# data[].attributes.body
Hallo,  Leuk dat je onze padlet over interactief voorlezen aan dreumesen volgt.
Voor wie voor het eerst met een padlet werkt volgt hier een korte uitleg. De theorie staat in de verschillende vensters op een soort tijdlijn. Wanneer je de balk onder in je scherm van links naar rechts schuift ga je in een vogelvlucht langs alle vensters.
We beginnen met deze uitleg, we eindigen met een opdracht.
Klik rechts boven in dit venster op de drie stipjes, kies uitvouwen, dat leest wat makkelijker.
Vanuit dat scherm kun je met de pijltje navigeren tussen de verschillende vensters. Werk van links naar rechts ;-)
We wisselen theorie af met wat gezellige filmpjes, wat valt jou op bij onze voorlezers? Wat valt jou op bij de dreumesen?

Laten we snel gaan beginnen!

Klik rechtsboven in dit venster op de drie stippen als je dat nog niet gedaan hebt. Klik op uitvouwen en daarna het pijltje naar rechts om te beginnen.

# data[].attributes.body
Dreumesen van één jaar begrijpen gemiddeld ongeveer vijftig woorden of meer maar kunnen die zelf nog niet zeggen. Ze beginnen wel met een of twee woorden te zeggen. Dat gaat vaak gepaard met gebaren maken. Geleidelijk breiden ze hun actieve woordenschat uit tot meer dan vijftig woorden rond achttien maanden. Die woorden hebben te maken met mensen, voorwerpen en gebeurtenissen voor wie of waarvoor ze belangstelling hebben.

Sommige woorden zijn vereenvoudigde versies van volwassen woorden, bijvoorbeeld ‘ting’ betekent ‘drinken’. Bepaalde woorden kunnen andere betekenissen hebben. ‘Auto’ kan een vraag zijn (‘Komt er een auto aan?) of een opmerking (‘Daar komt mama’) of een vraag (‘gaan we weg met de auto?).

Vanaf anderhalf jaar ontstaat bij veel kinderen een woordenschatexplosie. Sommige dreumesen zijn heel lang stil, begrijpen al wel heel veel maar beginnen pas later met praten. Als er een groeispurt van woorden plaatsvindt breidt de woordenschat zich uit tot 500 als ze twee jaar zijn.

Losse woordjes worden gecombineerd tot twee-woordzinnetjes maar regelmatig gebruiken ze nog losse woorden.

Door woorden te zeggen met een vragende intonatie stellen ze ja-nee-vragen zoals:  ‘jas doen?’ en ‘wat dat?’

Ze begrijpen eenvoudige aanwijzingen: ‘Geef de pop een kusje’ en beantwoorden eenvoudige vragen: ‘Waar is je dekentje?’

Je kunt dreumesen vragen om iets aan te wijzen in het boek of een bepaald boek te pakken of dat ze je iets willen laten zien.

Met dreumesen kun je goed gesprekjes voeren maar dan moet je ze wel helpen. Je kunt doorvragen en dan geven ze informatie, bijvoorbeeld wie er nog meer buiten spelen en wat die kinderen aan het doen zijn. Ze stellen ook vragen over wat jij hebt gezegd, bijvoorbeeld als je zegt dat je even weg moet, vragen ze of je je jas aandoet of dat je naar buiten gaat. Dreumesen kunnen nog niet goed over iets in het verleden of toekomst praten maar wel over gebeurtenissen in het hier en nu.

# data[].attributes.body
Bekijk het filmpje, let goed op de voorlezer en de dreumes.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
0:00 / 2:49•Watch full video

# data[].attributes.body
Voorlezen, praten en zingen zijn prachtige manieren om de taalontwikkeling te stimuleren. Waar een baby in de eerste fase alleen kijkt naar een boek en daarna het boek als speelgoed gaat ontdekken, zie je een verandering bij dreumesen. Dreumesen die vertrouwd zijn geraakt met boeken en voldoende hebben ontdekt hoe je ze hanteert, raken steeds meer gericht op wat in de boeken te zien is.

Je ziet soms in deze fase dat kinderen gefascineerd raken door boeken. Die pakken ze zelf dan uit de kast en gaan er in zitten kijken of komen ermee bij jou om voorgelezen te worden.

Ze bladeren graag maar houden de volgorde van de bladzijden nog niet aan. Ze gaan kriskras door het boek en beginnen net zo gemakkelijk achter in het boek als in het begin of het midden. Ook als het een boek is met een soort verhaaltje weten jonge dreumesen nog niet dat je dan van het begin naar het einde bladert, maar erin kijken is toch heel leuk.

Dreumesen begrijpen geleidelijk steeds beter de betekenis van plaatjes. Ze zijn echte onderzoekers en omdat ze leren lopen wordt hun wereld steeds groter. Ze leren daar veel kennen en zien dat ook terug in boeken: de fiets op straat herkennen ze op een plaatje in het boek. En andersom: ze beseffen dat plaatjes in boeken echte mensen, dieren en voorwerpen voorstellen en leggen het verband met het wereldje om hen heen. Bij het zien van een plaatje van een kind dat met laarsjes aan in de plassen stampt, maken ze je duidelijk dat ze naar buiten willen met hun laarzen aan.

Wanneer je met een dreumes leest heb je kans dat ze het boek wegtrekken zodat je niet meer kunt lezen of ze slaan bladzijden om. Dat is begrijpelijk, het duurt nog even voordat ze snappen dat jij aan het lezen bent en dat dit te maken heeft met die friemeltekentjes op de bladzijden.  Laat ook dreumesen de baas zijn van het boek, samen plezier maken staat voorop!

Wanneer dreumesen twee jaar zijn, gaan ze het verband tussen de bladzijden begrijpen en zo leren ze ontdekken hoe een verhaaltje gaat.

# data[].attributes.body
Wat valt je op bij deze hele jonge dreumes?
Hoe helpt haar vader haar? De vader ondersteund zijn dochter met het boek. Hij laat haar de baas van het boek zijn. Hij verwoord wat ze doet en waar ze naar kijkt. Zo hebben ze beide plezier.
Zou het anders zijn gegaan als hij haar niet de baas van het boek liet zijn?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
We detected a high number of errors from your connection. To continue, please confirm that youâ€™re a human (and not a spambot).

# data[].attributes.headline
Ontwikkeling en praktische tips voor het lezen met een dreumes.

# data[].attributes.subject
Ontwikkeling en praktische tips voor het lezen met een dreumes.

# data[].attributes.body
Gericht op inhoud van het boek (vanaf ongeveer 12 maanden)
De plaatjes krijgen geleidelijk betekenis voor de dreumes door ze samen te bekijken, aan te wijzen en benoemen, en er geluiden en gebaren bij te maken. Rondom de eerste verjaardag reageert de dreumes steeds meer op de inhoud van het boek. De aandacht voor de plaatjes groeit. Het bekijken ervan en daarbij praten duurt tot ongeveer het tweede jaar. Het boek wordt in willekeurige volgorde bekeken, steeds op zoek naar het spannendste plaatje! Het begrijpen van een verhaaltje begint rond het tweede jaar.
Dreumesen zijn steeds meer gefocust op de inhoud van het boek.
Je kunt kleine verhaaltjes voorlezen. Zo leren dreumesen dat een voorleesstem anders is dan een praatstem.
Kies stevige boekjes met flapjes, voelelementen en geluiden. Deze helpen dreumesen zich langer te concentreren.
De dreumes geeft het tempo, de volgorde en tijdsduur aan. Herhaling is erg belangrijk en vindt de dreumes fijn.
De dreumes blijft de baas van het boek, de verzorger volgt.
Ook stiltes zijn belangrijk. Zo kun je interactie met de dreumes uitlokken.

# data[].attributes.body
De eenvoudige boekjes die in de baby fases leuk waren om in te bladeren zijn nu ook nog aantrekkelijk. Je merkt dat dreumesen er nu anders mee bezig zijn. Ze zijn meer gericht geraakt op de inhoud en begrijpen steeds meer van wat ze zien nu hun wereld groter wordt. Er zijn veel mogelijke boeken om uit te kiezen. Waar let je op?

De inhoud

Wat een dreumes begrijpt is nog heel verschillend en afhankelijk van hun ervaring met boeken, met voorlezen en hun taalvaardigheid. Herkennen ze wat ze zien? Kinderen met beperkte ervaringen in het dagelijks leven én jonge kinderen met wie geen gesprekjes gevoerd worden waarin allerlei onderwerpen worden besproken en uitgelegd, vinden het soms moeilijk om te snappen wat er is afgebeeld, kijk bv na het bovenstaande plaatje van de gapende kat, uit het boek ‘Iedereen gaapt’ . Een dreumes van ruim anderhalf is enthousiast over het boek. Telkens als hij de flap omdraait en in het keelgat van het dier kijkt, wijst hij vol overtuiging en zegt: ‘aardbei!’ Iedere volgende plaat blijft hij volhouden dat de open bek van de andere dieren een aardbei is.
De vormgeving
Kies voor stevige kartonnen boeken met afgeronde hoeken. Niet al te groot van formaat. Deze kan de dreumes het beste zelf hanteren.
Ook stoffenboekjes en de badboekjes zijn nog erg fijn om in te kijken.
Zoveel keus!
Er is heel veel keus, zo zijn er boekjes met geluid, flapjes of schuif- en draaionderdelen. Super leuk om samen  te ontdekken. Boekjes met onderwerpen die dicht bij de belevingswereld van de dreumes liggen spreken vaak het meest aan. Kies boeken met simpele duidelijke prenten.
Er zijn dreumes boeken met simpele tafereeltjes, of zelfs eenvoudige stapelverhaaltjes om te lezen. Boeken met veel plaatjes om aan te wijzen en zo veel nieuwe woorden te leren Heb je ook de interactieve boeken al eens in je handen gehad? Deze zetten aan tot meedoen. Welke soorten heb op het kinderdagverblijf?
Welk boekje voor dreumesen wordt bij jou op het kinderdagverblijf stuk gelezen, laat het ons weten in de chat rechts onderin dit venster ;-)

# data[].attributes.headline
Boeken met onderwerpen uit de belevingswereld van de dreumes

# data[].attributes.subject
Boeken met onderwerpen uit de belevingswereld van de dreumes

# data[].attributes.body
Vertrouwde dagelijkse onderwerpen zijn zeker voor de jongste dreumesen nu het meest geschikt. Dat wil zeggen dat bijvoorbeeld plaatjes van een raket die de ruimte wordt ingeschoten minder goed aansluit bij hun ervaringen dan plaatjes van voertuigen die de dreumes op straat ziet. Er is zoveel om hen heen, dat is nu nog allemaal al ingewikkeld genoeg. Denk aan onderwerpen als eten, in bad gaan, naar bed, kleertjes, speelgoed, cadeautjes krijgen, dieren, kinderen, boodschappen doen en dingen die je ziet in huis en tuin. Er is meestal wel een centraal thema maar de plaatjes worden los van elkaar bekeken en alles heeft een naam.

Dreumesen hebben plezier met boeken waarin gaten zitten en flappen. Ze zijn vaak al heel slim in het ontdekken van tabs, tandwieltjes, geluidsknoppen en schuifjes en wat er zoal nog meer aan extra’s bij boeken voor deze fase is bedacht. De boeken zijn meestal uitgevoerd in stevig karton.

# data[].attributes.headline
Boeken met tafereeltjes waarop iets gebeurt.

# data[].attributes.subject
Boeken met tafereeltjes waarop iets gebeurt.

# data[].attributes.body
Met anderhalf jaar begrijpen dreumesen niet alleen losse plaatjes met voorwerpen of dieren met soms een eenvoudig decor maar ook details in tafereeltjes. Voorbeeld: Van het bovenstaande tafereeltje begrijpen ze goed dat de kippen eten krijgen en dat een kip een boterham in zijn snavel heeft. Dat de kip die van het jongetje heeft afgepakt, is dan nog te moeilijk.
Dreumesen ontdekken allerlei details en zoeken daar graag naar, bijvoorbeeld in de bovenstaande boekjes met wisselend moeilijkheidsgraad.
De bladzijden houden verband met elkaar en er kan zelfs al een eenvoudige verhaallijn in zitten, maar je kunt bij dreumesen nog niet verwachten dat ze snappen hoe een verhaaltje werkt. Dat er een probleem en een oplossing in verwerkt zit die je van voor naar achteren kan ontdekken en lezen.. Als ze er zelf in bladeren houden ze meestal niet de volgorde aan van voor naar achter. Ze kiezen vaak het plaatje wat ze het meest aanspreekt en dat zou zo maar het plaatje kunnen zijn waarbij jij het leukste geluid maakt! En dat is prima!

# data[].attributes.body
Stapelverhaaltjes herken je aan de voorspelbare herhaling. Het is het type boek dat bij jonge kinderen erg in trek is van dreumes tot en met kleuter. De eerste stapelverhaaltjes zijn supereenvoudig en al leuk vanaf anderhalf jaar. Vaak staat er een zinnetje bij om mee te zeggen, zoals in het boek over de dieren op een kinderboerderij die ieder op hun beurt vertellen: ‘We hebben er een geitje bij’. Het is door zijn eenvoud nog geen verhaal waarin de dieren per se in deze volgorde aan bod moeten komen, maar gaat wel over een bezoekje aan de kinderboerderij. Heel aantrekkelijk al voor een dreumes die de verschillende dieren kent.

Tekst lezen

In boeken voor kinderen van 0 tot 2 jaar staat meestal geen of weinig tekst maar als er tekst in het boek staat is het belangrijk om die te lezen. Een jong kind hoort aan je toon meteen het verschil of je vertelt of leest. Voorlezen klinkt anders en de woorden zijn vaak anders dan die je gebruikt als je zelf vertelt. Het is het verschil tussen boekentaal en gesproken taal. Door hardop voor te lezen hoort een jong kind woorden die het anders niet zo gemakkelijk hoort maar die vaak wel hetzelfde betekenen als hoe jij je uitdrukt.
Bijvoorbeeld een paar zinnetjes op rijm uit het boek over het geitje:

‘Boe!’ zegt de koe. ‘Ik ben zo blij.

We hebben er een geitje’ bij….’

Daarna komt hij langs het paard

Het oude paard zegt heel bedaard:

‘Tok,’ zegt de kip verheugd, ‘ei ei!

We hebben er een geitje bij.’

Het zijn zinnen die uitstekend klinken en fijn voorlezen, maar zo praat jij niet als je vertelt.

Er staan twee woorden in die je zeker niet zou gebruiken: ‘bedaard’ en ‘verheugd’. Het zou jammer zijn als je ze niet zou lezen want je kunt gemakkelijk een dreumes laten merken wat die woorden betekenen door je expressie, bijvoorbeeld:

Je praat heel ‘bedaard’ terwijl je met je hoofd wiegt zoals een paard.

Als de kip ‘verheugd’ iets zegt, lees jij dat blij opgewonden.

Zo kun je een dreumes al veel meegeven over tekst , woorden en emotie en hoe je voorleest wat er gebeurt. Hij zal het steeds beter gaan aanvoelen en begrijpen als jij langzaam en duidelijk voorleest en je expressie toont.

# data[].attributes.headline
Boeken die uitnodigen om actief mee te doen.

# data[].attributes.subject
Boeken die uitnodigen om actief mee te doen.

# data[].attributes.body
Ontzettend leuk zijn de boekjes die kinderen uitdagen om actief  bewegingen en geluiden na te doen of om mee te doen door te handelen. De volgende boekjes lokken ieder een ander soort actie uit: Heel bekend zijn de boekjes 'Nog eventjes mijn haartjes wassen' en 'Nog even achter mijn oortjes kriebelen'. In dat eerste boekje wordt de dreumes aangesproken om te helpen met het wassen en föhnen van de haren van het konijn. Maar ook het boekje:  'Mijn handen dansen. Mijn mondje is een rondje' staan versjes die uitnodigen om mee te bewegingen en gebaren te maken terwijl het versje opgezegd wordt. In 'In Piep piep met Fiep' worden allerlei geluiden gemaakt die leuk zijn om mee te spelen en na te bootsen, zoals muziekinstrumenten, zingen, kerkklokken, diergeluiden, spuitbus, regen, ballon die klapt, voertuigen en het splets pletsj van een heleboel kinderen in bad. Voor je het weet, maakt de dreumes de bewegingen die bij het plaatje horen, op deze manier kan je natuurlijk ook met elkaar communiceren.

# data[].attributes.body
Bij de woordenschatexplosie die bij dreumesen vanaf anderhalf jaar vaak voorkomt past de belangstelling voor aanwijsboeken of woordenschatboeken. Oudere dreumesen en jonge peuters doen soms niets liever dan in dit soort boeken kijken. Deze boeken zijn meestal een korte periode favoriet. Er ontstaat op een bepaald moment vanzelf de behoefte aan een ander type boek. Blijft een kind wel lang uitsluitend op dergelijke boeken gericht,  bied dan daarnaast ook eens wat andere boeken aan. Er zijn vrij veel aanwijsboeken in verschillend formaat en moeilijkheidsgraad. De bovenstaande boeken zijn fijn om al met dreumesen te bekijken, van alles aan te wijzen, te benoemen en over te praten. Heb je kinderen op je groep met een niet Nederlandstalige achtergrond, deze boeken kun je prima inzetten om samen nieuwe woorden te leren. Jij leert het woord in de taal van het kind, terwijl je het woord in het Nederlands aanbied.

Interactief voorlezen van een boek met aanwijswoorden

In dit soort boeken staan veel losse plaatjes van allerlei voorwerpen, dieren of mensen uit de dagelijkse omgeving van jonge kinderen, meestal rondom een thema.

‘Wat is dit?’

Antwoord geven op je vraag ‘Wat is dit?’ of zelf aanwijzen en benoemen is bij een dreumes en peuter in de periode dat ze ineens veel woorden gaan zeggen een leuk spelletje. De succeservaring van weten hoe iets heet en dat laten horen is aantrekkelijk natuurlijk.  Nieuwe woorden leren en die gaan gebruiken is ook spannend.

Vragen naar de bekende weg

Een vraag- en antwoordspel als ‘Wat is dit?’ kan snel heel eenzijdig worden en te weinig uitdagend als je vaak naar ’de bekende weg’ vraagt. Zorg dat je de balans daarin vindt en dat je je ook inspant om te benoemen wat het kind nog niet weet zodat het nieuwe woorden leert. Iets leren geeft een kind ook een goed gevoel.

Goed of fout?

Een ander risico met dit soort boeken is dat het gebruikt wordt als een soort toets waarin goed of fout het belangrijkste is. Het accent ligt dan vooral op ‘leren’ en lijkt op schools leren. De kans bestaat dat samen lezen dan al gauw niet meer leuk is, dat het vermeden wordt. Op die manier ervaart het kind geen leesplezier en dat is juist de voorwaarde om graag voorgelezen te willen worden en zelf te gaan lezen.

Communiceren

In dit soort boeken is veel te kijken, te benoemen en te bespreken. Het past bij kinderen die een grote spurt maken in hun woordenschatverwerving. Je let niet alleen op alles benoemen (‘Dit is een bus’?) of in laten vullen (‘De mensen zitten in de  … ’?) maar vooral op communicatie, bijvoorbeeld:

Kind wijst de bus aan. Jij reageert: ‘Dat is een bus’ Je wacht. Kind wijst een wiel aan en zegt ‘wiel’. Je wacht. Kind blijft stil. Je zegt:  ‘En ik zie het stuur. Kijk hier. Dat kun je niet zo goed zien. De chauffeur stuurt de bus’, terwijl je de chauffeur aanwijst. Kind wijst daarna op de man met de bril. ‘Dat is een man met een bril. Die rijdt mee in de bus. Wie zie je nog meer?’ En als het kind nu eerst de trap aanwijst: ‘Dat is de trap. Daar stap je in de bus. Kijk zo ‘, en je maakt met je benen de beweging of je een trap opgaat.

Herhalen in een andere zin

Kinderen begrijpen meer van een woord als je dat woord in een zin zet en nog iets toevoegt, bijvoorbeeld: ‘de eekhoorn heeft een eikel in zijn pootjes. De eekhoorn eet de eikel lekker op’. De woorden ‘eekhoorn’ en ‘eikel’ hoort het kind nu twee keer. Herhaling, een woord vaker horen is belangrijk  bij de woordenschatverwerving.

Een gesprekje voeren

Met een oudere dreumes voer je een gesprekje over datgene wat op een pagina zijn belangstelling heeft. Dat is dus meer dan alleen zeggen hoe iets heet. Je bedenkt wat je over iets nog meer ter sprake kunt brengen in een gesprekje. Je moet de dreumes dan wel wat helpen. Dat doe je door eenvoudige taal te gebruiken die hij begrijpt, bijvoorbeeld als hij de banaan heeft aangewezen.
Voorbeeld ‘Banaan eten’

Jij: ‘Mmm, een banaan. Vind jij een banaan lekker?’

De dreumes knikt en doet alsof hij de banaan van de bladzijde pakt en opeet.

Jij wijst de tekening aan van de banaan die een stukje is afgepeld: ‘Eerst moet de schil van de banaan. Dan kun je de banaan opeten.’

Je stelt een vraag die het kind kan beantwoorden: ‘Eet je de schil ook op?’

De dreumes lacht: ‘nee toch!’

Jij: ‘Waar moet de schil van de banaan dan naartoe?’

De dreumes wijst naar de afvalbak: ‘Daar indoen’

Jij: ‘Ja, de schil moet in de afvalbak’

Je vraagt door: ‘En waar is de lekkere banaan als je die hebt opgegeten?’

De dreumes duwt op zijn buik.

Jij: …. Ja! In je buik!’

# data[].attributes.body
Zoveel plaatjes geven aanleiding om erbij te zingen, versjes op te zeggen en een schootspelletje te doen met gebaren. Zing er zelf bij, zodat je op verschillende manieren kunt zingen. Hard of zacht, vlug of langzaam en vaak hetzelfde herhalen, precies aangepast aan het kind en de situatie van dat moment.
Dreumesen kunnen al snel, door het plaatje aan te wijzen, een liedje kiezen om samen te zingen.

# data[].attributes.headline
Hoe lees je een dreumes interactief voor?

# data[].attributes.subject
Hoe lees je een dreumes interactief voor?

# data[].attributes.body
Eerst contact maken

Je betrekt een dreumes het beste bij het voorlezen door hem eerst vriendelijk aan te kijken, oogcontact te maken, bij de naam te noemen en te vertellen wat jullie gaan doen. Zorg dat jullie elkaars gezicht goed kunnen zien tijdens het voorlezen zodat alle expressie van beide kanten begrepen wordt. De dreumes ziet bovendien hoe jij de woorden vormt met je mond en jij ziet of hij iets wil zeggen.

Wennen aan hoe interactief voorlezen gaat

Een dreumes die niet vertrouwd is met interactief voorlezen moet wennen aan hoe jullie dat samen doen. Het is opvallend hoe snel een dreumes went aan gewoontes. Als thuis bijvoorbeeld direct wordt doorgebladerd omdat dit de manier is om het kind bij het boek te houden (met het idee ‘vlug iets anders laten zien dan blijft hij zitten’), dan is dat de routine die de dreumes kent en verwacht. Hij weet niet dat jij langer stil blijft staan bij een plaatje en erbij vertelt, dat je wijst naar wat er te zien is, dat je hem uitdaagt om goed te kijken, te praten en mee te doen en dat je soms rustig afwacht of hij een initiatief neemt. Om deze dreumes nieuwe routines op te laten pikken kost in het begin even wat aandacht. Je kunt hem dat niet ‘leren’ maar wel laten ervaren hoe plezierig het is als er zo met hem in een boek wordt gelezen. Ook hieraan kan hij snel wennen.

Regie samen delen

In deze fase blijft een dreumes nog graag de regie houden maar kan die geleidelijk ook al wat met je delen. Jij krijgt wat meer kans om ook aan te geven of jullie een bladzijde verder gaan of terug. Of je wijst nog iets op een plaatje om daar langer mee bezig te zijn. Als de aandacht of concentratie snel verdwijnt, stuur je op een uitnodigende manier wat bij, bijvoorbeeld door te wijzen: ‘kijk eens wat we hier nog zien!’ of te vragen ‘Weet jij nog wie er op de tractor zitten?

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
We detected a high number of errors from your connection. To continue, please confirm that youâ€™re a human (and not a spambot).

# data[].attributes.attachment_link.title
07 Lezen met een dreumes - Interactief voorlezen met vier dreumesen

# data[].attributes.attachment_link.description
Deze video hoort bij de training Interactief voorlezen in de kinderopvang en bij het leesbevorderingsprogramma BoekStart (Stichting Lezen/Koninklijke Bibliotheek).…

# data[].attributes.headline
Je taalaanbod: wat zeg je en hoe zeg je het?

# data[].attributes.subject
Je taalaanbod: wat zeg je en hoe zeg je het?

# data[].attributes.body
Kinderen die gaan praten willen graag zeggen wat ze weten maar ze willen ook graag dat jij benoemt wat zij nog niet weten door je bijvoorbeeld vragend aan te kijken. Als je voorleest ben je je er van bewust hoe belangrijk jouw taalaanbod is: wat zeg je en hoe zeg je het. Je geeft het taalvoorbeeld dat het kind nodig heeft en je let op hoe je feedback geeft als een kind iets brabbelt of zegt.

Voorbeelden taalaanbod en feedback geven

Het boek ‘Van je ras ras ras, twee voetjes in een plas’ gaat over kinderen en wat ze aan hun voeten  hebben. Dit zijn een paar voorbeelden: met laarsjes aan in een plas stampen en lopen in de schoenen  met hakken van mama. Dit is ongetwijfeld voor oudste dreumesen heel spannend om te bekijken. Ze begrijpen wat ze zien, kunnen het interpreteren, maar hoe zeggen ze daar iets over als je alleen nog maar zinnetjes van twee woorden maakt?

Een dreumes wijst aan wat hem bezighoudt en benoemt het op zijn manier. Je neemt de beurt over om feedback te geven op wat hij zegt, breidt dat uit en voegt nog wat ter verduidelijking toe. Misschien stel je ook nog een eenvoudige vraag. Je biedt bewust meer taal aan waardoor de dreumes meer en andere woorden hoort en leert hoe je iets zegt. Bijvoorbeeld:

Dreumes: ‘laars water’

Jij (vrolijk): ‘Ja dat zie ik ook. Het kindje heeft laarzen aan en stampt in een plas, pletsj platsj. Het water spat. Kijk hier zijn de druppels. Krijgt het kindje natte voeten?’

Een matige en taalarme reactie is als je zou zeggen: ‘ja, laarsje aan. En plas’.

Dreumes: ‘schoenen mama’

Jij (verbaasd): ‘Wat is dat nou? Wat heeft dat kindje aan zijn voeten? Dat zijn de schoenen van mama. Grote schoenen met hoge hakken!

Een matige en taalarme reactie is als je zou zeggen: ‘Ja, de schoenen van mama!’

Geen woordenvloed

Dat je feedback geeft door meer te vertellen dan het kind zelf kan, wil niet zeggen dat je een woordenvloed over hem uit moet storten. Het is een valkuil die veel voorkomt om een kind in een gesprek te overrulen. De kans is groot dat het kind snel afhaakt. Praat dus in korte zinnen , heel gedoseerd en wacht telkens even. Bedenk dat een dreumes tijd nodig heeft om iets tot zich door te laten dringen en over hoe je iets moet zeggen. Dat vraagt concentratie en kost dus tijd.

# data[].attributes.headline
De volledige aandacht geven: een voorbeeld 

# data[].attributes.subject
De volledige aandacht geven: een voorbeeld 

# data[].attributes.body
Een dreumes communiceert nog veel non-verbaal. Let daarom goed op hoe hij je aandacht vraagt voor iets door een bepaalde blik of te wijzen naar iets. Je probeert zijn bedoelingen te begrijpen. Het is interessant om daar nieuwsgierig naar te zijn omdat het meestal leidt tot leuke en zinvolle uitwisseling over iets dat het kind zelf aangeeft. Het is duidelijk dat dit het beste lukt als je je aandacht even volledig op één kind kunt richten.

In het volgend voorbeeld lees je over een voorleesmoment dat heel herkenbaar zal zijn als je met een dreumes interactief leest. De dreumes krijgt alle ruimte om te doen wat hij wil met het boekje ‘Voertuigen’, wordt daarin gevolgd, krijgt feedback op waar hij naar wijst en wat hij zegt en het plezier wordt verhoogd door het zingen van een bijpassend liedje.

Pedagogisch medewerker Karlijn zit in de voorleeshoek. Andere dreumesen dribbelden zojuist ergens anders naartoe en nu zit dreumes Timo nog alleen bij haar. Tot nu toe heeft hij alleen stilletjes toegekeken wat de andere kinderen deden. Karlijn laat hem een boek over voertuigen zien. Het is een boek met schuifjes en een draaiwieltje.

# data[].attributes.attachment_link.readable_text
We detected a high number of errors from your connection. To continue, please confirm that youâ€™re a human (and not a spambot).

# data[].attributes.attachment_link.title
8. Lezen met een dreumes - Interactief voorlezen met een dreumes alleen

# data[].attributes.headline
Voorleesroutines: Hoe organiseer je het voorlezen met dreumesen in deze fase

# data[].attributes.subject
Voorleesroutines: Hoe organiseer je het voorlezen met dreumesen in deze fase

# data[].attributes.body
Individueel of samen

·       Voor ieder kind is het zinvol om individueel voorgelezen te worden. Dat gebeurt vaak spontaan als een kind  bij je komt met een boek. De routine die hierbij past is de gewoonte om in te gaan op de vraag van een kind.
·       Met de meeste dreumesen kun je daarnaast ook met een paar tegelijk een voorleesactiviteit organiseren.

Extra aandacht voor laagtaalvaardige kinderen

·       Het is voor een dreumes uit een kansarme omgeving of laagtaalvaardig gezin heel goed om regelmatig even apart met jou een boek te bekijken. Niet alle ouders hebben de mentale ruimte om met hun dreumes te praten, voelen niet aan of weten niet hoe ze dat kunnen doen. In de kinderopvang krijgen deze kinderen wel reacties op hun pogingen om verbaal contact te maken. Door samen in een boek te kijken bied je hen allerlei taalprikkels, krijgen ze een goed taalvoorbeeld en worden ze uitgedaagd om te reageren.

De voorleesplek

·       Een dreumes zit nog graag bij je op schoot tijdens het lezen. Omdat ze juist in deze fase veel woorden leren en willen zeggen, zorg je ervoor dat ze je mondbewegingen kunnen zien door ze schrijlings voor je te zetten.

·       Als je op een bank zit kan er aan iedere kant van jou een kind zitten. Die moeten allebei wel goed in het boek kunnen kijken of zelf fijn met boekjes bezig zijn. Je hebt met beide dreumesen contact en doet met allebei de kinderen mee.

·       Speel met meerdere dreumesen met boekjes op een speelkleed op een geschikte plek in de groepsruimte of in een echte voorleeshoek waar ook de boeken zijn.

Je legt de boeken erbij en let op alle kansen die je hebt om te reageren op iedere dreumes apart. Het is eigenlijk niet goed mogelijk om echt samen met een paar kinderen in een boek te kijken als ze nog heel jong zijn. Ze grijpen soms naar een boek waar een ander kind mee bezig is, ze dribbelen weg en komen weer terug bij je als ze weer zin hebben om mee te doen.

·       Soms is het handig om met dreumesen in hun kinderstoel aan tafel bezig te zijn met boeken die je op de tafel legt zodat ze die zelf kunnen pakken. Als je tegenover ze bent is dat gemakkelijker voor het contact dan wanneer je achter ze staat.

Wanneer lees je voor ?

·       Naast de spontane momenten dat een dreumes bij je komt met een boek en voorgelezen wil worden, zijn er de vaste momenten waarop voorlezen een zelfstandige activiteit is in het dagprogramma. Je bent tijdens deze voorleesactiviteit heel actief met de kinderen bezig om te zorgen dat ze leesplezier beleven, praten, begrijpen wat er in het boek staat en je zorgt voor interactie. Dat is anders dan boekjes kijken in combinatie met het tussendoortje, het eten of omdat kinderen even moeten wachten.

·       Sommige dreumesen hebben er baat bij als je even met ze een boekje leest voordat ze een dutje gaan doen. Je helpt ze de overgang te maken naar de rust van hun bed.

Introductie van het voorleesmoment

·       Zeker voor dreumesen is het fijn als er een duidelijk ritueel is aan het begin van een voorleesactiviteit. Op het moment dat ze het signaal krijgen dat het voorleestijd is weten ze wat er komen gaat: we gaan voorlezen! Ze dribbelen al naar de voorleesplek waaraan ze gewend zijn. Ook wanneer je ermee stopt moet dat duidelijk zijn.

·       Bij kinderen die je individueel voorleest gebruik je bijvoorbeeld een knuffel of handpop en laat die een liedje zingen of die geeft een boekje aan de dreumes: ‘kom, we gaan voorlezen!’

·       Wil je een paar dreumesen verzamelen om bij je op de voorleesplek te komen dan zing je het BoekStartliedje ‘De Voorleestrom’ of je laat de muziek ervan horen en slaat op een trommeltje het ritme mee. Je stapt vrolijk rond en gaat naar ieder kind apart toe om die mee te nemen. Of je zit al op de voorleesplek en door het horen van het liedje komen de dreumesen zelf op je af.

Een introductie-  en een verwerkingsactiviteit

·       Het is met dreumesen al belangrijk om iets van een introductie te bedenken bij een bepaald boek waar je de interesse voor wilt wekken. Een boek over kleertjes bijvoorbeeld waar op de voorkant sokjes zijn afgebeeld en in het boek zie je nog meer kleertjes. Het is een onderwerp dat goed bij deze fase past.

Je begint het beste met iets concreets. Je laat sokjes zien en vraagt de dreumesen waar hun sokjes zijn. Trek bij een kind een sok uit en praat over het blote voetje.

‘Gauw de sok aan dan heb je weer een warm voetje!’ Nu maak je de overgang naar het boek. De bedoeling van een introductie is dat je de kinderen in de sfeer van het onderwerp brengt en dat je voorkennis oproept: wat weten ze al van het onderwerp.

·       Een verwerkingsactiviteit doe je tijdens of na het lezen op een geschikt moment. De bedoeling is dat de beleving versterkt wordt en dat de woorden nog eens herhaald worden zodat ze nog beter worden opgenomen. Je hebt bijvoorbeeld een paar kledingstukken en maakt er een spelletje van door te vragen: ‘waar moet de trui? De broek? De schoenen?’ Als vanzelfsprekend komen nu ook de namen van de lichaamsdelen aan bod, ook een spannend onderwerp voor dreumesen.

# data[].attributes.body
De brochure Meer voorlezen, beter in taal biedt een op feiten gebaseerde onderbouwing voor de aanname dat voorlezen belangrijk is voor de taalontwikkeling van jonge kinderen. De brochure gaat eerst in op het belang van gesproken taal in de thuisomgeving. Daarna wordt gekeken naar de rol van voorleesboeken en de taal in boeken voor verschillende leeftijdsgroepen. Ten slotte volgen enkele wetenschappelijke onderzoeken die laten zien welke effecten van voorlezen verwacht kunnen worden en welke omstandigheden bijdragen aan de effectiviteit.