# data[].attributes.body
เทวดาถอดรูป

พูดถึงหลวงพิเศษว่าไม่ได้มีหน้าตาดีแต่มีใจ

# data[].attributes.body
ทำตัวเป็นหอยจุ๊บแจง
ผู้หญิงที่เก็บตัวอยู่แต่ในบ้าน ขี้อาย ไม่เข้าสังคม
ฉบับที่ 6

# data[].attributes.body
ปลูกเรือนตามใจผู้อยู่ ผูกอู่ตามใจผู้นอน คือ
สํานวนสุภาษิตนี้หมายถึงเวลาจะทำอะไรให้ผู้อื่นนั้น ก็ต้องถามความต้องการ หรือความเห็นชอบจากผู้ที่ได้รับประโยชน์โดยตรงเสียก่อน อย่าเอาแต่ความคิดของผู้ทำเป็นหลักในการตัดสินใจ

จากตอนที่ ประพันธ์พอใจที่จะเลือกคู่รักด้วยตนเอง และไม่เห็นด้วยกับการคลุมถุงชน

# data[].attributes.body
สำนวน : ข่มเขาโคขืนให้กินหญ้า หมายถึง บังคับฝืนใจคนอื่นให้ทำตามที่ใจเราต้องการ

จากตอนที่ พระเอกโดนพ่อยัดเข้าทำงาน แต่สรุปคือไม่ผ่านจ้า พระเอกเลยขอพ่อทำการค้าขาย แต่พ่อก็ยังรั้นจะเอาให้ได้ เพราะเห็นว่าการค้าขายไปไม่รอด

# data[].attributes.body
ชิงสุกก่อนห่าม
พบได้ในตอนที่แม่อุไรที่ปล่อยตัวได้เสียกับประพันธ์ทำให้ไม่เป็นที่พอใจของผู้ใหญ่ของทั้งสองฝ่าย
ความหมาย ทำสิ่งที่ยังไม่สมควรแก่วัยหรือยังไม่ถึงเวลา

# data[].attributes.body
ช้าๆ ได้พร้าเล่มงาม คือ ไม่ควรรีบร้อน ควรจะศึกษาหาข้อมูล หรือทบทวนให้รอบคอบ
นายประพันธ์รีบไปทำแม่อุไรท้อง ไม่ยอมดูใจดูนิสัยให้รอบคอบก่อน

# data[].attributes.body
การรักเมืองไทยเปรียบเหมือนรักพ่อแม่  แต่การรักเมืองอังกฤษเหมือนรักเมีย

ซึ่งเปรียบกับการที่รักเมียมากกว่าพ่อแม่ หรือเป็นหมายถึงการรักประเทศอังกฤษมากกว่าประเทศไทยนั่นเอง

# data[].attributes.body
ลงรอยเป็นถ้าประนม หมายถึง ยกมือประนมบ่อยจนเหมือนอยู่ในท่านั้นตลอด

ฉบับที่ 4 ตอนที่พ่อประพันธ์พาไปหาใครไปทั่วไม่เว้นวัน

# data[].attributes.headline
ประกายเพชรรัตน์ 32

# data[].attributes.subject
ประกายเพชรรัตน์ 32

# data[].attributes.body
สวยแต่รูป จูบไม่หอม หมายถึงมีรูปภายนอกงดงาม แต่มีความประพฤติ และกิริยามารยาทไม่ดี.

เหมือนกับเเม่อุไรที่มีรูปภายนอกเป็นคนสวย เเต่มีพฤติกรรมที่ไม่ดีเอาเเต่ใจ ไม่ทำการทำงาน

# data[].attributes.body
"โรงเรียนฝึกหัดเจ้าชู้" แปลว่า ผู้หญิงที่คลุกคลีกับผู้ชายมามากหน้าหลายตา

มาจากหนึ่งในฉบับที่ ๙ ของจดหมาย ที่เมื่อตอนที่ประพันธ์กลับจากหัวหินและบอกคุณพ่อว่ามีความรักกับแม่อุไร แต่ท่านพ่อไม่ต้องการลูกสะใภ้ที่รู้จักผู้ชายมากหน้าหลายตา และรู้จักมักคุ้นกับผู้ชายเหล่านั้นทั้งสิ้น ท่านพ่อจึงเปรียบว่าแม่อุไรเป็น "โรงเรียนฝึกหัดเจ้าชู้"

# data[].attributes.body
ฉบับที่ 15

ขนมปังครึ่งก้อนยังดีกว่าไม่มีเลย
หมายถึง แม้จะไม่ได้มีสิ่งใดอย่างครบถ้วนสมบูรณ์ แต่ถ้าพอมีอยู่บ้างก็ยังดีกว่าไม่มีเลย

อยู่ในตอนที่แม่อุไรต้องทนอยู่เฉย ถึงแม้ว่าพระยาตระเวนกับแม่สร้อยจะอยู่ใกล้ชิดกันมากขึ้น เพื่อให้ตนเองมีที่อยู่อาศัย

# data[].attributes.headline
ปภังกร  เลขที่ 21

# data[].attributes.subject
ปภังกร  เลขที่ 21

# data[].attributes.body
เทวดาถอดรูป
ฉบับที่ 18
แม่อุไรได้แต่งงานกับหลวงพิเศษ ผลพานิช พ่อค้ามั่งมี ประพันธ์จึงคลายห่วง   ส่วนประพันธ์ก็ได้รักชอบพอกับ นางสาวศรีสมาน ลูกสาวพระยาพิสิฐเสวก

# data[].attributes.headline
นายกรินทร์ สิทธิบุศย์ 2

# data[].attributes.subject
นายกรินทร์ สิทธิบุศย์ 2

# data[].attributes.body
สำนวนที่ได้  :  โรงเรียนฝึกหัดเจ้าชู้ ชิงสุกก่อนห่าม

จดหมายฉบับที่ ๙ กล่าวถึง การแต่งงานกับแม่อุไรโดยเร่งรัด เนื่องด้วยสาเหตุการนัดพบเจอกันบ่อยครั้ง จนทำให้แม่อุไรตั้งครรภ์ขึ้นมา การสู่ขอนั้นคุณพ่อของประพันธ์ได้ไปขอให้ท่านเจ้าคุณมหาดเล็กไปสู่ขอ และหลังจากแต่งงานทั้งคู่ก็ได้ไปฮันนี่มูนที่หัวหินด้วยกัน

# data[].attributes.body
หมอบราบคาบแก้ว หมายถึง ยอมตามโดยไม่ขัดขืน
คุณพ่อของเขาจึงใช้เส้นสาย โดยการพาไปคุยกับเจ้าคุณผู้สำเร็จราชกามหาดเล็กแต่ก็ไม่ได้ผล
ฉบับที่ 4

# data[].attributes.headline
พรหมมินทร์ 13

# data[].attributes.subject
พรหมมินทร์ 13

# data[].attributes.body
ทำตัวเป็นหอยจุ๊บแจง หมายถึง ผู้หญิงที่เก็บตัวอยู่แต่ในบ้าน ขี้อาย
ปรากฏในจดหมายฉบับที่ 6 ความว่า “...และที่ดีที่สุดคือหล่อนไม่ทาตัวเป็นหอย จุ๊บแจงอย่างผู้หญิงไทย ๆ โดยมาก...”

# data[].attributes.body
สำนวน ความวัวไม่ทันหาย ความควายก็เข้ามาแทรก
ฉบับที่ 6 หลังจากคบไปนานๆทำให้เริ่มหมดรักกันและมีปัญหาทะเลาะกัน แต่ก็ยังเจอปัญหาที่อีกฝั่งไปหาคนใหม่อีก

# data[].attributes.body
เดินเข้าท้ายครัว หมายถึง เข้าทางภรรยา ในที่นี้หมายถึงใช้ความ  รู้จักคุ้นเคยกันเป็นส่วนตัวเป็นเครื่องช่วยให้ได้งานทำ

อยู่ในจดหมายฉบับที่ 4 ตอนที่นายประพันธ์กับมาที่ไทย

# data[].attributes.headline
จักรพรรธดิ 5

# data[].attributes.subject
จักรพรรธดิ 5

# data[].attributes.body
สำนวน : ค้อนเสียสามสี้วง หมายถึง ไม่พอใจด้วยการตวัดสายตา

ฉบับที่ 6
พระเอกเล่าว่าในคืนที่ตนได้เจอหน้านางเอกตรงๆครั้งแรก ก็เมื่องานแต่งไฟทางลำนำของน้องสาว ซึ่งมีอีกหลายต่อหลายครั้งได้เจอกันเพราะมีน้องสาวเป็นผู้ช่วย เขาอยากจะหอมแก้มน้องจริงๆ แต่ทำไม่ได้เพราะวัฒนธรรมมันต่างกัน นอกจากนี้ยังเขียนไปถึงเรื่องที่ตนเผลอชมนางเอกว่าสวยเสียยิ่งกว่าคู่ดูตัวของตน ระหว่างเดินผ่านหน้าร้านคุณภักดี ซึ่งพอดีกับที่เดินสวนกับคู่ดูตัว ทั้งคู่ตกใจและคู่ดูตัวงอน หนีหายไป

# data[].attributes.body
อย่าไว้ใจทาง อย่าวางใจคน ความหมาย คือ อย่าไปเชื่อใจใคร ถึงจะเป็นญาติพี่น้อง เพื่อนรัก มิตรสหาย ก็ไม่ควรไว้วางใจแบบ 100% เด็ดขาด เพราะหากไว้ใจคนอื่นมากจนเกินไป อาจจะทำให้ได้รับความเดือดร้อนได้ในภายหลัง

ตอนที่ประพันธ์ไว้ใจเเม่อุไรมากเกินไปจนไปเเต่งงานกับเเม่อุไร ไม่เเต่งงานกับคนที่พ่อหามาให้

# data[].attributes.body
โรงเรียนฝึกหัดเจ้าชู้ คือคำที่พ่อของนายประพันธ์ว่ากระทบครอบครัวของแม่อุไร เนื่องจากแม่อุไรรู้จักมักคุ้นกับผู้ชายหลายคนพ่อของนายประพันธ์จึงไม่ชอบ
ฉบับที่ 9

# data[].attributes.body
สำนวนที่ได้  :  ขุดอู่
ฉบับที่ ๑๗
จดหมายฉบับที่ ๑๗ กล่าวว่า ประพันธ์ซึ่งไปอยู่ที่ค่ายตอนนี้ได้เลื่อนยศเป็นนายหมู่ใหญ่ขึ้น เมื่อกลับบ้าน ก็ได้พบกับแม่อุไรมาหาประพันธ์ที่บ้าน หล่อนมาง้อขอให้ประพันธ์คืนดีและชุบเลี้ยงหล่อนอีกครั้ง เพราะหล่อนไม่มีที่ไป บ้านที่หล่อนเคยอยู่ พระยาตระเวนก็ยกให้แม่สร้อย จะไปหาพ่อ นางก็เคยพูดอวดดีกับพ่อไว้ แต่ประพันธ์เห็นว่าให้หล่อนกลับไปง้อพ่อและไปอยู่กับพ่อจะดีกว่า หล่อนจึงไปง้อพ่อแล้วก็ไปอยู่กับพ่อในท้ายที่สุด

# data[].attributes.headline
ศุภกิตติ์ ศิริไสยาสน์ เลขที่ 20

# data[].attributes.subject
ศุภกิตติ์ ศิริไสยาสน์ เลขที่ 20

# data[].attributes.body
ทำตัวเป็นหอยจุ๊บเเจง
หมายถึง ผู้หญิงที่เก็บตัวอยู่บ้าน ขี้อาย
ฉบับที่ 6
จดหมายฉบับที่ ๖ กล่าวถึง การได้นับพบแม่อุไร การไปเที่ยวในระหว่างงานฤดูหนาวทุกวัน ทุกคืน และได้บรรยายถึงรูปร่างลักษณะองแม่อุไร ว่าเป็นคนสวยน่ารัก และกล่าวว่า แม่อุไรงามที่สุดในกรุงสยาม แม่อุไรมีลักษณะเหมือนฝรั่งมากกว่าคนไทย มีการศึกษาดี โดยสิ่งที่นายประพันธ์ชอบมากที่สุดคือ การเต้นรา ซึ่งแม่อุไรก็เต้นราเป็นอีกด้วย

# data[].attributes.body
ทำตัวเป็นหอยจุ๊บแจง
ผู้หญิงที่เก็บตัวอยู่แต่ในบ้าน
ฉบับที่ 6

# data[].attributes.headline
นายสรวิชญ์ ผลประพฤติ 27

# data[].attributes.subject
นายสรวิชญ์ ผลประพฤติ 27

# data[].attributes.body
สำนวนที่ได้  :  อุทิศตัวเป็นพรหมจรรย์
ฉบับที่ ๑๒
จดหมายฉบับที่ ๑๒ กล่าวถึงว่า แม่อุไรได้แท้งลูก และสิ้นรักประพันธ์แล้ว แต่ประพันธ์ก็ยังคงทนอยู่กับแม่อุไร ยอมฝืนรับชะตากรรม แม่อุไรชื่นชอบการไปเที่ยวและชอบไปคนเดียว เมื่อประพันธ์ถามว่าไปไหน แม่อุไรก็จะแสดงอารมณ์โกรธและฉุนเฉียว นานวันเข้าห้างร้านต่างๆก็ส่งใบทวงเงินมาที่ประพันธ์ ประพันธ์จึงตักเตือนแม่อุไร แต่แม่อุไรกลับสวนกลับมาว่า ประพันธ์เองนั้นไม่สืบประวัติของเธอให้ดีเสียก่อน และเธอก็จะไม่ปรับเปลี่ยนตัวเองอีกด้วย ประพันธ์จึงต้องไปขอเงินพ่อเพื่อใช้หนี้ที่แม่อุไรสร้างขึ้น ต่อมาพ่อของประพันธ์ได้ลงแจ้งความในหนังสือพิมพ์ เรื่องจะไม่ขอชดใช้หนี้ให้แม่อุไรอีก เมื่อแม่อุไรเห็นแจ้งความนั้น จึงลงย้อนกลับบ้างและได้ย้ายกลับไปอยู่ที่บ้านพ่อของเธอ ต่อมาคุณหลวงเทพปัญหาได้มาหาประพันธ์ พูดคุยเรื่องราวต่างๆกัน รวมถึงเรื่องของแม่อุไร ที่เที่ยวและสนิทสนมอยู่กับพระยาตระเวนนคร เมื่อประพันธ์รับรู้เช่นนั้น ด้วยความเป็นห่วงแม่อุไร จึงส่งจดหมายไปกล่าวเตือน แต่กลับถูกฉีกจดหมายเป็นชิ้นๆ  ต่อมาหลวงเทพกได้มาหาประพันธ์อีกครั้งเพื่อบอกว่า แม่อุไรนั้นย้ายไปค้างอยู่บ้านพระยาตระเวนนครแล้ว และหลวงเทพก็รับธุระเรื่องขอหย่า ตอนนี้ประพันธ์จึงกลับมาโสดอีกครั้ง

# data[].attributes.body
โคแก่กินหญ้าอ่อน

ความหมาย คนที่มีคู่ครองที่อายุน้อยกว่ามาก, ชายสูงวัยมีภรรยารุ่นลูก
ในจบหมายฉบับที่15 พระยาตระเวนชอบนางสร้อย ซึ่งเป็นเพื่อนร่วมโรงเรียนกับลูกสาว

# data[].attributes.body
กินที่ลับขับที่แจ้ง
หมาบถึง การได้ประโยชน์กันในที่ลับไม่มีใครรู้ แต่ต่อมามีเหตุขัดข้องกัน จึงนำเรื่องที่เคยทำ(ในที่ลับ ไม่มีใครรู้) นั้น มาเปิดเผยให้หลายๆคนได้รับรู้ สำนวนนี้มักใช้ในเชิงชู้สาว

จดหมายฉบับที่ ๙ ตอนที่ที่พ่อของนายประพันธ์ว่ากระทบครอบครัวของแม่อุไร เนื่องจากแม่อุไรรู้จักมักคุ้นกับผู้ชายหลายคนพ่อของนายประพันธ์จึงไม่ชอบ

# data[].attributes.headline
นายธีร์ธวัช สุขมงคลรัตน์ 11

# data[].attributes.subject
นายธีร์ธวัช สุขมงคลรัตน์ 11

# data[].attributes.body
สำนวน:เมฆทุกก้อนมีซับในเป็นเงิน
ฉบับที่ ๑๒
จดหมายฉบับที่ ๑๒ กล่าวถึงว่า แม่อุไรได้แท้งลูก และสิ้นรักประพันธ์แล้ว แต่ประพันธ์ก็ยังคงทนอยู่กับแม่อุไร ยอมฝืนรับชะตากรรม แม่อุไรชื่นชอบการไปเที่ยวและชอบไปคนเดียว เมื่อประพันธ์ถามว่าไปไหน แม่อุไรก็จะแสดงอารมณ์โกรธและฉุนเฉียว นานวันเข้าห้างร้านต่างๆก็ส่งใบทวงเงินมาที่ประพันธ์ ประพันธ์จึงตักเตือนแม่อุไร แต่แม่อุไรกลับสวนกลับมาว่า ประพันธ์เองนั้นไม่สืบประวัติของเธอให้ดีเสียก่อน และเธอก็จะไม่ปรับเปลี่ยนตัวเองอีกด้วย ประพันธ์จึงต้องไปขอเงินพ่อเพื่อใช้หนี้ที่แม่อุไรสร้างขึ้น ต่อมาพ่อของประพันธ์ได้ลงแจ้งความในหนังสือพิมพ์ เรื่องจะไม่ขอชดใช้หนี้ให้แม่อุไรอีก เมื่อแม่อุไรเห็นแจ้งความนั้น จึงลงย้อนกลับบ้างและได้ย้ายกลับไปอยู่ที่บ้านพ่อของเธอ ต่อมาคุณหลวงเทพปัญหาได้มาหาประพันธ์ พูดคุยเรื่องราวต่างๆกัน รวมถึงเรื่องของแม่อุไร ที่เที่ยวและสนิทสนมอยู่กับพระยาตระเวนนคร เมื่อประพันธ์รับรู้เช่นนั้น ด้วยความเป็นห่วงแม่อุไร จึงส่งจดหมายไปกล่าวเตือน แต่กลับถูกฉีกจดหมายเป็นชิ้นๆ  ต่อมาหลวงเทพกได้มาหาประพันธ์อีกครั้งเพื่อบอกว่า แม่อุไรนั้นย้ายไปค้างอยู่บ้านพระยาตระเวนนครแล้ว และหลวงเทพก็รับธุระเรื่องขอหย่า ตอนนี้ประพันธ์จึงกลับมาโสดอีกครั้ง

# data[].attributes.headline
รัตติกาญจน์ 34

# data[].attributes.subject
รัตติกาญจน์ 34

# data[].attributes.body
ขนมปังครึ่งก้อนยังดีกว่าไม่มีเลย หมายถึง แม้จะไม่ได้สิ่งใดอย่างครบถ้วนสมบูรณ์ แต่ถ้าพอมีอยู่บ้างก็ยังดีกว่าไม่มีเลย

อยู่ในตอนที่พระยาตระเวนนครกับแม่สร้อยใกล้ชิดกัน แต่แม่อุไรก็ยังนิ่ง เพราะแม่อุไรคิดว่าบ้านก็มีอยู่ ทองก็มีใช้

# data[].attributes.headline
เหล้าเหมือนยาพิษโซจูซักนิดก็ดีเหมือนกัน

# data[].attributes.subject
เหล้าเหมือนยาพิษโซจูซักนิดก็ดีเหมือนกัน

# data[].attributes.headline
อิฐพร้อมก่อ สุดหล่อพร้อมยัง

# data[].attributes.subject
อิฐพร้อมก่อ สุดหล่อพร้อมยัง

# data[].attributes.body
ลงรอยเป็นถ้าประนม หมายถึง ยกมือขึ้น
ประนมเพื่อสวัสดีบ่อยมาก จนมือแทบจะอยู่
ในท่านั้น

ตอนที่พ่อของประพันธ์พาไปหาผู้ใหญ่

# data[].attributes.body
เทวดาถอดรูป ความหมาย มีรูปร่างหน้าตาดีราวกับเทวดา

ในฉบับที่ 18 ตอนที่พูดถึงหลวงพิเศษว่าไม่ได้มีหน้าตาดีแต่มีใจและเงินพอซื้อความสุขให้แม่อุไรได้

# data[].attributes.body
ชิงสุกก่อนห่าม
พบได้ในตอนที่แม่อุไรที่ปล่อยตัวได้เสียกับประพันธ์ทำให้ไม่เป็นที่พอใจของผู้ใหญ่ของทั้งสองฝ่าย
ความหมาย ทำสิ่งที่ยังไม่สมควรแก่วัยหรือยังไม่ถึงเวลา

# data[].attributes.body
คลุมถุงชน หมายถึง การแต่งงานที่ผู้ใหญ่เป็นผู้จัดการหาคู่ครองให้โดยที่คู่บ่าวสาวไม่เคยรู้จัก หรือรักใคร่กันมาก่อน

อยู่ในตอนที่พ่อของประพันธ์บังคับให้แต่งงาน