
~Mitologia- Powrót Odyseusza -->miłość wierna, penelopa czekała na męża 10 lat, jest symbolem wierności małżeńskiej
~ Mitologia- Demeter i Kora --> Miłość matczyna
~ Molier- Skąpiec --> miłość do pieniędzy, skąpstwo, sknerstwo, egoizm
~ Adam Mickiewicz- Dziady cz.II --> miłość jako najwyższa wartość, duchy pośrednie
Pan Tadeusz --> miłość do ojczyzny, mieszkańcy soplicowa, patriotyzm, symbole narodowe na dworku
~ Antoine de Saint Exupery- Mały Książe --> miłość do Róży,  miłość pełna dobrej woli,  odpowiedzialność

FILM:
"Zanim się pojawiłeś" --> potęga miłości
https://www.filmweb.pl/film/Zanim+si%C4%99+pojawi%C5%82e%C5%9B-2016-723705

MUZYKA:
~Myslowitz
"Dla Ciebie" - potęga uczucia
https://www.youtube.com/watch?v=Cjkbe7ErrhU

~ Happysad
"Długa droga w dół" - miłość niespełniona https://www.youtube.com/watch?v=tL2NJsnguDc

# data[].attributes.body
Podróż/wędrówka  symbolizuje życie, drogę życiową, dążenie do celu, przygodę, doświadczenie, szukanie prawdy, poszukiwanie siebie , ucieczka od rzeczywistości. Różne rodzaje: zwiedzanie, odskocznia od rzeczywistości, poszukiwanie życiowego celu itp.
Wyrazy bliskoznaczne:  jazda, lot, wojaż, włóczęga, wędrówka, tułaczka, autostop, wycieczka, wyjazd, eskapada, wypad, wyprawa, ekspedycja, peregrynacja, pielgrzymka, wyruszenie w drogę.

Literatura:
- „Mały Książę” Antoine de Saint-Exupery  -> podróże kształcą, podróż życia

-  „Odyseja” Homer-> wieloletnia tułaczka; pouczająca lekcja życia; wędrówka Odysa pozwoliła mu na poznanie świata i samego siebie, a także utwierdziła go we wzajemnej miłości do rodziny.

- „Kordian” Juliusz Słowacki -> próba odnalezienia sensu w życiu; bodziec do przemiany wewnętrznej

- "Sonety krymskie" Adam Mickiewicz -> tułaczka na emigracji; turystyka; zwiedzanie; podziwianie nowych pejzaży i nieznanej kultury; źródło poznania samego siebie

-  „Pan Tadeusz” A. Mickiewicz -> sentymentalna wędrówka w szczęśliwy kraj lat dziecinnych

-  „Za chlebem” Henryk Sienkiewicz -> podróż do USA ze względów ekonomicznych

-  „Lalka” Bolesław Brus -> Stanisław zesłany na Syberię, potem na Bliskim Wschodzie (wzbogacenie się), potem Paryż(chęć odcięcia się od Izabeli, która nim gardziła + poznaje założenia epoki), podróż do Zasławka; potem z Warszawy do Krakowa

- „Ferdydurke” -> poszukiwanie samego siebie; próba odnalezienia odpowiedniej formy

- "Czarnoksiężnik z Archipelagu" Ursula K. Le Guin -> chęć odnalezienia samego siebie; ucieczka; pielgrzymka w celu pokonania własnych słabości

- „Boska komedia” Dante Alighieri -> sposób doskonalenia się, poznanie,

„Cierpienia młodego Wertera” J.W. Goethe -> ucieczka od przeszłości, sposób na wyzwolenie się od błędów

Film:
-  „Władcy pierścieni”, reż. Peter Jackson -> dążenie do wyznaczonego sobie celu http://hobbit-czyli-tam-i-z-powrotem.klp.pl/a-9601.html

Sztuka:
- „Powrót do domu” Marcin Kołpanowicz -> np. wyruszył, by znaleźć sens życia i zebrał doświadczenie http://www.marcin.kolpanowicz.art.pl/obrazy/92-obraz.jpg

Muzyka:

- Lady Pank „Stacja Warszawa” -> samotność w podróży
https://www.youtube.com/watch?v=Y_zfLepNkwI

Grzegorz Turnau „Wędrówka” -> podróż przez życie https://www.youtube.com/watch?v=hdEdVAkAQv8
- Edward Stachura Wędrówka https://www.youtube.com/watch?v=mEPE7QFIobk
http://adonai.pl/poezja/?id=9&action=2

Cytaty:

„Podróże kształcą.”  Anonim

„Nikt prawie nie wie, dokąd go zaprowadzi droga, póki nie stanie u celu.”    John Ronald Reuel Tolkien

„Podróże mają magiczną moc uzdrawiania duszy i zdecydowanie pomagają zdystansować się do problemów dnia codziennego. Nie rozwiązują ich bezpośrednio, jednak pomagają przewartościować i spojrzeć na nie jakby z drugiego brzegu rzeki.”     Martyna Wojciechowska

# data[].attributes.body
- zdefiniuj go (napisz jak go rozumiesz, poszukaj możliwości nieoczywistych, metaforycznych+podaj wyrazy bliskoznaczne)
- zaproponuj teksty literackie+plastyczne+filmowe+muzyczne, które poruszają dany motyw wraz z krótkim komentarzem  (padlet ma możliwość dołączenia załączników, linków - skorzystaj z niej -  koniecznie zamieść link do tekstów/filmów/obrazów, które omawiasz oraz odesłaniem do ciekawego opracowania)
- znajdź cytaty, sentencje, które można by wykorzystać przy omawianiu motywu

ZADANIE DODATKOWE, ale obowiązkowe: przejrzyj, co zaproponowali koledzy, uzupełnij  swoimi propozycjami co najmniej 3 wpisy - podpisz się przy każdym wpisie

OCENIANIE: oceniany będzie opracowanie każdego motywu + zadanie dodatkowe (za wyłapanie błędu również będą przyznawane punkty)

ps. przykładowe opracowanie motywu wędrówki w opracowaniu Waszej starszej koleżanki obok (bez linków, ale Was obowiązują)
ps. Motywami najczęściej pojawiającymi się na maturze podzielimy się na najbliższej lekcji - oto ich wykaz: