# data[].attributes.body
Duvekot, R. (2016). Leren Waarderen. Een studie van EVC en gepersonaliseerd leren (Proefschrift). Universiteit Utrecht, Utrecht

Vegt, A. L. van der, Jong, A. de & Exalto R. (2017). Verhoogt gepersonaliseerd onderwijs de resultaten van alle leerlingen in het primair onderwijs? (KR. 148). Den Haag: Kennisrotonde.

Loon, A.M. van, Neut, I. van der, Ries, K. de, & Kral, M. (2016). Dimensies van gepersonaliseerd leren. De eerste bouwsteen voor het organiseren van gepersonaliseerd leren. Nijmegen: HAN Press.

Lucassen, M. (2015). Gepersonaliseerd leren: wat is dat nu eigenlijk? Verkregen op 28-01-2018 van https://www.vernieuwenderwijs.nl/gepersonaliseerd-leren-wat-is-dat-nu-eigenlijk/

VO-content (2014). Definitie en visie gepersonaliseerd leren. Verkregen op 28-01-2018 van https://www.vo-content.nl/nieuws/2015/definitie-en-visie-gepersonaliseerd-leren/

# data[].attributes.headline
ICT-geletterdheid van leerlingen in 2025 op onze stageschool

# data[].attributes.subject
ICT-geletterdheid van leerlingen in 2025 op onze stageschool

# data[].attributes.body
In de onderbouw zal er in 2025 structureel aandacht worden geboden aan ICT basisvaardigheden. Daarnaast zal er sporadisch aandacht worden besteed een informatievaardigheden, computational thinking en mediawijsheid.

In de middenbouw zal er structureel aandacht worden besteed aan ICT basisvaardigheden, informatievaardigheden en mediawijsheid. Er zal sporadisch aandacht zijn voor computational thinking.
In de bovenbouw zal aan alle gebieden structureel aandacht worden geschonken.

# data[].attributes.headline
De huidige situatie van de ICT-geletterdheid van leerlingen op onze stageschool

# data[].attributes.subject
De huidige situatie van de ICT-geletterdheid van leerlingen op onze stageschool

# data[].attributes.body
In de onderbouw geldt op dit moment het volgende: er is geen aandacht voor ICT basisvaardigheden, informatievaardigheden en computational thinking. Er is sporadisch aandacht voor mediawijsheid.

In de middenbouw en bovenbouw is er sporadisch aandacht voor ICT basisvaardigheden, informatievaardigheden en mediawijsheid. Er is geen aandacht voor computational thinking.

# data[].attributes.headline
Leren en lesgeven met ICT in 2025 op onze stageschool

# data[].attributes.subject
Leren en lesgeven met ICT in 2025 op onze stageschool

# data[].attributes.body
Wat betreft de competenties voor leren en lesgeven met ICT van het team, zijn er een aantal doelen opgesteld:

Iedereen heeft voldoende instrumentele vaardigheden.

Iedereen heeft voldoende informatievaardigheden.

80% van het team heeft mediavaardigheden.

50% van het team beschikt over de competenties om leerlingen op te leiden tot ICT-geletterde leerlingen.

Iedereen maakt pedagogisch-didactisch gebruik van ICT.

50% van het team beschikt over de competenties om ICT-rijke leerarrangementen te ontwerpen.

Iedereen beschikt over de competenties om te evalueren in ICT-rijke leerprocessen.

80% van het team beschikt over de competenties om te leren en innoveren met ICT.

Om dit te kunnen realiseren krijgen de competenties instrumentele vaardigheden, pedagogisch-didacties gebruik van ICT, het ontwerpen van ICT-rijke leerarrangementen en de competenties om te leren en innoveren met ICT prioriteit op onze stageschool.

Wat betreft de competenties van leiding geven aan innovatie met ICT krijgen de volgende aspecten prioriteit:

De visie en richting over het gebruik van ICT

Het strategisch omgaan met betrekking tot (leren en lesgeven met) ict.

Het bevorderen van samenwerking, leren en onderzoeken.

# data[].attributes.headline
Afbeelding 2: gepersonaliseerd leren in 2025

# data[].attributes.subject
Afbeelding 2: gepersonaliseerd leren in 2025

# data[].attributes.headline
Gepersonaliseerd leren in 2025 op onze stageschool

# data[].attributes.subject
Gepersonaliseerd leren in 2025 op onze stageschool

# data[].attributes.body
In afbeelding 2 is te zien hoe onze stageschool in 2025 om wil gaan met het gepersonaliseerd leren. Het verschil met de huidige situatie is dat zij meer gebruik willen maken van zelfregie van leerlingen.

Individueel belang - collectief belang
Allereerst is het de bedoeling dat er in 2025 verandering is gebracht in de mate van differentiatie naar waar en wanneer er wordt geleerd. De directeur en de ICT-coördinator gaven hierbij als toelichting dat eigenaarschap als een belangrijk aspect gezien wordt: leerlingen moeten dus (meer) zelf kunnen bepalen waar zij leren en wanneer zij leren.
Ook is het doel om verandering te brengen in de mate van differentiatie in verwerking van de leerstof. Hierbij is het de bedoeling dat de leerling zelf kan en mag bepalen op welke manieren hij/zij met het geleerde aan de slag gaat.
Bovendien staat in 2025 differentiatie naar interesses van leerlingen centraal. Er wordt uitgegaan van de belangstelling van de kinderen: er is sprake van wereldonderwijs.

Externe regie - zelfregie
Op dit gebied is het doel dat de leerlingen zelf bepalen wat zij leren. Hierbij wil onze stageschool gebruik maken van ICT-middelen, kinderen moeten digitaal kunnen leren.
Ook is het doel dat leerlingen bepalen met wie zij leren en in welk tempo zij dit doen. Hierbij is er geen rol voor ICT-middelen.

Rol van ICT in 2025
Volgens de directeur en de ICT-coördinator is het zo dat ICT in de komende jaren belangrijk(er) wordt. Het zal verschillende mogelijkheden bieden om te differentiëren. Daarnaast biedt het ook mogelijkheden in welke leerstof er wordt aangeboden en kan het als platform gebruik worden. Op deze manier wordt het voor ouders mogelijk om het leerproces te volgen.
Wel stellen zij dat ICT een middel zal blijven om het leerproces aangenamer en sneller te maken.

Om deze doelen te kunnen realiseren willen de directeur en de ICT-coördinator in gaan zetten op verschillende aspecten. Allereerst wordt er aandacht besteed aan de competenties van de leerkrachten. Met name de didactische aanpak omtrent het gebruiken van ICT-middelen verdient hierbij aandacht.
Ook willen zij het curriculum adaptief gaan maken.
Wat betreft de ICT-infrastructuur is het de bedoeling dat er sprake is van een optimale snelheid en dat er wordt gewerkt met verschillende devices. Het is tevens de bedoeling dat er in school ruimte wordt gemaakt voor leerwerkplekken.
De plannen rondom ICT zullen in de visie en in de missie beschreven worden.

# data[].attributes.headline
Afbeelding 1: huidige situatie gepersonaliseerd leren

# data[].attributes.subject
Afbeelding 1: huidige situatie gepersonaliseerd leren

# data[].attributes.headline
Visie op gepersonaliseerd leren met ICT van Manon

# data[].attributes.subject
Visie op gepersonaliseerd leren met ICT van Manon

# data[].attributes.body
Binnen de opleiding wordt er veel waarde gehecht aan het differentiëren binnen de lessen van de betreffende vakken. Het echte gepersonaliseerd leren komt minder naar voren. Ook op de basisschool waar wij stagelopen komt het gepersonaliseerd leren nog meer weinig naar voren. Wel is er steeds meer ambitie vanuit de basisscholen om zich richting deze vorm van lesgeven te ontwikkelen. Het is daarom van belang om jezelf als student ook in dit soort ontwikkelingen te verdiepen.

Daarnaast kan ik veel van de ideeën over deze onderwijsvorm leren. Wat ik er tot nu toe van het gelezen en gehoord, lijkt het me een mooi streven om naar toe te werken. Ik ben van mening dat leerlingen pas echt tot leren komen, wanneer ze goed in hun vel zitten en zelf willen leren. De motivatie en betrokkenheid zijn voorwaarden om tot leren te komen. Volgens Lucassen (2015) vergroot het geven van keuzes aan de leerlingen en het aanpassen van de stof aan het niveau van de leerlingen de motivatie, het rendement en de leeropbrengst. Niet alleen het differentiëren van de leerkracht zorgt dus voor een hoge motivatie, maar ook het eigenaarschap van de leerling. De leerling moet zelf inbreng kunnen hebben in zijn of haar leerproces. Door ruimte te geven voor keuzes in het aanbod van het leerarrangement, zorg je als leerkracht ervoor dat de leerling het gevoel heeft dat hij zijn eigen leerproces aan het vormgeven is. Doordat hij zelf de keuze maakt in wat, hoe of waarmee hij leert, zal hij beter zijn best willen doen om zijn doel te bereiken.

Nu lijkt het, ook uit de definitiebeschrijving, alsof het hele onderwijssysteem aangepast zou moeten worden om het gepersonaliseerd leren tot uiting te kunnen laten komen. Dit is echter niet het geval. Lucassen (2015) geeft aan dat je leerlingen binnen een 'normale' setting ook ruimte kunt geven en keuzes kunt laten maken. Het integreren van deze aspecten van het gepersonaliseerd leren binnen het onderwijssysteem zoals dat nu op mijn stageschool plaatsvindt, zou een mooie invulling kunnen zijn van de onderwijsvernieuwingen die in ontwikkeling zijn op dit moment. Ook Van Loon, Van der Neut, De Ries & Kral (2016) geven aan dat noodzakelijk is om aanpassingen te maken in het curriculum en de leeromgeving waarbij je uitgaat van de voorkeuren en leerbehoeften van de leerlingen.

Om dit alles te kunnen realiseren, wordt er veel gevraagd van de leerkracht. Ik weet van mezelf dat ik hier nog niet toe in staat ben. Ik ben mezelf aan het ontwikkelen in het differentiëren van de onderwijsinhoud binnen de lessen die ik op dit moment geef aan mijn stagegroep. In het differentiëren dat ik nu toepas in de lessen, gebruik ik nog weinig ICT-mogelijkheden. Dit komt mede doordat ik mezelf nog weinig heb verdiept in de ICT-mogelijkheden die op onze stageschool aanwezig zijn. Wel ben ik van mening dat het inzetten van ICT helpend is voor de leerkracht die leerlingen individueel wil kunnen ondersteunen en begeleiden. De individuele leerroutes kunnen op accounts van de kinderen worden aangestuurd, waardoor ieder kind op zijn eigen niveau kan werken. Omdat ik het onderwijssysteem zoals dat nu op de stageschool wordt gehanteerd, een fijne manier van werken vindt, maar de leerlingen nog meer op hun eigen niveau, tempo en interesse wil kunnen laten leren, denk ik dat ICT in de verwerking van de lessen een mooie plaats kan innemen. Het aanbod van herhalen, verdiepen en verbreden waar VO-content (2014) op inhaakt, kan door middel van het inzetten van ICT op het niveau, tempo en interesse van de kinderen worden afgestemd, waardoor de leerkracht zich kan richten op het afstemmen van de instructie op de onderwijsbehoeften van de leerlingen. Tevens kan de leerkracht uit deze ICT-middelen waardevolle bevindingen halen, waar in de instructie vervolgens weer op afgestemd kan worden.

Het gepersonaliseerd leren lijkt nog een 'ver van mijn bed show', maar ik denk dat het wel een mooi streven is om naar toe te werken gedurende de afstudeerstage. Ik verwacht dat ik ook tijdens de rest van mijn carrière hier continu aan zal moeten blijven werken, aangezien er tegen die tijd nieuwe en aanvulling onderwijsvernieuwingen in ontwikkeling zullen zijn.

# data[].attributes.headline
De huidige situatie van gepersonaliseerd leren met ICT op onze stageschool

# data[].attributes.subject
De huidige situatie van gepersonaliseerd leren met ICT op onze stageschool

# data[].attributes.body
De directeur en de ICT-coördinator van onze stageschool hebben de vragenlijst van de HAN over gepersonaliseerd leren met ICT ingevuld. Uit de antwoorden op deze vragenlijst konden wij veel informatie verkrijgen. Daarnaast zijn we met de directeur in gesprek gegaan om over dit onderwerp een aantal vragen te stellen.

Op dit moment kan de mate van differentiatie in het schema geplaatst worden bij groepsdifferentiatie en individuele leerlijnen. Hierbij neigen ze wel naar het vlak van de persoonlijke leerroutes, al zal daar nog meer zelfregie voor nodig zijn (zie afbeelding 1).

individueel belang - collectief belang
Uit de vragenlijst blijkt dat er sprake is van differentiatie in wat er wordt geleerd: er wordt gebruik gemaakt van methodegebonden software, soms is dit adaptief. Meestal werken de leerlingen individueel, maar soms ook in kleine groepjes. De leerlingen maken gebruik van desktops.
Ook is er differentiatie in niveau en naar hoe er wordt geleerd. Echter worden hier geen ICT-middelen bij gebruikt. Dit geldt ook voor de differentiatie in instructie en in verwerking.
Volgens de directeur en de ICT-coördinator wordt er soms gedifferentieerd naar waar en wanneer er wordt geleerd, naar in welk tempo/welke tijd er wordt geleerd en naar waarom er wordt geleerd. Ook wordt er soms gebruik gemaakt van differentiatie in evaluatie en feedback. Dit vindt dan allemaal zonder ICT-middelen plaats.

Externe regie - zelfregie
Op dit gebied wordt er volgens de directeur en de ICT-coördinator geen gebruik gemaakt van ICT-middelen. Uit de vragenlijst blijkt dat leerlingen soms kunnen bepalen wat zij leren, wanneer zij leren, met wie zij leren , waar zij leren en in welk tempo zij leren. Omdat dit allen soms plaatsvindt, kan er worden gesteld dat er op onze stageschool meer sprake is van externe regie dan van zelfregie. Dit wordt ook aangegeven in afbeelding 1.

# data[].attributes.body
De definitie van gepersonaliseerd leren is moeilijk te formuleren, aangezien deze vorm van leren veel verschillende aspecten omvat die elke geformuleerde definitie weer anders benadrukt. Volgens Conradi (2015) kan om die reden het gepersonaliseerd leren nog wel het beste gedefinieerd worden als een concept waarbij het individuele leerproces van de leerling centraal staat. Om dit mogelijk te maken komen er verschillende aspecten van het vormgeven van onderwijs bij kijken.

In de definitie van VO-content (2014) wordt er benadrukt dat er op niveau en interesse wordt gedifferentieerd en dat de leerkracht dit programma voor herhaling, verdieping en/of verrijking aanbied. Van der Vegt, De Jong & Exalto (2017) benadrukken echter dat het onderwijs wordt vormgegeven rond de betrokkenheid en zelfstandigheid van de leerlingen. Binnen deze vormgeving wordt er dan gedifferentieerd waarbij ook hierbij de sturing meer bij de leerkracht ligt. Volgens Lucassen (2015) werkt het ook de andere kant op. Het geven van keuzes aan de leerlingen en het aanpassen van de stof aan het niveau van de leerlingen vergroot de motivatie, het rendement en de leeropbrengst (Lucassen, 2015).

Deze definities bij elkaar genomen geven aan dat gepersonaliseerd leren uitgaat van de leerling, waarbij de leerling sturing kan uitoefenen door het maken van keuzes in interesse en zelfstandigheid. Het leerstofaanbod wordt op basis van deze keuzes en de expertise van de leerkracht door de leerkracht ontworpen en aangeboden. Andersom zou de leerkracht ook eerst het leerstofaanbod kunnen ontwerpen met keuzemogelijkheden voor de leerling, waarbij de leerling zelfsturend zijn eigen invulling kan geven aan het leerstofaanbod.

# data[].attributes.headline
Visie op gepersonaliseerd leren met ICT van Britt

# data[].attributes.subject
Visie op gepersonaliseerd leren met ICT van Britt

# data[].attributes.body
De eerste gedachte die in mij opkomt als het gaat om het gepersonaliseerd leren met behulp van ICT is dat ik hier nog heel veel over kan leren. Dit is een aspect waar ik in mijn afgelopen stagejaren weinig aandacht aan heb gegeven en dus ook weinig ervaring mee heb. Ook op de scholen waar ik stage heb gelopen werd er weinig gebruik gemaakt van ICT. Er werd op deze scholen vanzelfsprekend dan ook niet gepersonaliseerd geleerd met ICT.
Wat betreft het gepersonaliseerd leren heb ik een duidelijke mening: als ik zelf mijn onderwijs zou mogen ontwerpen dan zou er sprake zijn van individueel belang en van zelfregie. Mijn onderwijs zou dan dus plaats vinden in het vak van persoonlijke leerroutes. Dit omdat het ik belangrijk vind dat er uitgegaan wordt van persoonlijke leerdoelen: elk kind is anders, dus ook elk kind leert op een andere manier.
Leerlingen hebben bij gepersonaliseerd leren een belangrijke inbreng in hun eigen leerproces, dat is iets wat ik zeer belangrijk vind.

Ik ben mijzelf ervan bewust dat het organiseren van onderwijs op deze manier best lastig is, het is namelijk noodzakelijk om de onderwijsbehoeften van leerlingen goed in beeld te hebben. Vervolgens is het ook nog noodzakelijk dat je je didactisch en pedagogisch handelen op deze behoeften afstemt en dat je ook aanpassingen maakt in het curriculum en de leeromgeving (Van Loon, Van der Neut, De Ries & Kral, 2016).

Wat de rol van ICT hierin zou zijn had ik nog minder helder voor mijzelf. Volgens Van Loon et al. (2016) speelt ICT wel degelijk een onmisbare rol. Het biedt volgens hen verschillende mogelijkheden, bijvoorbeeld in het organiseren van het geven van feedback en het reguleren van leerprocessen.
Volgens Duvekot (2016) is het zo dat er met behulp van ICT in het onderwijs meer maatwerk aan leerlingen kan worden geboden. Wel stelt hij dat ICT-faciliteiten meer leermogelijkheden verzorgen voor elk individu, maar dat het onderwijs alsnog een dominante rol speelt binnen het leren.
Er is nog weinig bewijs voor de opbrengst van ICT in het gepersonaliseerd leren (Van Loon et al., 2016). De oorzaak hiervan zou liggen in het feit dat er in het onderwijsconcept van de school onvoldoende aandacht wordt besteed aan ICT. Dit zie ik dan ook als een punt waar op scholen rekening mee moet worden gehouden.

Ik zou zelf ICT in willen zetten op een manier zodat het ondersteuning biedt aan zelfregulatie. Volgens Van Loon et al. (2016) is het zo dat learning analytics hierbij een rol spelen. Het lijkt mij zeker waardevol als leerlingen elkaars strategieën kunnen bekijken en op deze manier van elkaar kunnen leren. Ook stellen Van Loon et al. (2016) dat ICT het mogelijk maakt dat elke leerling een gepersonaliseerde leerroute volgt. Ik vind het belangrijk dat de leerroute van leerlingen aansluit bij interesses en eigen leerdoelen, want: "One size does not fil all."

In het beoordelingsformulier van de stage is het differentiëren met behulp van ICT ook opgenomen. Dit betekent dat het wel degelijk belangrijk is om hier in je stage mee aan de slag te gaan. Wel vind ik het lastig om dit binnen mijn huidige stage toe te passen, omdat er op dit moment niet veel gebruik wordt gemaakt van ICT middelen. Mogelijk zou ik hier als stagiaire wel een bijdrage aan kunnen leveren, al helemaal omdat het ook een leerpunt voor mijzelf is. Dit lijkt mij een mooi doel om in de toekomst mee aan de slag te gaan. Mogelijk lukt me dat tijdens dit stagejaar nog, maar tijdens mijn afstuderen zal het sowieso aan bod gaan komen.