# data[].attributes.body
Frantziako Iraultza gatazka sozial eta politikoa izan zen, indarkeria-aldi desberdinekin, Frantzia asaldatu zuena, eta, bere inplikazioen ondorioz, Europako beste nazio batzuk, Antzinako Erregimena izenez ezagutzen den sistemaren aldekoak eta aurkariak aurrez aurre jartzen zituztenak.

1789an Hirugarren Estatua Batzar Nazional izendatu zutenean hasi zen, eta 1799an Napoleon Bonaparteren estatu-kolpearekin amaitu zen.

# data[].attributes.body
Luis XVI Borboikoa (1754ko abuztuaren 23a – 1793ko urtarrilaren 21a) Frantziako eta Nafarroako erregea izan zen 1774tik 1791 arte eta Frantsesen erregea 1791tik 1792 arte. Luis XV.aren eta Josefa Saxoniakoa biloba eta ondorengoa izan zen.

1770ean Maria Antoineta Austriakoarekin ezkondu zen.

# data[].attributes.body
Luis XVI.aren exekuzioa 1793ko urtarrilaren 21ean, astelehena, izan zen.

Konbentzio Nazionalak hiltzera kondenatu zuen erregea urtarrilaren 17an, Maraten iradokizunez ahoz egindako bozketa batean, eta baldintzarik gabeko heriotza-zigorra 361 botoren truke ezarri zen, 290 botoren aurka, betiko espetxeagatik edo erbesteratzeagatik.

Hasiera batean eskuak lotzeari uko egin ondoren, Luis XVI.ak amore eman zuen borreroak bere zapia soka baten ordez erabiltzeko egindako proposamenaren aurrean.

Zenbait txostenen arabera, hortzak ez zuen lepoa moztu, baizik eta burezurraren atzealdetik eta masailezurretik moztu zuen.

# data[].attributes.body
Militar, aristokrata eta politikari frantsesa izan zen. Estatu Batuetako jeneral gisa borrokatu zuen Independentzia Gerran, eta heroi iraultzailetzat hartu zuten.

# data[].attributes.body
Maria Antonia Josepha Johanna von Habsburg-Lothringen (Viena, 1755eko azaroaren 2a - Paris, 1793ko urriaren 16a)
Frantziako eta Nafarroako erregina izan zen, 14 urte zituela Luis XVI.arekin ezkondu zenean.

Gillotinan hil zuten 1793-an

# data[].attributes.attachment_caption
Trianon jauregi txikia Versaillesen Frantzia

# data[].attributes.body
Ezkontzako asperdurari eta erresumako diruari edo herriaren diruari esker, historiako modaren lehen ikono bihurtu zen. Frantziako erreginak jostun, ile-apaintzaile eta zapatari talde esklusiboa zuen, bere ideia distiratsuak islatzen zituena. Haren jantziek eta orrazkerek ez zuten mugarik, eta hori joera bihurtuko zen Frantzian eta beste erresuma batzuetan.

Bere festak sinestezinak ziren, maskara-dantzak, ausazko jokoak eta lorategiko labirintoetan, jolas gisa harrapatzeko eta ehizatzeko, pastelak eta pastelak gehiago, eta horregatik beragatik, egozten zaion baina, historialarien arabera, "pastela jateko" esan ez zuen esaldi ospetsua, Frantziako herriak jan behar ez zuela abisatu ziotenean.

# data[].attributes.body
Bere senarrarena baino hamar hilabete geroago gertatu zen. 1793ko urriaren 16an egin zen Iraultzaren plazan, bi eguneko epaiketaren ondoren Auzitegi Iraultzaileak epaia eman eta ordu batzuetara.

Henri Sansonek Maria Antoinettaren burua iletik hartu eta jendeari erakutsi zion "Gora Errepublika!" oihukatuz.

# data[].attributes.headline
Maria Antonietaren referentziak telesailetan eta pelikuletan

# data[].attributes.subject
Maria Antonietaren referentziak telesailetan eta pelikuletan

# data[].attributes.body
Maria Antonieta oso famatua da, Luis XVI. baino askoz gehiago, eta gaur egungo telesail eta pelikula askoetan agertzen da.

# data[].attributes.attachment_caption
Maria Antonieta, Peabody eta Sherman pelikulan

# data[].attributes.body
Haurra Collège du Plessis-era (Louis-le-Grand Lizeoa) bidali zuten, eta familiaren tradizio militarra jarraituko zuela erabaki zen. La Rivièreko kondeak, gaztearen birraitonak, etorkizuneko mosketarientzako entrenamendu-programa batean erregistratu zuen haurra.

# data[].attributes.attachment_caption
La Fayette jenerala berriro elkartzen da George Washingtongekin.

# data[].attributes.attachment_link.title
El general La Fayette vuelve a reencontrarse con George Washington

# data[].attributes.attachment_caption
Napoleon Bonaparte (Napoleone Buonaparte jaioa; Ajaccio, 1769ko abuztuaren 15a - Santa Elena, 1821eko maiatzaren 5a), geroago Napoleon I.a errege izenez ezagun

# data[].attributes.body
George Washingtonen lagun egin zen, Lafayette antzinako kolonia ingelesetara iritsi zen gerran laguntzeko, eta lider militar bihurtu zen, bere aberastasunaren milioi laurden bat dolar baino gehiago eman baitzituen tropa iraultzaileak merkantziaz eta armategiz hornitzen.

# data[].attributes.body
1977an Ingalaterrako koroaren Ipar Amerikako kolonien matxinadaren ondoren, Dragoien kapitain gaztea Filadelfiarantz itsasoratu zen altxamenduarekin bat egiteko. Eta hori, bere erregea, Luis XVI.a borboia, aurka egon arren. George Washingtonen eskutik, Yorktowngo guduan parte hartu zuen (1781).

# data[].attributes.body
Ezkontza kontratua 1773an sinatu ondoren, Lafayette bere emazte gaztearekin bizi izan zen aitaginarrebaren etxean, Versaillesen. Bere heziketa jarraitu zuen, bai Versaillesko zaldiketa eskolan (bere ikaskide ikasleen artean etorkizuneko Karlos X.a zegoen) bai Versaillesko Akademia ospetsuan. 1773,14ko apirilean, Noaillesko Dragoietan (zalditeria) teniente-mailara igo zuten, eta errege-erregimentutik transferitu zuten, Lafayetteren aitaginarrebak eskatuta.15

# data[].attributes.body
Frantziako Iraultzako lider garrantzitsuenetako bat izan zen, diputatua, Konbentzio Nazionaleko presidentea birritan, jakobinoen eta Salbazio Publikorako Batzordeko kidea, Frantzia Terrorea izenez ezagutzen den iraultzaldian gobernatu zuen erakundea.

# data[].attributes.body
Napoleonen lagapenaren ondorioz, Frantziara itzuli ahal izan zen, baina enperadore izango zenak Paristik urrun mantendu zuen.

# data[].attributes.body
Berriz ere iraultzaile, Luis Felipe Orleansekoa babestu zuen Frantziako tronurako hautagai bezala zituen asmoetan, eta berriro Guardia Nazionalaren buru jarri zen, nahiz eta frantsesen azken erregea izango zenaren promesak bete gabe utzi zituen.

Handik lau urtera, 1834ko maiatzaren 20an, Parisen hil zen. 76 urte eman zituzten ozeanoaren alde batean eta bestean iraultzak bultzatzen.

# data[].attributes.headline
Zer egin zuen La Fayettek Frantziako Iraultzan?

# data[].attributes.subject
Zer egin zuen La Fayettek Frantziako Iraultzan?

# data[].attributes.body
Ipar Amerikan parte hartu zuten frantziar asko bezala, gure protagonista odol iraultzailearekin itzuli zen zainetan, eta Frantziako Iraultzarekin amaituko zuen altxamenduarekin bat egiten lehenetarikoa izan zen. Washingtongo matxinatuekin batera eskuratu zuen ospe militar handiak Batzar Nazionalaren buru izatera eta Guardia Nazionalaren buru izatera eraman zuen. Hala ere, bere ideiak ez ziren bere kide askorenak bezain muturrekoak, eta horrek mugimenduko liderrei aurre egiten hasi zitzaion. Erregearen aurkako erasoen aurka, 1791n, bere ilargirik handiena gertatu zen, non "Marteko zelaiko sarraskia" bezala ezagutzen den. Antza denez, La Fayettek erregea tronutik kentzea eskatzen zuten milaka pertsonen manifestazio baten aurkako karga agindu zuen. Berrogeita hamar bat manifestari hil ziren, eta askoz gehiago zauritu. Erregimen iraultzaileari aurre egin behar izan zion argi eta garbi, eta azkenean erbesteratzea kostatu zitzaion.

# data[].attributes.body
General britaniar bat izan zen. Napoleonen kontrako gudetan garrantzia handiko pertsonaia izan zen. Donostiako asedioa gidatu zuen frantsesak espainiatik botatzen

# data[].attributes.attachment_link.title
Maximilien Robespierre - el tirano del terror (biografía)

# data[].attributes.body
Jakobinoen buruzagia eta Rousseauren ideien aldekoa, absolutismo monarkikoari aurre egin zion eta sufragio unibertsal zuzena, prentsa eta biltzeko askatasunak, doako hezkuntza eta esklabotzaren eta heriotza-zigorraren abolizioa defendatu zituen.

# data[].attributes.body
Austria, Errusia, Britainia Handia eta Prusiak osatutako nazioarteko koalizio batek, Wellington buru zela, Napoleonen armadarekin eta bere ametsarekin amaitu zuten

# data[].attributes.body
Maximilien Robespierre François de Robespierre abokatuaren eta Arraseko garagardogile baten alabaren, Jacqueline-Marguerite Carrauten, bost seme-alabetako bat zen. Senide gazteenaz erditzean, ama hil zen eta handik gutxira, jaioberria. Jacqueline-Marguerite Carraut hil zenean, François alargunak familia abandonatu zuen eta aitonak eta izebek hezi zituzten Maximilien eta haren anai-arrebak.

# data[].attributes.body
Hemen napoleoneri buruzko "Draw my Life" bat dago

# data[].attributes.body
1789an Estatu Nagusietan Hirugarren Estatua ordezkatzeko hautatua izan zen. Rousseauren teorien aldekoa zen eta, Batzar Konstituziogilean parte hartu zuenean, gizonezkoen sufragio unibertsalaren eta errepublikaren aldeko agertu zen.

# data[].attributes.body
Robespierrek 1789ko apirileko Estatu Orokorretarako hauteskundeetara aurkeztea erabaki zuen, eta bere herrian Adresse à la nation artésienne panfletoagatik egin zen ezagun. Probintziako lurjabe nagusiak hauteskundeetara aurkeztu baziren ere, apirilaren 26an Robespierre aukeratu zuten Hirugarren Estatuko bosgarren diputatu.

# data[].attributes.attachment_link.title
Las aventuras de Mr Peabody y Sherman. Cine. Recurso Didáctico. Revolución Francesa

# data[].attributes.body
Orville Peck abezlariak "Lafayette" izena duen abezti bat du.

# data[].attributes.attachment_link.title
Orville Peck - Lafayette (Official Lyric Video)

# data[].attributes.body
Termidorren II. urteko 8an (1794ko uztailaren 26an), Robespierrek hitzaldi bitxi bat eman zuen, testamentu politiko gisa interpreta zitekeena, baina baita Konbentzioaren aurrean iraultzarako traidore berriak salatuko zituen abisu gisa ere. Biharamunean, bere laguntzailerik estuenetako bat agertu zen, Louis de Saint-Just, Komitearen txosten bat aurkeztera, beste kideei lehenago irakurri gabe. Adiskidetze-proposamena bazen ere, diputatu batzuk, izututa, izenak emanez arazketa eskatzera joan zitekeelakoan, oihuka hasi ziren, diskurtsoarekin jarraitzea galaraziz.

# data[].attributes.body
Lehen Kontsulatua bere gain hartzean, Napoleonek Frantziako tradizio juridikoaren multzoa lege-testu bakar batean bateratzea erabaki zuen, Antzinako Erregimenaren egitura juridikoarekin amaitzeko, biztanleriaren talde oso zehatzei bakarrik eragiten zieten erregulazio partikularrak kenduz (aristokraziarako lege bereziak, nekazarientzako legeak, gremioentzako legeak, etab.), eta administrazio publikoarentzat oztopo ziren tokiko legeak ezabatuz, gizarte osoari oro har aplika dakizkiokeen lege-arau batzuk formulatuz; era berean, hainbat lege-araubideren koexistentziatik sortutako kontraesanak eta gainjartzeak ezabatu nahi ziren, egonkortasun politikoa babestuz. Horrela, kode berriak legeekin formalizatzen zuen erregimen feudalaren abolizioa, eta ezinezkoa egiten zuen berpiztea.

# data[].attributes.body
Napoleon gaztea Errege Eskola Militarrean sartu zen 15 urte zituela.
1799an, Napoleonek, estatu kolpe bat eman zuen, frantziar gobernuaz arduratzen zen Direktorioaren buruan jarri zuena. Hiru urte geroago, biziarteko kontsul bihurtu zen, eta urtebete geroago enperadore izendatu zuten. 1805erako, Frantziako enperadorea izateaz gain, Bonapartek Italiako errege titulua zuen. Bere anaiak ere berari esker iritsi ziren boterera: Holandan Luis Bonaparte koroatu zuen; Westfalian Jeronimori ezarri zion eta Jose Napoliko errege izendatu zuen. Bere ausardia militarrak, Europako beste potentzia batzuk, Germaniako Erromatar Inperio Santua kasu, bere amaierara eraman zituen. Ingalaterra, Austria eta Errusiarentzat, bere hedapen grina mehatxu bat zen.

# data[].attributes.body
KONTSULATUA (1799ko azarotik 1804ko maiatzera) ...
KONTSULATUA (1799ko azarotik 1804ko maiatzera) ...
LEHEN INPERIOA (1804ko maiatzatik 1814ko apirilera) ...
LUIS XVIII.AREN ERREGULAZIOA (1814ko maiatzatik 1815eko martxora) ...
NAPOLEON ITZULERA (1814ko martxotik 1815eko martxora) ...
LUIS XVIII.AREN ITZULERA (1815eko uztaila)

# data[].attributes.body
Lehenik kontsul gisa eta gero enperadore gisa, bere herrialdea menderatu zuen eta espiral hedatzaile bati ekin zion: Napoleonen Gerrak. Estratega ezinhobea, egin zituen guduen zati handi bat irabazi zuen, bi porrot handi arte, Leipzigen eta Waterloon.

# data[].attributes.body
La Fayettek hainbat herritar hiltzea agindu zuen, eta Guardia Nazionalak Marteko zelaian hil zituen.