# data[].attributes.headline
Growth mindset zoals Carol Dweck dat ziet

# data[].attributes.subject
Growth mindset zoals Carol Dweck dat ziet

# data[].attributes.body
een animatie over de growth mindset in de ogen van Carol Dweck

# data[].attributes.body
In dit document staan de dingen die je zelf kunt doen als het gaat om bemoedigen

# data[].attributes.headline
PDF van de powerpoint zoals we die gebruikten

# data[].attributes.subject
PDF van de powerpoint zoals we die gebruikten

# data[].attributes.headline
Op naar de 1 na laatste keer op 19 oktober

# data[].attributes.subject
Op naar de 1 na laatste keer op 19 oktober

# data[].attributes.body
opdrachten voor de komende periode. Veel plezier ermee, ik ben beschikbaar voor vragen, ondersteuning en meer.

# data[].attributes.attachment_link.title
Opzet opdracht Traject Pedagogische Tact STWT

# data[].attributes.headline
Kijken door de bril van basisbehoeften: voorbereiding voor 14 september

# data[].attributes.subject
Kijken door de bril van basisbehoeften: voorbereiding voor 14 september

# data[].attributes.body
Beste allen,

Dank weer voor een mooie middag. Zoals aangekondigd: met een nieuwe ‘opdracht’ probeer ik jullie weer uit te dagen om ‘pedagogisch te reflecteren’ op jouw praktijk om vervolgens weer meer mogelijkheden te hebben in het werk met de leerlingen.

In de bijlage hieronder lees je het voorstel om mee aan het werk te gaan de komende periode. Bedoeld om jou te ondersteunen in jouw werk. Voel je autonoom in de uitvoering ervan en neem de ruimte om de opdrachten naar je hand te zetten. Kom je er niet verder mee, wacht dan niet af en neem contact op, met mij of met je traject-collega’s

# data[].attributes.attachment_link.title
Opdracht na bijeenkomst 4 Traject Pedagogische Tact STWT

# data[].attributes.headline
Basis behoeften en de zelfdeterminatie theorie. Een artikel.

# data[].attributes.subject
Basis behoeften en de zelfdeterminatie theorie. Een artikel.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
'Ieder kind is toegerust voor zijn of haar eigen ontwikkeling.' Het is een bekende uitspraak van Luc Stevens, die vaak in één adem wordt genoemd met de psychologische basisbehoeften relatie, competentie en autonomie. In deze bijdrage leggen we uit welke implicaties de theorie heeft voor het onderwijs, en vooral voor de motivatie van leerlingen. Daarbij speelt vertrouwen een belangrijke rol.
In het najaar van 2015 gaf Mark Mieras een lezing voor NIVOZ in Driebergen, in de reeks Onderwijsavonden. Als wetenschapsjournalist besprak hij recente inzichten uit hersenonderzoek en met name wat de consequenties zijn voor het onderwijs. Hij gebruikte de metafoor van een lampje op ons voorhoofd dat drie kleuren draagt: rood, geel en groen. De kunst is volgens hem om het 'leerlampje' van leerlingen op groen te krijgen. En dat gebeurt, zo vertelde hij, als de leerling erop kan vertrouwen dat hij/zij iets leuks gaan leren, iets zinnigs, en dat hij of zij dat ook kan.

Anders gezegd: een leerling kan pas leren als hij vertrouwen ervaart. Als er geen vertrouwen is, wordt er niet of nauwelijks geleerd. Dat is simpel gezegd, maar hoe realiseer je dat?

Om die vraag te beantwoorden, ga ik te rade bij de zelfdeterminatietheorie, ontwikkeld doorde Amerikaanse psychologen Edward Deci en Richard Ryan en in Nederland al in de jaren '90 door onder andere Luc Stevens onder de aandacht gebracht. De afkorting 'ACR' (Autonomie, Competentie, Relatie) is daardoor bekend geraakt, maar veel minder bekend is dat deze termen ontleend zijn aan de Self-Determination Theory (SDT), zoals het in het Engels heet en waar deze theorie voor staat.
De grondleggers Deci en Ryan nemen als uitgangspunt dat mensen van nature gericht zijn op groei en ontwikkeling, en dat we dat voornamelijk in interactie willen doen. Dit uitgangspunt sluit nauw aan bij de dagelijkse, persoonlijke ervaring van de meeste mensen in hoe ze leren. Probeer het maar eens om te draaien: bijvoorbeeld door een dag lang niet iets te leren. Dat gaat bijna niet! Ook uit hersenonderzoek blijkt hoezeer wij genetisch aangelegd zijn om ons voortdurend te ontwikkelen. Baby's bijvoorbeeld leggen de hele dag verbanden tussen de gebeurtenissen die ze waarnemen, zo liet Mark Mieras zien tijdens zijn lezing. Die ontwikkeling gaat vrijwel ons hele leven door; we geven betekenis aan ons leven door het leggen van verbanden.

Mensbeeld en basisbehoeften

De SDT neemt hiermee met betrekking tot motivatie een 'pro-actief' uitgangspunt in (Van den Broeck et al, 2004). Dat is van belang om op te merken, omdat veel andere theorieën een 're-actief' uitgangspunt nemen. In dat laatste geval wordt ervan uitgegaan dat mensen zich pas ontwikkelen, als ze een concreet doel hebben, of als ze de waarde of noodzaak van een bepaalde ontwikkeling inzien. De SDT stelt het anders: mensen, en leerlingen dus ook, willen zich van nature ontwikkelen. Vervolgens stellen Deci en Ryan dat die natuurlijke drang tot ontwikkeling tot uiting komt in drie psychologische basisbehoeften. Naarmate meer aan deze voorwaarden wordt voldaan, wordt de natuurlijke ontwikkelingsbehoefte van mensen minder gehinderd, en staan we dus meer open om te leren.

De behoefte aan relatie uit zich in de wens verbonden te zijn. Die wens gaat in twee richtingen: mensen willen zich gekend weten door anderen, willen verzorgd worden én hebben de behoefte voor anderen te zorgen (Stevens en Bors, 2010). Het gaat om meer dan alleen contact: mensen willen zich echt verbonden voelen in een betekenisvolle relatie (Van den Broeck et al., 2004).

De behoefte aan competentie sluit aan bij de wens 'iets te kunnen' en ergens goed in te zijn. Mensen willen in staat zijn te begrijpen wat er gebeurt, en zich bekwaam voelen om bij te dragen aan de omgeving waarmee zij zijn verbonden (Stevens en Bors, 2010). Ten opzichte van andere motivatietheorieën, zoals die over 'self-efficacy', is competentie geen resultaat van een proces, maar stelt de SDT dat competentie een diepgevoelde behoefte is, die vooraf gaat aan de succeservaring (Van den Broeck et al., 2014).

De behoefte aan autonomie ten slotte, verwijst naar de wens eigen beslisruimte te hebben, om zelf keuzes te kunnen maken en daarin niet te worden gedwongen. En als gedrag toch door anderen geïnitieerd wordt, is het van belang dat mensen zelf de keuze kunnen maken om zelf tot de handeling over te gaan. Het gaat hierbij wel om autonomie-in-verbondenheid, dus niet om individualisme of ongebondenheid.

Autonomie ontstaat in de spanning van de grens tussen het zelf en de ander, en de vraag naar de verantwoordelijkheid voor de ander (Stevens en Bors, 2010). Autonomie heeft dus, paradoxaal genoeg, zonder de relatie met een ander geen betekenis.

Interne en externe motivatie

Nu zijn er ook in andere theorieën van motivatie al verbanden aangetoond tussen motivatie en sociale relaties (verbondenheid), competentie en 'regelcapaciteit' (autonomie). Het bijzondere van de SDT is dat deze theorie ervan uitgaat dat deze factoren als 'basisbehoeften' bij iedereen in aanleg aanwezig zijn, nog voordat er sprake is van het bereiken van een bepaald doel. We willen dus, bijvoorbeeld, niet autonoom zijn om een bepaald doel te bereiken, maar we vinden het prettig om autonomie te ervaren en zullen daarom meer intrinsiek gemotiveerd zijn om een bepaald doel te bereiken.

Het is dit mensbeeld dat de SDT onderscheidt van andere theorieën, die vaak impliciet gebaseerd zijn op een behavioristisch uitgangspunt. In dat laatste geval wordt ervan uitgegaan dat mensen (en dus ook leerlingen) pas in beweging komen als er een prikkel van buiten gegeven wordt. Ofwel, als er sprake is van externe motivatie.

Dat betekent overigens niet, dat mensen alleen vanuit intrinsieke motivatie tot handelen zouden komen. Uiteraard is veel ons gedrag extern geïnitieerd. En niet al het gedrag dat wenselijk is, kan ontstaan uit intrinsieke motivatie. Het gaat er dus om, te komen tot een goede wisselwerking tussen intrinsieke en extrinsieke motivatie. De SDT laat zien dat extrinsieke motivatie, door in te spelen op de basisbehoeften, geïnternaliseerd kan worden (Prince, 2014, p. 16).

Maar het is belangrijk om te beseffen dat als de basisbehoeften niet worden aangesproken, extrinsieke motivatie uiteindelijk leidt tot een afname van de intrinsieke motivatie (De Brabander & Martens, 2015). En als de intrinsieke motivatie verdwijnt, zullen mensen alleen nog maar reageren op externe prikkels. Dat lijkt misschien een bevestiging dat alleen extrinsieke motivatie werkt, maar al veel eerder is dan de intrinsieke motivatie vernietigd.

Veel van het gedrag dat leerlingen vertonen - zeker in het voortgezet onderwijs - heeft kenmerken van een uitgedoofde intrinsieke motivatie. Dit geeft te denken over de manier waarop wij in het onderwijs omgaan met belonen (via cijfers) en straffen (op de gang, eruit sturen) (Bors & Stevens, 2010).

Er is ondertussen veel onderzoek gedaan naar de SDT in de praktijk en in grote lijnen wordt de theorie ondersteund. In 2015 promoveerde Kim Stroet bijvoorbeeld op een onderzoek naar de relatie tussen de drie basisbehoeften en motivatie van leerlingen in het voortgezet onderwijs. Zij vond dat met name de factor 'verbondenheid' sterk van invloed is op de motivatie van leerlingen (Stroet, 2015).

Ingang naar vertrouwen

Welke aanknopingspunten biedt de SDT nu voor vertrouwen, waar we dit artikel mee begonnen? Als leraren zich richten op het aangaan van verbinding met hun leerlingen, zullen ze een sfeer van vertrouwen weten op te wekken, die leerlingen helpt open te staan om iets nieuws te leren. Die aandacht voor verbondenheid moet dan wel oprecht zijn.

Ook de andere twee basisbehoeften bieden een ingang naar vertrouwen. Naarmate je leerlingen meer ruimte geeft om eigen keuzes te maken, zal er meer recht worden gedaan aan hun behoefte aan autonomie. De SDT laat zien, dat dit niet betekent dat leerlingen alles zelf moeten bedenken, en dat je ze niets meer mag aanreiken. Wel is van belang, dat leerlingen zelf de waarde en de betekenis ervan inzien. Dat bereik je weer, door aandacht te besteden aan relatie, en van hieruit het gesprek aan te gaan over betekenissen.

Tot slot heeft ook het aspect competentie een relatie met vertrouwen. Niet alleen leidt het tot een bepaald zelfvertrouwen bij de leerling ('ik kan dat'), maar ook de leraar kan vertrouwen ontlenen aan het besef dat iedere leerling uiteindelijk iets wil kunnen en ergens goed in wil zijn. De kunst is die behoefte te blijven aanspreken, wat niet altijd eenvoudig is. Want al te gauw leggen we vooral de nadruk op wat er nog niet goed is, wat de leerling fout heeft gedaan.

De SDT geeft, anders dan sommige onderzoekers menen, geen aanwijzingen voor het concrete gedrag van leraren. Wat verbondenheid is bijvoorbeeld, verschilt van leraar tot leraar,en van leerling tot leerling. Dat is dus iets dat de leraar zelf, in zijn eigen situatie, zal moeten ontdekken. Aan de andere kant laat het eerder genoemde onderzoek van Kim Stroet zien, dat verbondenheid in verschillende typen onderwijs kan worden ervaren: zowel in meer traditioneel als in vernieuwend onderwijs. Er is dus niet één type onderwijs waarin de SDT meer van toepassing is. Dat is goed nieuws: het systeem of de organisatie van het onderwijs hoeft niet eerst te veranderen, voor jij als leraar er je voordeel mee kunt doen.

Literatuur

Van den Broeck, A., Vansteenkiste, M., De Witte, H., Lens, W., & Andriessen, M. (2009). De zelf-determinatie theorie: kwalitatief goed motiveren op de werkvloer. Gedrag & Organisatie, 22(4), 316-335.

Prince, A. P. (2014). Motivation: How to tame the elephant in the classroom? Rijksuniversiteit Groningen.

Bors, G., & Stevens, L. (2010). De gemotiveerde leerling (Vol. 4). Antwerpen/Apeldoorn: Garant.

Stevens, L. & Bors. G. (2013). Pedagogische tact. Op het goede moment het juiste doen, ook in de ogen van de leerling. Antwerpen/ Apeldoorn: Garant.

Stroet, K. (2015). Motiveren van leerlingen. De Nieuwe Meso, 2(1), 36-37.

De Brabander, C. J., & Martens, R. L. (2014). Towards a unified theory of task-specific motivation. Educational Research Review, 11, 27-44

# data[].attributes.attachment_link.title
Over motivatie en vertrouwen: de Zelfdeterminatietheorie

# data[].attributes.attachment_link.description
lsquo;Ieder kind is toegerust voor zijn of haar eigen ontwikkeling.’ Het is een bekende uitspraak van Luc Stevens, die vaak in één adem wordt genoemd met de psychologische basisbehoeften relatie, competentie en autonomie. In deze bijdrage leggen we uit welke implicaties de theorie...

# data[].attributes.body
Zie hier: een digitale leeromgeving met het oog op de start van het nieuwe schooljaar. Passend bij jullie traject Pedagogische Tact. Je vind hier allerlei inhouden en thema's waarvan ik denk dat ze behulpzaam zijn bij de start van het jaar in jouw groep/klas en in jouw school. Met bijbehorende oefeningen, artikelen, beeldmateriaal en meer ter inspiratie en legitimering.

Zoals je van mij gewend bent zijn het suggesties die pas gaan leven door jouw eigen invulling en kleuring (met jouw pedagogische belofte, jij als belangrijkste eigen instrument en het perspectief van jouw leerlingen). Voel je dus alsjeblieft vrij om alles naar eigen inzicht te gebruiken, aan te vullen met eigen suggesties en  verdieping aan te brengen. Op alle berichten kun je reageren zodat we elkaars ervaringen kunnen lezen. Heb je ideeën ter aanvulling? Verdere vragen, opmerkingen, informatie over het werk van het NIVOZ, of anders? Aarzel niet: ik ben beschikbaar. m.galje@nivoz.nl
Ben sowieso benieuwd naar jullie reacties.
Veel plezier gewenst!

# data[].attributes.body
artikel van NIVOZ-ers en hun suggesties voor de start

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Iedere leraar wil na de zomer een mooie start met zijn leerlingen maken. Maar hoe doe je dat? In deze bijdrage vind je alvast inspiratie, concrete handreikingen, om ervoor te zorgen dat de relaties - van jou naar de kinderen, naar je collega's en tussen iedereen onderling - vanaf het begin zo goed voorbereid zijn dat jullie er het hele schooljaar van profiteren. Een samengesteld artikel aan de hand van input van NIVOZ-docenten en leidende principes voor goed onderwijs.

Einde schooljaar, vakantietijd. Als je terugkijkt op het afgelopen jaar, waar heb je dan gezien dat kinderen uitvielen of werden buitengesloten? Het NIVOZ daagt je uit om te werken aan verbondenheid: hoe kun jij jezelf aanbieden, zodat de leerlingen zich goed kunnen ontwikkelen?

In hoeverre lukt het je om nu alvast over de zomer heen te kijken en je gedachten te laten gaan over jouw aanpak in het nieuwe schooljaar? Van die eerste weken hangt immers veel af. Wil je het anders doen? Wanneer en hoe begint jouw voorbereiding? Waar betrek jij de leerlingen in hun eigen leerproces en welke concrete stappen kun je daarin zetten? Hoe leer je kinderen op zichzelf en op elkaar te vertrouwen en waarmee kan ook jij hun verantwoordelijkheid geven?

Suggesties
Nog voordat je jezelf de komende zomerweken als leraar losmaakt van je werk, doen we een aantal suggesties. Concrete handreikingen om bij terugkeer - of misschien al eerder - 'goed' van start te gaan. Om een (pedagogisch) klimaat te scheppen waardoor iedereen graag en met plezier naar school komt. Een klas creëren waarin iedereen zijn eigen plek krijgt en gemotiveerd is, zich veilig voelt en verantwoordelijkheid wil dragen.

'Stuur in de vakantie alle leerlingen een welkomstbrief, een mail of een WhatsApp en ontvang ze de eerste dag in smoking,' zegt Marcel van Herpen. Het is zeker geen grap. Kinderen laten voelen dat ze belangrijk zijn en dat jullie er samen - met elkaar - een succesvol jaar van gaan maken. Dat kun je niet snel genoeg laten merken. Hoe? Van Herpen: 'Geef ze de doelen en het jaarrooster in handen en vraag wat ze zélf kunnen en wat jij moet doen om dat succesvol te laten zijn.'

Verantwoordelijkheid geven daar waar kinderen het aankunnen. Laat ze nadenken over de tijd die ze op school - elke dag weer - doorbrengen. En laat ze zien wie jij bent. Wat ze van jou mogen verwachten. Van Herpen: 'Maak bijvoorbeeld een Powerpoint over jezelf. Laat weten wie je bent en vraag dat ook van je leerlingen.' En collega Martijn Galjé vult aan: 'Laat je kinderen de eerste week op onderzoek uitgaan. Met vragen als: wie zijn wij als klas en wat willen wij? Of nog liever: laat ze zelf een vraag formuleren. Wat willen ze zelf onderzoeken als het gaat om gelukkig en gemotiveerd zijn in deze klas?'

In die lijn denkt ook Merlijn Wentzel. Geïnspireerd op het werk van Benjamin Zander zou ze haar leerlingen de opdracht geven om zichzelf een brief te schrijven. Daarin vertellen ze waarom ze aan het einde van het jaar een tien hebben verdiend. Iedereen in de klas krijgt dus al bij voorbaat een tien! Maar elk kind vertelt waarom. De eigen, persoonlijke leerdoelen zijn als vanzelf geformuleerd en tot leven gebracht. En ze kunnen er zelf - gedurende het schooljaar - ook op terugvallen.

Elkaar leren kennen
'Je zou sowieso de eerste zes weken geen cijfers moeten willen geven,' zo gaat Merlijn verder. 'Gebruik liever de eerste schoolweken om elkaar te leren kennen, door bijvoorbeeld activiteiten zoals we die van programma's als Over de Streep en Challenge Day kennen.' Leerlingen wordt het daardoor gemakkelijker gemaakt om iets meer van zichzelf te laten zien, omdat ze zich niet alleen weten in hun kwetsbaarheid en te zien dat (bijna) iedereen een last draagt, een situatie waaronder hij/zij gebukt gaat. Deze middagen hebben veel impact op leerlingen en vooral op de samenhang tussen leerlingen.

Natuurlijk, het klassieke schoolkamp verstevigt ook de onderlinge band en relaties. Maar een schoolkamp kun je ook door leerlingen zelf laten organiseren, zoals ze dat al eens in Hellevoetsluis hebben gedaan, op de Sterrenwacht, de school van Gaby de Boer. Hoe leerzaam en verbindend is dat! Anniek Verhagen kan zich ook heel goed voorstellen dat leerlingen zelf bouwen aan een introductieweek, met als centrale vraag: wat ga je doen om elkaar te leren kennen?

Ze strooit zelf nog wel eens met mooie ansichtkaarten, passend bij de leeftijd van de kinderen. Van bloemen, beesten, landschappen, werktuigen, klimaat, beroepen... Je kunt kinderen zelf laten kiezen en vragen hun keuze toe te lichten. 'Maar je kunt ook kinderen vragen om elkaar een kaart te geven, te schenken. Of zelf besluiten om kinderen of collega's een kaart te sturen. Er rolt vaak een eerste gesprek uit over datgene wat iemand waardevol vindt.'

Ouders
Ellen Emonds - docente Pedagogische Tact - zoekt al voor de start van het schooljaar de verbinding op met ouders. 'Nodig vaders en moeders van nieuwe leerlingen uit om een brief te schrijven over hun kind. Voor jou. Van welke talenten mag jij een jaar genieten? Wat wensen zij voor hun kind? En laat ze ook 'een bericht' maken voor hun kind en hang dat op een mooie, zichtbare plek in de klas.'

Of laat kinderen - als je ze toch al een welkomstmail stuurt - een foto meenemen van thuis. Aan de hand van die foto kan iedereen vertellen over hun leven, hun gezin. Ook deze foto's kunnen een plekje krijgen in de klas, een plek die al snel als thuis kan voelen. 'Zeker als je ook nog als klas een droomboom creëert. Die kun je volhangen met dingen waar jouw kinderen van dromen, wat ze wensen. Als individu, maar ook als hele groep. Welke dromen zullen er uitkomen?' Dat valt onder het motto: De klas is van ons. Hoe laten we dat zien?

Leeg lokaal
In een leeg lokaal de eerste schooldag beginnen, is ook een uitdagende optie. Zeker voor de kinderen, die prompt eigenaarschap krijgen over de inrichting. Chantal van Ophuizen en Jeroen Smit zijn een poos geleden zo begonnen en hebben er goede ervaringen mee. Maar je kunt het ook kleinschaliger houden door alleen de losse spullen - de plantjes, atlassen, posters - midden in het lokaal te zetten. Elk kind kan dan iets pakken en het een plekje geven.

Toch zoomt ook Simone Mark nog eens in op de rol van de leraar zelf. In hoeverre wil en kan jij een belofte doen naar jouw leerlingen? Kun je die expliciet in een brief opstellen en - mogelijk zelfs - persoonlijk maken? Je maakt eigenlijk - over en weer - een statement, waarop je aangesproken wil worden. Wat mogen ze van jou als leraar verwachten? En omgekeerd.

het kind zien
De kunst om elk kind in zijn schoonheid, in zijn uniciteit en volledigheid te kunnen zien, voedt oud-docent PT Gerard de Jong door een bezoekje af te leggen aan een museum, een mooie film te bekijken of een goed boek te lezen. 'Ontdek wat je nooit zag. Geniet van het spel en de vormen. 'Laat je ontroeren, verblijden en verrassen. Luister naar de stilte, naar de muziek of volg de duizelingwekkende bewegingen. Want dan, dan gaat elk kind merken dat je ook haar/hem - elke dag opnieuw - graag weer wilt zien.

Marcel van Herpen ziet leraren daags voor de eerste schooldag in een leeg lokaal zitten, met de klassenlijst(en) voor hun neus, met de namen/foto's van de nieuwe leerlingen. 'Dan is er maar een vraag die ze zichzelf hoeven te stellen: Verlang je naar een ontmoeting met elk kind en k un je vanaf de eerste schooldag laten merken dat je beschikbaar be nt voor he n?'

--
We ronden het schooljaar af en in de zomervakantie laden we onze accu weer op. En toch is het zinvol om alvast voorzichtig over deze periode heen te kijken, zo weten we met z'n allen. Want de start van een nieuw schooljaar is te bijzonder - en een ideaal moment en gelegenheid - om een frisse start te maken en/of het een beetje anders te doen.
--
Dit is een samengesteld verhaal van Rob van der Poel, aan de hand van suggesties en input van leraren en docenten.

Eerder schreef Suzanne Niemeijer een artikel over de betekenis van de eerste schoolweken, in het licht van verbondenheid en het belang van een pedagogisch klimaat bij leren en ontwikkelen.

# data[].attributes.attachment_link.title
Iedereen wil na de zomer een mooie start maken. Hoe doe je dat?

# data[].attributes.attachment_link.description
Iedere leraar wil na de zomer een mooie start met zijn leerlingen maken. Maar hoe doe je dat? In deze bijdrage vind je alvast inspiratie, concrete handreikingen, om ervoor te zorgen dat de relaties - van jou naar de kinderen, naar je collega's en tussen iedereen onderling - vanaf het begin zo goed voorbereid zijn dat jullie er het hele schooljaar van profiteren.

# data[].attributes.headline
De start van het schooljaar: de groep versterken

# data[].attributes.subject
De start van het schooljaar: de groep versterken

# data[].attributes.body
Veel leerkrachten vragen zich af op welke manier ze de kinderen willen ontvangen als ze straks (gedeeltelijk) weer naar school gaan. In dit document vind je een groot aantal werkvormen voor in jouw groep/klas. Ze kunnen jou en jouw klas helpen om een goede start te maken.

# data[].attributes.body
Een school heeft voor de deur een bord neer gezet en vraagt leerlingen en leerkrachten op te schrijven wat hun hoop voor het komende jaar is

# data[].attributes.body
je schooljaar starten met betekenisvolle doelen

# data[].attributes.attachment_link.title
Het schooljaar starten met betekenisvolle doelen

# data[].attributes.attachment_link.description
Tien prikkelende manieren om het jaar te starten met een schoolteam. Echte doelen stellen en ambities formuleren: vanuit jezelf en in contact met elkaar. Een bijdrage van Bas ter Avest. Na de zom

# data[].attributes.headline
Samen met leerlingen aan de sfeer werken

# data[].attributes.subject
Samen met leerlingen aan de sfeer werken

# data[].attributes.body
In dit document vind je een flink aantal suggesties om samen met leerlingen in gesprek te gaan en zichtbaar te maken hoe het gaat in de klas en waar jullie met elkaar aan willen werken. Misschien ten overvloede: kies de vormen die bij jou en jouw groep passen.

# data[].attributes.headline
Investeren in de start van jouw schooljaar

# data[].attributes.subject
Investeren in de start van jouw schooljaar

# data[].attributes.body
van 2 leraren uit Arnhem

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Een goed begin is het halve werk; dit gezegde geldt ook zeker voor een goede start van het nieuwe schooljaar. Op scholengemeenschap Guido Arnhem wordt de eerste vier weken van dat schooljaar extra geïnvesteerd in het contact tussen leerlingen, leraren en ouders. Er wordt geproost op het nieuwe jaar tijdens een 'Nieuw(school)jaarsontbijt', verwachtingen, ideeën en ambities worden gedeeld. Die 'Gouden Weken' leggen zo een stevig fundament voor de rest van het schooljaar. Dit blog verscheen oorspronkelijk op de website van de gereformeerde scholengemeenschap Guido en wordt met toestemming van de auteurs ook gedeeld op platform hetkind.
In een week of zes kan veel gebeuren. Leerlingen rusten uit, hervinden energie, krijgen nieuwe vrienden op campings, vakantierelaties, (familieleden) worden ziek, er gaan huisdieren dood, slaapkamers worden opgeknapt, leerlingen - kortom - maken van alles mee en dan is het weer september.

Voor leraren geldt min of meer hetzelfde. In de eerste vakantieweek wordt het jaar nog afgerond, losse eindjes afgehecht en er wordt teruggeblikt. De collega-appgroep pruttelt nog even door. Een ander deelt alvast fanatiek zijn ideeën voor het volgende jaar en reflecteert er nog lustig oplos. Een enkeling verdraagt dat niet en stapt er resoluut uit. Enfin, langzaam maar zeker gaat ook bij de leraren de vaart eruit. Totdat in de laatste vakantieweek de e-mailstroom weer op gang komt, lesplannen worden gedeeld, blauwe vinkjes weer verschijnen en alles weer zijn dagdagelijkse gang herneemt.

Al deze mensen, vol verhalen en ervaringen, komen in de eerste lesweek weer bij elkaar. Met keurige lege schriften, geordende onedrives, voornemens het hele jaar geordend te blijven werken. De leraar gaat van begin af aan duidelijk zijn, (ruimte kun je de rest van het jaar altijd nog weggeven). Leerlingen gaan formen, normen, stormen en performen. Je begrijpt, de eerste schoolweek is meteen een cruciale.

Op Guido Arnhem werken wij daarom in de eerste weken van het jaar aan een aangepast programma, waarbij veel ruimte is voor leraar en leerling om een goede start te maken. De eerste vier weken bij ons op school heten dan ook De gouden weken. In deze periode willen we ruimte maken om het contact tussen leerlingen, leraar en ouders de aandacht te geven die dat verdient met het oog op een goed schooljaar.
Juist omdat de start van een schooljaar kansen biedt om ruimte te maken voor zaken waar je anders weinig ruimte voor ervaart, bijvoorbeeld onderlinge ontmoeting. Je wordt nog niet in beslag genomen door de drukte van de dag die het werken in het onderwijs met zich mee kan brengen. Je hebt de tijd om echt contact te maken. Een goede investering waar je gedurende het schooljaar de vruchten van plukt.
Wat is er nou mooier dan dat je die eerste dagen elkaar enthousiasmeert, grappen maakt en spart over je samenwerking? Zonder dat je gelijk allerlei dingen moet. Je hebt dan echt oog voor de ander en de ander voor jou, met het oog op het ontwikkelen van een veilig leerklimaat voor leraren en leerlingen.

Zo zijn we het nieuwe jaar vorige week maandag begonnen met een nieuwjaarsontbijt. Samen ontbijten met de collega's, vragen naar elkaars vakantie en delen hoe het met je gaat.
Vervolgens zijn we in onze eigen teams uiteengegaan om kennis te maken met de (nieuwe) collega's, d.m.v. het spel Twee waarheden, één leugen. Ieder teamlid vertelt iets over zijn vakantie, zijn werk en iets persoonlijks. De kunst is om dan te achterhalen in welk van de drie verhalen een leugen verstopt zit.
Succes gegarandeerd! Ook hebben we het gehad over de verwachtingen die je over en weer hebt. Van je collega's en je leidinggevende, maar ook wat een ander van jou mag verwachten. De opbrengsten hebben we verwerkt in teammanifesten, waarin we hebben vastgelegd hoe wij dit jaar met elkaar willen samenwerken.
De tweede dag hebben we met alle ouders en personeelsleden elkaar een gelukkig nieuw (school)jaar gewenst tijdens een nieuwjaarsreceptie, onder het genot van een glas champagne en een oliebol.
Voor ouders een kans om de leraren en andere medewerkers van de school te ontmoeten. Als personeelsleden een mooie gelegenheid om contact te maken met ouders. Informeel en laagdrempelig.
Het resultaat? Opgetogen gezichten van ouders en medewerkers die een onderlinge band ervaren. Dat komt het onderwijs aan en de begeleiding van hun kind ten goede.
De dag erna is het de beurt aan de leerlingen: Verspreid over twee dagen komen ze de school weer binnen. Leerlingen hebben de eerste dagen alleen les van hun mentor, waarbij er wordt geïnvesteerd in positieve groepsvorming d.m.v. allerhande ludieke (buitenschoolse) activiteiten.

Het was een mooie relaxte eerste schoolweek. We zijn begonnen aan het leggen van een stevig fundament voor het school jaar. Over anderhalve week hebben we de startgesprekken met mentoren, ouders, en leerlingen over de persoonlijke leerdoelen van de leerlingen komend jaar en de rol die we als leraren en ouders kunnen spelen bij het bereiken van deze doelen.
Wij hebben de afgelopen jaren gemerkt dat deze aanpak zorgt voor een enorm positieve vibe in onze school. We raken doordrongen van het idee dat we het SAMEN doen. Als leraar vol goede voornemens, als ouders vol verwachtingen, als leerling, gespannen voor een nieuw schooljaar, hoofd en hart nog vol van zes weken vakantiebelevenissen.

Henk ter Haar en Bert Mollema zijn beide teamleider en docent Nederlands op locatie Arnhem van scholengemeenschap Guido.

# data[].attributes.attachment_link.title
Investeren in de start van je schooljaar

# data[].attributes.attachment_link.description
Een goed begin is het halve werk; dit gezegde geldt ook zeker voor een goede start van het nieuwe schooljaar. Op scholengemeenschap Guido Arnhem wordt de eerste vier weken van dat schooljaar extra geïnvesteerd in het contact tussen leerlingen, leraren en ouders. Er wordt geproost op het nieuwe jaar tijdens een 'Nieuw(school)jaarsontbijt', verwachtingen, ideeën en ambities worden gedeeld.

# data[].attributes.headline
Japanse levenslessen van meester Toshiro Kanamori

# data[].attributes.subject
Japanse levenslessen van meester Toshiro Kanamori

# data[].attributes.body
In deze bekroonde documentaire wordt je meegenomen in de klas van de onlangs overleden meester Kanamori. Een inspirerende, authentieke leerkracht die tegen de conservatieve stroom in verbondenheid creëert met en onder zijn leerlingen. Inmiddels is de film door ongelooflijk veel bekeken. En de reacties zijn telkens hetzelfde: mensen zijn diep onder de indruk.

# data[].attributes.attachment_link.title
De Japanse Levensles - de klas van Mr. Toshiro Kanamori

# data[].attributes.headline
Voor als je iemand iets soortgelijks gunt

# data[].attributes.subject
Voor als je iemand iets soortgelijks gunt

# data[].attributes.body
Je kunt bij ons terecht voor een open traject Pedagogische Tact (PT) of Pedagogisch Leiderschap (PL). Uiteraard kunnen we ook met jouw team aan de slag gaan met iets soortgelijks. Of met een losse studie(mid)dag of workshop rond een bepaald thema. Denk je dat dit iets is voor iemand binnen of buiten jouw school? Neem dan contact op met mij. Kun jij ondertussen in drie minuten op een laagdrempelige manier aan je collega of schoolleider laten zien wat een NIVOZ-traject inhoudt. Dat kan met onderstaand fimpje....

# data[].attributes.attachment_link.title
Introductie tot NIVOZ-traject Pedagogische Tact: is dit iets voor jou?

# data[].attributes.attachment_link.description
Dit is een introductiefilmpje voor leraren, schoolleiders en andere onderwijsbetrokkenen van een traject Pedagogische Tact van stichting NIVOZ. 

Na de zomer kun je deelnemen (als individu) aan een open traject, in Rotterdam en op onze thuislocatie in Driebergen. Maar je kunt ook als schoolteam kennismaken, met een proeverij of op een studiedag.

Is het iets voor jou of jouw school? Neem dan contact op via info@nivoz.nl of bel ons 0343-556750. 

Stichting NIVOZ sterkt leraren en schoolleiders in po, vo, mbo, hbo en universiteit  bij de uitvoering van hun pedagogische opdracht. 

Zie www.nivoz.nl


Het filmpje is gemaakt door Bord & Stift. zie www.bordenstift.nl

# data[].attributes.body
Heb je behoefte aan extra diepgang? Op onze NIVOZ website vind je een hele serie kernpublicaties die ondersteunend zijn bij je pedagogische reflectie.

# data[].attributes.attachment_link.description
'Besturen vanuit vertrouwen' kan een groot effect hebben, stelt Helma van der Hoorn. En het onderwijs heeft dat om meerdere redenen hard nodig. Op onze eerste NIVOZ-onderwijsavond in het eigen Rotterdamse Dokhuis zal ze haar publiek uitnodigen om anders te durven kijken naar onderwijs. (Tickets ook voor live-streaming)