# data[].attributes.body
Het hoofdstuk 'planten' is onderverdeeld in 5 paragraven.

Paragraaf 1.1 Indeling van het plantenrijk

Het plantenrijk wordt als volgt ingedeeld:

Wieren (algen)

Mossen

Paardenstaarten

Varens

Zaadplanten

Paragraaf 1.2 de bouw van zaadplanten

Paragraaf 1.3 De voortplanting van bloemplanten

Er zijn verschillende manieren waarop een bloemplant zich kan voorplanten;

Ongeslachtelijke voorplanting

Dit doen een plant door zich te vermenigvuldigen via delen van de ouderplant, zoals bollen, knollen of uitlopers. De nakomelingen hebben dan dezelfde erfelijke eigenschappen als de ouderplant.

Geslachtelijke voortplanting

Dit wordt gedaan door bestuiving en bevruchting. Daardoor ontstaat er variatie binnen één plantensoort en is er een kans op nakomelingen die beter zijn aangepast aan veranderende omgevingsfactoren.

Paragraaf 1.4 Seizoenverschijnselen

Onder invloed van de seizoenen verandert de leefomgeving van planten voortdurend. In ons land zijn de groeivoorwaarden voor een plant bijvoorbeeld gunstiger in de zomer dan in de winter.

Er zijn 4 soorten seizoenen:

Lente

Zomer

Herfst

Winter

Paragraaf 1.5 Schimmels en paddenstoelen

Er zijn 2 soorten schimmels:

Eencellige schimmels
- zijn de gisten

Meercellige schimmels
- bestaan uit lange, vertakte draden

# data[].attributes.body
1. stoffen kennen 3 verschijningsvormen - vast, vloeibaar en gas.
2. het kleinste deeltje van een stof dat nog alle eigenschappen heeft van die stof noemt je een molecuul. Het gedrag van moleculen wordt onder andere beïnvloed door de temperatuur en is bepalend voor de verschijningsvorm van een stof.
3. De dichtheid van een stof geeft de massa per volume-eenheid aan (dichtheid = massa : volume) Hoe meer moleculen per volume-eenheid aanwezig zijn, des te hoger de dichtheid wordt.
4. Er bestaan verschillende soorten waterige mengsels, zoals oplossingen, suspensies en emulsies. Deze kun je ontmengen door middel van verschillende scheidingstechnieken die gebaseerd zijn op de eigenschappen van de stoffen in het mengsel.
5. Als een voorwerp in water blijft drijven, is de dichtheid van het voorwerp lager dan die van water. Daarnaast is er sprake van een evenwicht tussen de zwaartekracht die op het voorwerp werkt en de opwaartse kracht van het water. De opwaartse kracht is gelijk aan het gewicht van het door het voorwerp geplaatste water.
6. De oppervlaktespanning van water geeft een waterdruppel zijn vorm en zorgt ervoor dat sommige waterdiertjes op het water kunnen lopen.
7. Zuivere lucht kun je niet zien, ruiken of aanraken, maar is overal om je heen. Lucht neemt ruimte in en oefent een bepaalde druk uit in alle richtingen.

# data[].attributes.body
Samenvatting:
Kenmerken onderscheiden verschillende dieren van elkaar. De hele groep waar alle dieren onder vallen noemen we 'Het dierenrijk'. Daarna verdelen we dieren in verschillende stammen/hoofdgroepen en deze stammen worden weer onderverdeeld in verschillende klassen.

# data[].attributes.body
Ontmoeten / waarnemen
Kinderen ontmoeten de alledaagse werkelijkheid met al hun zintuigen. Preconcepten worden geopend.
Herkennen
Kinderen delen hun (pre)concepten en leggen relaties met eerdere ervaringen.
Verklaren
Kinderen zoeken (zelf) naar antwoorden op (hun) vragen.
Herkennen
Kinderen wisselen uit. Vergelijken conclusies en bespreken antwoorden op vragen.
Leerkracht zorgt ervoor dat kennis wordt verbreed en verdiept.
Waarderen
Persoonlijke betekenis staat centraal. In taal of beeld kan het kind hier uitdrukking aan geven.
Herkennen
Kinderen delen hun persoonlijke betekenis.

# data[].attributes.body
Magneten hebben twee uiteinden: een noordpoop en eeen zuidpool. Gelijke polen van magneten stoten elkaar af; ongelijke polen trekken elkaar aan.

Alleen de metalen ijzer, nikkel en kobalt worden door een mageneet aangetrokken. Voorwerpen die uit deze metalen bestaan, kun je tijdelijk magnetisch maken door er een magneet langs te bewegen

Rond elke magneet zit een bepaald gebied waarbinnen de onzichtbare magnetische kracht werkt: het magnetisch veld. Bij de polen is het magnetisch veld het sterkst. Hoe verder weg van de magneet , des te zwakker het veld wordt. Het magnetisch veld kan door sommige materialen heen werken.

Magnetisme en elektriciteit hebben veel met elkaar te maken. Een elektrische stroom kan een magneetveld opwekken, zoals bij een elektro magneet gebeurt. Bewegende magneten kunnen op hun beurt ook weer elektriciteit opwekken. Dit principe wordt onder andere toegepast in een fiets dynamo

# data[].attributes.body
Waarneming
- Met zintuigen kun je zien, horen, proeven, ruiken en voelen.
- Zintuigen reageren op prikkels en sturen een boodschap door naar je hersenen.
- De hersenen verwerken de nieuwe informatie, en sturen een opdracht naar bepaalde spieren.

Stevigheid en beweging
- Draagbalken lichaam: Wervelkolom, schoudergordel, bekken en ledematen.
- Ribbenkast, schedel en wervelkolom beschreven organen, zoals; hart, longen, hersens.

Spijsvertering en voeding
- Tijdens spijsvertering wordt voedsel kleiner gemaakt en gesplitst in afzonderlijke bouwstenen, waarna de bruikbare voedingsstoffen worden opgenomen in het bloed.

Ademhaling en bloedsomloop
- Bij inademing wordt borstholte vergroot. Bij uitademing verlaat koolstofdioxide en waterdamp het lichaam.
- Het bloedvatenstelsel is een belangrijke transportsysteem van je lichaam.

Afweer en gezondheid
- Afweersysteem

Voortplanting en seksualiteit
- De periode waarin bevruchting kan plaatsvinden is afhankelijk van het moment van de ovulatie of eiersprong en de levensduur van het zaadje.
- Voorbehoedsmiddelen worden gebruikt om zwangerschap te voorkomen en/of geslachtsziektes te vermijden.

# data[].attributes.body
Vragen bij natuuronderwijs
Aan de orde komen onder andere: Waarderingsvragen, denkvragen en doevragen.

Bedoeling van vragen
1. verwondering en nieuwsgierigheid oproepen;
2. waarnemingen onder woorden laten brengen;
3. natuurbeleving stimuleren;
4. een beeld krijgen van relevante ervaringen of denkbeelden;
5. uitnodigen om iets te onderzoeken;
6. concepten openen;
7. onderzoek laten samenvatten;
8. denken stimuleren door toepassingen te laten zoeken;
9. aandacht vragen;
10. inzicht stimuleren door argumenten te vragen bij voorspellingen.

Waarderingsvragen
Met waarderingsvragen bij natuuronderwijs maak je kinderen bewust van de waarde die zij toekennen aan planten, dieren en zaken uit de levenloze natuur. Waarderingsvragen zijn persoonlijk en dus subjectief van aard.
voorbeeld: 'Welk lapje vind je het fijnste voor een pyjama?'

Denkvragen
-Voorspellingsvragen
-Contextvragen
-Conceptvragen

Doevragen
-Tel/meet/schatvragen
-Vergelijkvragen
-Zintuigelijke vragen

# data[].attributes.body
Statische elektriciteit: kan ontstaan wanneer twee voorwerpen tegen elkaar wrijven. Daarbij neemt het ene voorwerp geladen deeltjes over van het andere, waardoor beide materialen een elektrische lading krijgen.

Elektrische stroom: bij statische elektriciteit zit de elektrische lading min of meer vast in een bepaald materiaal. Dit in tegenstelling tot dynamische elektriciteit, waar de elektrische ladingen voortdurend in beweging zijn.

Elektriciteit is een vorm van energie die in de vele andere energievormen kan worden omgezet.

En er staat nog veel en veel en veel meer...

# data[].attributes.body
Wat is een ecosysteem?
Een ecosysteem is het samenhangende geheel van abiotische en biotische factoren in een bepaald gebied.
- De levende organismen en al hun onderlinge relaties vormen de biotische factoren in een ecosysteem.
- De levenloze natuur (zoals de hoeveelheid licht, de temperatuur, de luchtvochtigheid en de vruchtbaarheid van de bodem) vormen de abiotische factoren.

Een ecosysteem kan verschillend van grootte zijn. Een sloot met specifieke biotische en abiotische factoren is een ecosysteem, maar een uitgestrekt duingebied ook.

Voedselrelaties in een ecosysteem
In een ecosysteem kunnen organismen elkaar op verschillende manieren beïnvloeden. Een veldmuis gaat op zoek naar zaden en vruchten, en eet nootjes van een beuk.
Voedselketen
Elk organisme heeft voedsel nodig om in leven te blijven. Hierdoor worden zij zelf ook gegeten door (andere) dieren. Zo ontstaat er een keten van 'eten en gegeten worden' waarin energie en voedingsstoffen worden doorgegeven. dit noem je een voedselketen.

Planten vormen de eerste schakel in een voedselketen. Zij kunnen door middel van fotosynthese zonne-energie vastleggen in energierijke suikers. Planten produceren op deze manier hun eigen voedsel en worden producenten genoemd.

# data[].attributes.body
Nieuw thema introduceren doe je om te peilen wat de kinderen al weten en welke ervaringen ze al hebben. Dit kun je introduceren op meerdere manieren:
- Intrigerend voorwerp (met open vragen)
- Een verhaal (betekenisvolle, herkenbare context)
- Voorspellend gesprek (waarom denken ze wat ze denken)
- Conceptcartoons en begrippenschema's (discussiëren welke uitspraken wel en niet zouden kloppen)

# data[].attributes.body
Wat is geluid?
Geluid ontstaat doordat een geluidsbron trillingen veroorzaakt. Deze trillingen brengen ook de omringende lucht in beweging en het geluid wordt zo door de lucht verplaatst. Er komen trillingen in je oor terecht, waardoor het trommelvlies in je oor gaat trillen. Vervolgend wordt de trilling via de gehoorbeentjes doorgegeven aan de vloeistof in je binnenoor. Kleine haartjes komen in beweging en geven een elektrisch signaal af aan je hersenen. Je hersenen interpreteren deze signalen als geluid.

Geluidssnelheid: De snelheid waarmee de geluidstrillingen worden doorgegeven.

Geluidssterkte: De uitwijking van de geluidsgolven. Dit wordt uitgedrukt in decibel (dB).

Toonhoogte: Het aantal trillingen dat een geluidsbron per seconde maakt, noem je de frequentie of toonhoogte. Dit wordt uitgedrukt in hertz (Hz).

Klankkleur: Een specifiek golfpatroon van geluidstrillingen.

Weerkaatsing van geluid: Als geluid een voorwerp tegenkomt, kan het geluid doorgelaten, geabsorbeerd of weerkaatst worden.

# data[].attributes.body
Boek: 'Praktisch didactiek voor natuur & techniek'
Hoofdstuk 2: Doen & Denken

Kinderen denken 'met hun handen'. Zo leren zij de verscheidenheid van hun omgeving kennen en ordenen, vormen zij allerlei begrippen, en herkennen zij samenhangen.

Kleuters kennen aan levenloze voorwerpen persoonlijkheden toe: de dingen hebben een eigen wil, net als zijzelf. Rond hun zesde jaar ontstaat er een objectievere kijk op hun omgeving.

Als kinderen actief bezig zijn met echt materiaal, dan ontwikkelt het denken zich als volgt (kleuters en schoolkind)
- Overgang van intuïtie naar concrete operaties
→ Kleuters denken intuïtief = ze kunnen zich de gevolgen van een handeling vaak nog niet voorstellen, tenzij dat ze deze handeling daadwerkelijk hebben uitgevoerd.

- Concrete operaties, vroeg stadium
→ Kleuters ontwikkelen het vermogen om zich voor te stellen welke veranderingen plaatsvinden als je iets doet met voorwerpen.

- Concrete operaties, later stadium
→ De denkactiviteit wordt krachtiger en gevarieerder. Ze ontwikkelen het vermogen om de invloed van variabele factoren (eerlijk) te vergelijken.

- Overgang naar het stadium van abstract denken
→ Kinderen ontwikkelen het vermogen om abstract te denken. Op deze manier kunnen zij aan de slag met het stellen van hypotheses, zonder dat die gekoppeld zijn aan de waarnemingen.

Doen en denken moet samengaan, niet alleen dingen en situaties manipuleren, maar ook ideeën...

1. Minds-on = kinderen wisselen ideeën uit over het onderwerp en beredeneren hun verwachtingen of voorspellingen.

2. Hands-on = activiteiten uitvoeren en tijdens het onderzoek ervaringen delen.

3. Minds-on = Bespreken van de resultaten, betekenis geven en beredeneren of deze goed of niet goed voorspeld zijn.

# data[].attributes.headline
Contexten voor concepten & verbreden en verdiepen

# data[].attributes.subject
Contexten voor concepten & verbreden en verdiepen

# data[].attributes.body
Wat is licht?
Net als geluid beweegt licht zich voort als een golfbeweging. Er is een belangrijk verschil tussen licht en geluid. Geluidsgolven kunnen zich alleen voortbewegen als ze materie in trilling kunnen brengen. Licht heeft geen materie nodig en kan zich door het luchtledige voortbewegen.

Als je in het donker naar het licht van een zaklamp kijkt, zie je een lichtbundel. Lichtstralen gaan dus niet alle kanten op, zoals geluidsgolven, maar bewegen zich voort in een rechte lijn. Lichtstralen die op hun weg een voorwerp tegenkomen, kunnen weerkaatst of geabsorbeerd worden, of kunnen er doorheen gaan.

Kleur
Wij ervaren zonlicht als wit licht, meer in feite bestaat zonlicht uit verschillende kleuren licht. Die kleuren worden zichtbaar als het 'witte' zonlicht wordt gebroken door bijvoorbeeld regendruppels. Dan ontstaat er een regenboog doordat de ene kleur wat sterker wordt gebroken dan de andere.

Wit licht bestaat uit verschillende kleuren. De primaire lichtkleuren zijn rood, blauw en groen. dit komt overeen met de lichtgevoelige kegeltjes in het netvlies van he oog. Er zijn 3 typen kegeltjes, elk gevoelig voor een van de primaire lichtkleuren.

# data[].attributes.body
1. De dirigent: organiseert, regelt, stemt af en overziet.
2. De sportcommentator: benoemt objectief wat hij waarneemt (ziet, ruikt, hoort).
3. De interviewer: stelt vanuit verschillende bedoelingen vragen.
4. De expert: geeft uitleg, legt relaties tussen oorzaak en gevolg en zet alle informatie op een rijtje.
5. Het model: leeft de houding voor fouten maken, het niet weten, proces modelleren, viert het leren en groeimindset.
6. De observant: kijkt en luister goed naar wat kinderen doen en zeggen.

# data[].attributes.body
zwaartekracht: Op aarde is de zwaartekracht 9,8 newton per kilogram en dit gaat naar het middelpunt van de aarde.
normaalkracht: Dit is de kracht die een voorwerp draagt van een ander voorwerp. (Denk aan een fruitschaal op een tafel.) bij een helling is dit anders. de richting loodrecht op het schuine vlak.(Denk aan een mens die tegen een heuvel aan ligt.)

Spankracht: een touw of kabel oefent krachten uit als het aangespannen is. (Een touw die een boot moet vast houden, die oefent kracht uit op het schip en de kade)
Veerkracht: Richting van de veerkracht is tegengesteld aan de richting van de vervorming
Wrijvings- en weerstandskrachten:

# data[].attributes.body
Het maken en onderzoeken van structureren met een unieke combinatie van vormen, materialen en verbindingen in relatie tot een functie. Bij grote constructies heb je te maken met interne- en externe krachten (krachten van binnen- en buitenaf). Let goed op de stevigheid en stabiliteit van constructies. Ze kunnen worden opgedeeld in vaste en beweegbare constructies.

Vormen:
- driehoekconstructie (bruggen)
- vierhoekconstructie (ophaalbrug)
- boogconstructie (kerken)
- Piramides

Materialen: stof waarvan een voorwerp is gemaakt
- natuurlijke materialen (wol)
- kunstmatige materialen (plastic)

Verbindingen:
- materiaalverbinding (los materiaal voor bevestigen van onderdelen aan elkaar(gemetselde verbindingen))
- vormverbindingen (vorm van twee onderdelen gebruiken (legpuzzel))
- voorwerpverbindingen(verbinding eenvoudig verbreken en weer tot stand brengen(nietjes))

# data[].attributes.body
Samenvatting:
Overbrengingen - In een apparaat brengt een overbrenging een beweging over van het ene onderdeel op het andere. De aard van de beweging kan hierbij veranderen, namelijk van een rechtlijnige beweging naar een ronddraaiende beweging of omgekeerd.

Hefbomen - Hefbomen zijn lange staven of stangen die kunnen draaien rond een vast punt. Ze zijn verwerkt in veel apparaten en machines. Je kunt ze gebruiken om met een relatief geringe inspanning een voorwerp met een groot gewicht op te tillen of een weerstand te overwinnen.

Pneumatische of hydraulische systemen - Zijn met lucht of vloeistof gevulde cilinders met zuigers erin. Je kunt ze net als hefbomen gebruiken om met een relatief geringe inspanning een grote kracht te leveren of een weerstand te overwinnen.

Katrollen - Veranderen de richting waarmee er aan een voorwerp getrokken wordt, bijv. om het op te hijsen. Meervoudige katrollen maken het daarnaast - net als de meeste hefbomen - mogelijk om met een relatief geringe inspanning een zware last op te tillen.

Tandwielen - Als je bij een overbrenging iets wilt laten draaien, gebruik je vaak tandwielen en kettingen, riemen of snaren. Tandwielen kunnen de draairichting en/of de de draaisnelheid veranderen.

# data[].attributes.body
1) wat kan er drijven en wat niet?
2) laten zien mengsel en emulsie en het maken van een oplossing samen met de kinderen.
3) verandering in oppervlaktespanning van water door zeepsop.

# data[].attributes.body
Kinderen kunnen gebruik maken van magneten door zoals hier letters te vormen, kinderen leren zelf te ontdekken dat niet alle magneten aan elkaar komen. Je kunt deze magneten ook gebruiken om bouwwerkjes te maken.

# data[].attributes.body
Kleur:
- Kleurnuance: met Kleurnuance kan geoefend worden met de verschillende kleurschakeringen. Begrippen als licht en donker worden ondersteund door de diverse beeldkaartjes per kleur. Op een lichttafel kunnen de kinderen spelen met licht. En oefenen spelenderwijs met licht, donker, schaduw, vormen, materialen en kleuren leren.

Licht:
- Lichttafel: een lichttafel is in principe niet meer dan een houten bak met een lichtdoorlatende bovenkant. In de bak zitten felle lampjes die de plaat vanaf de onderkant verlichten.

# data[].attributes.body
1) Naar buiten gaan, ga hier naar verschillende planten opzoek, hou hier een gesprek over of laat ze er een opdracht bij maken.
- Het schoolplein
- Een bos
- Park
2) Moestuin in de klas laten maken.
3) Plaatjes
- Op volgorde hoe een plant groeit.
- Memory bij maken.
- Bingo bij maken.
- Kwartet van maken
4) Verschillende knutselmaterialen, zodat er verschillende soorten planten kunnen ontstaan.
5) Planten proeven

# data[].attributes.body
- Kringactiviteit: Proeven, ruiken, voelen, horen (zintuigen)
- Geboortekaartjes in de kring
- Lichaam omtrekken
Voor nog meer ideeën: https://jufanke.nl/thema-lichaam.html
Neem een skelet, pop met organen of puzzels m.b.t. het menselijk lichaam mee. Belicht verschillende aspecten van voeding (bijv. gezond / ongezond).
- Dr. Bibber (spel)
- Knip uit en zet zelf in elkaar puzzel (op papier)
- Liedjes m.b.t. menselijk lichaam

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
Project 'Mijn lichaam'
Met je ogen kun je kijken en met je neus kun je ruiken, weet jij waar je al je lichaamsdelen voor kunt gebruiken?
Neem je kleuters mee op een ontdekkingstocht naar hun eigen lichaam. Voor Kleuteruniversiteit schreven Els en ik een pakket vol reken- en taalactiviteiten, een dramales, een sociaal-emotionele activiteit, een les Engels en suggesties voor de hoeken aan de hand van het mooie boek Willewete Zo zie ik eruit van Pierre Winters en Eline van Lindenhuizen.

--> Bekijk het project 'Mijn lichaam'

Peuterproject 'Mijn lichaam'
Laat de kinderen kennismaken met hun eigen lichaam.
Van het kleinste teentje tot de kruin.
Dit project bevat activiteiten voor peuters bij het boek Alles over jouw lichaam van Pauline Oud. Te gebruiken op de peuterspeelzaal, in de eerste kleuterklas, het asielzoekerscentrum of op het kinderdagverblijf.

--> Bekijk het peuterproject 'Mijn lichaam'

Kringactiviteiten thema mijn lichaam

Proeven, ruiken, voelen, horen
* Kinderen uit een doosje of van een bordje iets laten proeven. Smaakt het zoet, zout of zuur?
* Kinderen iets laten ruiken. Wat denk je dat het is?
* Geluiden laten horen. Wat is dit? Is het geluid hard of zacht?
* Luisterlotto, speelleermateriaal
* Geluidenbingo, een leuke bingo vind je op de site van Juf Sanne
* Tik, tik, wie ben ik?
* Het spelletje 'hoeveel kinderen zitten er achter je?'
* Waar komt het geluid vandaan? De kinderen in de kring doen de ogen dicht. Jij gaat ergens in de klas staan en maakt een geluid met een triangel, trommel, klappen o.i.d.
Dan loop je weer terug naar je plek. De kinderen mogen kijken. Waar kwam het geluid vandaan?
* Blindemannetje: Eén kind heeft een blinddoek om. Leid dit kind naar een ander kind in de kring en laat het kind met de blinddoek voelen. Wie denk je dat dit is? Zou het een jongen of een meisje zijn? Heeft hij/zij kort of lang haar? Een bril of geen bril?
* Voelspel of voeldoos: Laat de kinderen allerlei voorwerpen voelen. Hoe voelt het? Wat zou het zijn?
Of zet een voeldoos in een hoek in de klas. De kinderen mogen hier tijdens de werkles spelen. Wat voelen ze? Wat zou er in de doos zitten?
* Neem een veertje of iets anders dat kriebelt. Doe één kind de blinddoek om. Kietel met het veertje. Waar kietel ik jou? Het kind moet de lichaamsdelen benoemen.

Geboortekaartjes in de kring
Vraag de kinderen een geboortekaartje van zichzelf mee te brengen.
Bekijk de geboortekaartjes samen met de kinderen. Wat staat erin?
Leg de kaartjes in de kring. Hoeveel kaartjes zijn er? Hoeveel kinderen hebben we in de klas? Hoeveel kaartjes van jongens zijn er? En hoeveel van meisjes? Hoeveel is dat meer/minder?
Staan er getallen in de kaartjes? Welke getallen?
Stel allerlei vragen en tel er samen op los.

Lichaam omtrekken
Een kind gaat op een stuk behangpapier liggen. De leerkracht of een ander kind trekt het kind om. Daarna worden de lichaamsdelen benoemd en eventueel erbij geschreven. De kinderen kunnen het afgebeelde kind daarna in gaan kleuren.
Dit kan ook op de speelplaats met stoepkrijt.

We zien er niet hetzelfde uit
De kinderen vergelijken elkaar aan de hand van meegebrachte foto's of gewoon zo. Wat is hetzelfde, wat is anders? Is iedereen even groot? Welke kleur ogen heeft iedereen? Hoe zitten de haren? Wat voor kleren hebben jullie aan? enz.

Ik hou van kinderen die...
Een spelletje waarbij kinderen goed moeten kijken hoe ze eruit zien en overeenkomsten en verschillen tussen zichzelf en anderen zien.
De kinderen zitten in de kring op een stoel. Jij staat in het midden. Je zegt: ik hou van kinderen die... een spijkerbroek aan hebben. De kinderen met een spijkerbroek staan op en zoeken een andere stoel. Nu noem je iets anders wat je aan de kinderen ziet, bijv. ik hou van kinderen die een staart in hebben. Deze kinderen staan op en zoeken een andere stoel.
Vervolgens ga je zelf meedoen. Je zegt: ik hou van kinderen die oorbellen dragen. De kinderen die dit hebben staan op en zoeken een andere stoel. Ook jij probeert nu een stoel te bemachtigen. Nu blijft er één kind over. Dat kind staat in het midden van de kring en zegt: ik hou van kinderen die..... en probeert daarna ook een stoel te bemachtigen enz. enz.

Spiegel spinnenweb
Nodig: bol wol
De kinderen zitten in een ruime kring. De leerkracht noemt een overeenkomstig kenmerk van zichzelf en een ander kind: "ik heb een bril op, Joris heeft ook een bril op". De bol wol gaat van de leerkracht naar Joris. De leerkracht houdt het uiteinde vast. Nu is Joris aan de beurt om een overeenkomst te zoeken: ik heb.... en ...... heeft dat ook. De bol wol gaat verder. Zo ontstaat er een spinnenweb.

Jongen en meisje
Een jongen en een meisje vergelijken. Wat zijn de verschillen en overeenkomsten?
Verhaal wat hier bij past: "Jip is een meisje", uit Jip en Janneke 1.

Wie heb ik in gedachten?
De leerkracht neemt een kind in gedachten. De kinderen mogen vragen stellen om er zo achter te komen welk kind het is. Je krijgt dan vragen als: is het een jongen? Is het een meisje? Heeft hij/zij een staart? Heeft hij/zij een spijkerbroek aan?

Lichaamsdelen raden
Neem een lichaamsdeel in gedachten. De kinderen mogen vragen stellen die jij met ja en nee beantwoordt. Je kunt ook over een lichaamsdeel vertellen, zonder het te noemen, waarna de kinderen moeten raden over welk lichaamsdeel je het hebt.

De bom
Nodig: tik tak boem
De kinderen zitten in de kring. Ze nemen allemaal een lichaamsdeel in gedachten. De bom gaat rond. Het kind dat de bom heeft, noemt een lichaamsdeel. Gaat de bom af, dan draait het kind dat de bom op dat moment heeft zijn/haar stoel om. Hij/zij mag even niet meer mee doen.
Spreek af of lichaamsdelen 2 keer genoemd mogen worden.
Je kunt de kinderen ook woordkaarten van lichaamsdelen geven. De kinderen moeten dan, wanneer ze de bom hebben, vertellen wat er op het kaartje staat.

Een leuke en geschikte activiteit rondom "mijn lichaam" is het meten van de kinderen uit de klas. Hoe lang is iedereen? Wie denken wij dat het grootst is? Wie zou het kleinst zijn? Hoe kunnen we weten of dit klopt?
Zet verschillende kinderen tegen elkaar en kijk telkens wie het grootst of kleinst is. Plak een stuk behangrol tegen de deur en laat de kinderen hier tegen staan. Streep aan hoe groot het kind is en schrijf de naam van het kind erbij.

Van groot naar klein
Laat een kind 3 of 4 kinderen op volgorde zetten van klein naar groot of van groot naar klein. Klopt het? Nu mag een ander kind 3 of 4 andere kinderen in de juiste volgorde zetten.

Wegen
Hoeveel zouden we wegen? Wie is zwaar en wie is licht? Hoe kunnen we weten hoeveel we wegen? Pak een weegschaal en laat de kinderen erop staan. Kunnen we ook 2 kinderen samen wegen? Kunnen we de groepsknuffel wegen? etc.

De schoenenwinkel
Laat alle kinderen de schoenen uitdoen en leg ze op een grote hoop. Doe nu allerlei activiteiten met de schoenen. Ga ze bijvoorbeeld tellen en kom dan tot de conclusie dat er iets niet klopt. Er zitten 20 kinderen in de klas en er liggen 40 schoenen? Dat kan toch helemaal niet! Weten de kinderen hoe dit kan?
Hoeveel veterschoenen liggen er? Hoeveel paar veterschoenen zijn dat?
Hoeveel laarsjes liggen er? Hoeveel schoenen met klittenband en hoeveel sandalen? enz. Classificeer door de schoenen op kenmerk bij elkaar te leggen.
Na het tellen kun je de schoenen met de kinderen gaan seriëren. Welke schoenen zijn groot of hoog? Welke schoenen zijn kleiner of laag? Maak rijtjes van hoog naar laag of van groot naar klein. Hiervoor moeten de kinderen de schoenen goed tegen elkaar houden en meten welke het grootst is of welke het kleinst.
Tenslotte mogen de kinderen de paren schoenen bij elkaar zoeken zodat alles weer klopt.
Als afsluiting is een raadspelletje leuk. Je beschrijft een paar schoenen en de kinderen moeten raden over welk paar jij het hebt of je houdt een paar schoenen omhoog en de kinderen moeten raden van wie dit paar is. (De eigenaar mag uiteraard niks verklappen!)

Maak bewegingen met je benen, voeten, armen, handen, hoofd etc. die de kinderen na moeten doen.
Geef de kinderen opdrachten: leg je elleboog op... doe je benen.... leg je handen naast... etc.

Bewegen op muziek met linten
Ga naar de speelzaal. Geef elk kind een lint van crêpepapier. Maak bewegingen op de maat van de muziek. Gaat de muziek hard, beweeg dan wild, gaat de muziek zacht, beweeg dan rustig.
Speel 'dansen in de spiegel' (zie hieronder) met de linten.

Pittenzakjes
Ga naar de speelzaal. Geef elk kind een pittenzakje. Geef opdrachten, zoals: we lopen met het pittenzakje op ons hoofd door de speelzaal. Het zakje mag niet vallen. We leggen het pittenzakje op onze elleboog en lopen rond. We leggen het pittenzakje in onze nek, we leggen het op ons voorhoofd, op de knie, voet, hand, schouder etc.
Maak het moeilijker door hindernissen in de speelzaal te zetten, zoals een bank waar de kinderen overheen moeten lopen, hoepels en horden.

Dansen in de spiegel
De kinderen werken in tweetallen. De kinderen gaan tegenover elkaar staan. Het ene kind maakt een beweging, het andere kind doet hem/haar na. Zo lijkt het alsof je in de spiegel naar jezelf kijkt.

Boeken thema mijn lichaam

# data[].attributes.attachment_link.title
Thema mijn lichaam | Juf Anke lesidee kleuters

# data[].attributes.attachment_link.description
Project 'Mijn lichaam' Met je ogen kun je kijken en met je neus kun je ruiken, weet jij waar je al je lichaamsdelen voor kunt gebruiken? Neem je kleuters mee op een ontdekkingstocht naar hun eigen lichaam.

# data[].attributes.body
Dieren knutselen met kleuters op basis van de kenmerken van de verschillende dieren, bijvoorbeeld een giraffe heeft een lange nek, een olifant heeft een slurf en is grijs etc.

# data[].attributes.body
Gebruik maken van ballonnen om statische elektriciteit te laten zien.

# data[].attributes.body
Materialen:
- Muziekinstrumenten;
- Potjes;
- Glazen;
- Blikjestelefoons.

Activiteiten:
- Ervaring opdoen met blikjestelefoons;
- Horen van de zee in een leeg potje;
- Muziek maken met verschillende potjes en glazen (evt. met verschillende hoeveelheden water);
- Bespelen van muziekinstrumenten, zoals het klokkenspel;
- Herkennen van verschillende geluiden (koppelen geluid en dier, bijvoorbeeld).

# data[].attributes.body
- Constructies maken met Knex, Kapla, Lego, houten blokken
- het op elkaar stapelen van eierdozen
- knikkerbaan maken, eventueel in de hoogte. Hiervoor kunnen verschillende constructiematerialen voor gebruikt worden
- Het maken van constructies met magneten

# data[].attributes.body
Overbrenging
In de trollenval van mevrouw Haas zie je hoe de ene beweging wordt omgezet in de andere beweging. De trollenval wordt in beweging gebracht door de kracht waarmee de trol over het draadje struikelt. De beweging van het draadje wordt via diverse onderdelen overgebracht op de emmer, die daardoor kantelt en de trol een nat pak bezorgt (zie afbeelding). Dit plaatje kan je met kleuters bekijken en bespreken.

Hefbomen
laat zien met een wipwap (kan op het schoolplein of in het klein in de klas).

Pneumatische/hydraulische systemen
Denk aan bureaustoel die omhoog en omlaag gaat. Hoe kan dit? Laat plaatjes of voorbeelden zien.

Katrollen
Denk aan afbeelding bij overbrenging. Maak een eigen katrol met kleuters. Laat voorbeelden zien.

Tandwielen
Laat zien met als voorbeeld een fiets, horloge of een ander bekend voorwerp.

# data[].attributes.body
- Regenworm én de aarde (een dier in zijn omgeving)
- Insectenhotel maken of laten maken
- Wormenpark
- Lieveheersbeestjes
- Wandelende takken
- Mieren
- Baby/reuze slakken
- Omgevingen waar dieren leven.

# data[].attributes.body
Opdrachten:
Als de leerlingen een bal en een veer op de grond laten vallen zien ze dat het naar de grond valt. Maar waarom valt het? Waarom gaat het niet omhoog? (zwaartekracht)
Laat 2 kinderen een stok vast houden. De ene gaat duwen en de andere gaat trekken. (wrijvings- en weerstandskrachten)

# data[].attributes.attachment_link.description
Feb 7, 2020 - Will a ball and a feather hit the ground at the same time? Find out with the collection of gravity experiments and learn about Isaac Newton and Galileo