# data[].attributes.headline
31.01.2021| Gülsüm Baydar Mimarlığın Değişen Gündemi

# data[].attributes.subject
31.01.2021| Gülsüm Baydar Mimarlığın Değişen Gündemi

# data[].attributes.body
Mimari ürünlerin anlamlandırılması ihtiyacı eleştirel düşünceyi doğurmuştur. Multidisipliner bir meslek olan mimarlık mesleği üretildiği ortamdan ve gündemden ayrı düşünülemez hiçbir zaman. Bu gündemin ve ürünün ilişkisini ya da etkileşimini tartışan ve anlamlandırmaya çalışan bir görev yüklenen eleştirel düşüncenin evrimine baktığımızda aslında mimarlık gündeminin de değişimine ortak olmuş oluruz. Mimarlığın ne için, kim için, hangi sebeple vb. gibi sorulara verebileceği birden fazla yanıtı vardır. Bunun sebebi bu üretimin tek doğrusunun olmamasıdır. İçerisinde herkes için mimarlık gibi toplumsal bir ideolojisi olan bir yönü de vardır aynı anda star mimar dediğimiz daha tek taraflı belki de baskın diyebileceğimiz bir yanı da vardır. Bu çok yönlülüğü gözler önüne seren eleştirel mimarlık üretimleridir. Bu üretimler kimi zaman sadece mimarlığı anlamlandırma üzerine kafa yorarken kimi zaman siyasi ideolojilerin mimarlığa etkilerini kimi zaman ise mimarlığın yararlılığını tartışan gündemlere evrilebilmektedir.

# data[].attributes.headline
31.01.2021| Fredric Jameson Postmodernizm ya da Geç Kapitalizmin Kültürel Mantığı

# data[].attributes.subject
31.01.2021| Fredric Jameson Postmodernizm ya da Geç Kapitalizmin Kültürel Mantığı

# data[].attributes.body
Bu yapıda postmodern mimarinin karakteristik özelliklerine birçok yönden uymayan fakat postmodernist uzamın özgünlüğü konusunda öğrenebileceğimiz çokça şey bulunmakta. Çevresindeki şehir dokusunda farklı bir yer edinmeye çalışmamış olan yapı şehre adapte olmaya çalışan bir tutum sergilemiş. Ama bir yandan da kendi içinde mikro bir kent barındırmaya çalışmıştır. Cephesinde kullandığı yansımalı camdan şehre karşı olan duruşunu gözler önüne sermektedir. Şehri varlığıyla dönüştürmeyi değil de onu kendi haline bırakmayı tercih edip kendi içinde, içe kapanık mikro bir kent kurgusu oluşturmuştur. Yapı kendi içerisinde şehir yaşantısında gördüğümüz o farklı yolların kesiştiği benzer noktalar ya da benzer yolların çıkardığı farklı noktaları buluşturmuştur. Kent içinde kaybolma hissiyatını da bu yollarla kullanıcılara hissettirmiştir. Düşey sirkülasyon aracı olan yürüyen merdiven ve asansörler ise modern kültürün getirdiği yaşam şartlarını eleştirmek için kullanılmıştır. Aslında yapıda kullanıcının ortak olamadığı bir uzamsal deneyim yaratılmıştır.

# data[].attributes.headline
17.01.2021| Murat Sevinç “Postmodernizm ve Kent”

# data[].attributes.subject
17.01.2021| Murat Sevinç “Postmodernizm ve Kent”

# data[].attributes.body
Ekonomik gelişmelerin gerçekleşmesiyle kalabalıklaşan kentlere bir cevap olarak ortaya çıkan kentsel planlama ve bunu adaletli, belli sınırlamalar içinde ve insanların bu sınırlamaları kabul ederek mutlu ve tatmin olmuş bir yaşantı sürmesini amaçlayan modern anlayışla şekillenmesi sonucunda günümüzde bile bu ideallere ulaşabilmiş değiliz. Bunun sebebi de modernizm anlayışından çok kenti şekillendirme konusunda söz sahibi olan kişilerin ve mevkilerin bu idealin peşinden koşmamaları, halkın bunu talep edebilecek kadar eğitimli olmaması olduğunu söyleyebiliriz. O sebeple kentin buhranına çözüm olarak yöneltilen, farklılıklara kucak açan, insanları bir şeylere zorlamayan postmodern kent fikirlerin, günümüzde belki de bunun tam tersini adalet ve eşitlik kavramlarını kente yerleştirmeyi amaçlayan modernizmin bunu ne kadar başarabildiği ve amaç buyken günümüzde farklılık dediğimiz şeyin ekonomik statü anlamına geldiği dönemlerde, daha ne kadar adaletsizlik ve eşitsizlik yaratacağını tahmin bile edemeyebiliriz.

# data[].attributes.headline
13.01.2021| Mimarlıkta Bilimsel Analoji, Benzeterek Düşünme

# data[].attributes.subject
13.01.2021| Mimarlıkta Bilimsel Analoji, Benzeterek Düşünme

# data[].attributes.body
Mimarlığın kendi kabul edilebilirliğini sağlamak adına çeşitli disiplinlerden yeni üretimler ve gelişimler için tohum olarak kullanabileceği bilgileri üretim sürecinde araç olarak kullanması kendine analojik yöntemler geliştirmesini zorunlu kılmıştır. Bilimsel gelişmelerle ve bilgilerle analojik olarak benzerlik kurma çabası da mimarlık tarihinde çeşitli atılımlara yol açmıştır. Bu atılımların başında gelen modernite, mimarlığın metafiziksel bilgilerden arındığı ve daha güvenilir disiplinlerden faydalanmaya başladığı noktada oluşmaya başlamıştır. Modernite, mimarlığın kendi sözünü üretme ve bunu topluma aktarma, kanıtlama noktasında bilimsel bilgiden faydalanmış, bilimsel bilgiyi araç olarak kullanmıştır. Bununla beraber ise yeni sorular sorulmaya başlanmıştır. Kullanılan bu bilimsel analojinin hangi yönden mimarlığa aktarıldığı, ne amaçla kullandığı gibi… Bu soruların cevapları da kullanan kişinin öznel düşüncesine göre değişebilmektedir. Bu durum da mimarlıkta çok çeşitli bilimsel analoji kullanımlarını doğurmakta ve karmaşıklığa yol açmaktadır. Makalede de sözü geçen zaman - mekan ikililiği de bize bu çeşitli bilimsel analoji kullanımlarının ve bu çeşitliliğin bu ikililiği anlamayı ne kadar zorlaştırdığını deneyimletmektedir.  Mimarlığın üretimlerinde bilginin doğru bir şekilde yansıtılabilmesi bu alanda yapılan pratiklerinde o kadar iyi anlatılabilmesini sağlar. Aksi durum gerçekleştiğinde bu pratikler anlaşılması güç, karmaşık ve öznel olarak nitelendirilmesine sebep olmaktadır.

# data[].attributes.headline
13.01.2021|Kitaba Dönüşen Mimarlık: Yürek Burkucu Bir Hikaye

# data[].attributes.subject
13.01.2021|Kitaba Dönüşen Mimarlık: Yürek Burkucu Bir Hikaye

# data[].attributes.body
‘‘Söz uçar yazı kalır.’’ Dedikleri gibi bilginin sözle aktarılması çoğu zaman geçiciliğe, üzerinde uzun uzun tartışmalar yapılmaktan ziyade kısaca değinilmesine ve bilginin yerelleşmesine sebebiyet vermektedir. Bu durum mimarlık alanında da benzerdir. Mimarlığın sözle, icraatla öğrenildiği dönemden yazılı olarak aktarılmaya başlanmasıyla; kişisel yorumların, araştırma imkanlarının artması bilginin yerelleşmekten ziyade evrenselleşmesini sağlamıştır. Fakat bu noktada bu bilgilerin aktarımındaki farklılık onların işlenme şeklini de etkilemelidir. Sözlü bilgilerin kopya edilmesinden ziyade yazılı olarak aktarılmasında bütüncül bir süreç izlenmeli ve kitabın tasarımı, kurgusu, kullanılan kelimelerin niteliği gibi birçok faktör de bilginin aktarımının bir parçası haline gelir. Bilginin üretimi, mimarlığın gelişmesi, mimarlık eğitiminin gelişimi vb. gibi birçok değişime sebep olan bu dönüşüm maalesef Türkiye de şu an bile yeterli yetkinlikte değildir. Bunun sebepleri ise çok farklı dallanmalara sahiptir. Bunlardan bazıları; hala çoğu mimarlık okulunda not al-ezberle-sınava gir mantığının devam etmesi, bir diğeri ise mimarlık yapan ama kitap yazmayan mimarların olması öte yandan kitap yazan ama mimarlık yapmayan akademisyenlerin olması. Aslında her şey birbirine bağlı, eğitimin sözlü kültürde devam ettiği Türkiye mimarlık sektöründe, yazılı mimarlık kültürü belki 18.-19. yy’lara göre daha iyi olsa da yeterli seviyede gelişememesi büyük bir eksiklik.

# data[].attributes.headline
26.12.2020|MODERN BİR SAYISAL MİMARLIK ÜTOPYASI 

# data[].attributes.subject
26.12.2020|MODERN BİR SAYISAL MİMARLIK ÜTOPYASI 

# data[].attributes.body
Levent Şentürk’ün Modern Bir Sayısal Mimarlık Ütopyası adlı makalesinde bahsedilen modulor sistem bedenin statik halinin tipleştirilmesiyle ortaya çıkmaktadır. Modulor sistemin bize verdiği mesaja göre evrende her şey kesin ve durağan olarak işlemektedir. Dünyada kültürler, gelenekler, görelilikler ve farklılıklar yoktur, tek tip ve ideal halde bulunur tüm canlılar. Aslında stratejik olarak belli bir egemenlik kurma amacını gütmektedir. İdeal olanın hangi ırk, hangi oranlar olduğunun mesajını verir bize. Ve bunu desteklemek için de baya uzun süren ispatlara zorlamıştır kendini. Bu ispatlarda da ideal olanın, insan ölçeğinde yapılar yapmanın ölçütünün erkek bedeninden geçtiği mesajını vermektedir. Kurduğu bu ütopyada eril bedeni evrensel anlamda mekan ölçeklendirmesi aracı olarak belirleyerek, bu idealde olmayan insanların aslında bu mekanların kullanımı senaryolarında bir yer edinmedikleri izlenimi vermektedir. Geçmişten günümüze kadar olan yaşantılar bu ideal bedeni oluşturmaya itecek bir durağanlıkta olmamasına rağmen sanki evrende tek bir kültür, tek cinsiyet, tek köken varmış gibi bir eril bedenin ideal kabul edildiği bir sistem oluşturulmuş ve kullanılmıştır.

# data[].attributes.headline
16.12.2020|Ahenk Yılmaz'ın “Mimarın Ölümü: Eleştirel Bakışta Müellifin Yeri” 

# data[].attributes.subject
16.12.2020|Ahenk Yılmaz'ın “Mimarın Ölümü: Eleştirel Bakışta Müellifin Yeri” 

# data[].attributes.body
Ahenk Yılmaz'ın “Mimarın Ölümü: Eleştirel Bakışta Müellifin Yeri” adlı makalesinde bir mimari eseri eleştirmek için mimarın yapıyı yaparken ne düşündüğü, ne mesajı vermek istediği, genelde yapılarını hangi stilde üretiyor soruları eleştirinin sağlıklı yapılmasını engellediğinden bahsediyor. Bu düşünce iki yanlışa sebep olabilir; birincisi mimarının vermiş olabileceği mesajları vb. tahmin ederken belki de yapıya hak etmediği bir eleştiriyi yöneltebiliriz. Ya da tam tersi mimarının önceki yapılarını, ya da var olduğunu düşündüğümüz stiline göre eleştirerek ön yargıyla hareket edebiliriz. Bu durumu düzeltmek için mimarın arada çekilmesi en sağlıklısıdır. Fakat makalenin son cümlesinde de bahsettiği gibi kişisel insani ilişki biçimleri ülkemizde her şeyden önde geldiği için bunun tek çözümünün ‘’mimarı öldürmek’’ olduğunu düşünüyor. Mimari ürünün üstündeki mimar etkilerini, yaşatılan egoyu, mimar hakkındaki falcılıkları atıp, yapının aslında asıl mimarları olan kullanıcılara ve yapının çevresiyle ilişkisine bakmak lazım. Yapıyı yaşatan, canlandıranların mimarın mesajları değil de kullanıcıların olduğunu ve yapıyı eleştirirken de bu yapıyı deneyimleyen herkesin düşünür-kişi olarak bu konuda eleştirisinin aynı önem derecesinde olduğunu unutmamak gerekiyor. Mimari eleştiri yapmak dediğimizde bu eleştiri duygusal da olabilir fonksiyonel de. Mekanı deneyimleyen kişinin mekanın ona ne hissettirdiği de bir eleştiri olabilir burada ana aktör mekan ve mekanın çevreyle uyumu olarak karşımıza çıkar. Kişi mekan tarafından çevrelendiğinde ya da yapının çevreyle kurduğu ilişkinin bu belki de iki aktörün de etkisini hissedebildiği bir eşik mekan ya da ikisinin de aynı kadrajda olduğu bir an olabilir. Başka bir durum, kullanıcının ana aktör olduğu mekanı şekillendirdiği, ihtiyaçlarına göre oluşturduğu yeni yaşantıların eleştirisi olabilir. Bu olasılıkları görebilmek için ise mimarların başrolden vazgeçmesi gerekiyor.

# data[].attributes.body
Umberto Eco Sütun Eleştirisi yazısında, doğrudan sütunu esas alarak değil de Dora Isella Russel'ın sütun hakkında yazmış olduğu yazıyı aynen aktararak onun üzerinden yaptığı analizi konu alır. Daha açıklayıcı olmak gerekirse sütunun kendisinden çok sütun üzerine imaj konu ediliyor. Yazısını özgün yapan da eleştirinin eleştirisine yönelerek daha baştan nesnenin gerçekliğiyle, nesne üzerine söylemin ve bilginin gerçekliğini ayırt etme olanağı tanıyan bir yörüngeye oturtması oluyor. Sütun üzerine imajı konu edinirken kamuoyunun analizine yarayacak şekilde bu konuyla ilgili toplum içindeki araçlarını sütunu yeniden kurmayı deneyerek gerçekleştiriyor. Modern toplum yapısı geleneksel toplumun yaptığı değişmezliği değişebilir yapmıştır. Bir dönem bazı araçlar yasaklanırken başka bir dönem kurtarıcı ilan edilmiştir. Bu işleyişi tersyüz etmenin yollarından birisi olarak olaya mesafeli ve soğukkanlı yaklaşmak ve bu değişimi deşifre edip onu tekrar kurmaktır. Ve bunu sürekli devam ettirmektir. Eco da yazısında Dora Isella Russel'ın sütun hakkında yazdığı yazıdaki sütun ile ilgili kamuoyu analizindeki imajları parçalayarak ve yeniden kurarak o alışagelmiş olana karşı alternatif üretmiştir. Sütunu bağlamından bağımsız olarak tanımlayamayan ve anlamlandıramayan anlayışı parçalayarak sütunu tekil olarak anlamlandırmaya çalışmış ve bileşen analizinin anlam analizi için gerekli olduğunu ve anlam analizi dediğimiz şeyin hiçbir zaman bitmeyeceğini sürekli yeniden tanımlanarak anlam dağarcığının genişletilebileceğini göstermiştir.

# data[].attributes.body
'' Kendi zihinsel bankamızı oluşturmak '' öğrencisinin duyduğu bir cümle olabilir. Özgün yaratıcı üretebilmek, senaryolar kurmak için araç olarak kullandığımız hammaddeyi, özü ifade eden bir cümle aslında. Fakat zamanla bu araç olma fikri mimarları çok çeşitli alanlardan medet ummaya itti. Bunun üzerine de artık mimarlık geleneksellerin, üretim süreçlerinin ve mekanların basit ve kesinliğinden, net bir doğrunun dışında, onun sorgulanabilir olduğu çok daha karmaşık ve soyut bir disipline dönüştü. Günümüzde ise mimarların kendi taleplerine dönüştürdüğü mesleklerini, daha somut ve basit bir hale çabaları mimarlık mesleğini modern öncesi zamandan modern zamana getiren akıntıya ters düşmektedir. Uğur Tanyeli'nin bahsettiği asıl sorun olduğunu düşünüyorum.

# data[].attributes.body
Ezberci, sadece sınavların önemli olduğu notlarla etiketlendiğimiz ilkokul ve lise sonra çoğu mimarlık öğrencisinin ilk defa mimarlık fakültesinde duyduğu bir yöntemdir. Bize mimarlığı, proje yapmayı öğreten bir sistemdir. Ya da amacı o olan ama uygulamasının sözlükteki anlamından şaşmasıyla öğrenciler üzerinde mükemmel olma, hata yapmama baskısına sebep olan sürekli bir kontrol mekanizması görevi gören bir yöntemdir. En azından bende bu etkiyi bırakıyor. Peki bu sistem bu kadar baskın olmasa, sadece öğrencinin değil de aynı anda hocanın da gelen fikre veya ürüne bir bakışla üstünü çizmesi yerine bir durup acaba bu fikirle ne yapabiliriz diyebileceği, daha fazla beyin fırtınasının yapıldığı, tartışıldığı, hocaların da çalışma yöntemini görebileceğimiz ortak projelerin yürütüldüğü bir yönteme evirilse belki de öğrenciler de sanki bir maratondaymış da bu yarışı kazanması gerekiyormuş gibi hissetmek yerine bu süreçten zevk almayı, kendi proje süreçlerini daha yaratıcı ve deneysel yürütebilir. Hatta bakarsınız bu etrafımızda gördüğümüz betondan prizmalar da yerlerini bambaşka yapılara bırakır

# data[].attributes.body
Sınırları bu kadar belirsiz olan düşünme sisteminin ifade ediliş şeklinin çok sınırlı olması bu yöntemi dolu dolu kullanmaya engel olmaktadır. Genel olarak eleştirinin yazılı kelimelerle ifade edildiğine dair oluşan yanılsama aslında gerçekte yaratıcılığının sınırları olmayan bir ortamı sınırlamaktadır. Soyut bir eylem olan düşünmeyi eleştiri getirme amacıyla kullandığımızda zihnimizde hala soyut olan sonuç ürünü ifade ederken dilsel analojilerle sınırlayarak somutlaştırmak, ortaya atılan tartışma konusunun potansiyelini ve ifadesini sınırlar. Farklı çıkarımlar ve bakış açıları geliştirmenin kaynağı olan bu düşünsel eylemi ifade ederken var olan sınırların içine sokmaktan çok bu sınırların dışında ifade etmeliyiz ki mimarlık havuzuna bir damla da biz koymuş olalım.