# data[].attributes.body
Sistema eragilea kargatuz gero, ekipoa funtzionatzeko prest dago, hain zuzen nahi diren programak exe-
kutatzeko. Gaia laburtuz, programa datu-multzoa da eta datu horiek tratatzeko instrukzio-multzoa du.

# data[].attributes.body
Hardwarearen eta aplikazio-programen arteko loturaren antzekoa da.
Behintzat programa multzo bat da, ordenagailu pizterakoan sistema eragilia RAM-an kargatzen da. Azken finean sistema eragilea da Ordenagailu baten oinarrizko prozesuak kontrolatzen dituzten eta beste programa batzuen funtzionamendua ahalbidetzen duten aginduen eta programen multzoa

# data[].attributes.body
Hau da ordenagailuaen parte ez fisikoak behar dutena funtzionatzeko: Sistema eragilea, Aplikazioak

# data[].attributes.body
Bi mota ezberdin daude:
-Izpi infragorrien atakak non batez ere ordenagailu eramangarrietan erabiltzen dena kablerik gabeko konekzioak egiteko.
-Bluetooth txartelak, ordenagailuak eta beste gailu bateko badaukate txartel hau posiblea da konektaztea biak kablerik gabe.

# data[].attributes.body
USB konektoreak egiten duena da haibat gailu ezberdin posible izatea funtzionatzea ordenagailuan, horrela 127 gailu ezberdin portu berberan sar daiteke

# data[].attributes.body
modemak egiten duena da RTC-ko senaleak telefono kablen bitartez analogikoki transmititzea. Bi mota ezberdin daude: Barneo txartel modukoa eta kampoko gailu moduko (argazki bezalakoa)

# data[].attributes.headline
Kamera digitalak eta Bideokamera digitalak

# data[].attributes.subject
Kamera digitalak eta Bideokamera digitalak

# data[].attributes.body
kamera normalak antzekoak dira baina ez da beharra USB batekin sartzea argazki ordenagailu memorian, Kamera digitalekin memoria handikoak direnez argazki gehiago atera ahal dira, eta ateratzea errazagoa da.
Bideokamera digitalak bideokonferentziak egiteko balio dute edo baita videoak ateratzeko, konektatzen dira normalean USB-kin

# data[].attributes.body
Irudi eta argazkki aterazteko erabiltzen da normalean, baina baita karakterrak ezagutzeko erabil daiteke. Isntalatzeko interfaze txartela behar da. Baita USB-ko eskanerrak daude

# data[].attributes.body
Panel txikia bat da serieko atakari konektatuta non marrazten den ordenagailuan ateratzen da

# data[].attributes.body
Sarrera gailu bat da normalean kablez konektatuta COM1ean, baino baita kablerik gabekoak daude. Mekanismo simplea dauzkate sagua rristatzen denean, mugimendua hautematen du, horizontalki eta baita bertikalki ere, eta informazio hori
ordenagailura bidaltzen du.

# data[].attributes.body
Paperean kopiak egiteko erabiltzen da. Normalean bufferra edukitzen dute hau da erdiko memoria txiki bat da eta bertan ordenagailuak bidalitako datuak gordetzen dira, inprimatzeko zain. Baita gaur egun saretik bidali ahal da kablerik gabe informazioa imprimagailuari momentua bufferak hasteko inptimatzen.

# data[].attributes.body
Txartel honekin eta ekioamendu gehiagorekin ordenagailu modernoetan musika zehaztazunes entzun daiteke. Creative
sound blaster edo Terratec dira soinu-txartel ohikoenak. Soinuarekin lan egiteko bi bihurgailu erabil ahal daiteke: DAC: soinua erreproduzitzeko, txartelak seinale digitalizatuak seinale analogiko bihurtzen ditu bozeragailuak soina ateratzeko. ADC. soinu-uhinak 0 eta 1 digitoetan bihurtzen dira eta ordenagailu barruan gordetzen dira.

# data[].attributes.body
Gailu txki bat dira, USB portuan konektatzen dira, nola oso eramangarriak dira populatu egin dira. dauzkate edukiera ezberdin izten batzuek 1Gb, ere MP· daude funtzio berberarekin musika grabatzen

# data[].attributes.body
IDE-tan konektatzen dira, disketeen kopiak ahlamena ematen dute nahiz eta edukiera txikia izan(100Mb) gaur egun pen drivek ordezkatu dute.

# data[].attributes.body
CD-ROM-ak ordezkatuko dituzte, Irakurtzeko eta grabatzeko
teknika aurrekoen antzekoa da, hau da, laser izpien bidez egiten da, baina zehaztasun askoz ere handia-goarekin. Bi mota daude: DVD –R edo DVD +R: behin bakarrik grabatu daitekeenak eta DVD –RW edo DVD +RW: askotan grabatu daitekeenak.

# data[].attributes.body
Grabatze-sistema laser izpien bidez egiten da.).
Disko optikoei hitz egiten badugu elementu ezberdin daude,(nahiz eta gaur egun ez erabili azko DVD-aren agerpenarekin)
Atalak:
CD-ROM: bakarrik informazioa irakurtzen du eta ezin da grabatu, 700mb edukiera
CD-RW: grabatu ahal da behin baino gehaigotan
Diskete magnetooptikoak: irakurtzeko eta idazteko balio dute, 640Mb edukiera izaten.

# data[].attributes.body
Disko gogorra elikatze iturririari kable batengatik eta interfazeari plaka euslearen dagoen zokalo batengatik, erabiltzen dira konekzio mota hauek: IDE, SCSI gailuak, SATA.
IDE konektorekin izan da ohikoena bi gailu konekta ahal duelako, baina azken demboraldian SATA hasi da erabiltzen transferentzia abiadura oso handiak lortzen delako.

# data[].attributes.body
Diskoaren biraketa-abiadura: zenbat eta azkarrago egin ahal du bira, normalean 7.200 RPM

Diskoaren edukiera: 100gb  baino handiago edukiera eskatzen da, batzuk 250Gb allegatzen

Atzipen-denbora: milisegundotan neurtuta, horrek irakurketa/grabaketako buruaren mekanismoak bilatu beharreko datuak dauden clusterra bilatzeko eta kokatzeko batez beste behar duen denbora adierazten du.

Datu-transferentzien abiadura: Bildutako informazioa zein abiaduratan iraultzen duen adierazten diguna da.

# data[].attributes.body
Datu-kopuru handia biltzeko balio duen gailua da, normalean erdiko moduloan jartzen dira. Demboraren poderioz edukiera aldatu da, gaur egun 10 eta 250 Gb ingurukoak dira. Gainjarritako disko-multzoz osatutako gailua da, eta horien artean irakurketa/grabaketako buruak jartzen dira. Diskete batek 2 buru besterik ez baditu.

# data[].attributes.body
irakurketa eta grabatzea funtzioan imantazioa-teknikaren bidez lortzen dute, 8, 51⁄4 eta 3 1⁄2 diskete daude baina gaur egun 3 1⁄2 koak erabiltzen dira gehien. Disketea pistetan daude banatuta eta pista horiek sektoretan zatituta, sektore horien multzoa deitzen da cluster Informazioa irakurtzen edo gra-
batzen denean, cluster-kopuru zehatz bat irakurtzen edo grabatzen da.

# data[].attributes.body
koloraen arebilera txartela grafikoen menpe daude, gaur egun SVGA motakoak dira eta hain lan handia egiten dutenez txartelak dauzkate RAM propio batek.

# data[].attributes.body
Pantailak zenbat eta pixel gehiago dituen, hainbat eta bereizmen hobea duela esaten da.

# data[].attributes.body
Berde hitzak estandarri erreferentziatezn du, elektrizitate kontsumoa murriztea saitzen du, hau lortzen da monitorea ez bada erebilta konstumo jeisten da eta batzutan itzaltzen da bera bakarrik.

# data[].attributes.body
Gurutzatutako monitoreek, lehenengo ekorketan, lerro bakoitiak soilik freskatzen dituzte, eta bigarrenean, bikoitiak. Gurutzako gabeak guztiraekortzen dituzte.

# data[].attributes.body
Argidun puntuak elkarrengandik zein gertu dauden adierazten du. Puntu-neurria zenbat eta finagoa
izan, pantailak hainbat eta irudi-kalitate hobea edukiko du.

# data[].attributes.body
CRT pantailak fosforoz denez erretu ahal dute, orduan frezkatze maiztasuna dago elektroi-kanoaik segundoko pantaila zenbat aldiz korritzen duten.

# data[].attributes.body
Ordenagailuak eteratako emaitzak ikusteko gailua da. Bi mota daude: CRT eta LCD

CRT:hodi katodikoa kristalezko botila handi baten itxura duen zerbait da, fosforo geruza bat dauka gorri, berde eta urdin koloreak proiektatzen du orduan elektroien talkerngatik argitaratzen da.
LCD: kristal likidoko pantailak dira eta kalitate handikoak,pantaila osoa pixeletan dago banatuta bakoitzak kolore bat argitaratzen ikusteko.

# data[].attributes.body
Teklatu gehienak QWERTY motakak izaten dira, ohikoena da teklatua ordenagailuari egotea konektatuta kable baten bidez baina gaur egun kablerik gabeko teklatu daude. Tekla bat zapaltzean bi kable konexio egiten dute orduan prozezadorea detektatzen du zen letra den eta bere kodea jartzen du.

# data[].attributes.body
ordenagilua funtzionatzeko aldatzen duen korronte alternadorea da, potentzia araberaz sailkatzen dira eta plaka eusleari daude konektatuta

# data[].attributes.body
Txipen multzoak dira, Horiek mikroprozesado-
rearen eta gainerako elementuen arteko datu transferentzia gestionatzeaz arduratzen dira, funtzio garrantzitzu bat da trafikoa arduratu hau da plaka euslearen osagai artean informazio mugitzea

# data[].attributes.body
Teklatuari buruz hitz egiteko garaian azalduko dugu kontroladore horren eginkizuna.

# data[].attributes.body
Txip hauek autobide bezala egiten dute posiblea izatea mikropozesadore eta memoria potzentzia esberdinekoak elkarrekin lan egitea.

# data[].attributes.body
Pilaren bidez elikatzen den ordulari ‘normala’ da; egungo dataren eta orduaren erregistroa gordetzen
du eta hori sistema eragileari jakinarazten dio.

# data[].attributes.body
Sistemaren ordularia: Barneko ordularia, kuartzozko kristalez kalibratua dago eta korronte elektrikoa jasotzen duenean jakineko maiztasunean oszilatzen du.

Denbora errealeko ordularia: Pilaren bidez elikatzen den ordulari ‘normala’ da; egungo dataren eta orduaren erregistroa gordetzen du eta hori sistema eragileari jakinarazten dio.

# data[].attributes.headline
Barneko busa eta hedapen-txartelen konektoreak

# data[].attributes.subject
Barneko busa eta hedapen-txartelen konektoreak

# data[].attributes.body
Barneko komunikabide bezala da, RAM eta ROM memoriak eta hedapen txartel guztiak konektatzen ditu. Hedapen-txartelentzako bus konektore bertan ordenagailuari ezarriko dizkiogun txartelak ‘jarri’ edo konektatzen dira. hedapen-txartel mota asko daude, hauek dira batzuk: ISA, PCI, AGP, AMR, CNR

# data[].attributes.body
Informazioa periferikoetatik zuzenean sistemaren me-
morira eramatea ahalbidetzen dute, mikroprozesadoreak esku hartu gabe. Ere bai DMA kontroladoreak erabiltzen dira prozezua askoz azkarragoa izateko

# data[].attributes.body
ordenagailuak denbora asko pasatzen du datu-multzoren bat irakurri edo grabatzeko memoria-atzipena egin behar duen bakoitzean. Prozesu hori arintzeko katxe memoriak erabiltzen dira.

# data[].attributes.body
Memoria irakurtzeko modu iraunkor batean erabiltzen da, ROM BIOS txipetan egoten dira. CMOS txipak bateria bezala erabiltzen dira funtzionatzeko.

# data[].attributes.body
ordenagailuari sartzen dios informazioa Ram biltzen da, irakurtzeko eta idazteko nahi denena ahlmena dauka baina sistema itzaltzen enan ifnormazioa galtzen da. Gaur egungo RAM memoriak DDR edo DDRR2-koak dira eta gutxienez 512MB izan behar dute.

# data[].attributes.body
8088: 8 bit-ekoa, oso zaharra

8086:16 bit-ekoa(XT), geldoa eta prestazio gutxi

80286:16 bit-ekoa(AT), lehenengo disko gogorra

80386:16 bitekoak dira baina 32 bitarekin lantzeko prest zegoen

PENTIUM: 32 bit-ekoa eta MHs abiadura

PENTIUM PRO: Intel egindakoa, enpresa-mundurako bideratuta

PENTIUM MMX: MMX teknologia multimediara bideratuta dago, soinuaren eta irudiaren funtzioak sartu ziren

PENTIUM II: aurreko baino handiagoa zen, plakan horizonatalki jartzen zen

Celeron: ordenagailu eramangarrietan erabiltzen zen

PENTIUM III:Socket 370 motako zokaloetan sartzen da

Pentium 4: HyperThreading teknologia erabiliz ia 4GHzetara abiadura allegatzen ziren.

AMD

# data[].attributes.body
mikroprozesadoreak dira ordenagailuren bihotza kontrolatzen dutelako ordenagailuaren beste osagaien funtzionamendua. Honen abiadura MH-etan neurtzen da eta Bit-etan mugi ahal daiteken informazio tamaina.

# data[].attributes.body
Plaka eusleak ezarriko du gure ordenagailua zabaltzeko duen gaitasuna. Tamaina handiena duen osagarria da eta horren gaienan mikroprozesadorea memoria eta gainerako hedapen-txartel guztiak jarrita daude.

# data[].attributes.body
Bi mota daude horizontala edo bertikala, metalezkooak dira ez egoteko interferentziak beste osagairekin. Bere barnean osagai gehienak daude.

# data[].attributes.body
PC-ak dauzkate disenu modularra daukatenez hainbat piezak apurtzen direnean alda dezakete, nahiz eta komponente ohinarrizkoak egon.

# data[].attributes.body
Transistoreek dira osagai txiki bat baina oso garrantzi handikoa,bi egoertan egon ahal dira: itxita(0) eta irekia(1), hortik atera zen codigo binarioa

# data[].attributes.body
arazo batetik programa batera pasatzera da, berriz ateratzen bada arazoa kompontzeko

# data[].attributes.body
robotak kontrolatzeko ordenagailuaren bidez deritzo, lehen mugatua zen ekintzak baina gaur egun IA-rekin mugagabea da egiin ahal duena.

# data[].attributes.body
Diziplina zientifiko eta teknologikoa da, datuen transmisioa ahalbidetzen duena, bereziki ibilgailuen floten jarraipena egiteko erabiltzen dena, GPS teknologia erabiliz.

# data[].attributes.body
ofimatika azken finean lortu du bulego baten lanak ordenagailu bakar bat egitea (erabiltzen hainbat aplikazoi ezberdin), nola adibidez: kalkulu-orriak, tratamendu-grafikoak, datu-baseen antolatzaileak, etab.

# data[].attributes.body
Informatika erabilitatuko lekuan ikusi da nola emaitzak onak lortu dira, sail garrantzitzuenak ahuek dira:

# data[].attributes.body
VLSI, Very Large Scale Integration, motako zirkuitu integra-
tuak zituzten mikroprozesadoreak agertu ziren. Mikroprozesadore horiek milioika transistore eduki ditzakete.

# data[].attributes.body
Mikroprozesadoreak agertzen dira. Horiek eskala  ertainean integratutako zirkuituak dituzte MSI, geroago agertuko dira  eskala handiko zirkuitu integratuak LSI.

# data[].attributes.body
Txipen agerpenarekin lortu egin zen transitoreak ‘miniaturizatzea’, horrengatik posiblea zen milloika transitore txertatzea. Hori dela eta ordenagailuen tamania minimizatu zen nola haien prezioa etxeko tresna bat bezala izaten eta askoz errendimendu handiago zeuzkan.

# data[].attributes.body
Transitorearen agerpenagatik huts balbulen erabilerari uko egin zioten, egiten ordenagailuen tamaina eta kontsumoa txikiagoak, baita bihurtu ziren askoz askarragoak eta seguruak

# data[].attributes.body
Lehenengo ordenagailuak dira ,huts-balbuletan oinarritutako ordenagailuak ziren, tamaina handikoak, segurtasun aldetik oso txarrak eta erabiltzeko oso garestiak bere kontsumoengatik

# data[].attributes.body
Demboran zehar ordenagailuak eta haien osagaiak aldatu dira progresoengatik, elektronikaren agerpena askos eragotiu egin du prozedura.

# data[].attributes.body
Ordenagailuen azterketaz arduratzen den zientzia da. Ordenagailua izaten makina bat lan egin ahal du datu kopuru handiekin. Bi osagaiez printzipalki funtzionatzen du